Rasārṇava, 1-12
Header
Data entry: Oliver Hellwig
Contribution: Oliver Hellwig
Date of this version: 2020-07-31
Source:
- Praphulla Chandra Ray Calcutta : Asiatic Society 1908-1910 (Bibliotheca Indica, 175).
Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen
Licence:
Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Interpretive markup: none
Notes:
Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented below.
Rasarnava, Patalas 1-12
Based on the ed. by Praphulla Chandra Ray
Calcutta : Asiatic Society 1908-1910
(Bibliotheca Indica, 175)
Input by Oliver Hellwig
TEXT WITH PADA MARKERS
Revisions:
- 2020-07-31: TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus
- 2025-05-08: Added BK, GND and ISO code for language.
Text
Prathamaḥ paṭalaḥ
yasmin sarvaṃ yataḥ sarvaṃ yaḥ sarvaṃ sarvataśca yaḥ
yaśca sarvamayo nityaṃ tasmai sarvātmane namaḥ //
Ras_1.1
kailāsaśikhare ramye nānāratnavibhūṣite
nānādrumalatākīrṇe guptasambandhavarjite //
Ras_1.2
devadevaṃ sukhāsīnaṃ nīlakaṇṭhaṃ trilocanam
praṇamya śirasā devī pārvatī paripṛcchati //
Ras_1.3
devadeva mahādeva kāla kāmāṅgadāhaka
kulakaulamahākaulasiddhakaulādināśana //
Ras_1.4
tvatprasādācchrutaṃ sarvam aśeṣamavadhāritam
yadi te 'ham anugrāhyā yadyahaṃ tava vallabhā //
Ras_1.5
sūcitā sarvatantreṣu yā punarna prakāśitā
jīvanmuktiriyaṃ nātha kīdṛśī vaktumarhasi //
Ras_1.6
sādhu sādhu mahābhāge sādhu parvatanandini
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi bhaktānāṃ hitakāmyayā //
Ras_1.7
ajarāmaradehasya śivatādātmyavedanam
jīvanmuktirmahādevi devānāmapi durlabhā //
Ras_1.8
piṇḍapāte ca yo mokṣaḥ sa ca mokṣo nirarthakaḥ
piṇḍe tu patite devi gardabho 'pi vimucyate //
Ras_1.9
yadi muktirbhagakṣobhe kiṃ na muñcanti gardabhāḥ
ajāśca vṛṣabhāścaiva kiṃna muktā gaṇāmbike //
Ras_1.10
tasmāt saṃrakṣayet piṇḍaṃ rasaiścaiva rasāyanaiḥ
śukramūtrapurīṣāṇāṃ yadi muktirniṣevaṇāt //
Ras_1.11
kiṃna muktā mahādevi śvānaśūkarajātayaḥ
ṣaḍdarśane 'pi muktistu darśitā piṇḍapātane //
Ras_1.12
karāmalakavat sāpi pratyakṣaṃ nopalabhyate
akathyamapi deveśi sadbhāvaṃ kathayāmi te //
Ras_1.13
śūnyapāpo mantrayājī na piṇḍaṃ dhārayet kvacit
devānāmapi deveśi durlabhaṃ piṇḍadhāraṇam //
Ras_1.14
kiṃ punarmānuṣāṇāṃ tu dharaṇītalavāsinām
dharme naṣṭe kuto dharmaḥ dharme naṣṭe kutaḥ kriyā //
Ras_1.15
kriyānaṣṭe kuto yogaḥ yoge naṣṭe kuto gatiḥ
gatinaṣṭe kuto mokṣo mokṣe naṣṭe na kiṃcana //
Ras_1.16
jīvanmuktisvarūpaṃ tu devadeva śrutaṃ mayā
tatpratyupāyaṃ me brūhi yadyasti karuṇā mayi //
Ras_1.17
karmayogena deveśi prāpyate piṇḍadhāraṇam
rasaśca pavanaśceti karmayogo dvidhā mataḥ //
Ras_1.18
mūrchito harati vyādhiṃ mṛto jīvayati svayam
baddhaḥ khecaratāṃ kuryāt raso vāyuśca bhairavi //
Ras_1.19
jñānānmokṣaḥ sureśāni jñānaṃ pavanadhāraṇāt
tatra devi sthiraṃ piṇḍaṃ yatra sthairye rasaḥ prabhuḥ //
Ras_1.20
acirājjāyate devi śarīram ajarāmaram
manasaśca yathā dhyānaṃ rasayogādavāpyate //
Ras_1.21
satyaṃ sa labhate devi jñānaṃ vijñānapūrvakam
tasya mantrāśca sidhyanti yo 'śnāti mṛtasūtakam //
Ras_1.22
yāvanna śaktipātastu na yāvat pāśakṛntanam
tāvattasya kuto buddhiḥ jāyate mṛtasūtake //
Ras_1.23
madyamāṃsaratā nityaṃ bhagaliṅgeṣu ye ratāḥ
teṣāṃ vinaṣṭabuddhīnāṃ rasajñānaṃ sudurlabham //
Ras_1.24
kulaśāsanahīnānāṃ saddarśanam akāṅkṣiṇām
na sidhyati raso devi pibanti mṛgatṛṣṇikām //
Ras_1.25
gomāṃsaṃ bhakṣayedyastu pibedamaravāruṇīm
kulīnaṃ tamahaṃ manye rasajñamapare 'dhamāḥ //
Ras_1.26
na garbhaḥ sampradāyārthe raso garbho vidhīyate
tenāyaṃ labhate siddhiṃ na siddhiḥ sūtakaṃ vinā //
Ras_1.27
yāvanna harabījaṃ tu bhakṣayet pāradaṃ rasam
tāvattasya kuto muktiḥ kutaḥ piṇḍasya dhāraṇam //
Ras_1.28
madyamāṃsaratāprajñā mohitāḥ śivamāyayā
jalpanti ca vayaṃ muktā yāsyāmaḥ śivamandiram //
Ras_1.29
piṇḍadhāraṇayoge ca nispṛhā mandabuddhayaḥ
khaṇḍajñānena deveśi rañjitaṃ sacarācaram //
Ras_1.30
svadehe khecaratvaṃ ca śivatvaṃ yena labhyate
tādṛśe tu rasajñāne nityābhyāsaṃ kuru priye //
Ras_1.31
avatāraṃ rasendrasya māhātmyaṃ tu sureśvara
śrotumicchāmi deveśa vaktumarhasi tattvataḥ //
Ras_1.32
sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāge guhyādguhyataraṃ tvayā
anugrahakaraṃ dhyānaṃ lokānāmupakārakam //
Ras_1.33
tvaṃ mātā sarvabhūtānāṃ pitā cāhaṃ sanātanaḥ
dvayośca yo raso devi mahāmaithunasambhavaḥ //
Ras_1.34
svairataḥ sambhavāddevi pāradaḥ kīrtito mahaḥ
pārado gadito yaśca parārthaṃ sādhakottamaiḥ //
Ras_1.35
sūto 'yaṃ matsamo devi mama pratyaṅgasambhavaḥ
mama deharaso yasmāt rasastenāyamucyate //
Ras_1.36
darśanāt sparśanāt tasya bhakṣaṇāt smaraṇādapi
pūjanācca pradānācca dṛśyate ṣaḍvidhaṃ phalam //
Ras_1.37
kedārādīni liṅgāni pṛthivyā yāni kāni ca
tāni dṛṣṭvā tu yatpuṇyaṃ tatpuṇyaṃ rasadarśanāt //
Ras_1.38
candanāgurukarpūrakuṅkumāntargato rasaḥ
mūrchitaḥ śivapūjāyāṃ śivasāṃnidhyasiddhaye //
Ras_1.39
bhakṣaṇāt parameśāni hanti pāpatrayaṃ rasaḥ
tathā tāpatrayaṃ hanti rogān doṣatrayodbhavān //
Ras_1.40
durlabhaṃ brahmaniṣṇātaiḥ prāpyate paramaṃ padam
hṛdvyomakarṇikāntaḥstharasendrasya maheśvari //
Ras_1.41
smaraṇānmucyate pāpaiḥ sadyo janmāntarārjitaiḥ // Ras_1.42
svayaṃbhūliṅgasāhasraiḥ yatphalaṃ samyagarcanāt
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ rasaliṅgārcanādbhavet //
Ras_1.43
adhamaḥ khagavādastu vilavādastu madhyamaḥ
uttamo mantravādastu rasavādo mahottamaḥ //
Ras_1.44
mantratantraparijñāne rasayogasya dūṣakāḥ
prayānti narakaṃ sarve chittvā sukṛtasaṃcayam //
Ras_1.45
rasavidyā parā vidyā trailokye 'pi sudurlabhā
bhuktimuktikarī yasmāt tasmāddeyā guṇānvitaiḥ //
Ras_1.46
astīti bhāṣate kaścit kaścinnāstīti bhāṣate
āstike tu bhavetsiddhiḥ tasya sidhyati bhūtale //
Ras_1.47
nāstikenānubhāvena nāsti nāstīti yo vadet
tasya nāsti priye siddhir janmakoṭiśatairapi //
Ras_1.48
brahmajñānena mukto 'sau pāpī yo rasanindakaḥ
nāhaṃ trātā bhave tasya janmakoṭiśatairapi //
Ras_1.49
śvāno 'yaṃ jāyate devi yāvat janmasahasrakam
trikoṭijanmalakṣāṇi mārjāro jāyate rasāt
rāsabho lakṣajanmāni lakṣajanmāni vāyasaḥ //
Ras_1.50
kṛmiko lakṣajanmāni kukkuṭo janmalakṣakam
gṛdhrako lakṣajanmāni yaḥ pāpī rasanindakaḥ //
Ras_1.51
ālāpaṃ gātrasaṃsparśaṃ yaḥ kuryād rasanindakaiḥ
yāvajjanmasahasraṃ tu sa bhavedduḥkhapīḍitaḥ //
Ras_1.52
rasavīryavipāke ca sūtakastvamṛtopamaḥ
tena janmajarāvyādhīn harate sūtakaḥ priye //
Ras_1.53
gurumārādhayet pūrvaṃ viśuddhenāntarātmanā
sampradāyaṃ prayacchanti gurau tuṣṭe marīcayaḥ //
Ras_1.54
gurusevāṃ vinā karma yaḥ kuryān mūḍhacetanaḥ
sa yāti niṣphalaṃ karma svapnalabdhaṃ dhanaṃ yathā //
Ras_1.55
yaḥ karma kurute dṛṣṭaṃ tasya lābhaḥ pade pade
kārayed rasavādaṃ tu tuṣṭena guruṇā priye //
Ras_1.56
siddhyupāyopadeśo 'yam ubhayorbhogamokṣadaḥ
rasārṇavaṃ mahātantram idaṃ paramadurlabham //
Ras_1.57
gopyaṃ guruprasādena labdhaṃ syāt phalasiddhaye
labdhvātra rasakarmāṇi nāhaṃkāraṃ samācaret //
Ras_1.58
anujñātaśca guruṇā labdhvā cājñāṃ rasāṅkuśīm
bhairavīṃ tanum āśritya sādhayedrasabhairavam //
Ras_1.59
evamuktā rasotpattiḥ māhātmyaṃ ca sureśvari
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi //
Ras_1.60
Dvitīyaḥ paṭalaḥ [Dīkṣāvidhāna]
śrīdevyuvāca
rasopadeśadātā ca kathaṃ syādvada me prabho
śiṣyaścaiva kathaṃ deva rasānuṣṭhānatatparaḥ //
Ras_2.1
nispṛho nirahaṃkāro lobhamāyāvivarjitaḥ
kulamārgarato nityaṃ gurupūjārataśca yaḥ //
Ras_2.2
dāntaḥ śiṣyopadeśajñaḥ śaktimān gatamatsaraḥ
dharmajñaḥ satyavāk dakṣaḥ śīlavān guṇavān śuciḥ //
Ras_2.3
anekarasaśāstrajño rasamaṇḍapakovidaḥ
rasadīkṣāvidhānajño yantrauṣadhimahārasān //
Ras_2.4
rāgasaṃkhyāṃ bījakalāṃ dvaṃdvamelāpanaṃ viḍam
rañjanaṃ sāraṇaṃ tailaṃ dalāni krāmaṇāni ca //
Ras_2.5
varṇotkarṣaṃ mṛdutvaṃ ca jāraṇāṃ bālabaddhayoḥ
khecarīṃ bhūcarīṃ caiva yo vetti sa gururmataḥ //
Ras_2.6
deśakālakriyābhijño dayādākṣiṇyasaṃyutaḥ
lobhamāyāvinirmukto mantrānuṣṭhānatatparaḥ //
Ras_2.7
sāmudralakṣaṇopeto gambhīro guruvatsalaḥ
devāgniyoginīcakrakulapūjārataḥ sadā
śiṣyo vinītastantrajñaḥ satyavādī dṛḍhavrataḥ //
Ras_2.8
ye narāḥ kumbhakuddāladhvajaśaṅkhādilāñchitaiḥ
karairadhiṣṭhitā devi yojyās te nidhisādhane //
Ras_2.9
balavanto mahāsattvāḥ kṛṣṇaraktavilocanāḥ
vakraghoṇāḥ sadā krūrāḥ praśastā bilasādhane //
Ras_2.10
nirmāṃsamūrdhapiṇḍīkān raktakeśān gatālasān
kaṭhinān uṣṇapādāṃśca dhātuvāde niyojayet //
Ras_2.11
ādau parīkṣayeddevi sādhakān susamāhitān
brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyān śūdrāṃścānukrameṇa tu //
Ras_2.12
jitendriyāḥ kleśasahā nityodyamasamanvitāḥ
śūrāśca kṛtavidyāśca praśastāḥ sādhakāḥ priye //
Ras_2.13
rasadīkṣāvihīnā ye proktalakṣaṇavarjitāḥ
viplāvakāḥ pāparatāḥ varjayettān prayatnataḥ //
Ras_2.14
duścāriṇī durācārā niṣṭhurā kalahapriyā
bahvāśinī ca duścittā koṭarākṣī ca nirdayā
rasanindākarī yā ca tāṃ nārīṃ parivarjayet //
Ras_2.15
īdṛśībhir varārohe sampūrṇaṃ kṣitimaṇḍalam
na tādṛśī bhavennārī yādṛśī rasabandhakī //
Ras_2.16
kākiṇī kīkaṇī nārī tathaiva kāñcikācinī
kṛṣṇapakṣe ṛtumatī sā nārī kākiṇī smṛtā //
Ras_2.17
ubhayapakṣe ṛtumatī sā nārī kīkaṇī matā // Ras_2.18
śuklapakṣe ṛtumatī sā nārī kāñcikācinī // Ras_2.19
navayauvanasampannā surūpā cāruhāsinī
sūkṣmakeśā tu yā nārī kṣīrāhārapriyā sadā //
Ras_2.20
priyālāpakarī nityaṃ śivaśāstrakathāpriyā
padmākāraṃ mukhaṃ yasyā dṛṣṭirindīvarākṛtiḥ //
Ras_2.21
daśanā vajrasadṛśāḥ pravālasadṛśo 'dharaḥ
yasyāḥ payodharau devi tuṅgapīnau samāv ubhau //
Ras_2.22
aśvatthapattrasadṛśī yonī yasyā bhagaḥ samaḥ
yatpādau māṃsalau snigdhau vartulāvartaromakau //
Ras_2.23
śyāmā ca madhye kṣāmā ca tanvī bhaktiparā śive
padminī sā tu vijñeyā prasannā mṛgalocanā //
Ras_2.24
pūrṇimāyāmamāyāṃ vā pakṣe pakṣe rajasvalā
ṣaḍbhedā kākiṇī nāmnā pūrvaproktā rasapradā //
Ras_2.25
yasya tuṣṭo mahādevas tasya siddho rasāyane
tayaiva devadeveśi rasakarmāṇi kārayet //
Ras_2.26
tasya hi nirmalā buddhir niścitā rasasādhane
tasmādguruśca śiṣyaśca pūrvoktaḥ siddhibhāgbhavet //
Ras_2.27
īdṛśairlakṣaṇaiḥ nārīṃ kutaḥ prāpnoti sādhakaḥ
yatra rūpaṃ mahādeva lakṣaṇaṃ nātra vidyate //
Ras_2.28
lakṣaṇaṃ vidyate yatra bhāvanā nātra vidyate
athavā rūpahīnāyā rūpaṃ kena pravartate //
Ras_2.29
lakṣaṇatritayaṃ kutra tvayā dṛṣṭaṃ maheśvara
tadetajjāyate yena tamupāyaṃ vada prabho //
Ras_2.30
śṛṇu devi paraṃ guhyaṃ yatsurairapi durlabham
pituḥ sadāśivājjātaṃ janma yaccaṇḍikodare //
Ras_2.31
tāsāṃ buddhirbhaveddevi nirmalā rasasādhane
dāpayettvaritāmantraṃ japettaṃ darpavarjitā //
Ras_2.32
lakṣamantraṃ japedyā tu jāyate sā sulakṣaṇā
baddhvā tu khecarīṃ mudrāṃ japet pheṭkārabhairavīm //
Ras_2.33
mameyaṃ caṇḍikā mātā janma ca tripurāntakāt
kālikāhaṃ samudbhūtāsmīdṛśaṃ saṃsmarettu sā //
Ras_2.34
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca trailokye kathayettu sā
sahāyāstādṛśāstasya yādṛśī bhavitavyatā //
Ras_2.35
devadeva mahādeva samastajñānabhājana
rasadīkṣāṃ tu pṛcchāmi sādhakānāṃ hitāya vai //
Ras_2.36
śṛṇu bhairavi yadbhāvam apūrvaṃ varṇayāmi te
rasadīkṣāvidhānaṃ tu tasmānnigaditaṃ śṛṇu //
Ras_2.37
yatra rājā nayaparo balavān dharmatatparaḥ
mantrī ca dharmatattvajño bhaktiśraddhāsamanvitaḥ //
Ras_2.38
tatredaṃ kārayet karma rasabandhaṃ rasāyanam
janā māheśvarā yatra tatra sthāne tu kārayet //
Ras_2.39
kārayedvijane sthāne paśuryatra na vidyate
sugupte suṣame sthāne sarvabādhāvivarjite //
Ras_2.40
prākāraparikhopete kapāṭārgalarakṣite
ekānte nirmale hṛdye nānāpuṣpadrumānvite //
Ras_2.41
haṃsakāraṇḍavākīrṇe cakravākopaśobhite
divyauṣadhigaṇopete sajale śyāmaśādvale //
Ras_2.42
kumudotpalakahlārakadalīṣaṇḍamaṇḍite
citrite bhavanodyāne kārayet parameśvari //
Ras_2.43
tanmadhye devadeveśi mattavāraṇasaṃyutam
vātāyanasamopetam ūrdhvanirgāmidhūmakam //
Ras_2.44
raktapatākāsaṃyuktaṃ sajjopakaraṇaṃ tathā
pravibhaktauṣadhituṣākāṣṭhāraṇyotpalālayam //
Ras_2.45
samālikhitadigdevaṃ samarcitavināyakam
pratiṣṭhitam umeśābhyāṃ lokapālaiśca rakṣitam //
Ras_2.46
nirmāpayedekatalaṃ dvitalaṃ vāpi maṇḍapam
atha pakṣe site devi candratārābalānvite //
Ras_2.47
puṇye tithau muhūrte ca lagne saumyagrahekṣite
snātaḥ śuklāmbaradharaḥ śuklamālyānulepanaḥ //
Ras_2.48
madhusarpirdadhikṣīratilaiḥ saṃpūjya bālikāḥ
kapilāgomayālipte hiraṇyakalaśāvṛte //
Ras_2.49
yavasiddhārthakāstīrṇe gandhamālyopaśobhite
tatreṣṭikābhiḥ racite karapīṭhe sureśvari //
Ras_2.50
śilāpaṭṭaṃ samutkīrya śilāpaṭṭārgalaṃ priye
nyāsaṃ rasāṅkuśenaiva kṛtvāṅgulihṛdādiṣu //
Ras_2.51
rasaliṅgaṃ nyasettatra hemnā ca sahitaṃ priye
oṃ hrīṃ śrīṃ sūtarājasya mūlamantra udāhṛtaḥ //
Ras_2.52
tasmin rasāṅkuśīṃ devīṃ mūlenāvāhayetpriye
caturasre tu dikpālān pūjayitvā bahiḥ kramāt //
Ras_2.53
nandinaṃ ca mahākālaṃ bhṛṅgirīṭaṃ mahābalam
kumbhakarṇaṃ ca sugrīvaṃ bhṛṅgīkaṃ ca dṛḍhāyudham //
Ras_2.54
dvāre caturdhā vinyasya pūjayeddakṣavāmayoḥ
śukraṃ pūrve 'bhisaṃpūjya skandamāgneyagocare //
Ras_2.55
dakṣiṇasyāṃ tato rudraṃ pavanaṃ nairṛte tathā
śivaṃ paścimabhāge tu pāvakaṃ vāyave nyaset
umāmuttarabhāge tu vyāpakaṃ ceśagocare //
Ras_2.56
lepikā kṣepikā caiva kṣārikā rañjikā tathā
lohaṭī bandhakārī ca bhūcarī mṛtyunāśinī //
Ras_2.57
vibhūtiḥ khecarī caiva daśa dūtyaḥ krameṇa ca
pūjyāstvaṣṭadale padme ūrdhvādhastu daleṣu ca //
Ras_2.58
mākṣiko vimalaḥ śailaś capalo rasakastathā
sasyako gandhatālau ca pūrvādikramayogataḥ //
Ras_2.59
aṣṭādaśabhujā rudrāḥ pañcavaktrās tryambakāḥ
candrārdhaśobhimukuṭā nīlagrīvā vṛṣadhvajāḥ //
Ras_2.60
svasvavarṇadharāḥ sarve 'pyaṣṭavidyeśvarāstathā
pūjanīyā maheśāni dvitīye 'ṣṭadalāmbuje //
Ras_2.61
karṇikāyāṃ tu pūrvādipūrvaṃ śakticatuṣṭayam
mālinī hemaśaktiśca parā śaktirbalā smṛtā
aparā vajraśaktiśca kāntijñeyaṃ parāparam //
Ras_2.62
madhye tāsāṃ ca śaktīnāṃ sarvajñaṃ rasabhairavam
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ pañcavaktraṃ tryambakam //
Ras_2.63
jvalatpiṅgogranetraṃ ca jvalajjihvānanaṃ tathā
jvaladbhruvaṃ jvalatkeśaṃ duṣprekṣyaṃ pretaviṣṭaram //
Ras_2.64
jaṭāmukuṭasaṃyuktaṃ candrārdhakṛtaśikharam
vyāghracarmadharaṃ nāgopavītaṃ vṛṣabhadhvajam //
Ras_2.65
aṣṭādaśabhujaṃ devam īṣatprahasitānanam
dvātriṃśārṇena manunā pūjayet sakalaṃ śivam //
Ras_2.66
raseśvarasya mantraṃ ca kathyamānaṃ nibodha me // Ras_2.67
oṃ hrīṃ krīṃ raseśvarāya mahākālāya mahābalāyāghorabhairavāya vajravīra krodhakaṅkāla kṣlauḥ kṣlaḥ || (Ras_2.68)
tasyotsaṅge mahādevīṃ ratnābharaṇabhūṣaṇām
uttaptahemarucirāṃ pītavastrāṃ trilocanām //
Ras_2.69
śvetacāmarayormadhye muktācchattreṇa śobhitām
aṅkuśaṃ cākṣamālāṃ ca dadhatīṃ dakṣahastayoḥ //
Ras_2.70
pāśābhaye ca vāmābhyāṃ candrārdhakṛtaśekharām
rasāṅkuśīṃ mahādevīṃ nīlagrīvāṃ kṛpāmayīm //
Ras_2.71
pūjayedrasasiddhyarthaṃ vidyayā pañcabījayā
vāgbhavaṃ bhuvaneśīṃ ca śrībījaṃ ca sureśvari //
Ras_2.72
mādanaṃ śaktibījaṃ ca vidyā paramadurlabhā
dhūpadīpaistu naivedyaiḥ puṣpatāmbūlacandanaiḥ //
Ras_2.73
śāntipāṭhasya nirghoṣaiḥ stotramaṅgalanisvanaiḥ
ghaṇṭāṭaṅkārasaṃyuktaiḥ pūjāṃ kṛtvā yathāvidhi //
Ras_2.74
aghoreṇa baliṃ dadyāt sarvavighnopaśāntaye
bhūtebhyo yakṣarakṣabhyo piśācebhyaśca yatnataḥ //
Ras_2.75
aghoramantrasaṃyuktam oṃkārādinamo 'ntakam
sarvakarmākaraṃ devi vighnopadravanāśanam //
Ras_2.76
yathāśakti japitvā tu vidyāmeva rasāṅkuśīm
kuṇḍaṃ vidhāya deveśi yonicakraṃ samekhalam //
Ras_2.77
tatrājyatilasaṃyuktaṃ homaṃ kṛtvā krameṇa tu
kalaśaṃ sthāpayeddevi payaḥpūrṇaṃ phalānvitam //
Ras_2.78
pañcaratnasamopetaṃ vāsobhiḥ pariveṣṭitam
tatrāṣṭādaśavidyābhir abhimantrya pṛthak pṛthak //
Ras_2.79
gandhapuṣpādibhiḥ pūrṇaṃ pallavair upaśobhitam
arghyapātraṃ ca saṃpūjya vardhanyābhyukṣya sādhakam //
Ras_2.80
śatamaṣṭottaraṃ caivam arghyapātrodakena tu
abhiṣicya vidhānena kumbhatoyena mantravit //
Ras_2.81
vidyāmupadiśeddevi pāṭhayedrasasādhakam
kumāroyoginīyogisādhakāṃśca yathocitaiḥ //
Ras_2.82
tarpayedannapānaiśca jāgaraṃ tatra kārayet
evaṃvihitadīkṣastu sādhakaḥ kṣuranāyike //
Ras_2.83
mahābhūtamayīṃ tatra varṇapañcakasaṃyutām
pañcabījātmikāṃ vidyāṃ prāṇāyāmātmasūtrake //
Ras_2.84
mudrāṃ rasāṅkuśīṃ baddhvā lakṣamekaṃ japetpriye
tasya sidhyati deveśi nirvighnaṃ rasabhairavaḥ //
Ras_2.85
praṇavādinamo 'ntastu tarpaṇānte japaḥ paraḥ
ahiṃsā candanaṃ satyaṃ puṣpam asteyadhūpanam //
Ras_2.86
brahmacaryaṃ mahādīpam apratigrahaghaṇṭikām
pāyasānnaṃ maheśāni sarvabhūtadayātmakam //
Ras_2.87
saṃgūhyārādhayed devīṃ sa bhavetsiddhibhājanam
sahasraṃ vā śataṃ vāpi trisaṃdhyaṃ saṃjapedimām //
Ras_2.88
asyā ājñāprasādena jāyate khecaro rasaḥ
divyauṣadhyaśca tasyaiva sidhyanti suravandite //
Ras_2.89
anaṅkuśaṃ samāruhya vane mattagajaṃ yathā
tathā rasāṅkuśābhijño rasendraṃ prāpya sīdati //
Ras_2.90
vidyayā saha mantavyaṃ guroḥ satsampradāyinaḥ
rasaprayogajātaṃ tu sarvataḥ siddhimicchatā //
Ras_2.91
atha praśnāvatārāya pūrvoktaṃ rasabhairavam
samāhitamanā dhyāyet tadālīnaṃ samācaret //
Ras_2.92
anāhate brahmarandhre manaḥ kṛtvā nirāmaye
karanyāsaṃ purā kṛtvā aṅganyāsamanantaram
yathāśakti japenmantraṃ rasendrasya samāhitaḥ //
Ras_2.93
catuṣkoṇaṃ punaḥ kṛtvā madhye ṣaṭkoṇamaṇḍalam
hastamātraṃ dvihastaṃ vā taṇḍulairvimalairlikhet //
Ras_2.94
sugandhairlepite sthāne pūjayeccandanādibhiḥ // Ras_2.95
karṇikāyāṃ nyaseddevi pūrvoktaṃ rasabhairavam
ṣaṭkoṇe devatāṣaṭkaṃ mahākālādi vinyaset //
Ras_2.96
mahākālaṃ mahābalam aghoraṃ vajravīrakam
nyaset krodhaṃ ca kaṅkālaṃ mālāmantraiḥ samarcayet //
Ras_2.97
oṃ hrīṃ krauṃ kṣlaiṃ kṣlaṃ hrīṃ hrīṃ hrīṃ hrūḥ huṃ phaṭ raseśvarāya mahākālabhairavāya raudrarūpāya kṛṣṇapiṅgalalocanāya | avatara 2 avatāraya 2 jalpa 2 jalpaya 2 śubhāśubhaṃ kathaya 2 kathāpaya 2 mahārakṣāṃ kuru 2 rasasiddhiṃ dehi | iti mālāmantrāḥ | oṃ mahākālabhairavāya hṛdayāya namaḥ | oṃ mahābalabhairavāya śirase svāhā | oṃ aghorabhairavāya śikhāyai vauṣaṭ | oṃ vajravīrabhairavāya kavacāya hum | oṃ krodhabhairavāya netrāya vauṣaṭ | oṃ kaṅkālabhairavāya astrāya phaṭ | sarvatra svāhāntam | evamaṅganyāsāḥ | evamaṅgulīnyāsān kuryādādau | ete ṣaḍaṅge pūjane ca mūlamantrāḥ |
evaṃ nyāsākṣaraḥ kuṭaiḥ gandhapuṣpaiḥ samarcayet
pūrṇakumbhaṃ nyasenmadhye śarāvaṃ taṇḍulaiḥ saha //
Ras_2.98
tasyopari ghṛtadīpaṃ vartīṃ mantraiśca mantrayet // Ras_2.99
samānīya kumārīṃ tu kumāraṃ vā suśobhanam
ekadvitricatuḥpañca yathālābhaṃ samānayet
gandhapuṣpairdhūpadīpaiḥ naivedyena ca pūjayet //
Ras_2.100
ekaikasyā nyasenmantraṃ hṛdayādyāśca devatāḥ // Ras_2.101
tato nirīkṣya taddīpaṃ sarvāstatra kumārikāḥ
paśyanti devatā dīpe kumārāśca śubhāśubham
siddhiṃ vāpyathavāsiddhiṃ kathayanti kumārikāḥ //
Ras_2.102
praśnāvatāraṃ jñātveti rasakarmaṇi saṃcaret // Ras_2.103
yaḥ purā devadeveśi rasendre bhāvitātmavān
saptajanma mṛto jāto na tyajed rasabhāvanam //
Ras_2.104
evaṃ śubhāśubhaṃ jñātvā devatānugrahānvitaḥ
maṇḍape pūrvavaddevīm arcayitvā rasāṅkuśīm //
Ras_2.105
ācāryamapi saṃpūjya dhūpasrakcandanādibhiḥ
aghoreṇa baliṃ dattvā tataḥ karma samācaret //
Ras_2.106
oṣadhyo maṇḍape prācyāṃ rasasvedo 'gnigocare
dakṣiṇasyāṃ lohamāro nairṛtyāṃ peṣaṇādikam //
Ras_2.107
drutikriyā tu vāruṇyāṃ vāyavye dhamanaṃ priye
varṇotkarṣastu kauberyām aiśānyāṃ rasavedhanam //
Ras_2.108
āsanaṃ tu gurormadhye niveśya suranāyike
niyāmanādikaṃ karma krāmaṇāntaṃ varānane
rasāṅkuśena mantreṇa kartavyaṃ sādhakena tu //
Ras_2.109
yaḥ purā devadeveśi varṇito rasabhairavaḥ
sadyojātaṃ tasya jānu vāmadevaṃ tu guhyakam //
Ras_2.110
aghoraṃ hṛdayaṃ tasya vaktraṃ tatpuruṣaṃ smṛtam
yāvad bhrūmadhyam īśānam ardhacandraṃ lalāṭakam //
Ras_2.111
bindur deveśi tasyordhve bindorūrdhve sthito nadaḥ
lalāṭaśirasormadhye śaktistatraiva saṃsthitā //
Ras_2.112
vyāpinī brahmarandhrasthā tasyordhve tūnmanā bhavet
unmanā unmanībhāvam unmanāpadamavyayam //
Ras_2.113
tasyordhve paramaṃ satyaṃ vyomasthāyi parātparam
śūnyaṃ śūnyaṃ punaḥ śūnyaṃ triśūnyaṃ ca nirāmayam //
Ras_2.114
nabhaśca gaganaṃ vyoma khamākāśaṃ ca kevalam
niṣkalaṃ nirmalaṃ nityaṃ nistaraṅgaṃ nirāmayam //
Ras_2.115
niṣprapañcaṃ nirādhāraṃ nirguṇaṃ guṇagocaram
evaṃrūpaṃ sadā dhyāyet svadehe rasabhairavam //
Ras_2.116
yadā ca niścalaṃ dhyāyet yadā ca niścalaṃ manaḥ
vahnimadhye tadā sūto badhyate niścalastathā //
Ras_2.117
yadā ca calati dhyānaṃ raso vahnau na tiṣṭhati // Ras_2.118
maṇḍalasya bahiḥ rātrau surāmatsyāmiṣādibhiḥ
arcayed yakṣagandharvān piśācān rākṣasāṃstathā //
Ras_2.119
kriyākaraṇavighnāśca phalavighnāśca koṭiśaḥ
sambhavanti tathā tattac chāntyai ca vaṭukeśvaram
arcānugrahaṣaṭkaṃ ca sampūjyādau samācaret //
Ras_2.120
karmānte ca punarbālam aṣṭāṣṭakamanugraham
sampūjya viniyuñjyāt tat siddhadravyaṃ tu siddhidam //
Ras_2.121
siddhastu nāśayedvādaṃ taddeśaṃ tu parityajet
bhramenmādhukarīṃ bhikṣāṃ susiddhe tu mahārase //
Ras_2.122
pramādādutthito vighno rasabandhe kṛte sati
rasaśāntirvidhātavyā rasakṣobhaṃ na kārayet //
Ras_2.123
rasaṃ na darśayeddevi nārīhaste na pātayet
nāryai guhyaṃ na vaktavyaṃ dravyaṃ tābhyo hi gopayet //
Ras_2.124
paradravyair na kartavyaṃ paradārānna saṃspṛśet
parānnaṃ naiva bhuñjīta parāṃścaiva na viśvaset //
Ras_2.125
na deyaṃ duṣṭabuddhīnāṃ goṣṭhīrūpeṇa yācake // Ras_2.126
aṣṭamyāṃ paurṇamāsyāṃ ca amāvāsyāṃ yugādiṣu
ayane viṣuve caiva caturdaśyāṃ viśeṣataḥ
rasotsavaṃ prakurvīta yathāvittānusārataḥ //
Ras_2.127
evaṃ rasotsavaṃ devi yaḥ kuryādbhaktisaṃyutaḥ
brahmahatyādipāpāni naśyanti vividhāni ca //
Ras_2.128
anena vidhinā yatra pūjāṃ kurvanti sādhakāḥ
na tatra rogadaurgatyaṃ netayaḥ prabhavanti ca //
Ras_2.129
evaṃvidhāṃ rase pūjāṃ pratiṣṭhāpya yathāvidhi
paścātkarma vidhātavyam ātmanaḥ śubhamicchatām //
Ras_2.130
anyathā kurute yastu tasya siddhirna jāyate
apāyaḥ pāpaśaṅkā ca buddhibhaṅgo hi jāyate //
Ras_2.131
avajñā rogajātaṃ ca saṃdehaśca pade pade
ālasyādgurulobhācca parasya kathanena ca
utpannamapi vijñānaṃ haranti kulakāḥ priye //
Ras_2.132
dīkṣito rasakarmāṇi mantranyāsavidācaret
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotum icchasi //
Ras_2.133
Tṛtīyaḥ paṭalaḥ [Mantranyāsāḥ]
śrīdevyuvāca
bhagavan devadeveśa lokanātha jagatpate
mantranyāsaṃ samācakṣva rasakarmopakārakam //
Ras_3.1
punaranyaṃ pravakṣyāmi mantramūrtiṃ rasāṅkuśīm
pañcamaṃ tu gṛhaṃ devi durlabhaṃ devadānavaiḥ //
Ras_3.2
catvāraḥ pradhānagṛhāḥ haṃsagṛhaṃ tu pañcamam
yatra siddhir makārādiḥ tiṣṭhate pañcame gṛhe //
Ras_3.3
liṅgāśrayaṃ yathā rūpaṃ liṅgimāyā tu liṅginī
gaganena tu sā jñeyā bhagarekhā tu pañcame //
Ras_3.4
praṇavaṃ pūrvam uccārya bījaṃ śabdamanuttaram
hrīṃkāraṃ caiva krīṃkāraṃ haṃsabuddhimanantaram //
Ras_3.5
kālapāśaṃ mahāmantraṃ gṛhṇīyāt sādhakeśvaraḥ
mahārambhe tu tanmantraṃ pratīhāraṃ rasāṅkuśīm //
Ras_3.6
lakṣamekaṃ japettasya mahāsiddhiḥ pravartate
bālavatsapurīṣaṃ tu tataḥ kenaiva grāhayet //
Ras_3.7
citāgnibhasma tenaiva grāhayet parameśvari
kṣetraṃ taduttamaṃ sthānaṃ rasendrastatra tiṣṭhati //
Ras_3.8
mārjanyā mārjayetsthānaṃ kubjikākhyā tu khecarī
dvātriṃśadakṣarā devi pañcanādeṣu saṃsthitā //
Ras_3.9
tataḥ siddhāśca catvāraḥ puruṣāṣṭādaśa smṛtāḥ
arthapañcakasaṃyuktā dhyānaṃ syāt pañcakaṃ punaḥ //
Ras_3.10
yoginīṣaṭkasaṃyuktaṃ saptaviṃśatkramānvitam
ekāśītipadairyuktaṃ pañcāvaraṇasaṃyutam //
Ras_3.11
anena kramayogena mārjanīṃ paripūjayet
anena mārjayet kṣetraṃ rasendro yatra tiṣṭhati //
Ras_3.12
upalepaṃ tu tatraiva caṇḍaghaṇṭāṃ tu kārayet
pūrve gṛhe tu sā devī caṇḍaghaṇṭā vyavasthitā //
Ras_3.13
caṇḍabhairavikā devī saṃsthitā dakṣiṇe gṛhe
gomayaṃ tena gṛhṇīyāl lepanārthaṃ varānane //
Ras_3.14
caṇḍakāpālinī devī saṃsthitā cottare gṛhe
gṛhītvā codakaṃ tena lepayedbhūmimaṇḍalam //
Ras_3.15
saptadaśākṣarāṃ kālīṃ khallapāṣāṇato nyaset
dvātriṃśadakṣaraṃ ghoraṃ mardake tu niyojayet //
Ras_3.16
gṛhṇīyāt kāñjikāṃ devi kālapāśena mantritaḥ
evaṃ sukarmasaṃyogaṃ kurute khecarīkulam //
Ras_3.17
aṣṭāśītisahasrāṇi yāḥ sthitā divyakhecarī
tāḥ sarvāḥ kiṃkarāstasya auṣadhaṃ peṣayanti tāḥ //
Ras_3.18
tāsāṃ sarvaṃ tu mantraikaṃ caturakṣarasaṃyutam Ras_3.19ab
so 'haṃ haṃsaḥ |
sā vidyā khecarīṇāṃ tu nāmnāṃ tu kulakhecarī // Ras_3.19cd
rājikāṃ saindhavaṃ nyasya sā vidyā kulakhecarī
mantrayet kāñjikāṃ tatra mantrarājo rasāṅkuśī //
Ras_3.20
astravidyāṃ japettatra yā jñātā pūrvabhārgave
guḍeṣṭakāṃ tu saṃmardya priye tanmarditaṃ rasam //
Ras_3.21
kā kathā mantrarājasya na vākyaṃ triśirasya ca
ṣaḍaṅgaṃ yojayet tāṃ tu tvaritaṃ dhārayet tataḥ //
Ras_3.22
ḍāmarākhyaṃ mahāmantraṃ dhamanīṣu niyojayet
cintāmaṇimahāvidyāṃ kavaceṣu niyojayet //
Ras_3.23
caṇḍikāyā mahāmantraṃ taṃ tu pātre niyojayet
navavidyāṃ varārohe vinyasettuṣagomaye //
Ras_3.24
tripurābhairavīṃ devīṃ rājikākāñjike nyaset
guḍasya kālarātris tu nyastavyā vīravandite //
Ras_3.25
trikūṭākṣaṃ trinetraṃ tu analasya tu vinyaset
udake vinyaseddevi caturaśīticaṇḍikāḥ //
Ras_3.26
kṣetrapālamaghorāstraṃ nyastavyaṃ koṣṭhake priye
mahāpāśupatāstraṃ tu mūṣāyāṃ ca niyojayet //
Ras_3.27
etanmantragaṇaṃ devi rasasthāne niyojayet
tadā tu sidhyate tasya sādhakasya phalaṃ priye //
Ras_3.28
rasāṅkuśaṃ mahāmantraṃ japettu hṛdayāntare
anye ye yoginīmantrāḥ sarvānnārīśca jāpayet //
Ras_3.29
aprakāśaṃ tu tenaiva mantrarājaṃ rasāṅkuśam
aprakāśaṃ ca nārīṇāṃ rakṣayetpraṇavaṃ tathā
mahāsamayavibhraṃśaṃ nārīṇāṃ hṛdayaṃ yathā //
Ras_3.30
kubjikādyāstu ye mantrā mayā te saṃprakāśitāḥ
trailokyaṃ kṣobhitāste tu na manyante mama priye //
Ras_3.31
rasāṅkuśena jñānena trailokyaṃ vaśyatāṃ vrajet // Ras_3.32
mantranyāsamiti jñātvā yantramūṣāgnimānavit
kurvāṇo rasakarmāṇi siddhiṃ prāpnoti sādhakaḥ //
Ras_3.33
Caturthaḥ paṭalaḥ [Yantramūṣāgnivarṇanaḥ]
śrīdevyuvāca
yantramūṣāgnimānāni na jñātvā mantravedyapi
kiṃ karoti mahādeva tāni me vaktumarhasi //
Ras_4.1
rasoparasalohāni vasanaṃ kāñjikam viḍam
dhamanīlohayantrāṇi khallapāṣāṇamardakam //
Ras_4.2
koṣṭhikā vakranālaṃ ca gomayaṃ sāramindhanam
mṛnmayāni ca yantrāṇi musalolūkhalāni ca //
Ras_4.3
saṇḍasīpaṭṭasaṃdaṃśaṃ mṛtpātrāyaḥkaṭorakam
pratimānāni ca tulāchedanāni kaṣopalam //
Ras_4.4
vaṃśanāḍīlohanāḍīm ūṣāṅgārāṃs tathauṣadhīḥ
snehāmlalavaṇakṣāraviṣāṇyupaviṣāṇi ca //
Ras_4.5
evaṃ saṃgūhya sambhāraṃ karmayogaṃ samācaret // Ras_4.6
dravadravyeṇa bhāṇḍasya pūritārdhodarasya ca
mukhe tiryakkṛte bhāṇḍe rasaṃ sūtreṇa lambitam
taṃ svedayet talagataṃ dolāyantramiti smṛtam //
Ras_4.7
lohamūṣādvayaṃ kṛtvā dvādaśāṅgulamānataḥ
īṣac chidrānvitām ekāṃ tatra gandhakasaṃyutām //
Ras_4.8
mūṣāyāṃ rasayuktāyām anyasyāṃ tāṃ praveśayet
toyaṃ syāt sūtakasyādhaḥ ūrdhvādho vahnidīpanam //
Ras_4.9
rasonakarasaṃ bhadre yatnato vastragālitam
dāpayetpracuraṃ yatnāt āplāvya rasagandhakau //
Ras_4.10
sthālikāyāṃ nidhāyordhvaṃ sthālīm anyāṃ dṛḍhāṃ kuru
saṃdhiṃ vilepayedyatnāt mṛdā vastreṇa caiva hi //
Ras_4.11
sthālyantare kapotākhyaṃ puṭaṃ karṣāgninā sadā
yantrasyādhaḥ karīṣāgniṃ dadyāttīvrāgnimeva vā //
Ras_4.12
evaṃ tu tridinaṃ kuryāt tato yantraṃ vimocayet
taptodake taptacullyāṃ na kuryācchītale kriyām //
Ras_4.13
na tatra kṣīyate sūto na ca gacchati kutracit
anena kramayogena kuryādgandhakajāraṇam //
Ras_4.14
ūrdhvaṃ vahniradhaścāpo madhye tu rasasaṃgrahaḥ
mūṣāyantramidaṃ devi jārayedgaganādikam //
Ras_4.15
garbhayantraṃ pravakṣyāmi piṣṭikābhasmakāraṇam
caturaṅguladīrghāṃ tu mūṣikāṃ mṛnmayīṃ dṛḍhām //
Ras_4.16
tryaṅgulāṃ madhyavistāre vartulaṃ kārayenmukham
lohasya viṃśatirbhāgā eko bhāgastu gugguloḥ //
Ras_4.17
suślakṣṇaṃ peṣayitvā tu toyaṃ dadyāt punaḥ punaḥ
mūṣālepaṃ tataḥ kuryāt tale piṣṭīṃ ca nikṣipet //
Ras_4.18
tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet
ahorātraṃ trirātraṃ vā rasendro bhasmatāṃ vrajet //
Ras_4.19
jāraṇe māraṇe caiva rasarājasya rañjane
yantramekaṃ paraṃ marma yatrauṣadhyo mahābalam //
Ras_4.20
auṣadhīrahitaścāyaṃ haṭhādyantreṇa badhyate
sarvatra sūtako yāti muktvā bhūdharalakṣaṇam //
Ras_4.21
devatābhiḥ samākṛṣṭo loṣṭastho 'pi hi gacchati
tasmādyantrabalaṃ caikaṃ na vilaṅghyaṃ vijānatā //
Ras_4.22
mantrauṣadhisamāyogāt susiddhaṃ kurute hy ayam
mantro 'ghoro 'tra japtavyo japānte pūjayedrasam //
Ras_4.23
ekānte tu kriyā kāryā dṛṣṭānyairviphalā bhavet // Ras_4.24
gandhakasya kṣayo nāsti na rasasya kṣayo bhavet
kṣayo yantrasya vijñeyaḥ yantre vikriyate kriyā
alābhe kāntalohasya yantraṃ lohena kārayet //
Ras_4.25
vahnilakṣyam avijñāya rasasyārdhakṣayo bhavet
yantrakṣayavidhijñasya caturthāṃśakṣayo bhavet //
Ras_4.26
dvimāsena dvitīyāṃśaṃ tṛtīyāṃśaṃ tribhirbhavet
mahāgniṃ sahate hy eṣa sārito yatra tiṣṭhati //
Ras_4.27
kharparaṃ sikatāpūrṇaṃ kṛtvā tasyopari nyaset
aparaṃ kharparaṃ tatra śanairmṛdvagninā pacet //
Ras_4.28
pañcakṣāraistathā mūtrair lavaṇaiśca viḍaṃ tataḥ
haṃsapākaḥ sa vijñāto yantratantrārthakovidaiḥ //
Ras_4.29
kṛṣṇā raktā ca pītā ca śuklavarṇā ca mṛttikā
ādyā śreṣṭhā kaniṣṭhāntyā madhyamā madhyamā matā //
Ras_4.30
dagdhadhānyatuṣopetā mṛttikā koṣṭhikāvidhau
vakranālakṛtā vāpi śasyate surasundari //
Ras_4.31
gārā dagdhā tuṣā dagdhā dagdhā valmīkamṛttikā
ajāśvānāṃ malaṃ dagdhaṃ yāvattat kṛṣṇatāṃ gatam //
Ras_4.32
vāsakasya ca pattrāṇi valmīkasya mṛdā saha
peṣayedvahnitoyena yāvattat ślakṣṇatāṃ gatam //
Ras_4.33
mardayettena badhnīyāt vakranālaṃ ca koṣṭhikām // Ras_4.34
gārā dagdhā tuṣā dagdhā dagdhā valmīkamṛttikā
cīramaṅgārakaḥ kiṭṭaṃ vajreṇāpi na bhidyate //
Ras_4.35
dagdhāṅgārasya ṣaḍbhāgā bhāgaikā kṛṣṇamṛttikā
cīramaṅgārakaḥ kiṭṭaṃ vajramūṣā prakīrtitā //
Ras_4.36
tuṣaṃ vastrasamaṃ dagdhāṃ mṛttikā caturaṃśikā
kupīpāṣāṇasaṃyuktā varamūṣā prakīrtitā //
Ras_4.37
prakāśā cāndhamūṣā ca mūṣā tu dvividhā smṛtā // Ras_4.38
prakāśamūṣā deveśi śarāvākārasaṃyutā
dravyanirvāhaṇe sā ca vādikaiḥ supraśasyate //
Ras_4.39
andhamūṣā tu kartavyā gostanākārasaṃnibhā
pidhānakasamāyuktā kiṃcid unnatamastakā //
Ras_4.40
pattralepe tathā raṅge dvaṃdvamelāpake tathā
saiva chidrānvitā mandā gambhīrā sāraṇocitā //
Ras_4.41
tilabhasma dvir aṃśaṃ tu iṣṭakāṃśasamanvitam
bhasmamūṣā tu vijñeyā tārāsaṃśodhane hitā //
Ras_4.42
mokṣakṣārasya bhāgau dvau iṣṭakāṃśasamanvitau
mṛdbhāgās tāraśuddhyartham uttamā varavarṇini //
Ras_4.43
raktavargeṇa sammiśrā raktavargapariplutā
raktavargakṛtālepā sarvaśuddhiṣu śobhanā //
Ras_4.44
śuklavargeṇa sammiśrā śuklavargapariplutā
śuklavargakṛtālepā śuklaśuddhiṣu śobhanā //
Ras_4.45
viḍavargeṇa sammiśrā dhṛtimicchati jāraṇe
nirvāhaṇaṃ prakurvīta raktavargapraliptayā //
Ras_4.46
viṣaṭaṅkaṇaguñjābhiḥ mūṣālepaṃ tu kārayet
prakāśāyāṃ prakurvīta yadi vāṅgāralepanam //
Ras_4.47
tasyāṃ vinyasya mūṣāyāṃ dravyamāvartayedbudhaḥ
lepo varṇapuṭaṃ devi raktamṛtsindhubhūkhagaiḥ //
Ras_4.48
āvartamāne kanake pītā tāre sitā prabhā
śulve nīlanibhā tīkṣṇe kṛṣṇavarṇā sureśvari //
Ras_4.49
vaṅge jvālā kapotābhā nāge malinadhūmakā
śaile tu dhūsarā devi āyase kapilaprabhā //
Ras_4.50
ayaskānte dhūmravarṇā sasyake lohitā bhavet
vajre nānāvidhā jvālā khasattve pāṇḍuraprabhā //
Ras_4.51
na visphuliṅgo na ca budbudaśca yadā na rekhāpaṭalaṃ na śabdaḥ
mūṣāgataṃ ratnasamaṃ sthiraṃ ca tadā viśuddhaṃ pravadanti loham //
Ras_4.52
pratīvāpaḥ purā yojyo niṣekastadanantaram
chādanaṃ tu pratīvāpaḥ niṣekaṃ majjanaṃ viduḥ
abhiṣekaṃ tadicchanti snapanaṃ kriyate tu yat //
Ras_4.53
vāpo niṣekaḥ snapanaṃ drute nirmalatāṃ gate
uṣṇenaiva hi vāñchanti śītalaṃ na ca vāñchati //
Ras_4.54
śukladīptiḥ saśabdaśca yadā vaiśvānaro bhavet
lohāvartaḥ sa vijñeyaḥ sattvaṃ patati nirmalam //
Ras_4.55
ṣoḍaśāṅgulavistīrṇaṃ hastamātrāyataṃ śubham
dhātusattvanipātārthaṃ koṣṭhakaṃ varavarṇini //
Ras_4.56
vaṃśakhādiramādhūkabadarīdārusambhavaḥ
paripūrṇaṃ dṛḍhāṅgāraiḥ dhamedvātena koṣṭhakam
bhastrayā jvālamārgeṇa jvālayecca hutāśanam //
Ras_4.57
pravitatamukhabhāgaṃ saṃvṛtāntaḥpradeśaṃ sthalaracitacirāntarjālakaṃ koṣṭhakaṃ syāt
bakagalasamamānaṃ vaṅkanālaṃ vidheyaṃ śuṣiranalinikā syānmṛnmayī dīrghavṛttā //
Ras_4.58
mṛnmaye lohapātre vā ayaskāntamaye 'thavā
pāṣāṇe sphaṭike vātha muktāśailamaye 'thavā //
Ras_4.59
sudṛḍho mardakaḥ kāryaḥ caturaṅgulakocchrayaḥ
sa ca lohamayaḥ śailo hy ayaskāntamayo 'thavā //
Ras_4.60
aghorāstrābhidhānena mahāpāśupatena vā
mantreṇa racayecchuddhiṃ bhūmiṃ tenaiva śodhayet //
Ras_4.61
indhanāni ca sarvāṇi dravyāṇi ca viśeṣataḥ
dāhakaṃ jvālayettena khallaṃ tenaiva śodhayet //
Ras_4.62
rasaṃ viśodhayettena vinyaset divase śubhe
khallopari nyasitvā ca śivamūrtimanusmaret //
Ras_4.63
devatānugrahaṃ prāpya yantramūṣāgnimānavit
deveśi rasasiddhyarthaṃ jānīyāt oṣadhīrapi //
Ras_4.64
yantramūṣāgnimānāni varṇitāni sureśvari
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi //
Ras_4.65
Pañcamaḥ paṭalaḥ [Oṣadhinirṇaya]
śrīdevyuvāca
niyāmanādikaṃ karma krāmaṇāntaṃ sureśvara
yayā sampadyate hy eṣām oṣadhīṃ vaktumarhasi //
Ras_5.1
sarpākṣo vahnikarkoṭī kañcukī jalabindujā
śatāvarī bhṛṅgarājaḥ śarapuṅkhā punarnavā //
Ras_5.2
maṇḍūkaparṇī matsyākṣī brahmadaṇḍī śikhaṇḍinī
anantā kākajaṅghā ca kākamācī kapotikā //
Ras_5.3
viṣṇukrāntā sahacarā sahādevī mahābalā
balā nāgabalā kṛṣṇā cakramardaḥ kuruṅgiṇī //
Ras_5.4
pāṭhā cāmalakī nīlī jvālinī padmacāriṇī
phaṇitrijihvā gojihvā kokilākṣo ghanadhvaniḥ //
Ras_5.5
ākhuparṇī triparṇī ca dviparṇī caikaparṇikā
tittiḍī kṣīriṇī rāsnā meṣaśṛṅgī ca kukkuṭī //
Ras_5.6
kṛṣṇaparṇī ca tulasī śvetā ca girikarṇikā
etā niyāmakauṣadhyaḥ puṣpamūladalānvitāḥ
dolāsvedaḥ prakartavyo mūlenānena suvrate //
Ras_5.7
caṇḍālī rākṣasī vyāghrī khaḍgārī gajakarṇikā
śaṅkhapuṣpyagnidhamanī lāṅgalī bālamocakā //
Ras_5.8
raktasnuhī raktaśṛṅgī raktikā nīlacitrakaḥ
śṛgālajihvā bṛhatī vajrā cakrī ca rājikā //
Ras_5.9
ekavīrā narakasā rudantī brahmacāriṇī
uccaṭā māninīkandā kumārī raktacitrakaḥ //
Ras_5.10
lakṣmīḥ śākhoṭakaścaiva kañcukī meṣaśṛṅgikā
himāvatī somalatā modā vyāghranakhī śamī //
Ras_5.11
kāñcanī vanarājī ca kākamācī ca keśinī
ajamārī koṭarākṣī hanūmatyaṅganāyikā //
Ras_5.12
narajīvā hemapuṣpī kākamuṇḍī ca kālikā
toyavallī gajārī ca haṃsāṅghrī kuhukaṃvikā
tāmbūlī sūryabhaktā ca rasanirjīvakārikāḥ //
Ras_5.13
kaṭutumbī ca gosandhī devadālīndravāruṇī
vākucī brahmabījāni kārpāsaṃ kṛṣṇajīrakam //
Ras_5.14
kaṅgunī kṛṣṇakanakaṃ śvetārkaṃ ca pipīlijam
dantinī yavaciñcā ca karkoṭī kāravallikā //
Ras_5.15
gojihvā kākajaṅghā ca mahākālī ca śambarī
śvetaguñjā sitāṅkolaḥ paṭolī bilvameva ca
ekaikamoṣadhībījaṃ mārayedrasabhairavam //
Ras_5.16
raktasnuhī somalatā rudantī raktacitrakaḥ
śākhoṭakī dagdharuhā modinī vṛddhadārukaḥ //
Ras_5.17
triśūlī kṛṣṇamārjārī cakrikā kṣīrakukkuṭī
devadālī śaṅkhapuṣpī kākamācī hanūmatī //
Ras_5.18
nīlajyotis tṛṇajyotir utkaṭā hemavallarī
tridaṇḍī brahmadaṇḍī ca cakrāṅkī sthalapadminī //
Ras_5.19
nāgajihvā nāgakarṇī vīrā vartulaparṇikā
arkapattrī vaṃśapattrī tāmraparṇī tatheśvarī
indurī devadeveśi rasabandhakarāḥ priye //
Ras_5.20
tīvragandharasasparśair dravyaiḥ sthāvarajaṅgamaiḥ
mriyate badhyate caiva rasaḥ svedanamardanāt //
Ras_5.21
sūryāvartaśca kadalī vandhyā kośātakī tathā
vajrakandodakakaṇā kākamācī ca śigrukaḥ //
Ras_5.22
devadālī ca deveśi drāvikāḥ parikīrtitāḥ
doṣān haranti yogina dhātūnāṃ pāradasya ca //
Ras_5.23
kākamācī ghanaravaḥ kāsamardaḥ kṛtāñjaliḥ
varāhakarṇī saṭirī haṃsadāvī śatāvarī //
Ras_5.24
tāmbūlī nāginī brahmī haṃsapādī ca lakṣaṇā
arjunī kṣīranālī ca kāravello 'rkapattrikā
vyāghrī cavī kuravakaḥ krāmikāḥ suravandite //
Ras_5.25
brahmadaṇḍaḥ sudaṇḍaśca lohadaṇḍastṛtīyakaḥ
ete rasāyane yogyā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ //
Ras_5.26
bhūpāṭalī ca kaumārī siṃhavallī ca śūkarī
hemaparṇī paṭolī ca nāgavallī ca bhṛṅgarāṭ
ityaṣṭa mūlikāḥ proktāḥ pañcaratnaṃ śṛṇu priye //
Ras_5.27
mantrasiddhāsanā devī tathā kaṅkālakhecarī
indirā ca kṣamāpālī pañcamī tu niśācarī
pañcaratnamidaṃ devi rasaśodhanajāraṇe //
Ras_5.28
rasasya bandhane śastam ekaikaṃ suravandite
rasāṅkuśena gṛhṇīyāt pañcaratnāni suvrate
dadāti khecarīṃ siddhiṃ rasabhairavasaṃgame //
Ras_5.29
trikṣāraṃ ṭaṅkaṇakṣāro yavakṣāraśca sarjikā
tilāpāmārgakadalī palāśaśigrumocikāḥ
mūlakārdrakaciñcāśca vṛkṣakṣārāḥ prakīrtitāḥ //
Ras_5.30
amlavetasajambīraluṅgāmlacaṇakāmlakam
nāraṅgaṃ tintiṇīkaṃ ca cāṅgeryamlagaṇottamāḥ //
Ras_5.31
sāmudraṃ saindhavaṃ caiva cūlikālavaṇaṃ tathā
sauvarcalaṃ ca kācaṃ ca lavaṇāḥ pañca kīrtitāḥ //
Ras_5.32
saktukaṃ kālakūṭaṃ ca sitamustā tathaiva ca
śṛṅgī kṛṣṇaviṣaṃ caiva pañcaite tu mahāviṣāḥ //
Ras_5.33
snuhyarkonmattakaṃ caiva karavīraṃ ca lāṅgalī
pañcaivopaviṣā mukhyāḥ tailāni hy uttamāni vai
kusumbhakaṅguṇīnaktātilasarṣapajāni tu //
Ras_5.34
hastyaśvachāganārīṇāṃ mūtraṃ gavyaṃ ca pañcamam // Ras_5.35
pittaṃ pañcavidhaṃ matsyagavāśvanarabarhijam // Ras_5.36
vasā pañcavidhā matsyameṣāhinarabarhijā // Ras_5.37
kapotacāṣagṛdhrāṇāṃ śikhikukkuṭayośca viṭ // Ras_5.38
mañjiṣṭhā kuṅkumaṃ lākṣā khadiraścāsanaṃ tathā
raktavargastu deveśi pītavargamataḥ śṛṇu
kusumbhaṃ kiṃśukaṃ rātrī pataṃgo madayantikā //
Ras_5.39
śuklavargaḥ sudhākūrmaśaṅkhaśuktivarāṭikāḥ // Ras_5.40
guñjāṭaṅkaṇamadhvājyaguḍā drāvaṇapañcakam // Ras_5.41
kācaṭaṅkaṇasauvīraṃ śodhanatritayaṃ priye // Ras_5.42
sarve malaharāḥ kṣārāḥ sarve cāmlāḥ prabodhakāḥ
viṣāṇi ca tamoghnāni snehā mārdavakārakāḥ //
Ras_5.43
ityoṣadhigaṇāḥ proktāḥ siddhidā rasasaṃgame
kriyāṃ kurvanti tadyogāt śaktayaśca mahārasāḥ //
Ras_5.44
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi // Ras_5.45
Ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ [Abhrakādilakṣaṇasaṃskāranirṇaya]
śrīdevyuvāca
devadeva mahādeva śaktīnāṃ lakṣaṇaṃ katham
rasakarmaṇi yogyatve saṃskāras tasya kathyatām //
Ras_6.1
kadācidgirijā devī haraṃ dṛṣṭvā manoharam
mumoca yattadā vīryaṃ tajjātaṃ śubhamabhrakam
pītaṃ kṛṣṇaṃ tathā śuklaṃ raktaṃ bhūmeśca saṃgamāt //
Ras_6.2
abhrakaṃ kāntapāṣāṇaṃ vajraṃ vaikrāntakaṃ śṛṇu // Ras_6.3
pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajraṃ cābhraṃ caturvidham
pināke 'gniṃ praviṣṭe tu śabdaś ciṭiciṭir bhavet //
Ras_6.4
dardure 'gniṃ praviṣṭe tu śabdaḥ kukkuṭavadbhavet
agniṃ praviṣṭaṃ nāgaṃ tu phūtkāraṃ devi muñcati //
Ras_6.5
agniṃ praviṣṭaṃ vajraṃ tu vajravattiṣṭhati priye // Ras_6.6
kuṣṭhapradaṃ pinākābhraṃ darduraṃ maraṇapradam
nāgaṃ dehagataṃ nityaṃ vyādhiṃ kuryād bhagaṃdaram //
Ras_6.7
rase rasāyane caiva yojyaṃ vajrābhrakaṃ priye
anekavarṇabhedena taccaturvidhamabhrakam //
Ras_6.8
raktaṃ pītaṃ ca hemārthe kṛṣṇaṃ hemaśarīrayoḥ
tārakarmaṇi śuklaṃ ca kācakiṭṭaṃ sadā tyajet //
Ras_6.9
ekapattraṃ kṛtaṃ pūrvam abhrakaṃ suranāyike
agastyapuṣpatoyena kumudānāṃ rasena ca //
Ras_6.10
kapitindukajambīrameghanādapunarnavaiḥ
yavaciñcāranālāmlakaravīrāruṇotpalaiḥ //
Ras_6.11
vanasūraṇabhūdhātrībhiṇḍīmūlāmlavetasaiḥ
meṣaśṛṅgīśaśavasāśṛṅgatailaśamīrasaiḥ //
Ras_6.12
vajravallīkṣīrakandamaricaiḥ sumukhena ca
tridinaṃ svedayed devi jāyate doṣavarjitam //
Ras_6.13
dhānyābhrakaṃ purā kṛtvā suślakṣṇaṃ navanītavat
triṃśatpalaṃ vyomarajaḥ kṣudramatsyapaladvayam //
Ras_6.14
tilacūrṇapalaṃ guñjātripalaṃ pādaṭaṅkaṇam
godhūmabaddhā tatpiṇḍī pañcagavyena bhāvitā //
Ras_6.15
dhamanāt koṣṭhikāyantre bhastrābhyāṃ tīvravahninā
patatyabhrakasattvaṃ tu sattvāni nikhilāni ca //
Ras_6.16
svedanauṣadhiniryāsalolitaṃ puṭitaṃ muhuḥ
mṛtaṃ tu pañcaniculapuṭair bahulapotakam //
Ras_6.17
piṇḍitaṃ vyoma niṣkledaṃ dattvā sattvaṃ nirañjanam
umāphalaiśca puṣpaiśca ṣaṣṭikāmlapariplutaiḥ
aumadaṇḍavimardena gamanaṃ dravati sphuṭam //
Ras_6.18
agnijāraṃ nave kumbhe sthāpayitvā dharottaram
gaganaṃ dravati kṣipraṃ muktāphalasamaprabham //
Ras_6.19
śatadhā kañcukīcūrṇaṃ kañcukīrasabhāvitam
drāvayedgaganaṃ devi lohāni sakalāni ca //
Ras_6.20
dhānyāmlake paryyuṣitaṃ niculakṣāravāriṇi
sthitaṃ taddravatāṃ vāti nirleparasasannibham //
Ras_6.21
agastyapuṣpatoyena piṣṭvā sūraṇakandake
koṣṭhabhūmigataṃ māsaṃ jāyate rasasannibham //
Ras_6.22
chāgamūtreṇa saṃsiktaṃ kapitindukareṇunā
abhrakaṃ vāpitaṃ devi jāyate jalasannibham //
Ras_6.23
kākinīvījacūrṇena ghṛṣṭamabhrakajaṃ rajaḥ
snuhikṣīreṇa saptāhaṃ siktaṃ dhmātaṃ drutaṃ bhavet //
Ras_6.24
apāmārgasya pañcāṅgam abhrakaṃ ca supeṣitam
sthāpayenmṛnmaye pātre tadbhavet salilaṃ yathā //
Ras_6.25
ghṛṣṭamabhrakacūrṇaṃ tu kapālīmaricaiḥ saha
śilayā vāpitaṃ bhūyo 'py agastyarasasaṃyutam //
Ras_6.26
mārjārapādīsvarasaphalamūlāmlamarditam
mātuluṅgaphale nyastaṃ vrīhimadhye nidhāpayet
taddravet pakṣamātreṇa śilāsaindhavayojitam //
Ras_6.27
ekapatrīkṛtaṃ saptadinaṃ munirase kṣipet
dārvīmaricasaṃmiśraṃ maurvīrasapariplutam //
Ras_6.28
sauvarccalayuto meghā vajravallīrasaplutaḥ
śarāvasaṃpuṭe dhmāto jāyate jalasannibhaḥ //
Ras_6.29
vegāphalasya cūrṇena samamabhrakajaṃ rajaḥ
bhāvitāṃ kuliśakṣīre dhmātaṃ dravati tatkṣaṇāt //
Ras_6.30
vajravallīrasaiḥ piṣṭvā vyoma sauvarcalānvitam
śarāvasaṃṣuṭe paktvā dravet salilasannibham //
Ras_6.31
gomāṃsasaindhavārkaistu munitoyayutaṃ punaḥ
kadalīkandakāntaḥsthaṃ gomayāgnau tryahaṃ dravet //
Ras_6.32
kṛṣṇābhrapatraṃ saṃgṛhya pīlutailena lepayet
saptāhamātape taptam āmle kṣiptvā dinatrayam //
Ras_6.33
vajrārkacitrakakṣāraṃ tumbīkṣārastathārjunaḥ
sarjakṣāro yavakṣāraṣṭaṅkaṇaścāṣṭamo bhavet //
Ras_6.34
kṣīrakandarasaṃ caiva vajrakandarasaṃ tathā
vṛhatītrayasaṃyuktaṃ kṣāravargañca lepayet //
Ras_6.35
kalkenānena liptaṃ tat patrābhraṃ kāṃsyabhājane
dhamanāt sūryyatāpotthāt tridinena drutaṃ bhavet //
Ras_6.36
athavābhrakapatraṃ tu kañcukokṣīramadhyagam
bhāvayecca tathā tena yāvaccūrṇaṃ tato bhavet //
Ras_6.37
grāhayedabhrapatrāṇi nikṣipyāmle dinatrayam
lepayettena kalkena kāṃsyapātre nidhāpayet
sūryyatāpena saptāhaṃ drutiḥ sañjāyate kṣaṇāt //
Ras_6.38
kākāṇḍīphalacūrṇena drāvakaiḥ pañcabhistathā
abhrakasya yutaṃ cūrṇaṃ dhmātaṃ mūṣāgataṃ dravat //
Ras_6.39
bhrāmakaṃ cumbakaṃ caiva karṣakaṃ drāvakaṃ tathā
evaṃ caturvidhaṃ kāntaṃ romakāntañca pañcamam //
Ras_6.40
ekadvitricatuḥpañca sarbbatomukhameva tat
pītaṃ kṛṣṇaṃ tathā raktaṃ trivarṇaṃ syāt pṛthak pṛthak //
Ras_6.41
krameṇa devatāstatra brahmaviṣṇumaheśvarāḥ // Ras_6.42
sparśavedhi bhavet pītaṃ kṛṣṇaṃ śreṣṭhaṃ rasāyane
raktavarṇaṃ mahābhāge rasabandhe praśasyate //
Ras_6.43
bhrāmakaṃ tu kaniṣṭhaṃ syāt cumbakaṃ madhyamaṃ priye
uttamaṃ karṣakaṃ devi drāvakaṃ cottamottamam //
Ras_6.44
bhrāmayellohajātaṃ tu tatkāntaṃ bhrāmakaṃ priye
cumbayeccumbakaṃ kāntaṃ karṣayet karṣakaṃ priye //
Ras_6.45
yatsākṣāddrāvayellohaṃ takrāntaṃ drāvakaṃ bhavet
tadromakāntaṃ sphuṭitāt yathā romodgamo bhavet //
Ras_6.46
kaniṣṭhaṃ syādekamukhaṃ madhyaṃ dvitrimukhaṃ bhavet
catuḥpañcamukhaṃ śreṣṭham uttamaṃ sarvatomukham //
Ras_6.47
bhrāmakaṃ cumbakañcaiva vyādhināśe praśasyate
rase rasāyane caiva karṣakaṃ drāvakaṃ hitam //
Ras_6.48
madonmattagajaḥ sūtaḥ kāntamaṅkuśamucyate
kṣetraṃ khātvā grahītavyaṃ tatprayatnena bhūyasā //
Ras_6.49
mārutātapavikṣiptaṃ varjayet surasundari
bahiḥsthitaṃ tvayaskāntaṃ chāgaraktena bhāvayet //
Ras_6.50
chāgaraktapraliptena vāsasā pariveṣṭayet
chāgacarmaparīveṣṭya vinyaset pūrvvavat kṣitau //
Ras_6.51
uddhṛtaṃ saptabhirmāsaiḥ toyakumbhe vinikṣipet // Ras_6.52
raktapuṣpaiḥ sadā pūjyaṃ raktamālyānulepanaiḥ
pūjitaṃ madyamāṃsaiśca yojyaṃ rasarasāyane //
Ras_6.53
saṃskṛtaṃ chāgaraktena bhrāmakaṃ cumbakaṃ bhavet
anena kramayogena drāvakaṃ bhavati priye //
Ras_6.54
sūtalohasya vakṣyāmi saṃskāramatisaukhyadam
jīvadehe praveśe ca dehasaukhyabalapradam //
Ras_6.55
kāntalohaṃ vinā sūto dehe na krāmati kvacit
vedhayedvyāpayecchīghraṃ tailabindurivāmbhasi //
Ras_6.56
na sūtena vinā kānto na kāntaḥ sūtavarjitaḥ
kāntasūtasamāyuktaḥ prayogo dehadhārakaḥ //
Ras_6.57
yavakṣārantu saṃgṛhya snigdhabhāṇḍe nidhāpayet
maricābhrakacūrṇena piṇḍībandhantu kārayet
kāntalohaṃ draveddhmātaṃ nātra kāryā vicāraṇā //
Ras_6.58
triṃśaccumbakakāntaṃ ca piṣṭvā tu triphalāmbhasā
tenaiva kṣālanaṃ kāryyaṃ pañcaniṣkaṃ tu ṭaṅkaṇam //
Ras_6.59
jīrṇavastre vinikṣipya madhusarpiryutaṃ puṭet
saṃsthāpya māsaparyyantaṃ tatra śuddhirbhavetpriye //
Ras_6.60
sināḍikāyā mūlaṃ tu daśaniṣkamitaṃ yutam
phalatrayakaṣāyana khalle tu parimardayet //
Ras_6.61
trimūṣāsu samaṃ sthāpyam aṣṭāṅgulamitāsu ca
mūṣakālepanaṃ kāryyaṃ tanmūlaṃ niṣkamātrakam //
Ras_6.62
śivapañcamukhīkāryyā mūṣāṃ prati samaṃ tataḥ
yantrahaste susaṃbadhya khoṭakaṃ ca śilātale //
Ras_6.63
tailena miśritaṃ kṛtvā kāntanāgaṃ labhettataḥ
abhrakakramayogena drutipātañca sādhayet //
Ras_6.64
surāsurairmathyamāne kṣīrode mandarādriṇā
pītaṃ tadamṛtaṃ devair amaratvam upāgatam //
Ras_6.65
pibatāṃ bindavo devi patitā bhūmimaṇḍale
śuṣkāste vajratāṃ yātā nānāvarṇā mahābalāḥ //
Ras_6.66
bindavaḥ ke 'pi sañjātāḥ sasyakā vimalāstathā
brāhmaṇāḥ kṣattriyā vaiśvāḥ śudrāścaivamanekadhā //
Ras_6.67
śvetā raktāstathā pītā kṛṣṇāścaiva caturvidhāḥ
puruṣāśca striyaścaiva napuṃsakam anukramāt //
Ras_6.68
vṛttāḥ phalakasaṃpūrṇās tejasvanto mahattarāḥ
puruṣāste niboddhavyā rekhābinduvivarjitāḥ //
Ras_6.69
rekhābindusamāyuktāḥ khaṇḍāścaiva tu yoṣitaḥ
trikoṇāḥ pattalā dīrghāḥ vijñeyāste napuṃsakāḥ //
Ras_6.70
sattvavanto balopetā lohe krāmaṇaśīlinaḥ
rasabandhakarāḥ śīghraṃ puṃvajrāḥ suravandite //
Ras_6.71
śarīrakāntijananāḥ strīvajrāḥ svalpaśaktayaḥ
napuṃsakāḥ sattvahīnāḥ kaṣṭaṃ lohe kramanti ca //
Ras_6.72
kṣatriyāḥ sarvakāryyeṣu varjyāśca rasakarmaṇi
uttamā madhyamāścaiva kaniṣṭhāḥ parikīrtitāḥ //
Ras_6.73
sthūlātisthūlamadhyāśca sūkṣmāḥ sūkṣmatarāḥ priye
āsphoṭadāhabhedaiśca nirvyaṅgā nirupadravāḥ
vīryyavantaśca te jyeṣṭhā nirmalā balavattarāḥ //
Ras_6.74
rasāyane bhaved vipro hy aṇimādiguṇapradaḥ
kṣatriyo mṛtyunāśārtho valīpalitarogahā //
Ras_6.75
dravyakāro tathā vaiśyaḥ śarīraṃ dṛḍhatāṃ nayet
vyādhipraśamanaṃ śūdro vayaḥstambhaṃ karoti ca //
Ras_6.76
klībe klīvāḥ striyaḥ strīṇāṃ sarbbeṣāṃ puruṣā hitāḥ // Ras_6.77
yathā jātistathotsāhaṃ yathā sattvaṃ tathā guṇān
yathā rucistathā śīlaṃ yathā śīlaṃ tathā varam
yathā varastathā varṇaṃ kurvanti kuliśāḥ priye //
Ras_6.78
śyāmā śamī ghanaravo vaṣābhūnmattakodravāḥ
ākhukarṇī munitaruḥ kulatthaṃ cāmlavetasam //
Ras_6.79
meṣaśṛṅgī raso 'pyeṣāṃ kandasya sūraṇasya tu
śodhayettridinaṃ vajraṃ śuddhimeti sureśvari //
Ras_6.80
meṣaśṛṅgaṃ bhujaṅgāsthi kūrmapṛṣṭhaṃ śilājatu
snukkīlālarasaṃ stanyaṃ kāntapāṣāṇameva ca //
Ras_6.81
vajrakaṃ cāpi vaikrāntaṃ tanmadhye prakṣipet priye
tīvrānale puṭaṃ dattvā puṭāntaṃ yāvadāgatam //
Ras_6.82
kulatthaṃ kodravaṃ cāpi hayamūtreṇa peṣayet
taptaṃ nipecayet pīṭhe yāvattadbhasmatāṃ gatam //
Ras_6.83
eṣa kāpāliko yogo vajramāraṇa uttamaḥ // Ras_6.84
mākṣikaṃ meṣaśṛṅgaṃ ca śilāgandhakaṭaṅkaṇam
vaikrāntaṃ tālakaṃ cāpi vajrīkṣīrapariplutam //
Ras_6.85
lepaṃ mūṣodare dattvā samāvarttaṃ tu kārayet
mriyante hīrakāstatra dvandve samyaṅmilanti ca //
Ras_6.86
gandhakaṃ ca śilādhātuṃ bhrāmakasya mukhaṃ tathā
śaśakasya ca dantāṃśca vetasāmlena peṣayat //
Ras_6.87
anena siddhakalkena mūṣālepaṃ tu kārayet
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vajraṃ tu mriyate kṣaṇāt //
Ras_6.88
tenaiva militaṃ vajraṃ tārahemni na saṃśayaḥ // Ras_6.89
tālakaṃ gandhakaṃ kāntaṃ tāpyaṃ karpūraṭaṅkaṇam
ciñcāsthi meṣaśṛṅgaṃ ca strīrajaḥparipeṣitam
mūṣālepagataṃ dhmātaṃ vajraṃ tu mriyate kṣaṇāt //
Ras_6.90
śarapuṅkhasya pañcāṅgaṃ peṣyaṃ strīrajasā tataḥ
peṭārībījam athavā saṃpeṣyaṃ taṇḍulāmbhasā //
Ras_6.91
peṣyaṃ trikarṣakārpāsamūlaṃ vā taṇḍulāmbhasā
āraktarākāmūlaṃ vā strīstanyena tu peṣitam //
Ras_6.92
peṣayedvajrakandaṃ vā vajrīkṣīreṇa suvrate
tatkalkapuṭitaṃ dhmātaṃ vajraṃ caiva mṛtaṃ bhavet //
Ras_6.93
mahānadīśvetaśuktyāṃ dinamekantu bhāvitam
kṣīreṇottaravāruṇyāḥ kalkenānena suvrate //
Ras_6.94
tālena meṣaśṛṅgyā ca vajravallyā ca veṣṭitam
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vajraṃ tu mriyate kṣaṇāt //
Ras_6.95
kāntasya piṣṭikāmadhye vajraṃ devi vinikṣipet
peṣayedgandhatailena mriyate vajram īśvari //
Ras_6.96
kulatthāmbhasi kāsīsasaurāṣṭrītālakānvite
apāmārgakṣārayute vajraṃ siktaṃ mṛtaṃ bhavet //
Ras_6.97
amṛtākandatimirabījatvakkṣīraveṣṭitam
meṣaśṛṅgagataṃ vajraṃ mṛlliptaṃ mriyate puṭaiḥ //
Ras_6.98
peṭārī haṃsapādī ca vajravallī ca sūraṇam
aśvatthasyāṅkurā devi sarve strīstanyapeṣitāḥ //
Ras_6.99
anena siddhakalkena veṣṭitaṃ bṛhatīphale
kṣiptaṃ bahirmṛdā liptaṃ mriyate saptabhiḥ puṭaiḥ //
Ras_6.100
śvetendurekhāpuṣpāmbugandhakatrayamākṣikaiḥ
veṣṭitaṃ kuliśaṃ devi puṭapākāt mṛtaṃ bhavet //
Ras_6.101
aśvatthabadarībhiṇḍīmākṣīkaṃ karkaṭāsthi ca
snuhīkṣīreṇa saṃpeṣya puṭādvipro mṛto bhavet //
Ras_6.102
karavīrārkadugdhena meṣaśṛṅgaṃ sahiṅgulam
udumbarasamāyuktaṃ puṭāt kṣatriyamāraṇam //
Ras_6.103
bālā cātibalā caiva gandhakaṃ karkaṭāsthi ca
kṣīreṇottaravāruṇyāḥ puṭanādvaiśyamāraṇam //
Ras_6.104
kaṇḍūlasūraṇenaiva śilayā laśunena ca
nyagrodhaśaṅkhadugdhena śūdro 'pi mriyate kṣaṇāt //
Ras_6.105
sthūlā bahusthūlapuṭaiḥ naśyanti phalakādayaḥ
susvinnā iva jāyante mṛdutvamupajāyate //
Ras_6.106
piṣṭvāmalakapañcāṅgaṃ gaurābhām indravāruṇīm
anena veṣṭitaṃ vajraṃ mriyate saptabhiḥ puṭaiḥ //
Ras_6.107
mātṛvāhakajīvasya madhye vajraṃ vinikṣipet
dolāsvede tryahaṃ devi guṇapattrasamaṃ bhavet //
Ras_6.108
eraṇḍavṛkṣamadhye tu vajraṃ devi vinikṣipet
ekamāse gate devi guṇapattrasamaṃ bhavet //
Ras_6.109
kāntasya piṣṭikāmadhye vajraṃ devi vinikṣipet
kārpāsanimbapattraṃ ca badarīpattrasaṃyutam //
Ras_6.110
ekatra peṣayettattu kāntagolakaveṣṭitam
bāhye tāmbūlapattreṇa sthāpayejjānumadhyataḥ //
Ras_6.111
yāmadvayena tadvajraṃ jāyate mṛdu niścitam
tatkṣaṇānmriyate vajraṃ tāre hemni na saṃśayaḥ //
Ras_6.112
jambīraphalamadhyasthaṃ vastrapoṭalikāgatam
kvāthayet kodravakvāthe krameṇānena tu tryaham
tadvajraṃ jāyate khoṭaṃ hemnā milati tatkṣaṇāt //
Ras_6.113
nāgavallyā praliptaṃ tu tatpattreṇaiva veṣṭitam
jānumadhye sthitaṃ yāmaṃ mṛdu saṃjāyate dhruvam //
Ras_6.114
mūle vajralatāyāstu mṛdu vajraṃ vinikṣipet
puṭaṃ dadyāt prayatnena bhasmībhavati tatkṣaṇāt //
Ras_6.115
sukhādbandhakaraṃ hy āśu sattvaṃ muñcati tatkṣaṇāt
sarvamṛtyupraśamanāḥ sarvasiddhikarāś ca te //
Ras_6.116
asthiśṛṅkhalamadhyasthaṃ kṛtvā vajraṃ virandhritam
jalabhāṇḍe tu tat svinnaṃ saptāhaṃ dravatāṃ vrajet //
Ras_6.117
kṣāratrayaṃ rāmaṭhaṃ ca caṇakāmlāmlavetasam
kṣiptvā jvālāmukhīkṣīraṃ sthalakumbhīrasena ca //
Ras_6.118
etaistu marditaṃ vajraṃ snuhyarkapayasā tathā
dolāyāṃ svedayeddevi jāyate rasavad yathā //
Ras_6.119
athavāpyabhrakaṃ svinnaṃ mauktikaṃ ca pravālakam
mākṣikaṃ nīlapuṣpaṃ ca pītaṃ marakataṃ mahat
vaiḍūryasphaṭikādīni dravanti salilaṃ yathā //
Ras_6.120
lohajātaṃ tathā dhmātam agnivarṇaṃ tu dṛśyate
vāpitaṃ sakṛd ekena mṛtaṃ jalasamaṃ bhavet //
Ras_6.121
muktāphalaṃ tu saptāhaṃ vetasāmlena bhāvitam
jambīrodaramadhyasthaṃ dhānyarāśau nidhāpayet
puṭapākena taccūrṇaṃ jāyate salilaṃ yathā //
Ras_6.122
śṛṇu devi mahābhāge vaikrāntākhyaṃ mahārasam // Ras_6.123
daityendro mahiṣaḥ siddho haradehasamudbhavaḥ
durgā bhagavatī devī taṃ śūlena vyamardayat //
Ras_6.124
tasya raktaṃ tu patitaṃ yatra yatra sthitaṃ bhuvi
tatra tatra tu vaikrānto vajrākāro mahārasaḥ //
Ras_6.125
vindhyasya dakṣiṇe cāsti uttare nāsti sarvathā
vikṛntayati lohāni tena vaikrāntakaḥ smṛtaḥ //
Ras_6.126
śvetaḥ pītastathā rakto nīlaḥ pārāvataprabhaḥ
mayūravālasadṛśaś cānyo marakataprabhaḥ //
Ras_6.127
dehasiddhikaraḥ kṛṣṇaḥ pīte pītaḥ site sitaḥ
sarvārthasiddhido raktaḥ tathā marakataprabhaḥ
śeṣe dve niṣphale varjye vaikrāntamiti saptadhā //
Ras_6.128
yatra kṣetre sthitaṃ devi vaikrāntaṃ tatra bhairavam
vināyakaṃ ca sampūjya gṛhṇīyāt sādhakottamaḥ //
Ras_6.129
vaikrāntaṃ cūrṇitaṃ sūkṣmaṃ surāsuranamaskṛtam
vyāghrīkandasya madhyasthaṃ dhamayitvā puṭe sthitam //
Ras_6.130
aśvamūtreṇa mṛdvagnau svedayet saptavāsarāt
chāyāśuṣkaṃ tataḥ kuryād idaṃ vaikrāntamuttamam //
Ras_6.131
athavā lavaṇakṣāramūtrāmlakṛṣṇatailakaiḥ
kulatthakodravakvāthe svedayet sapta vāsarān //
Ras_6.132
vandhyācūrṇaṃ tu vaikrāntaṃ samāṃśena tu cūrṇayet
ajāmūtreṇa saṃbhāvya chāyāśuṣkaṃ tu kārayet
andhanāle dhamitvā tu mūṣāsattvaṃ tu jāyate //
Ras_6.133
mokṣamoraṭapālāśakṣāragomūtrabhāvitam
vajrakandaśiphākalkalākṣāṭaṅkaṇasaṃyutam //
Ras_6.134
vaikrāntasambhavaṃ cūrṇaṃ meṣaśṛṅgīdravānvitam
piṇḍitaṃ mūkamūṣāyāṃ dhmātaṃ sattvaṃ vimuñcati //
Ras_6.135
vaikrāntaṃ vajrakandaṃ ca peṣayed vajravāriṇā
māhiṣe navanīte ca sakṣaudraṃ piṇḍitaṃ tataḥ
śodhayitvā dhamet sattvam indragopasamaṃ patet //
Ras_6.136
ketakīsvarasaḥ kāṅkṣī maṇimatthaṃ sakhecaram
svedanājjāyate devi vaikrāntaṃ rasasaṃnibham //
Ras_6.137
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ kāntalohasya vā rajaḥ
anena svedavidhinā dravanti salilaṃ yathā //
Ras_6.138
ityuktamabhrakādīnāṃ caturṇāṃ lakṣaṇādikam
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotum icchasi //
Ras_6.139
iti śrīpārvatīparameśvarasaṃvāde rasārṇave rasasaṃhitāyām abhrakādilakṣaṇasaṃskāranirṇayo nāma ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ
7 [Mahārasoparasalohalakṣaṇasaṃskāraratnadrāvaṇamāraṇanirṇayaḥ]
śrīdevyuvāca
saha lakṣaṇasaṃskārair ājñāpaya mahārasān
anyacca tādṛśaṃ deva rasavidyopakārakam //
Ras_7.1
mākṣiko vimalaḥ śailaś capalo rasakastathā
sasyako daradaścaiva srotoñjanam athāṣṭakam
aṣṭau mahārasāścaivam etān prathamataḥ śṛṇu //
Ras_7.2
kṛṣṇastu bhārataṃ śrutvā yoganidrāmupāgataḥ
tasya pādatale viddhaṃ vyādhena mṛgaśaṅkayā //
Ras_7.3
ye tatra patitā bhūmau kṣatādrudhirabindavaḥ
te nimbaphalasaṃsthānā jātā vai mākṣikopalāḥ //
Ras_7.4
mākṣiko dvividhastatra pītaśuklavibhāgataḥ
vimalastrividho devi śuklaḥ pītaśca lohitaḥ //
Ras_7.5
tailāranālatakreṣu gomūtre kadalīrase
kulatthakodravakvāthaiḥ mākṣikaṃ vimalaṃ tathā
muhuḥ śūraṇakandasthaṃ svedayedvaravarṇini //
Ras_7.6
kṣārāmlalavaṇairaṇḍatailasarpiḥsamanvitam
puṭatrayaṃ pradātavyaṃ taddvayaṃ śodhitaṃ bhavet //
Ras_7.7
mākṣikaṃ cūrṇitaṃ stanyasnuhyarkakṣīrabhāvitam
sattvaṃ muñcati sudhmātaṃ ṭaṅkakaṅkuṣṭhamoditam //
Ras_7.8
kadalīkandatulasīnāraṅgāmlapariplutam
saptasaptapuṭopetaṃ pañcadrāvakasaṃyutam
strīstanyamoditaṃ dhmātaṃ sattvaṃ muñcati mākṣikam //
Ras_7.9
kṣaudragandharvatailābhyāṃ gomūtreṇa ghṛtena ca
kadalīkandasāreṇa bhāvitaṃ mākṣikaṃ muhuḥ
mūṣāyāṃ muñcati dhmātaṃ sattvaṃ śulvanibhaṃ mṛdu //
Ras_7.10
devadālīrasaṃ kṣiptvā pādāṃśaṭaṅkaṇairyutam
prakaṭāṃ mūṣikāṃ kṛtvā dhamet sattvam apekṣitam //
Ras_7.11
kimatra citraṃ kadalīrasena supācitaṃ sūraṇakandasampuṭe
vātāritailena puṭena tāpyaṃ puṭena dagdhaṃ varaśuddhim eti //
Ras_7.12
gomūtraiśca snuhikṣīraiḥ bhāvyameraṇḍatailakaiḥ
mākṣikaṃ dinam ekaṃ tu marditaṃ vaṭakīkṛtam
abhravaddhamayet sattvaṃ sasyakasyāpyayaṃ vidhiḥ //
Ras_7.13
tāpyam āvartakaṃ dhātumākṣikaṃ madhudhātukam
mākṣikaṃ tiktamadhuraṃ mehārśaḥkṣayakuṣṭhanut
kaphapittaharaṃ balyaṃ yogavāhi rasāyanam //
Ras_7.14
jvarasaṃnipātadāridryāṇyapi yannāmakathanamātreṇa /
naśyanti yojanaśate kas tasmāllohavedhakaraḥ //
Ras_7.15_
vimalaṃ śigrutoyena kāṅkṣīkāsīsaṭaṅkaṇaiḥ
vajrakandasamāyuktaṃ bhāvitaṃ kadalīrasaiḥ //
Ras_7.16
mokṣakakṣārasaṃyuktaṃ dhāmitaṃ mūkamūṣayā
sattvaṃ candrārkasaṃkāśaṃ prayacchati na saṃśayaḥ //
Ras_7.17
patito 'patitaśceti dvividhaḥ śailā īśvari
granthāntare 'pi kīrtyo 'sau kīrtito bahubhiḥ suraiḥ //
Ras_7.18
nidāghe gharmasaṃtaptā dhātusāraṃ dharādharāḥ
niryāsaṃ ca vimuñcanti tacchilājatu kīrtitam //
Ras_7.19
śilāvad dhātukaṃ dhmātaṃ śailajaṃ girisānujam
jatvadrijaṃ giriḥ śailaḥ proktastvayānukīrtitaḥ //
Ras_7.20
kṣārāmlagojalairdhmātaṃ śudhyate ca śilājatu
athavā goghṛtenāpi triphaladvyārdrakadravaiḥ
lohapātre vinikṣipya śodhayettattu yatnataḥ //
Ras_7.21
śailaṃ vicūrṇayitvā tu dhānyāmlopaviṣair viṣaiḥ
piṇḍaṃ baddhvā tu vidhivat pātayeccapalaṃ yathā //
Ras_7.22
gauraḥ śveto 'ruṇaḥ kṛṣṇaś capalastu praśasyate
haimābhaścaiva tārābho viśeṣādrasabandhakaḥ //
Ras_7.23
śeṣau madhyau ca lākṣāvat śīghradrāvau tu niṣphalau
vaṅgavaddravate vahnau capalastena kīrtitaḥ //
Ras_7.24
vastreṇa baddhvā capalaṃ laṅghayedyadi sāgaram
vastraṃ ca veṣṭayet sadyaḥ tenāsau capalaḥ smṛtaḥ //
Ras_7.25
sārayet puṭapākena capalaṃ girimastake
dehabandhaṃ karotyeva viśeṣādrasabandhanam //
Ras_7.26
capalaścapalāvedhaṃ karoti ghanavaccalaḥ
capalo lekhanaḥ snigdho dehalohakaro mataḥ //
Ras_7.27
mṛttikāguḍapāṣāṇabhedato rasakastridhā // Ras_7.28
pītastu mṛttikākāro mṛttikārasako varaḥ
guḍābho madhyamo jñeyaḥ pāṣāṇābhaḥ kaniṣṭhakaḥ //
Ras_7.29
kaṭukālābuniryāsenāloḍya rasakaṃ pacet
śuddho doṣavinirmuktaḥ pītavarṇastu jāyate //
Ras_7.30
kimatra citraṃ rasakaṃ rasena rajasvalāyāḥ kusumena bhāvitam
krameṇa kṛtvā uragena rañjitaṃ karoti śulbaṃ tripuṭena kāñcanam //
Ras_7.31
kṣīyate nāpi vahnisthaḥ sattvarūpo mahābalaḥ // Ras_7.32
rasakaṃ cūrṇayitvā tu baddhvā vastre vicakṣaṇaḥ
mūtre nidhāpayet strīṇāṃ saptarātraṃ sureśvari //
Ras_7.33
puṣpāṇāṃ raktapītānāṃ rasaiḥ pattraiśca bhāvayet // Ras_7.34
kṣāraiḥ snehaistathā cāmlaiḥ bhāvitaṃ rasakaṃ muhuḥ
ūrṇālākṣāniśāpathyābhūlatādhūmasaṃyutam //
Ras_7.35
mūkamūṣāgataṃ dhmātaṃ ṭaṅkaṇena samanvitam
sattvaṃ kuṭilasaṃkāśaṃ muñcatyeva na saṃśayaḥ //
Ras_7.36
gobhaddo rasakastutthaṃ kṣitikiṭṭo rasodbhavaḥ
kharparo netrarogāriḥ rītikṛttāmrarañjakaḥ //
Ras_7.37
rasako rañjako rūkṣo vātakṛt śleṣmanāśanaḥ
tridoṣaghnaṃ tu tatsattvaṃ netradoṣavināśanam //
Ras_7.38
kālakūṭaviṣaṃ pītvā garuḍaḥ soḍhumakṣamaḥ
sudhāmapi tathāvāmat bhukta āśīviṣāmṛte
svayaṃ vinirgate cañcvoḥ sasyako 'bhūt sa kālikaḥ //
Ras_7.39
ekadhā sasyakastasya strīmūtre bhāvayedrajaḥ
śaśaśoṇitamadhye vā dinamekaṃ nidhāpayet //
Ras_7.40
tasya cūrṇaṃ maheśāni pādasaubhāgyasaṃyutam
karañjatailamadhyasthaṃ dinamekaṃ nidhāpayet //
Ras_7.41
madhyasthamandhamūṣāyāḥ dhamayet kokilātrayam
indragopakasaṃkāśaṃ sattvaṃ patati śobhanam //
Ras_7.42
ekadhā sasyakastasmāt dhmāto nipatito bhavet
kālikārahito raktaḥ śikhikaṇṭhasamākṛtiḥ //
Ras_7.43
sasyo mayūratutthaṃ syāt vahnikṛt kālanāśanaḥ
rasāyane tu yogyaḥ syād vayaḥstambhakaro bhavet //
Ras_7.44
sasyakaḥ śuddhimāpnoti raktavargeṇa bhāvitaḥ // Ras_7.45
daradastrividhaḥ proktaś carmāraḥ śukatuṇḍakaḥ
haṃsapādastṛtīyaḥ syād guṇavānuttarottaraḥ //
Ras_7.46
cūrṇapāradabhedena dvividho daradaḥ punaḥ // Ras_7.47
gomāṃse māhiṣe mūtre dadhyamlatilatailayoḥ
ekaikaṃ tridinaṃ paktvā śikhipittena bhāvayet //
Ras_7.48
daradaṃ pātanāyantre pātayet salilāśaye
sattvaṃ tu sūtasaṃkāśaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ //
Ras_7.49
laghukandaraso mleccho hiṅgulaṃ cūrṇapāradam
maṇirāgajamasyaiva nāma carmāragandhikam //
Ras_7.50
tiktoṣṇaṃ hiṅgulaṃ divyaṃ rasagandhakasambhavam
lohakuṣṭhaharaṃ divyabalamedhāgnidīpanam //
Ras_7.51
kimatra citraṃ daradaḥ subhāvitaḥ kṣīreṇa meṣyā bahuśo 'mlavargaiḥ
sitaṃ suvarṇaṃ bahugharmatāpitaṃ karoti sākṣādvarakuṅkumaprabham //
Ras_7.52
valmīkaśikharākāraṃ bhaṅge nīlotpaladyuti
ghṛṣṭaṃ tu gairikacchāyaṃ srotojaṃ suravandite //
Ras_7.53
gośakṛdrasamūtreṣu ghṛtakṣaudravasāsu ca
bhāvitaṃ bahuśastacca kṣipraṃ badhnāti sūtakam //
Ras_7.54
evaṃ mahārasāḥ proktāḥ śṛṇuṣvoparasān priye // Ras_7.55
gandhakastālakaḥ śilā saurāṣṭrī khagagairikam
rājāvartaśca kaṅkuṣṭham aṣṭā uparasāḥ smṛtāḥ //
Ras_7.56
śvetadvīpe purā devi sarvaratnavibhūṣite
sarvakāmamaye ramye tīre kṣīrapayonidheḥ //
Ras_7.57
vidyādharībhirmukhyābhir aṅganābhiśca yoṣite
siddhāṅganābhistviṣṭābhis tathaivāpsarasāṃ gaṇaiḥ //
Ras_7.58
devāṅganābhiranyābhiḥ krīḍitābhiḥ purā priye
gītanṛtyairvicitraiśca vādyairnānāvidhaistathā //
Ras_7.59
evaṃ saṃkrīḍamānāyās tavābhūt prasṛtaṃ rajaḥ
tadrajo 'tīva suśroṇi sugandhi sumanoharam //
Ras_7.60
rajasaścātibāhulyāt vāsaste raktatāṃ yayau
tatra tyaktvā tu tadvāsaḥ susnātā kṣīrasāgare //
Ras_7.61
vṛtā devāṅganābhistvaṃ suraiścāpi puraṃ gatā
ūrmibhiste rajovastraṃ nītaṃ madhye payonidheḥ //
Ras_7.62
evaṃ te śoṇitaṃ bhadre praviṣṭaṃ kṣīrasāgare
kṣīrābdhimathane caitad amṛtena sahotthitam
nijagandhena tān sarvān harṣayaddevadānavān //
Ras_7.63
tato devagaṇairuktaṃ gandhakākhyo bhavatvayam // Ras_7.64
rasasya bandhanārthāya jāraṇāya bhavatvayam
ye guṇāḥ pārade proktās te caivātra bhavantviti //
Ras_7.65
iti devagaṇaiḥ prītaiḥ purā proktaṃ sureśvari
tenāyaṃ gandhako nāma vikhyātaḥ kṣitimaṇḍale //
Ras_7.66
sa cāpi trividho devi śukacañcunibho varaḥ
madhyamaḥ pītavarṇaḥ syāc chuklavarṇo 'dhamaḥ priye //
Ras_7.67
karañjairaṇḍatailena drāvayitvājadugdhake
siñcedunmattaniryāse trīnvārāṃstaṃ pṛthak pṛthak //
Ras_7.68
jvālinībījacūrṇena matsyapittaiśca bhāvayet
bhṛṅgāmbhasā vā saptāhaṃ bhāvitaḥ kṣālito 'mbhasā //
Ras_7.69
tāpito badarāṅgāraiḥ ghṛtākte lohabhājane
āvartitaśca mṛdvagnau ghṛtāktakarpaṭopari //
Ras_7.70
kṣipraṃ bhṛṅgasya niryāse kṣālito gandhako hitaḥ // Ras_7.71
gandhako hi svabhāvena rasarūpaḥ svarūpataḥ
gandhakaṃ śodhayet kṣīre śṛṅgaverarase tathā //
Ras_7.72
rase ca bhṛṅgarājasya nimbukasya rase tathā
śodhitaḥ saptavārāṇi gandhako jāyate 'malaḥ //
Ras_7.73
tālakaḥ paṭalaḥ piṇḍo dvidhā tatrādya uttamaḥ
kuṣmāṇḍe tu śataṃ vārān tālakaṃ svedayedbudhaḥ //
Ras_7.74
snukkṣīrakaṭukālāburasayoḥ saptadhā pṛthak
tilasarṣapaśigrūṇi lākṣā ca lavaṇaṃ guḍaḥ
ṭaṅkaṇaṃ ca yutairhyetaiḥ tālakaṃ bhūdhare dravet //
Ras_7.75
vyādhighātaphalakṣāraṃ madhukuṣmāṇḍakaṃ tathā
dravaiḥ punarnavodbhūtaiḥ saptāhaṃ mardayedbudhaḥ //
Ras_7.76
dattvā pādāṃśakaṃ sarvaṃ tataḥ pātanayantrake
dadyāt puṭaṃ gajākāraṃ patet sattvaṃ sutālakāt //
Ras_7.77
raktā śilā tu gomāṃse luṅgāmlena vipācitā
tāṃ raktapītapuṣpāṇāṃ rasaiḥ pittaiśca bhāvayet //
Ras_7.78
sitā kṛṣṇā ca saurāṣṭrī cūrṇakhaṇḍātmikā ca sā // Ras_7.79
gopittena śataṃ vārān saurāṣṭrīṃ bhāvayettataḥ
dhamitvā pātayet sattvaṃ krāmaṇaṃ cātiguhyakam //
Ras_7.80
kāsīsaṃ trividhaṃ śuklaṃ kṛṣṇaṃ pītamiti priye // Ras_7.81
kāsīsaṃ cūrṇayitvā tu kāsamardarasena ca
rājakośātakītoyaiḥ pittaiśca paribhāvayet //
Ras_7.82
gairikaṃ trividhaṃ raktahemakevalabhedataḥ
raktavargarasakvāthapittaistadbhāvayet pṛthak //
Ras_7.83
anena kramayogena gairikaṃ vimalaṃ dhamet
kramāt sitaṃ ca raktaṃ ca sattvaṃ patati śobhanam //
Ras_7.84
rājāvarto dvidhā devi gulikācūrṇabhedataḥ // Ras_7.85
taccūrṇaṃ devadeveśi mahiṣīkṣīrasaṃyutam
vipacedāyase pātre goghṛtena vimiśritam //
Ras_7.86
taccūrṇitaṃ sureśāni kunaṭīghṛtamiśritam
saubhāgyapañcagavyena piṇḍībaddhaṃ tu kārayet
dhamitaṃ khādirāṅgāraiḥ sattvaṃ muñcati śobhanam //
Ras_7.87
kaṅkuṣṭhaṃ vidrumacchāyaṃ tacca sattvamayaṃ priye // Ras_7.88
sūryāvartodakakaṇāvahniśigruśiphārasaiḥ
kadalīkandasāreṇa vandhyākośātakīrasaiḥ //
Ras_7.89
kākamācīdevadālīvajrakandarasaistathā
ebhir vyastaiḥ samastairvā kṣārāmlasnehasaindhavaiḥ
mahārasāścoparasāḥ śuddhimāyānti bhāvitāḥ //
Ras_7.90
lākṣālavaṇasaubhāgyadhūmasārakaṭutrayam
śigrumūlamadhūcchiṣṭaṃ pathyāgugguludhātavaḥ //
Ras_7.91
sarjikāsarjaniryāsapiṇyākorṇāsamanvitam
pārāvatamalakṣudramatsyadrāvakapañcakam //
Ras_7.92
tilasarṣapagodhūmamāṣaniṣpāvacikkasam
chāgakṣīreṇa saṃyuktaṃ vajrapiṇḍī tu kīrtitā //
Ras_7.93
anayā vajrapiṇḍyā tu pañcamāhiṣayuktayā
mahārasā moditāstu pañcagavyena bhāvitāḥ //
Ras_7.94
koṣṭhe kharāgninā dhmātāḥ sattvaṃ muñcanti suvrate
evaṃ śilābhyo jīvebhyo mṛdbhyaḥ sattvaṃ prajāyate //
Ras_7.95
evaṃ coparasāḥ proktāḥ śṛṇu lohānyataḥ param // Ras_7.96
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ tīkṣṇaṃ vaṅgaṃ bhujaṃgamam
lohaṃ tu ṣaḍvidhaṃ tacca yathā pūrvaṃ tadakṣayam //
Ras_7.97
tatrāditaḥ sureśāni sāraṃ lohadvayaṃ smṛtam
sādhāraṇe tīkṣṇaśulve vaṅganāgau tu pūtikau //
Ras_7.98
rasajaṃ kṣetrajaṃ caiva lohasaṃkarajaṃ tathā
trividhaṃ jāyate hema caturthaṃ nopalabhyate //
Ras_7.99
raktābhaṃ pītavarṇaṃ ca dvividhaṃ devi kāñcanam
dāhe raktaṃ sitaṃ chede nikaṣe kuṅkumaprabham //
Ras_7.100
sagauravaṃ mṛdu snigdhaṃ tāraśulvavivarjitam
hema ṣoḍaśavarṇāḍhyaṃ śasyate dehalohayoḥ //
Ras_7.101
mṛttikā mātuluṅgāmlaiḥ pañcavāsarabhāvitā
sabhasmalavaṇā hema śodhayet puṭapākataḥ //
Ras_7.102
śuklaṃ ca tārakṛṣṇaṃ ca dvividhaṃ rajataṃ priye
guru snigdhaṃ mṛdu śvetaṃ tāramuttamamiṣyate //
Ras_7.103
nāgena kṣārarājena drāvitaṃ śuddhimicchati
tāraṃ trivāraṃ nikṣiptaṃ piśācītailamadhyataḥ //
Ras_7.104
tāmraṃ ca dvividhaṃ proktaṃ raktaṃ kṛṣṇaṃ sureśvari
ghanaghātasahaṃ snigdhaṃ raktapattraṃ mṛdūttamam //
Ras_7.105
snuhyarkakṣīralavaṇakṣārāmlaparilepitam
tāmrapattraṃ ca nirguṇḍīrasamadhye tu ḍhālayet //
Ras_7.106
rohaṇaṃ vājaraṃ caiva tṛtīyaṃ ca paḍālakam
iti tīkṣṇaṃ tridhā tacca kāntalohamiti smṛtam //
Ras_7.107
nīlaṃ kṛṣṇamiti snigdhaṃ sūkṣmadhāramayaḥ śubham
guḍūcī haṃsapādī ca naktamālaḥ phalatrayam //
Ras_7.108
gopālakī gorasānāṃ tumbururlohanighnakaḥ
eṣāṃ rase ḍhālayettat giridoṣanivṛttaye //
Ras_7.109
trapu ca dvividhaṃ jñeyaṃ śvetakṛṣṇavibhedataḥ
śvetaṃ laghu mṛdu snigdham uttamaṃ vaṅgamucyate //
Ras_7.110
nāgastvekavidho devi śīghradrāvī mṛdurguruḥ // Ras_7.111
mahiṣasyāsthicūrṇena vāpāttanmūtrasecanāt
vaṅgaṃ śuddhaṃ bhavettadvat nāgo nāgāsthimūtrataḥ //
Ras_7.112
gaurīphalāni kṣurako rajanītumburūṇi ca
kuberākṣasya bījāni mallikāyāśca sundari //
Ras_7.113
palāśaśuṣkāpāmārgakṣārasnukkṣīrayogataḥ
saptadhā parivāpena śodhayanti bhujaṃgamam //
Ras_7.114
snuhīkṣīrasamāyogāt vaṅgaṃ cāvāpayettataḥ // Ras_7.115
snuhyarkakṣīrahalinīkañcukīkandacitrakaiḥ
guñjākarañjadhuttūrahayagandhāṅghritālakaiḥ //
Ras_7.116
naktamāleṅgudīśakravāruṇīmūlasaṃyutaiḥ
piṣṭairmāhiṣatakre tu saptarātroṣitaistataḥ
niṣekaḥ sarvalohānāṃ malaṃ hanti na saṃśayaḥ //
Ras_7.117
devadālīphalarajaḥsvarasairbhāvitaṃ muhuḥ
drāvayet kanakaṃ vāpāt bhūyo na kaṭhinaṃ bhavet //
Ras_7.118
akhilāni ca sattvāni drāvayet tatprabhāvataḥ // Ras_7.119
samāṃśaṃ suragopasya suradālyāśca yadrajaḥ
āvāpāt kurute devi kanakaṃ jalasaṃnibham //
Ras_7.120
maṇḍūkāsthivasāṭaṅkahayalālendragopakaiḥ
prativāpena kanakaṃ suciraṃ tiṣṭhati drutam //
Ras_7.121
triḥsaptakṛtvo gomūtre jvālinībhasma gālitam
śoṣayettasya vāpena tīkṣṇaṃ mūṣāgataṃ dravet //
Ras_7.122
triḥsaptakṛtvo niculabhasmanā bhāvitena tu
ketakyāstu rasaistīkṣṇam āvāpāddravatāṃ vrajet //
Ras_7.123
pakvadhātrīphalarasaiḥ śaṅkhe saptāhabhāvitam
punaḥ kañcukitoyena bhāvitaṃ saptavāsaram //
Ras_7.124
śarāvayugalāntaḥsthaṃ sudṛḍhaṃ paridhāmitam
tattīkṣṇacūrṇaṃ deveśi rasarūpaṃ prajāyate //
Ras_7.125
tālakaṃ gandhapāṣāṇaśilāmākṣikagairikam
kāsīsaṃ khaṇḍasaurāṣṭrītutthamabhrakameva ca //
Ras_7.126
śvaśṛgālatarakṣūṇāṃ kukkuṭasya malaṃ tathā
mayūragṛdhramārjāraviṣṭhā ca samabhāgakam //
Ras_7.127
bhāvayettriḥ snuhīkṣīrair devadālīrasena ca
tatkalkam aṣṭamāṃśena lohapattrāṇi lepayet //
Ras_7.128
dhamed drutaṃ bhavelloham etaireva niṣecayet
aṅkolasya tu mūlāni kāñjikena prapeṣayet
lohalepaṃ tato dadyāt agnisthaṃ dhārayet priye //
Ras_7.129
punarlepaṃ tato dadyāt paricchinnārasena tu
matsyapittena deveśi vahnisthaṃ dhārayet priye //
Ras_7.130
punarlepaṃ prakurvīta lāṅgalīkandasambhavam
tribhirlepairdrutaṃ lohaṃ nirmalaṃ svacchavārivat //
Ras_7.131
cūrṇitaṃ devi kūrmāsthi meṣaśṛṅgaṃ śilājatu
kurute prativāpena balavajjalavat sthiram //
Ras_7.132
arkāpāmārgamusalīniculaṃ citrakaṃ tathā
kadalī potakī dālī kṣārameṣāṃ tu sādhayet //
Ras_7.133
gālayenmāhiṣe mūtre ṣaḍvārānsuravandite
āvāpāddrāvayedetadabhrasattvādijaṃ rajaḥ //
Ras_7.134
dantīdanto viśeṣeṇa drāvayet salilaṃ yathā // Ras_7.135
rasenottaravāruṇyāḥ plutaṃ vaikrāntajaṃ rajaḥ
prativāpena lohāni drāvayet salilopamam //
Ras_7.136
ratnānāṃ drāvaṇaṃ vakṣye gaganasya drutiṃ tathā // Ras_7.137
triphalā ca trikaṭukaṃ trikṣāraṃ paṭupañcakam
balā cātibalā caiva tṛtīyā ca mahābalā //
Ras_7.138
aśvagandhā cavī nārī bhūlatā mātṛvāhakaḥ
gopendramaṇḍalī caiva ṣaḍbindurdvimukhī tathā //
Ras_7.139
dhīrā sūraṇakandaśca kañcukī ca punarnavā
snuhyarkonmattahalinī pāṭhā cottaravāruṇī //
Ras_7.140
ayaskānto gokṣuraśca mṛdudūrvāmlavetasam
śilājatu ca sauvīraṃ viṣagandhakaṭaṅkaṇam //
Ras_7.141
pṛthagdaśapalaṃ sarvaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu kārayet
kumbhadvayaṃ kulatthānāṃ kāṣṭhena tiniśasya ca //
Ras_7.142
kvāthayenmṛdutāpena yāvat kumbhāvaśeṣitam
tena kvāthena taccūrṇaṃ bhāvayedekaviṃśatim //
Ras_7.143
ratnāni tena liptāni tatkvāthasthaṃ dhamet punaḥ
ahorātreṇa tānyāśu dravanti salilaṃ yathā //
Ras_7.144
abhrakādīni lohāni dravanti hy avicārataḥ
nirmalāni ca jāyante harabījopamāni ca //
Ras_7.145
milanti ca rasenāśu vahnisthānyakṣayāṇi ca
tair drutaiḥ sparśamātreṇa kṣaṇād badhyeta sūtakaḥ //
Ras_7.146
lohānāṃ māraṇaṃ vakṣye samāhitamanāḥ śṛṇu
snuhīkṣīreṇa sindūraṃ kanakaṃ rajataṃ punaḥ //
Ras_7.147
tenaiva mākṣikaṃ tāmram ajākṣīreṇa gandhakam
stanyena hiṅgulaṃ tīkṣṇaṃ vaṅgatālapalāśakam //
Ras_7.148
nāgaṃ śilārkakṣīreṇa svacchapattrīkṛtaṃ priye
mārayet puṭapākena nirutthaṃ bhasma jāyate //
Ras_7.149
na so 'sti lohamātaṃgo yaṃ na gandhakakesarī
nihanyādgandhamātreṇa yadvā mākṣikakesarī //
Ras_7.150
rasībhavanti lohāni mṛtāni suravandite
haranti rogān sakalān rasayuktāni kiṃ punaḥ
śīlanānnāśayantyeva valīpalitarugjarāḥ //
Ras_7.151
vajramākṣikatīkṣṇābhraṃ śasyate dehakarmaṇi
nāgaṃ vaṅgaṃ suvīraṃ ca dravyakarmaṇi yojayet //
Ras_7.152
paribālaṃ tu yallohaṃ tathā ca malayodbhavam
etallohadvayaṃ devi viśeṣāddeharakṣaṇam //
Ras_7.153
rāgaṃ mahārasādīnāṃ jñātvā bījāni sādhayet
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumarhasi //
Ras_7.154
8 [Bījasādhana]
śrīdevyuvāca
mahārasānāṃ lohānāṃ ratnānāṃ ca sureśvara
rāgasaṃkhyāṃ tathā bījasādhanaṃ ca vada prabho //
Ras_8.1
mahāraseṣu dviguṇas tāmrarāgaḥ sureśvari
giridoṣe kṣayaṃ nīte sūtakaṃ rañjayanti te //
Ras_8.2
sasyakaścapalaś caiva rājāvartaśca mākṣikaḥ
vimalo gairikaṃ caiṣām ekaikaṃ dviguṇaṃ bhavet //
Ras_8.3
bhrāmakādiṣu kānteṣvapy ekadvitriguṇo hi saḥ
ekaikamabhrake caiva śvetapītāruṇaḥ site //
Ras_8.4
aṣṭādaśasahasrāṇi sthitā rāgāśca gandhake
ayutaṃ darade devi śilāyāṃ dvisahasrakam //
Ras_8.5
rasake saptasāhasraṃ kaṅkuṣṭhe tu catuṣṭayam
rasagarbhe prakāśante jāraṇaṃ tu bhavedyadi //
Ras_8.6
dvādaśāgraṃ śataṃ pañca nāge rāgā vyavasthitāḥ
śatahīnaṃ sahasraṃ tu vaṅge rāgā vyavasthitāḥ //
Ras_8.7
rāgāṇāṃ śatapañcāśat śulvamadhye vyavasthitāḥ
raktapītāśca śuklāśca hemni rāgāśca ṣoḍaśa //
Ras_8.8
rāgāḥ ṣaṣṭisahasrāṇi śakranīle vyavasthitāḥ
mahānīle ca deveśi te rāgā dviguṇāḥ sthitāḥ //
Ras_8.9
māṇikye tu sureśāni rāgā lakṣatrayodaśa
gajavārisamutpannaṃ ratnaṃ muktāphalaṃ viduḥ //
Ras_8.10
gaje trīṇi sahasrāṇi ṣaṭsahasrāṇi vārije
navalakṣaṃ ca rāgāṇāṃ padmarāge vyavasthitāḥ //
Ras_8.11
bhedayet sarvalohāni yacca kena na bhidyate
tadvajraṃ tasya deveśi rāgaṃ lakṣadvayaṃ viduḥ //
Ras_8.12
ṣoḍaśaiva sahasrāṇi puṣparāge vyavasthitāḥ
pādonalakṣarāgāstu proktā marakate priye //
Ras_8.13
rāgasaṃkhyāṃ na jānāti saṃkrāntasya rasasya tu
adhikaṃ mārayellohaṃ hīnaṃ caiva prakāśayet //
Ras_8.14
mānavendraḥ prakurvīta yo hi jānāti pārvati
śatakoṭipramāṇena rāgasaṃkhyāṃ prakalpayet
sparśanaṃ caivamālokya śatakoṭistu vidhyate //
Ras_8.15
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bījānāṃ sādhanaṃ priye
hematāravaśādbījaṃ dvividhaṃ tāvadīśvari //
Ras_8.16
pītāruṇairhemabījaṃ tārabījaṃ sitairbhavet
kalpitaṃ rañjitaṃ pakvam iti bhūyastridhā bhavet //
Ras_8.17
kalpitaṃ dvividhaṃ tacca śuddhamiśravibhedataḥ // Ras_8.18
rasoparasalohānāṃ bījānāṃ kalpanaṃ pṛthak
śuddhaṃ miśraṃ tu saṃyogāt yathālābhaṃ sureśvari //
Ras_8.19
sattvamāvartitaṃ vyomni śodhitaṃ kācaṭaṅkaṇaiḥ
ciñcāphalāmlanirguṇḍīpattrakalkaniṣecanaiḥ
pakvaṃ niviḍitaṃ devi rasapiṣṭikṣamaṃ bhavet //
Ras_8.20
snehakṣārāmlavargaiśca śilāyāśca puṭatrayāt
mṛtāhe dhūpanāyantre dhūpagandhānulepanāt
vaṅgasyāpi vidhānena tālakasya hatasya vā //
Ras_8.21
tāpyahiṅgulayorvāpi hate ca rasakasya vā
rasagarbhe dravet kṛṣṇaṃ pattraṃ kanakatārayoḥ //
Ras_8.22
saṃkarākhyaṃ tu durmelyaṃ priye mṛdukharāhvayam
tataḥ saṃmṛditaṃ devi dvaṃdvamelāpanaṃ drutam
bhavet samarasaṃ garbhe rasarājasya ca dravet //
Ras_8.23
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dvaṃdvamelāpanaṃ śṛṇu // Ras_8.24
varṣābhūkadalīkandakākamācīpunarnavāḥ
cūrṇaṃ narakapālaṃ ca guñjāṭaṅkaṇasaṃyutam
kṣīratailena sudhmātaṃ hemābhraṃ milati priye //
Ras_8.25
anenaiva vidhānena tārābhramapi melayet // Ras_8.26
vaṅgamāvartya deveśi punaḥ sūtakayojitam
kadalīkandatoyena mardayeṭṭaṅkaṇānvitam
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vaṅgābhraṃ milati kṣaṇāt //
Ras_8.27
cūrṇaṃ narakapālasya strīstanyaṃ vanaśigrukam
guñjāṭaṅkaṇasaṃyuktaṃ vaṅgābhraṃ milati kṣaṇāt //
Ras_8.28
abhrakaṃ cūrṇayitvā tu kākamācīrasaplutam
kapitthatoyasaṃspṛṣṭaṃ rasaṭaṅkaṇasaṃyutam
vaṅgapattrāntaranyastaṃ dhmātaṃ vaṅgābhrakaṃ milet //
Ras_8.29
āvartya kaṭutailena bhasmāpāmārgajaṃ kṣipet
vaṅgābhraṃ haritālaṃ ca nāgābhre tu manaḥśilāḥ //
Ras_8.30
hemābhraṃ nāgatāpyena tārābhraṃ vaṅgatālakāt
gandhakena tu śulvābhraṃ tīkṣṇābhraṃ sindhuhiṅgulāt
vaṅgābhraṃ haritālena nāgābhraṃ śilayā milet //
Ras_8.31
lāṅgalī cāmarīkeśaṃ kārpāsāsthikulatthakam
bhūlatā cāśmadalanī strīstanyaṃ suragopakaḥ //
Ras_8.32
etatpraliptamūṣāyāṃ sudhmātāstīvravahninā
kāntābhraśailavimalā milanti sakalān kṣaṇāt //
Ras_8.33
latāchuchundarīmāṃsaṃ viṣaṭaṅkaṇayojitam
mūṣālepena kurute sarvadvaṃdveṣu melanam //
Ras_8.34
abhrakaṃ surasā śṛṅgaṃ maṇḍūkasya vasā viṣam
guñjāṭaṅkaṇayogena sarvasattveṣu melanam //
Ras_8.35
ṭaṅkaṇorṇāgirijatukarṇākhyāmalakarkaṭaiḥ
milanti sarvadvaṃdvāni strīstanyaparipeṣitaiḥ //
Ras_8.36
dhātakīgugguluguḍasarjayāvakaṭaṅkaṇaiḥ
strīstanyapeṣitaiḥ sarvaṃ dvaṃdvajaṃ tu rasāyane //
Ras_8.37
khasattvaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu pūrvakalkena saṃyutam
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ saṃkaraṃ milati kṣaṇāt //
Ras_8.38
vāpitaṃ tāpyarasakasasyakairdaradena ca
khasattvaṃ syānnibaddhaṃ ca dṛḍhaṃ dhmātaṃ milettataḥ //
Ras_8.39
rasoparasalohāni sarvāṇyekatra dhāmayet
anyonyaṃ dvaṃdvatāṃ yānti dravanti salilaṃ yathā //
Ras_8.40
bījāni kalpitānyevaṃ rañjitāni paraṃ śṛṇu // Ras_8.41
ghanaṃ mākṣikacūrṇena śulvacūrṇena rañjitam
dvaṃdvitaṃ tāpyasattvena rasarājasya rañjanam //
Ras_8.42
āraktavallīgomūtraḥ bahudhā paribhāvitaiḥ
kunaṭīgandhapāṣāṇair hemamākṣikahiṅgulaiḥ //
Ras_8.43
vāpitaṃ sevitaṃ raktagaṇaiḥ snehairmṛtaṃ tataḥ
rañjanaṃ rasarājasya tīkṣṇatāmrau viśeṣataḥ //
Ras_8.44
kevalaṃ vimalaṃ tāmraṃ vāpitaṃ daradena ca
kurute triguṇaṃ jīrṇaṃ lākṣābhaṃ nirmalaṃ rasam //
Ras_8.45
rasakaṃ dviguṇaṃ dattvā tāmraṃ sudhmātamīśvari
kṛṣṇābhrakasya cūrṇaṃ ca raktavargair muhuḥ puṭaiḥ //
Ras_8.46
tāpyena vā mṛtaṃ hema triguṇena nivāpitam
bhāṇḍikāyāṃ tu rasakaṃ tāpyasaindhavasaṃyutam //
Ras_8.47
indragopanibhaṃ yāvat sarvaṃ dviguṇajāraṇāt
drutaṃ hemanibhaṃ sūtaṃ kurute nātra saṃśayaḥ //
Ras_8.48
abhrakaṃ hema tāmraṃ ca śilayā mākṣikeṇa ca
gairikeṇa ca mukhyena rasakena ca rañjayet //
Ras_8.49
bījāni rañjitānyevaṃ pakvabījānyataḥ śṛṇu // Ras_8.50
mahārasānuparasān tīkṣṇalohāni ca kṣipet
samāṃśaṃ samamākṣīkaṃ gandhakāvāpayogataḥ //
Ras_8.51
śataśo vāpayedetat akṣīṇaṃ sāvaśeṣitam
samāṃśaṃ rasarājasya garbhe dravati niścitam //
Ras_8.52
tadetadviṣṭikāstambhe jāraṇāyāṃ sureśvari
rañjane rasarājasya sāraṇāyāṃ ca śasyate //
Ras_8.53
tadeva śataśo raktagaṇaiḥ snehairniṣecitam
adhikaṃ śasyate teṣu sahasrāṃśena vedhakṛt //
Ras_8.54
nirvyūḍhaṃ nāgavaṅgābhyāṃ kriyāyāṃ hematārayoḥ
khasattvaṃ raviṇā yojyaṃ dvaṃdvitaṃ syādrasāyane //
Ras_8.55
sasnehakṣārapañcāmlaiḥ rasaistaistālakādibhiḥ
samadvitriguṇān tāmre vāhayedvaṅgapannagān //
Ras_8.56
raktasnehaniṣiktaṃ tad rasākṛṣṭiriti smṛtam // Ras_8.57
mākṣikaṃ gandhapāṣāṇaṃ haritālaṃ manaḥśilām
vaikrāntakaṃ kāntamukhyaṃ sasyakaṃ vimalāñjanam
rasakaṃ vāpitaṃ śaśvaccūrṇitaṃ hemni vāhayet //
Ras_8.58
lohaparpaṭikātāpyakaṅkuṣṭhavimalābhrakaiḥ
mṛtaśulvaśilāsattvasnuhyarkakṣīrahiṅgulaiḥ
nāgo nirjīvatāṃ yāti puṭayogaiḥ punaḥ punaḥ //
Ras_8.59
rasatālakaśaṅkhābhraciñcākṣāraistathā trapuḥ
mṛtaṃ nāgaṃ mṛtaṃ vaṅgaṃ śulvaṃ tīkṣṇaṃ ca vā mṛtam
ekaikamuttame hemni vāhayet suravandite //
Ras_8.60
nirutthe pannage hemni nirvyūḍhe śataśo gaṇe
gorocanānibhaṃ dhāma bhāskare tārasaṃnibham //
Ras_8.61
tīkṣṇābhrakaṃ ravisamaṃ mākṣikaṃ dviguṇaṃ tathā
āvartitaṃ cūrṇitaṃ ca māritaṃ saptabhiḥ puṭaiḥ //
Ras_8.62
vyūḍhe śataguṇe hemni tadbījaṃ jārayet samam
candrārkapattralepena śatabhāgena vedhayet //
Ras_8.63
ūrdhvādho mākṣikaṃ dattvā śulvaṃ hemasamaṃ bhavet
evaṃ daśaguṇaṃ vyūḍhaṃ bījaṃ kāraṇasaṃnibham //
Ras_8.64
rasakābhraṃ kāntatāmre bhāgavṛddhyā dhamettataḥ
mākṣikeṇa hataṃ tacca bīje nirvāhayet priye //
Ras_8.65
dvātriṃśadguṇitaṃ hemni nāgaṃ tāpyaṃ hataṃ vahet
triṃśadguṇaśilāvāpaṃ nāgabījamudāhṛtam //
Ras_8.66
tāpyatālakavāpena sattvaṃ pītābhrakasya tu
bīje nirvāhayed etat yoṣāmṛṣṭasya vedhakam //
Ras_8.67
nāgaḥ karoti mṛdutāṃ nirvyūḍhastāṃ ca raktatām
vāpitaṃ pītatāṃ tīkṣṇaṃ kāntasthāṃ kālikāṃ viṣam //
Ras_8.68
hemabījamiti proktaṃ tārabījamataḥ śṛṇu // Ras_8.69
tīkṣṇābhratāpyavimalarasakaṃ samabhāgikam
vaṅgabhāgāstu catvāraḥ sarvaṃ dhmātaṃ vicūrṇitam //
Ras_8.70
puṭena nihataṃ kāryaṃ vyūḍhaṃ tāraṃ tu vedhayet
dvātriṃśatsadguṇaṃ tāre vaṅge tāpyaṃ hataṃ vahet
triṃśadguṇāt tālavāpāt vaṅgabījamudāhṛtam //
Ras_8.71
kuṭilaṃ vimalaṃ tīkṣṇaṃ khasattvaṃ cāpi vāhayet
vaṅgābhraṃ tāpyasattvaṃ vā tālamākṣikavāpataḥ
śuklapuṣpagaṇaiḥ sekaṃ snehayuktaistu kārayet //
Ras_8.72
uktāni tārabījāni bījānāṃ rañjanaṃ śṛṇu // Ras_8.73
tīkṣṇamākṣikaśulvaṃ ca nāgaṃ capalamāritam
sindūrasaṃnibhaṃ yāvat tena bījāni rañjayet //
Ras_8.74
nidhāya kharpare nāgaṃ brahmabījadalaiḥ saha
dagdhamagnimadho dattvā vahnivarṇaṃ yadā bhavet //
Ras_8.75
vāsakena vibhītena śākakiṃśukaśigrubhiḥ
koraṇḍakasya puṣpeṇa bakulasyārjunasya ca //
Ras_8.76
ahimāreṇa nāginyā kumāryā nāgakanyayā
śilayā ca triguṇayā kvathitenājavāriṇā //
Ras_8.77
bhāvitaṃ kharparasthaṃ ca plāvayitvā punaḥ punaḥ
saptabhirdivasaireva māritaṃ suravandite //
Ras_8.78
puṭayedgandhakenādāv āmlaiśca tadanantaram
idaṃ dalānāṃ bījānāṃ rasarājasya rañjane
udghāṭe krāmaṇe yojyaṃ piṣṭīstambhe viśeṣataḥ //
Ras_8.79
mañjiṣṭhākiṃśukarase khadiraṃ raktacandanam
karavīraṃ devadāruṃ saralaṃ rajanīdvayam //
Ras_8.80
anyāni raktapuṣpāṇi piṣṭvā lākṣārasena tu
tailaṃ vipācayeddevi tena bījāni rañjayet //
Ras_8.81
dviguṇe raktapuṣpāṇāṃ raktapītagaṇasya ca
kvāthe caturguṇe kṣīre tailamekaṃ sureśvari //
Ras_8.82
jyotiṣmatīkarañjākhyakaṭutumbīsamudbhavam
pāṭalīpippalīkāmakākatuṇḍīrasānvitam //
Ras_8.83
bhekaśūkarameṣāhimatsyakūrmajalaukasām
vasayā caikayā yuktaṃ ṣoḍaśāṃśaiḥ supeṣitaiḥ //
Ras_8.84
bhūlatāmalamākṣīkadvaṃdvamelāpanauṣadhaiḥ
pācitaṃ gālitaṃ caitat sāraṇā tailamucyate //
Ras_8.85
rasatulyaṃ yathā bījaṃ gataṃ garbhadrutiṃ priye
vyāpakatvena sarve ca samabhāgāstatheṣyate //
Ras_8.86
pakvaṃ śreṣṭhaṃ samaṃ garbhe yaddravedrañjayecca tam // Ras_8.87
evamuktāni bījāni jārayedviḍayogataḥ
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi //
Ras_8.88
9 [Viḍakathana]
śrīdevyuvāca
bījānāṃ kalanaṃ proktaṃ viśeṣeṇa ca sādhanam
jāryante tāni yaiḥ sūte tān viḍān vaktumarhasi //
Ras_9.1
kāsīsaṃ saindhavaṃ kāṅkṣī sauvīraṃ vyoṣagandhakam
sauvarcalaṃ sarjikā ca mālatīnīrasambhavam
śigrumūlarasaiḥ sikto viḍo 'yaṃ sarvajāraṇaḥ //
Ras_9.2
nirdagdhaṃ śaṅkhacūrṇaṃ tu ravikṣīraśataplutam
puṭitaṃ bahuśo devi praśasto jāraṇāviḍaḥ //
Ras_9.3
śataśo vā plutaṃ cūrṇaṃ gandhakasya gavāṃ jalaiḥ // Ras_9.4
nirdagdhaṃ śaṅkhacūrṇaṃ tu śigrumūlāmbubhāvitam
śataśo viṣasindhūtthasaṃyutaṃ vaḍavāmukham //
Ras_9.5
ṭaṅkaṇaṃ śataśo devi bhāvayet kiṃśukadravaiḥ
viḍo vahnimukhākhyo 'yaṃ lohānāṃ jāraṇe priye //
Ras_9.6
cūlikā gandhapāṣāṇaḥ kāntasya ca mukhaṃ priye
ekaikameva paryāptaṃ lauhacūrṇasya jāraṇe //
Ras_9.7
gandhatālakasindhūtthaṃ cūlīṭaṅkaṇabhūkhagam
kṣārairmūtraiśca vipaced ayaṃ jvālāmukho viḍaḥ //
Ras_9.8
ekaviṃśatiparyāyaṃ devadālīdaladravaiḥ
bhāvito niculakṣāraḥ sarvasattvāni jārayet //
Ras_9.9
vāstukairaṇḍakadalīdevadālīpunarnavam
vāsā palāśaniculaṃ tilakāñcanamākṣikam //
Ras_9.10
sarvāṅgaṃ khaṇḍaśaśchinnaṃ nātiśuṣkaṃ śilātale
dagdhakāṇḍais tilānāṃ tu pañcāṅgaṃ mūlakasya ca //
Ras_9.11
plāvayenmūtravargeṇa jalaṃ tasmāt parisrutam
lohapātre pacedyantre haṃsapāke 'gnimānavit //
Ras_9.12
bāṣpāṇāṃ budbudānāṃ ca bahūnāmudgamo yadā
tadā kāsīsasaurāṣṭrīkṣāratrayakaṭutrayam //
Ras_9.13
gandhakaṃ ca sitaṃ hiṅgulavaṇāni ca ṣaṭ tathā
eṣāṃ cūrṇaṃ kṣipedeṣa lohasampuṭamadhyagaḥ
saptāhaṃ bhūgataḥ paścād dhānyasthaḥ pravaro viḍaḥ //
Ras_9.14
jambīrāmlena pacanaṃ śigrumūladraveṇa ca
cūlikāgandhakāsiktau dvau viḍau śataśaḥ kramāt //
Ras_9.15
koṣātakīdalarasaiḥ kṣārairvā niculodbhavaiḥ
devadālīśivābījaṃ guñjāsaindhavaṭaṅkaṇam
bhāvayedamlavargeṇa viḍo 'yaṃ hemajāraṇaḥ //
Ras_9.16
mūlakārdrakacitrāṇāṃ kṣārair gomūtragālitaiḥ
gandhakaḥ śataśo bhāvyo viḍo 'yaṃ hemajāraṇe //
Ras_9.17
haritālaśilākṣāro lavaṇaṃ śaṅkhaśuktikā
haṃsapākavipakvo 'yaṃ viḍaḥ syāddhemajāraṇe //
Ras_9.18
evaṃ saṃgṛhya sambhārān rasakarma samācaret
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi //
Ras_9.19
10 [Rasaśodhana]
śrīdevyuvāca
rasasya lakṣaṇaṃ kiṃvā rasakarma ca kīdṛśam
tanna jānāmi deveśa vaktumarhasi tattvataḥ //
Ras_10.1
prāgevoktā rasotpattis tallakṣaṇam ataḥ śṛṇu // Ras_10.2
tasya nāmasahasrāṇi ayutānyarbudāni ca
śakyate na mayā vaktuṃ saṃkṣepāt kathyate śṛṇu //
Ras_10.3
raso rasendraḥ sūtaśca pāradaścātha miśrakaḥ // Ras_10.4
rasaṃ siddharasaṃ vidyāt siddhakṣetrasamāśrayam
nāśayet sakalān rogān valīpalitameva saḥ //
Ras_10.5
dehalohakaraṃ śuddhaṃ rasendramadhunā śṛṇu
śarīre hemni kartā ca jāraṇe sāraṇāsu ca //
Ras_10.6
īṣatpītaśca rūkṣāṅgo doṣayuktaśca sūtakaḥ // Ras_10.7
yo bāhyābhyantare śveto bahulaṃ kañcukāvṛtaḥ
taṃ vidyāt pāradaṃ devi tārakarmaṇi yojayet //
Ras_10.8_0
yathā kāñjikasaṃsparśāt kṣīrabhāṇḍaṃ vinaśyati
tathā hema śarīraṃ ca pāradena vinaśyati //
Ras_10.8_1
mayūrapattrikābhāsaṃ miśrakaṃ ca vidurbudhāḥ
dhūmravarṇaṃ rasaṃ dṛṣṭvā viśeṣeṇopalabhyate
miśrakaṃ tu vijānīyād udvāhakarmakārakam //
Ras_10.9
evaṃ pañcavidhā devi rasabhedā nirūpitāḥ // Ras_10.10
svedanaṃ mardanaṃ caiva cāraṇaṃ jāraṇaṃ tathā
drāvaṇaṃ rañjanaṃ caiva sāraṇaṃ krāmaṇaṃ kramāt
iti yo vetti tattvena tasya sidhyati sūtakaḥ //
Ras_10.11
tīvratvaṃ jāyate svedāt amalatvaṃ ca mardanāt
cāraṇena balaṃ kuryāt jāraṇādbandhanaṃ bhavet //
Ras_10.12
ekatvaṃ drāvaṇāt tasya raktatvaṃ raktakāñjanāt
vyāpitvaṃ sāraṇāt tasya krāmitvaṃ krāmaṇāttathā //
Ras_10.13
malago malarūpeṇa tvarito haṃsago bhavet
malago malarūpeṇa sadhūmo dhūmago bhavet //
Ras_10.14
anyā jīvagatirdevi jīvo 'ṇḍādiva niṣkramet
sa tāvajjīvayejjīvaṃ tena jīvo rasaḥ smṛtaḥ //
Ras_10.15
catuṣṭayī gatistasya nipuṇena tu labhyate
catasro gatayo dṛśyā adṛśyā pañcamī gatiḥ //
Ras_10.16
mantradhyānādinā tasya kṣīyate pañcamī gatiḥ // Ras_10.17
dhūmaściṭiciṭiścaiva maṇḍūkaplutireva ca
akampaśca vikampaśca pañcāvasthā rasasya tu //
Ras_10.18
mathyamānasya kalkena sambhaveddhi gatitrayam
jale gatirmalagatiḥ punar haṃsagatistataḥ //
Ras_10.19
hema dattvā tataḥ śuddhaṃ tattu stambhen niyāmake
niyāmakagaṇauṣadhyā rasaṃ dattvā vipācayet //
Ras_10.20
niyamito na prayāti tathā dhūmagatiṃ śive // Ras_10.21
kaṇikācālarahito budbudaiścāpavarjitaḥ
niyamito bhavatyeṣa cullikāgnisahastathā //
Ras_10.22
aniyamya yadā sūtaṃ jārayet kāñjikāśaye
jāyate niścitaṃ bhadre tadā tasya gatitrayam //
Ras_10.23
dolāsvedena cāvaśyaṃ svedito hi dinatrayam
vasubhaṇṭādibhirdevi rasarājo na hīyate //
Ras_10.24
akṣīṇaṃ tu rasaṃ dṛṣṭvā dadyādvyomādikaṃ tataḥ
svedanaṃ ca tataḥ karma dīyamānasya mardanam //
Ras_10.25
rasāliṅgita āhāraḥ piṣṭiketyabhidhīyate
taddrutaṃ rasagarbhe tu jāraṇaṃ parikīrtitam //
Ras_10.26
jāraṇā tatsamākhyātā tadevaṃ copalabhyate
jīrṇānte rañjanaṃ kāryaṃ raktavargagaṇena ca //
Ras_10.27
jīrṇaṃ jīrṇaṃ tu saṃraktaṃ samahemnā tu sārayet
sāraṇāyantrayogena badhyate sārito rasaḥ //
Ras_10.28
sāritaḥ sāritaścaiva yathā bhavati sūtakaḥ
krāmaṇena samāyuktaṃ taṃ ca vedhe niyojayet //
Ras_10.29
āroṭaḥ pārado brahmā mūrchitastu janārdanaḥ
baddhastu rudrarūpaḥ syāt karmayogabalādrasaḥ //
Ras_10.30
śṛṇu devi pravakṣyāmi karmayogasya vistaram // Ras_10.31
pāradasya trayo doṣā viṣaṃ vahnirmalas tathā
viṣeṇa saviṣaṃ vidyāt vahnau kuṣṭhī bhavennaraḥ
malenodararogī syāt mriyate ca rasāyane //
Ras_10.32
ṣaṭtruṭyaścaikalikṣā syāt ṣaḍlikṣā yūka eva ca
ṣaḍyūkāstu rajaḥsaṃjñāḥ kathitāstava suvrate //
Ras_10.33
ṣaḍrajaḥ sarṣapaḥ sākṣāt siddhārthaḥ sa ca kīrtitaḥ
ṣaṭsiddhārthāśca deveśi yavastvekaḥ prakīrtitaḥ //
Ras_10.34
ṣaḍyavairekaguñjā syāt ṣaḍguñjāścaikamāṣakaḥ
māṣā dvādaśa tolaḥ syāt aṣṭau tolāḥ palaṃ bhavet //
Ras_10.35
dvātriṃśatpalakaṃ devi śubhaṃ tu parikīrtitam
śubhasya tu sahasre dve bhāra ekaḥ prakīrtitaḥ //
Ras_10.36
dve sahasre palānāṃ tu sahasraṃ śatameva vā
aṣṭāviṃśat palānāṃ tu daśa pañcakameva vā //
Ras_10.37
palārdhenaiva saṃskāraḥ kartavyaḥ sūtakasya tu // Ras_10.38
mahābalā nāgabalā meghanādā punarnavā
meṣaśṛṅgī ca tatsāraiḥ navasārasamanvitam
pāradaṃ devadeveśi svedayeddivasatrayam //
Ras_10.39
girikarṇī ca mīnākṣī sahadevī punarnavā
uragā triphalā kāntā laghuparṇī śatāvarī //
Ras_10.40
tuṣavarje tu dhānyāmle sarvaṃ saṃkṣubhya nikṣipet
ekādaśaguṇe 'mle 'smin ṣoḍaśāṃśairvimarditam //
Ras_10.41
āsurīlavaṇavyoṣacitrakārdrakamūlakaiḥ
dolāyāṃ svedayeddevi tridinaṃ mṛdunāgninā //
Ras_10.42
aṅkolastu viṣaṃ hanti vahnimāragvadhaḥ priye
citrakastu malaṃ hanyāt kumārī saptakañcukam //
Ras_10.43
tasmād ebhiḥ samopetair mardayet pātayedbudhaḥ // Ras_10.44
vidyādhareṇa yantreṇa bhāvayeddoṣavarjitam
tatastriguṇavastrasthaṃ taṃ rasaṃ devi gālitam //
Ras_10.45
triphalāvahnimūlatvāt gṛhakanyārasānvitam
nirudgāre tu pāṣāṇe mardayet pātayet punaḥ //
Ras_10.46
dhūmasāraguḍavyoṣarajanīsitasarṣapaiḥ
iṣṭikākāñjikorṇābhiḥ tridinaṃ mardayettataḥ //
Ras_10.47
nirmalo jāyate sūtaḥ matprabhāvaṃ prakāśayet // Ras_10.48
vāsakena vibhītena mardayet pātayet punaḥ
nāgavaṅgādikā doṣā yānti nāśam upādhijāḥ //
Ras_10.49
saptavāraṃ kākamācyā gatadoṣaṃ vimardayet
pātayet saptavāraṃ ca giridoṣaṃ tyajedrasaḥ //
Ras_10.50
kṣetradoṣaṃ tyajeddevi gokarṇarasamūrchitaḥ // Ras_10.51
kārpāsapattraniryāse svinnas trikaṭukānvite
saptakañcukanirmuktaḥ saptāhājjāyate rasaḥ //
Ras_10.52
kākamācī jayā brāhmī gāṅgerī raktacitrakaḥ
maṇḍūkī mudgaparṇī ca śṛṅgaveraṃ rasāṅkuśaḥ //
Ras_10.53
devadālī śaṅkhapuṣpī kākajaṅghā śatāvarī
kumārī bhṛṅgarājaśca nirguṇḍī grīṣmasundaraḥ //
Ras_10.54
śūlinī śūrpaparṇī ca gojihvā kṣīrakañcukaḥ
tadrasairmarditaḥ pātyaḥ saptadhā nirmalo bhavet //
Ras_10.55
tāmreṇa piṣṭikāṃ kṛtvā pātayedūrdhvapātane
vaṅganāgau parityajya śuddho bhavati sūtakaḥ //
Ras_10.56
marditas triphalāśigrurājikāpaṭucitrakaiḥ
ūrdhvabhāṇḍagataḥ pācyaḥ pradīptair upalairadhaḥ //
Ras_10.57
sṛṣṭyambujanirodhena labdhaprāyo bhavedrasaḥ
karkoṭīkañcukībimbīsarpākṣyambujasaṃyutam //
Ras_10.58
rasaṃ niyāmake dadyāt tejasvī nirmalo bhavet
evaṃ viśodhitaḥ sūto bhadrāṣṭāṃśaviśoṣitaḥ //
Ras_10.59
kṣudrāmlalavaṇakṣārabhūkhagoṣaṇaśigrubhiḥ
rājikāṭaṅkaṇayutair āranāle dinatrayam
svedanāddīpito devi grāsārthī jāyate rasaḥ //
Ras_10.60
vyomasattvādibījāni rasajāraṇaśodhane
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi //
Ras_10.61
11 [Bālajāraṇa]
śrīdevyuvāca
lakṣaṇaṃ śodhanaṃ caiva pāradasya śrutaṃ mayā
cāraṇaṃ jāraṇaṃ caiva śrotumicchāmi bhairava //
Ras_11.1
sarvapāpakṣaye jāte prāpyate rasajāraṇā
tatprāptau prāptameva syād vijñānaṃ muktikāraṇam //
Ras_11.2
mokṣābhivyañjakaṃ devi jāraṇaṃ sādhakasya tu
yāvanna jāryate sūtaḥ tāvattu na ca nirvṛtiḥ //
Ras_11.3
khallastu pīṭhikā devi rasendro liṅgamucyate
mardanaṃ vandanaṃ tasya grāsaḥ pūjā vidhīyate //
Ras_11.4
yāvaddināni vahnistho jāryate dhāryate rasaḥ
tāvadyugasahasrāṇi śivaloke mahīyate //
Ras_11.5
dinamekaṃ rasendrasya yo dadāti hutāśanam
dravanti tasya pāpāni kurvannapi na lipyate //
Ras_11.6
jāraṇā dvividhā bālajāraṇā baddhajāraṇā
tatrādau parameśāni vakṣyate bālajāraṇā //
Ras_11.7
gaganaṃ jārayedādau sarvasattvamataḥ param
tato mākṣikaśuddhaṃ ca suvarṇaṃ tadanantaram //
Ras_11.8
garbhasthaṃ drāvayitvā tu tato bāhyadrutiṃ dravet
sitaṃ sitena dravyeṇa raktaṃ raktena rañjayet //
Ras_11.9
sāraṇaṃ krāmaṇaṃ jñātvā tato vedhaṃ prayojayet // Ras_11.10
oṃ namo 'mṛtalohāya parāmṛtarasodbhavāya huṃ svāhā || (Ras_11.11)
sarvasattvopakārāya bhagavan tvadanujñayā
jāraṇaṃ kartumicchāmi grāsaṃ gṛhṇa mama prabho //
Ras_11.12
kuruṣveti śivenoktaṃ grāhyameva subuddhinā // Ras_11.13
śṛṇu devi pravakṣyāmi vyomajāraṇam uttamam
pattrābhrajāraṇaṃ sattvajāraṇaṃ ceti taddvidhā //
Ras_11.14
nirmukhaṃ samukhaṃ caiva vāsanāmukhameva ca
ekaikaṃ trividhaṃ tacca tad vakṣyāmy ānupūrvaśaḥ //
Ras_11.15
vaikrāntavajrasaṃsparśād divyauṣadhibalena vā
nirmukho bhakṣayeddevi kṣaṇena gaganaṃ rasaḥ //
Ras_11.16
hemakarmaṇi hemaiva tāre tāro mukhaṃ bhavet // Ras_11.17
taptakhallakṛtā piṣṭiḥ ślakṣṇam alpālpamabhrakam
amlavetasajambīrabījapūrāmlabhūkhagaiḥ
marditaṃ carate devi seyaṃ samukhajāraṇā //
Ras_11.18
kṣāratrayaṃ pañcapaṭu kākṣīkāsīsagandhakam
mākṣikaṃ cāmlasaṃyuktaṃ tāmrapātre tu jārayet //
Ras_11.19
etaccābhiṣavād divyaṃ kārayitvā vicakṣaṇaḥ
jāraṇārthaṃ ca bījānāṃ vajrāṇāṃ ca viśeṣataḥ //
Ras_11.20
tasminnāvartitaṃ nāgaṃ vaṅgaṃ vā suravandite
niṣecayecchataṃ vāraṃ na rasāyanakarmaṇi //
Ras_11.21
anena sakalaṃ devi cāraṇāvastu bhāvayet
kṣārāmle bhāvitaṃ vyoma rajasā prathamena ca //
Ras_11.22
sṛṣṭitrayodakakaṇātumburudravamarditam
carejjaredvā puṭitaṃ yavaciñcārasena ca //
Ras_11.23
śatāvarī gadā rambhā meghanādā punarnavā
śigruko yavaciñcā ca bhāvitaṃ tadrasaiḥ kramāt //
Ras_11.24
mūlaṃ hilamucāyāstu kauverīmūlameva ca
kadalīmusalīśigrutāmbūlīvāṇapīlukam //
Ras_11.25
alambuṣā balā kolam āsphoṭaḥ kharamañjarī
tumburustiktaśākaṃ vāpy eṣām ekarasena tu
rājikāvyoṣayuktena tridinaṃ svinnamabhrakam //
Ras_11.26
kāsīsatuvarīsindhuṭaṅkaṇakṣārasaṃyutaḥ
pūrvābhiṣavayogena sūtakaścarati kṣaṇāt //
Ras_11.27
golako bhavati kṣipraṃ sarvasiddhipradāyakaḥ // Ras_11.28
gṛhītvā devi dhānyāmlam amlavargeṇa saṃyutam
kvāthayitvābhrakaṃ tattu snuhīkṣīreṇa mardayet //
Ras_11.29
āraṇyagomayenaiva kapotākhyaṃ puṭaṃ tataḥ // Ras_11.30
kadalīkandaniryāsair mūlakandarasena ca
kākamācī ca mīnākṣī apāmārgo munistathā //
Ras_11.31
eraṇḍamārdrakaṃ caiva meghanādā punarnavā
ekaikasya dravaireva puṭaikaikaṃ pradāpayet //
Ras_11.32
vajrīkṣīreṇa saṃyuktaṃ dolāyantreṇa pācayet
chāyāśuṣkaṃ tataḥ kṛtvā caṇakāmlena saṃyutam //
Ras_11.33
navasāraṃ ca kāsīsaṃ vacāṃ nimbaṃ tathaiva ca
abhrasya ṣoḍaśāṃśena ekaikaṃ tatra nikṣipet //
Ras_11.34
nidhāya tāmrapātre tu gharṣayettacca suvrate
navavāraṃ tato devi lohapātre tu jārayet //
Ras_11.35
rasena saha deveśi caṇakāmlena kāñjikam
mṛdvagninā tu niṣkvāthyaṃ praharārdhena jāyeta //
Ras_11.36
somavallīrasaiḥ piṣṭvā vyoma sauvarcalānvitam
śanaiḥ śanairhaṃsapādyā dāpayecca puṭatrayam //
Ras_11.37
somavallīrasenaiva saptavāraṃ ca dāpayet
pātayenmṛnmaye bhāṇḍe rasena saha saṃyutam //
Ras_11.38
mūlaṃ siteṣupuṅkhāyā gavyakṣīreṇa gharṣayet
kalkena lepayet sūtaṃ gaganaṃ ca tadūrdhvagam //
Ras_11.39
tāpayedravitāpena nirmukhaṃ grasate kṣaṇam
jāyate piṣṭikā śīghraṃ nātra kāryā vicāraṇā //
Ras_11.40
tilaparṇīrasenaiva gaganaṃ bhāvayet priye
mardanājjāyate piṣṭī nātra kāryā vicāraṇā //
Ras_11.41
muṇḍīniryāsake nāgaṃ bahuśastu niṣecayet
tenābhrakaṃ tu saṃplāvya bhūyobhūyaḥ puṭe dahet //
Ras_11.42
citrakārdrakamūlānām ekaikena tu saptadhā
plāvitavyaṃ prayatnena gandhakābhrakacūrṇakam //
Ras_11.43
nāgaśuṇḍīrasastanyarajoluṅgāmlabhāvitam
ṣoḍaśāṃśena tadvattaṃ dolāyāṃ tu caredrasaḥ //
Ras_11.44
catuḥṣaṣṭiguṇaṃ devi dvātriṃśadguṇameva vā
athavā ṣoḍaśaguṇaṃ tathāṣṭaguṇameva vā
caturguṇaṃ vā dviguṇaṃ samaṃ vā cārayet priye //
Ras_11.45
paramabhrakasattvasya jāraṇaṃ śṛṇu pārvati // Ras_11.46
vyomasattvaṃ samāṃśena tāpyasattvena saṃyutam
sa khalvevaṃ careddevi garbhadrāvī bhavedrasaḥ //
Ras_11.47
nāgābhraṃ devi vaṅgābhraṃ tīkṣṇābhraṃ bhāskarābhrakam
tārābhraṃ devi hemābhraṃ rasagarbheṇa jārayet //
Ras_11.48
pūrvābhiṣekayogena garbhe dravati mardanāt // Ras_11.49
catuḥṣaṣṭyaṃśakaḥ pūrvaḥ dvātriṃśāṃśo dvitīyakaḥ
tṛtīyaḥ ṣoḍaśāṃśastu caturtho 'ṣṭāṃśa eva ca //
Ras_11.50
pañcamastu caturthāṃśaḥ ṣaṣṭho dvyaṃśaḥ prakīrtitaḥ
grāso rasasya dātavyaḥ sasattvasyābhrakasya ca //
Ras_11.51
catuḥṣaṣṭyaṃśake grāse daṇḍadhārī bhavedrasaḥ
jalaukāvaddvitīye ca grāsayoge sureśvari //
Ras_11.52
grāsena tu tṛtīyena kākaviṣṭhāsamo bhavet
grāsena tu caturthena dadhimaṇḍasamo bhavet //
Ras_11.53
pañcame carite grāse navanītasamo bhavet
ṣaṣṭhe tu golakākāraḥ kramājjīrṇasya lakṣaṇam //
Ras_11.54
kāñjikena niṣiktena raktavyoma śataplutam
khallāntaścārayettacca śulvavāsanayā saha //
Ras_11.55
hema tāraṃ ca saṃghṛṣya khalle tatra rasaṃ nyaset
kāñjīsahitakāsīsaṃ sindhunā carate rasaḥ //
Ras_11.56
hema sīsaṃ tu saṃghṛṣya rasaṃ tatra pradāpayet
nāgahemayutaṃ vyoma samajīrṇaṃ drutaṃ bhavet
abhrakoparasān kṣipraṃ mukhenaiva caratyayam //
Ras_11.57
tāraṃ vaṅgaṃ ca saṃghṛṣya rasaṃ tatra pradāpayet
nāgahemayutaṃ vyoma samajīrṇaṃ drutaṃ bhavet
mukhena carate vyoma tārakarmaṇi śasyate //
Ras_11.58
samukhaṃ nirmukhaṃ vāpi yatnataścārayennabhaḥ // Ras_11.59
cāraṇāṃ trividhāmevaṃ kṛtvā garbhadrutiṃ rase
jārayet svedayet piṇḍaṃ pariṇāmakramais tribhiḥ //
Ras_11.60
paṭvamlakṣāragomūtrasnuhīkṣīraiḥ pralepitam
bahiśca baddhaṃ vastreṇa bhūyo grāsaṃ niveditam
kṣārāranālataileṣu svedayenmṛdunāgninā //
Ras_11.61
krameṇānena deveśi jāryate divasais tribhiḥ
yantrād uddhṛtamātraṃ tu lohapātre sthitaṃ rasam //
Ras_11.62
koṣṇena kāñjikenādau kṣālitaṃ vastragālitam
pātre sukhoṣṇahastena yāvat śeṣaṃ vimardayet //
Ras_11.63
caturguṇena vastreṇa pīḍito nirmalaśca saḥ // Ras_11.64
gālanakriyayā grāse sati niṣpeṣanirgate
sa bhaveddaṇḍadhārī ca jīrṇagrāsastathā rasaḥ //
Ras_11.65
ajīrṇe pācayet piṣṭīṃ svedayenmardayettathā
vetasāmlaprayogeṇa jīrṇe grāsaṃ tu dāpayet //
Ras_11.66
iṣṭikāguḍadagdhorṇārājīsaindhavadhūmajaiḥ
ṣoḍaśāṃśaiḥ sa dhānyāmlaiḥ mardyaḥ svedyaśca pāradaḥ //
Ras_11.67
nirmalīkaraṇārthaṃ tu grāse grāse punaḥ punaḥ
jīrṇābhro jīrṇabījo 'pi rāgān gṛhṇāti nirmalaḥ //
Ras_11.68
krameṇānena dolāyāṃ cāryaṃ grāsacatuṣṭayam
tataḥ kacchapayantreṇa jvālanaṃ bandhanaṃ kramāt //
Ras_11.69
ūrdhvādhaś cāṣṭamāṃśena viḍaṃ dattvāpi jārayet
samajīrṇābhrakaḥ sūtaḥ śatavedhī bhavet priye //
Ras_11.70
sahasravedhī dviguṇe triguṇe 'yutavedhakaḥ
caturguṇe lakṣavedhī sa bhavedbhūcaro rasaḥ //
Ras_11.71
jīrṇe pañcaguṇe devi brahmāyurjāyate rasaḥ
āyustu ṣaḍguṇe viṣṇoḥ koṭivedhī bhavedrasaḥ //
Ras_11.72
rasasya sarvadoṣāstu ṣaḍguṇenābhrakena tu
jīrṇena nāśamāyānti nātra kāryā vicāraṇā //
Ras_11.73
rasarāje yadā jīrṇaṃ ṣaḍguṇaṃ gaganaṃ priye
tadā grasati lohāni tyajecca gatimātmanaḥ //
Ras_11.74
dhūmaś ciṭiciṭiścaiva maṇḍūkaplutireva ca
sakampaśca vikampaśca pañcāvasthā rasasya tu //
Ras_11.75
kapilo 'tha nirudgārivipluṣaś caiva muñcati
agnau tiṣṭhati niṣkampo vyomajīrṇasya lakṣaṇam //
Ras_11.76
samajīrṇo bhavedbālo yauvanasthaścaturguṇam
vṛddhastu ṣaḍguṇaṃ jīrṇaḥ kuryāt karma pṛthak pṛthak //
Ras_11.77
bālastu pattralepena kalkayogena yauvanaḥ
vṛddho vidhyati lohāni jāritaḥ sārito 'thavā //
Ras_11.78
kumārastu raso devi na samartho rasāyane
yauvanastho raso devi kṣamo dehasya rakṣaṇe //
Ras_11.79
jarāvastho raso yaśca dehe lohena saṃkramet
abhāve 'bhrakasattvasya kāntasattvaṃ pradāpayet //
Ras_11.80
kāntasya cāpyabhāve tu tīkṣṇalohaṃ tu dāpayet
anena kramayogena sarvasattvāni jārayet //
Ras_11.81
eko 'pi hemasaṃyuktaś cāmīkarakaraḥ kṣaṇāt
gandhakāt parato nāsti raseṣūparaseṣu vā //
Ras_11.82
pūrvoktayantrayogena dvir aṣṭaguṇagandhakam
athavā dvādaśaguṇaṃ ṣaḍguṇaṃ vāpi jārayet //
Ras_11.83
mākṣikaṃ sattvamādāya pādāṃśena tu jārayet
tato 'pi sarvasattvāni drāvayet sūtagarbhataḥ //
Ras_11.84
hemapāvakayoḥ sakhyaṃ tathā kāñcanasūtayoḥ
vahnisūtakayor vairaṃ tayormitreṇa mitratā //
Ras_11.85
agniko yavaciñcā ca vasuhaṭṭaśca rāgiṇī
dolāsvedena tat pakvaṃ hemajāraṇamuttamam //
Ras_11.86
palāśabhasmāpāmārgo yavakṣāraśca kāñjikam
sauvarcalaṃ ca kāsīsaṃ sāmudraṃ saindhavaṃ tathā //
Ras_11.87
āsurī ṭaṅkaṇaścaiva navasārastathaiva ca
karpūraścaiva mākṣīkaṃ samabhāgāni kārayet //
Ras_11.88
snuhyarkadugdhairdeveśi mūṣālepaṃ tu kārayet
viḍacūrṇaṃ tato dattvā kanakaṃ jārayet priye //
Ras_11.89
śṛṇu devi pravakṣyāmi bhūcarākhyaṃ tu jāraṇam // Ras_11.90
kṛṣṇaṃ pītaṃ raktamabhraṃ śulve tīkṣṇe ca melayet // Ras_11.91
śulve tīkṣṇaṃ yadā cūrṇaṃ dvāviṃśatiguṇaṃ priye
gandhanāgaṃ tato 'rdhaṃ tu krameṇaiva tu melayet //
Ras_11.92
hemnā tu saha dātavyaṃ sūtakaikena ṣoḍaśa
gandhanāgaṃ yadā jīrṇaṃ tadā baddho bhavedrasaḥ
hemni jīrṇe tato 'rdhena mṛtalohena rañjayet //
Ras_11.93
gandhakena hataṃ śulvaṃ mākṣikaṃ daradāyasam
puṭena mārayecchuddhaṃ hema dadyāt tu ṣaḍguṇam //
Ras_11.94
sūtake hemabījaṃ ca yadā jīrṇaṃ caturguṇam
baddharāgaṃ vijānīyāt hemābho jāyate rasaḥ //
Ras_11.95
sāraṇāyantramadhyasthaṃ tenaiva saha sārayet
tribhāgasāritaṃ kṛtvā punastatraiva jārayet //
Ras_11.96
jāritaḥ sāritaścaiva punarjāritasāritaḥ
saptaśṛṅkhalikāyogāt koṭivedhī bhavedrasaḥ //
Ras_11.97
bhūcarī jāraṇā proktā khecarīṃ jāraṇāṃ śṛṇu // Ras_11.98
hīramukhyāni ratnāni rasocchiṣṭāni kārayet
kaṭutumbasya bījāni tasyārdhena tu dāpayet //
Ras_11.99
mahājāraṇamityuktaṃ kalkaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
vajramūṣāmukhe caiva tanmadhye sthāpayedrasam //
Ras_11.100
katakaṃ kanakaṃ caivam ekīkṛtya ca mardayet
padmarāgaṃ prayatnena rase grāsaṃ tu dāpayet //
Ras_11.101
ekādaśaguṇaṃ yāvat padmarāgaṃ tu sūtake
rāgajīrṇastu deveśi liṅgākāro bhavedrasaḥ //
Ras_11.102
rakṣitavyaṃ prayatnena lokapālāṣṭakena ca
ṣaḍbhāgaṃ sūtakendrasya teṣu sarveṣu dāpayet //
Ras_11.103
bhakṣitavyaṃ prayatnena natvā ca gurudevayoḥ
sarvasiddhānnamaskṛtya devatāśca viśeṣataḥ //
Ras_11.104
mūrchāṅgadāhaśca tato jāyate nātra saṃśayaḥ
ātmānamutthitaṃ paśyet divyatejomahābalam //
Ras_11.105
śaṅkhakāhalanirghoṣaiḥ siddhavidyādharaiḥ saha
icchayā vicarellokān kāmarūpī vimānagaḥ //
Ras_11.106
devāśca yatra līyante siddhastatraiva līyate // Ras_11.107
punaranyaṃ pravakṣyāmi jāraṇāyogamuttamam // Ras_11.108
sughṛṣṭaṃ pācitaṃ sūtaṃ sarvadoṣojjhitaṃ tataḥ
śākapallavasāreṇa viṣṇukrāntārasena ca //
Ras_11.109
palāśapuṣpatoyena bhāvitaṃ gandhakaṃ samam
samaṃ kṛṣṇābhrasattvaṃ ca rasakaṃ cāṣṭakaṃ guṇam //
Ras_11.110
tīkṣṇaśulvoragaṃ caiva kūrmayantreṇa jārayet
kāñcanaṃ jārayet paścāt viḍayogena pārvati //
Ras_11.111
tataḥ siddhaṃ vijānīyāt dvaidhaṃ śulvasya dāpayet
karmasaṃkhyāpramāṇena nāgo bhavati kāñcanam //
Ras_11.112
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi jāraṇākramamuttamam // Ras_11.113
bījacūrṇāni tailena bhāvayitvā punaḥ punaḥ
ṣoḍaśāṃśena tadgrāsam aṅgulyā mardayecchanaiḥ //
Ras_11.114
ārdrakādi tato yogād dātavyaṃ ṣoḍaśāṃśataḥ
bhūrje dattvā tato deyaṃ dolāyantre vinikṣipet //
Ras_11.115
ahorātreṇa tadbījaṃ sūtako grasati priye
tamuddhṛtya rasaṃ devi khalle saṃmardayettataḥ //
Ras_11.116
tato yantre vinikṣipya divārātraṃ dṛḍhāgninā
taptaṃ samuddhṛtaṃ yantrāt taptakhalle vimardayet //
Ras_11.117
mardayitvābhrake piṇḍaṃ kṣiptvā tatra puṭaṃ dadet
tato garbhe patatyāśu jārayet tat sukhena tu //
Ras_11.118
dolāyantre tato dattvā ārdrapiṇḍena saṃyutam
tṛtīye divase sūto jarate grasate tataḥ //
Ras_11.119
samajīrṇaṃ tato yāvat dolāyantre vicakṣaṇaḥ
paścāt kacchapayantreṇa samajīrṇaṃ tu pārvati
taṃ grāsadvādaśāṃśena kacchapena tu jārayet //
Ras_11.120
prāgvadārdrakayogaṃ ca garbhadrāvaṇameva ca
paścāttaṃ devi nikṣipya puṭaṃ dadyādvicakṣaṇaḥ //
Ras_11.121
aṣṭāṃśena tato grāsaṃ garbhadrāvaṃ ca pūrvavat
kandodare sūraṇasya taṃ vinikṣipya sūtakam
puṭettu jāritastāvat yāvat kando na dahyate //
Ras_11.122
pādāṃśena tu mūṣāyā grāsaḥ sūte vidhīyate
pūrvavacca viḍaṃ dadyāt garbhadrāvaṇameva ca //
Ras_11.123
evaṃ caturguṇe jīrṇe sūtako balavān bhavet
tataḥ śalākayā grāsān agnistho grasate rasaḥ //
Ras_11.124
tato ratnāni jāryāṇi vakṣyamāṇakrameṇa tu // Ras_11.125
abhrakaṃ bhrāmakaṃ caiva śaṅkhanābhiṃ tathaiva ca
rasānuparasān dattvā mahājāraṇasaṃyutān //
Ras_11.126
vajrakandaṃ vajralatā meṣaśṛṅgyamṛtāyasam
kaṭutumbasya bījāni mṛtalohāni pācayet //
Ras_11.127
sarvāṇi samabhāgāni śikhiśoṇitamātritam
tāvattaṃ mardayet prājño yāvat karma dṛḍhaṃ bhavet //
Ras_11.128
mūṣā vallākṛtiścaiva kartavyā chādanaiḥ saha
tanmadhye sthāpayet sūtam adhovātena dhāmayet //
Ras_11.129
ādau tatraiva dātavyaṃ vajramauṣadhalepitam
gṛhyate ko 'tra saṃdeho yathā tīvre hutāśane //
Ras_11.130
kuliśena puṭe dagdhe karṣvagnau tena mardayet
yāvadekādaśaguṇaṃ kuliśaṃ jārayet punaḥ //
Ras_11.131
sudagdhaśaṅkhanābhiśca mātuluṅgarasaplutaḥ
muktāphalaṃ tato deyaṃ vajrajīrṇe tu sūtake //
Ras_11.132
anena kramayogena hy ekādaśaguṇaṃ bhavet
kevalaṃ śikhipittaṃ ca nīlī niryāsamiśritam //
Ras_11.133
nīlotpalāni liptāni prakṣiptāni tu sūtake
rase kalpenmahārāgān hīnarāgān parityajet //
Ras_11.134
raktāni śikhipittaṃ ca mahāratnasamanvitam
sadratnaṃ lepayettena pradravet rasamadhyataḥ //
Ras_11.135
rajanīṃ caiva kuṣṭhaṃ ca brahmaniryāsabhāvitam
jāraṇaṃ puṣparāgasya tenaiva saha dāpayet //
Ras_11.136
bahuratneṣu jīrṇeṣu bhṛṅgarāgeṣu suvrate
rasendro dṛśyate devi nīlapītāruṇacchaviḥ //
Ras_11.137
śuddhāni hemapattrāṇi śatāṃśena tu lepayet
puṭena mārayedetad indragopanibhaṃ bhavet //
Ras_11.138
saṃsparśādvedhayetsarvam idaṃ hema mṛtaṃ priye
tribhāgaṃ sūtakendrasya tenaiva saha sārayet //
Ras_11.139
mūṣāmadhyasthite tasmin punastenaiva jārayet
dhūmavedhī bhaveddevi punaḥ sāritajāritaḥ //
Ras_11.140
anena kramayogena yadi jīrṇā triśṛṅkhalā
vedhayennātra saṃdeho giripātālabhūtalam //
Ras_11.141
pārśvajyotiḥ pradṛśyeta cordhvaṃ naiva tu dṛśyate
bhūcaraṃ taṃ vijānīyāt rasendraṃ nātra saṃśayaḥ //
Ras_11.142
tenāśrāntagatirdevi yojanānāṃ śataṃ vrajet
divyatejā mahākāyo divyadṛṣṭirmahābalaḥ //
Ras_11.143
sarvarogavinirmukto jīvedācandratārakam
tasya mūtrapurīṣaṃ tu sarvalohāni vidhyati //
Ras_11.144
samajīrṇena vajreṇa hemnā ca sahitena ca
agnistho jārayellohān bandhamāyāti sūtakaḥ //
Ras_11.145
sārayettena bījena sahasramapi vedhayet
sāritaṃ jārayet paścāt lepyaṃ kṣepyaṃ sahasraśaḥ //
Ras_11.146
sārayet tena bījena lakṣavedhamavāpnuyāt
anena kramayogena koṭivedhī bhavedrasaḥ //
Ras_11.147
kevalaṃ tu yadā vajraṃ samajīrṇaṃ tu jārayet
baddhaḥ sūtastadā jñeyo niṣkampo nirupadravaḥ //
Ras_11.148
agnistho jāyate sūtaḥ śalākāṃ grasate kṣaṇāt
haṭhāgninā dhāmyamāno grasate sarvamādarāt //
Ras_11.149
carate jarate sūta āyurdravyapradāyakaḥ
mūṣāsthaṃ dhamayet sūtaṃ haṭhāgnau naiva kampate //
Ras_11.150
jārayet sarvaratnāni baddhaḥ khecaratāṃ nayet
iti lohe 'ṣṭaguṇite jīrṇe syādrasabandhanam //
Ras_11.151
lohāni sattvaṃ triguṇaṃ dviguṇaṃ kanakaṃ tathā
dhūmāvalokavedhī syāt bhavennirvāṇado rasaḥ //
Ras_11.152
ādāv aṣṭaguṇaṃ jāryaṃ vyomasattvaṃ mahārasam
samaṃ hemadaśāṃśena vajraratnāni jārayet //
Ras_11.153
sarvaṃ ca jārayedvajraṃ tadāsau khecaro rasaḥ
bhramet pradakṣiṇāvartaḥ koṭivedhī ca jāyate //
Ras_11.154
same tu pannage jīrṇe daśavedhī bhavedrasaḥ
dviguṇe śatavedhī syāt triguṇe tu sahasrakam //
Ras_11.155
caturguṇe 'yutaṃ devi krameṇānena vardhayet
uttarottaravṛddhyātu jārayet tatra pannagam //
Ras_11.156
kuṭilaṃ pannagaṃ jāryaṃ tatra saṃkhyākrameṇa tu
tadvādameti deveśi koṭivedhī bhavedrasaḥ //
Ras_11.157
ruruṇā dānavendreṇa bhakṣito bhasmasūtakaḥ
jāritaṃ dvādaśaguṇaṃ yatra tīkṣṇaṃ sureśvari //
Ras_11.158
bhakṣayitvā palaikaṃ tu dānavo baladarpitaḥ
jagadutpāṭitaṃ tena kailāso 'pi ca cūrṇitaḥ //
Ras_11.159
tatra mayā kṣaṇaṃ dhyātvā dṛṣṭvā tanmāyayā kṛtam
jāritaṃ pannage sūtaṃ samāṃśaṃ śilayā hatam //
Ras_11.160
tena sūtena saṃliptaṃ triśūlaṃ himaśailaje
tena śūlena nihato dānavo baladarpitaḥ //
Ras_11.161
hema śulvaṃ tathā tīkṣṇaṃ vājaraṃ ca paḍālakam
rohaṇaṃ kāntalohaṃ ca jārayettattvasaṃkhyayā //
Ras_11.162
ekaike rasarājo 'yaṃ baddhaḥ khecaratāṃ nayet
gandhanāge drute devi jāraṇāṃ sukarāṃ śṛṇu //
Ras_11.163
ādau saṃśodhitaṃ sūtaṃ rajanīcūrṇasaṃyutam
mardayed yāvad ākṛṣṇaṃ kṣālayeduṣṇakāñjikaiḥ //
Ras_11.164
evaṃ muhurmuhurghṛṣṭo gandhanāgo drutiṃ caret // Ras_11.165
nāgasya mūtre deveśi vatsasya mahiṣasya vā
āvartyāvartya bhujagaṃ sapta vārān niṣecayet //
Ras_11.166
kṛtvā kaṇṭakavedhyāni tasya pattrāṇi sundari
caturthāṃśapramāṇena gandhakasya tu yojayet //
Ras_11.167
prasārya lākṣāpaṭalaṃ romāṇi tadanantaram
ūrdhvaṃ gandhakacūrṇaṃ ca tato nāgadalaṃ tathā //
Ras_11.168
gandhakaṃ naralomāni lākṣāyāḥ paṭalaṃ kramāt
ūrdhvaṃ prasārya saṃsthāpya sūtrairvartiṃ tu kārayet //
Ras_11.169
karañjatailamadhye tu daśarātraṃ nidhāpayet
dīptāgrabhāgāṃ tāṃ vartiṃ saṇḍaśyā tu vidhārayet //
Ras_11.170
tāṃ drutiṃ pātayetpātre sauvīraṭaṅkaṇānvite
kācakūpyāśca madhye tu tattailaṃ sthāpayet priye //
Ras_11.171
kṛtvā gostanamūṣāyāṃ liptāyāṃ śilayā rasam
catuḥṣaṣṭyādibhāgena jñātvā devi balābalam //
Ras_11.172
gandhanāgadrutiṃ dattvā tāṃ mūṣāṃ suravandite
garte gomayasampūrṇe vinyasya puṭapācanam
dadyāt karīṣatuṣayoḥ prasṛtidvitayena ca //
Ras_11.173
dadyādajīrṇaśaṅkāyāṃ siṃhavallīrasasya tu
caturbindūn puṭe prāgvad evaṃ pratidinaṃ bhavet //
Ras_11.174
jāraṇātriguṇāt sūto bhavejjambūphalaprabhaḥ // Ras_11.175
mākṣikaṃ sattvamalpālpaṃ mṛtanāgasamanvitam
mūṣāgataṃ bhavedyāvat kācaṃ dattvādharottaram
evaṃ dvādaśavārāṃstu sudhmātaṃ rañjitaṃ bhavet //
Ras_11.176
tena pakvaṃ bījacūrṇaṃ pārade pādabhāgikam
marditaṃ caṇakāmlena kṣaṇādgarbhadrutirbhavet //
Ras_11.177
garbhadrutirna ceddevi varṇikādvayagandhayoḥ
raktasindhūdbhavālarkaṭaṅkaṇāśugapuṅkhataḥ
kalkena liptaṃ puṭitaṃ bījaṃ garbhe drutaṃ bhavet //
Ras_11.178
bīje pādārdhatulyāṃśe jīrṇe vedhaṃ karoti saḥ
daśaṣoḍaśabhāgena dvāviṃśāṃśena ca kramāt //
Ras_11.179
saṃyojya triguṇāṃ rītiṃ tāre tārāvaśeṣitaiḥ
tārāriṣṭamidaṃ liptvā tena sūtena vedhayet //
Ras_11.180
ataḥ paraṃ tu saṃskāraṃ vakṣye nāgābhrajāraṇam
karavīrāruṇāṃ devi cūrṇayitvā manaḥśilām //
Ras_11.181
bhāvayedviṃśatiṃ vārān yavaciñcārasena tu
tena kalkena saṃlipya nāgapattraṃ prayatnataḥ
karṣvanalena vipacet yāvattat cūrṇitaṃ bhavet //
Ras_11.182
rasakasya ca bhāgāṃs trīn bhāgaikaṃ daradasya ca
peṣayenmātuluṅgena pādagandhaṃ śilāviṣam //
Ras_11.183
kalkenānena liptāyāṃ mūṣāyāṃ puṭapācitam
taṃ nāgaṃ dhamayedevaṃ saptadhā hemavadbhavet //
Ras_11.184
pītābhrakaṃ tv ekadalaṃ liptāyāṃ maricena tu
mūṣāyāṃ dhmātamagnyābhaṃ saubhāñjanarase kṣipet //
Ras_11.185
pātayetpūrvavidhinā tat sattvaṃ hemabhāsuram // Ras_11.186
pattraṃ rañjitanāgasya sattvaṃ pītābhrakasya ca
strīstanyakācadhūmotthaguñjāyaskāntaṭaṅkaṇaiḥ
tutthena saṃyutenaitan nāgābhraṃ dvaṃdvitaṃ bhavet //
Ras_11.187
kiṃvāranālasiddhārthadhūmasāreṣṭakāguḍaiḥ
mardayettridinaṃ sūtaṃ dolāyāṃ svedayet tryaham //
Ras_11.188
punarnavāmeṣaśṛṅgīsarpākṣīkalkasaṃyutam
athāsurī sindhuviṣaṃ maricaiḥ paripeṣitaiḥ
dolāyantre punarapi svedayeddivasatrayam //
Ras_11.189
aṣṭamāṃśena nāgābhraṃ cārayitvā sureśvari
śilābhāgadvayaṃ caikaṃ sindhusauvarcalaṃ bhavet //
Ras_11.190
ṭaṅkārdhaṃ viṣapādaṃ ca viḍaḥ piṇḍāṣṭamāṃśataḥ
tridine kacchape jāryam evaṃ jāryaṃ tu ṣaḍguṇam //
Ras_11.191
śailaṃ tutthoragaṃ tāmraṃ tīkṣṇaghoṣārakāñcanam
kramavṛddham idaṃ tutthaṃ tāpyasattvanipātanāt //
Ras_11.192
hemāvaśeṣaṃ tadbījaṃ pādāṃśaṃ mātulāmbhasā
cārayedrasarājasya jārayet kanakānvitaiḥ //
Ras_11.193
tāpyasauvarcalaśilāgandhakāsīsaṭaṅkaṇaiḥ
padmayantre niveśyātha kīlaṃ dattvā sureśvari //
Ras_11.194
dhameddinatrayaṃ mandaṃ yāvadbījaṃ drutaṃ bhavet
tameva samajīrṇaṃ tu vahnau niṣkampanaṃ rasam //
Ras_11.195
tataḥ ṣaḍguṇabījena sāraṇā kramayogataḥ
tārāriṣṭamahiṃ śulbaṃ sahasrāṃśena vedhayet //
Ras_11.196
viṣagandhakatāpyābhrakākaviṣṭhā ghanadhvaniḥ
sahadevīvahniśikhākalkena kramate rasaḥ //
Ras_11.197
mūrchito mṛtasūtaśca jalūkābandha eva ca
caturtho mūrtibandhas tu paṭṭabandhastu pañcamaḥ
bhasmasūtaśca khoṭaśca saṃskārāt saptadhā rasaḥ //
Ras_11.198
nāgavarṇaṃ bhavet sūtaṃ vihāya ghanacāpalam
lakṣaṇaṃ dṛśyate yasya mūrchitaṃ taṃ vadanti hi //
Ras_11.199
ārdratvaṃ ca ghanatvaṃ ca tejogauravacāpalam
yasyaitāni na dṛśyante taṃ vidyānmṛtasūtakam //
Ras_11.200
nānāvarṇaṃ tathā svacchaṃ drutaṃ yonau jalūkavat
badhyate sūtakaṃ yacca jalūkābandhalakṣaṇam //
Ras_11.201
gurutvamaruṇatvaṃ ca tejasā sūryasaṃnibham
śikhimadhye dhṛtaṃ tiṣṭhet mūrtibandhasya lakṣaṇam //
Ras_11.202
śalākājāraṇādvāpi mūrtibandhatvamiṣyate // Ras_11.203
śvetaṃ pītaṃ guru tathā mṛdu sikthakasaṃnibham
agnimadhye yadā tiṣṭhet paṭṭabandhasya lakṣaṇam //
Ras_11.204
kṛṣṇaṃ śvetaṃ tathā pītaṃ nīlaṃ bhasmanibhaṃ tathā
capalatvaṃ yadā naṣṭaṃ bhasmasūtasya lakṣaṇam //
Ras_11.205
kukkuṭāṇḍanibhaṃ sūtaṃ yadā lavaṇabhedi ca
āvartate rasastadvat khoṭakasya ca lakṣaṇam //
Ras_11.206
athavā chedane snigdhaṃ raśminā mṛdunā dravet
akṣayaṃ kaṭhinaṃ śvetaṃ khoṭabandhasya lakṣaṇam //
Ras_11.207
khoṭādayastu ye pañca vihāya jalukākṛti
haṭhāgnau dhāmitāḥ santi na tiṣṭhatyeva mūrchitaḥ //
Ras_11.208
taruṇādityasaṃkāśo nānāvarṇaḥ sureśvari
vedhayeddehalohāni rañjito rasabhairavaḥ //
Ras_11.209
śodhanaṃ sūtakasyādau grāsamānamataḥ param
jāraṇaṃ vyomasattvasya sarvasattvasya jāraṇam //
Ras_11.210
garbhabāhyadrutiḥ paścāt suvarṇasya tu jāraṇam
divyauṣadhipuṭaḥ paścāt ratnabandhamataḥ param //
Ras_11.211
rañjanaṃ ca tato devi jāraṇā cānusāraṇā
krāmaṇaṃ ca tato deyaṃ sūtakasya vicakṣaṇaiḥ //
Ras_11.212
evaṃ kramaṃ tu yo vetti tasya siddhirna saṃśayaḥ // Ras_11.213
vedhakaṃ yastu jānāti dehe lohe rasāyane
tasya janma jarā vyādhir naśyatyeva na saṃśayaḥ //
Ras_11.214
dehe tu pañcaratnāni nāgaṃ vaṅgaṃ tathāyasam
krāmaṇaṃ rasarājasya bheṣajaṃ vyādhināśanam //
Ras_11.215
auṣadhaiḥ kramate sūto yogaśaktikrameṇa tu
kramate vyādhisaṃghāte grasate duṣṭamāmayam //
Ras_11.216
tasya tu krāmaṇaṃ jñātvā tato vaidyairupācaret
krāmaṇena vinā sūto na kramet na ca vedhayet
dehalohāmayān sarvān vṛthā syāt kevalaṃ śramaḥ //
Ras_11.217
yasya rogasya yo yogas tenaiva saha yojayet
rasendro harati vyādhīn narakuñjaravājinām //
Ras_11.218
āroṭo balamādhatte mūrchito vyādhināśanaḥ
baddhena khecarīsiddhiḥ māritenājarāmaraḥ //
Ras_11.219
viśeṣādvyādhiśamano gandhakena tu mūrchitaḥ
oṣadhyā ghātitaḥ sūto yathā bhūyo na jīvati //
Ras_11.220
sahi krāmati loheṣu tena kuryādrasāyanam
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi //
Ras_11.221
12
śrīdevyuvāca
oṣadhī kīdṛśī nātha rasamūrchākarī śubhā
kena vā bhasmasūtaḥ syāt kena vā khoṭabandhanam //
Ras_12.1
śṛṇu bhairavi yatnena rahasyaṃ rasabandhanam
brahmaviṣṇusurendrādyair na jñātaṃ vīravandite //
Ras_12.2
gaṅgāyamunayormadhye prayogo nāma rākṣasaḥ
tasyāsanne varārohe kṣaṇād badhyeta sūtakaḥ //
Ras_12.3
niśācarasya pattrāṇi gṛhṇīyāt sādhakottamaḥ
adho niṣpīḍitaṃ devi raso bhavati cottamaḥ //
Ras_12.4
rasaṃ saṃmardya tenaiva dināni trīṇi vārttikaḥ
āroṭaṃ bandhayet kṣipraṃ gaganaṃ tatra jārayet //
Ras_12.5
tena pattrarasenaiva sādhayedgaganaṃ punaḥ
saptadhā bhāvitaṃ tena tryūṣaṇena sahaikataḥ
yantre vidyādhare devi gaganaṃ tatra jārayet //
Ras_12.6
māsamātreṇa deveśi jīryate tat samaṃ same
samajīrṇe rase devi śatavedhī bhavedrasaḥ //
Ras_12.7
niśācararase devi gandhakaṃ bhāvayettataḥ
bhāvayet saptavāraṃ tu dvipadyāśca rasena tu //
Ras_12.8
tārasya pattralepena ardhārdhakāñcanottamam
gandhake samajīrṇe 'smin śatavedhī raso bhavet //
Ras_12.9
punastaṃ gandhakaṃ dattvā pattralepe raviṃ haret
taṃ raviṃ tāramadhye tu triguṇaṃ vāhayettataḥ //
Ras_12.10
hemārdhe militaṃ hema mātṛkāsamatāṃ vrajet
punastaṃ gandhakaṃ sākṣād drāvayitvā drutaṃ kuru //
Ras_12.11
rasendraṃ mardayettena gatadehaṃ tu kārayet
lepamātreṇa tenaiva kuṣṭhānaṣṭādaśa priye
arśo bhagaṃdaraṃ lūtāṃ śirorogāṃśca nāśayet //
Ras_12.12
niśācararase bhāvyaṃ saptavāraṃ tu tālakam
tenaiva ghātayedvaṅgaṃ vaṅgaṃ tāre tu nirvahet //
Ras_12.13
taṃ tāraṃ jārayet sūte tatsūtaṃ bandhanaṃ vrajet
lepamātreṇa tenaiva catuḥṣaṣṭitamo bhavet //
Ras_12.14
catuḥṣaṣṭitame bhāge śulvavedhaṃ tu dāpayet
śulvaṃ tu dāpayettāre tattāraṃ kāñcanaṃ bhavet
tattāraṃ jāyate śreṣṭhaṃ dharmakāmārthamokṣadam //
Ras_12.15
niśācarasya puṣpāṇi sūkṣmacūrṇāni kārayet
palāni daśa cūrṇasya rasairdhātryāstu bhāvayet //
Ras_12.16
ghṛtena madhunāloḍya navabhāṇḍe vinikṣipet
dhānyarāśau nidhātavyaṃ trisaptāhaṃ sureśvari //
Ras_12.17
tena bhakṣitamātreṇa valīpalitavarjitaḥ // Ras_12.18
valkalaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu madhunā sahitaṃ lihet
ardhamāsaprayogeṇa pratyakṣo 'yaṃ bhavet priye //
Ras_12.19
tasya mūtrapurīṣeṇa śulvaṃ bhavati kāñcanam
māsamātraprayogeṇa pannagaḥ kāñcanaṃ bhavet //
Ras_12.20
grāhyaṃ tatphalatailaṃ vā yantre pātālasaṃjñake
tena tailena deveśi rasaṃ saṃkocayedbudhaḥ //
Ras_12.21
tatkṣaṇājjāyate devi paṭṭabaddho mahārasaḥ // Ras_12.22
kaṭukaṃ kaṅkaṇaṃ kāryaṃ rasaliṅge varānane
saṃkocya māraṇaṃ tena kartavyaṃ paramādbhutam //
Ras_12.23
niśācararase kṣiptaṃ saptavāraṃ tu bhāskaram
kālikārahitaṃ tena jāyate kanakaprabham //
Ras_12.24
tattāreṇa samaṃ bāhyaṃ tena siktaṃ tu vāpitam
daśāṃśaṃ vedhayet sūtaṃ daśa pītaṃ śatena ca //
Ras_12.25
śataṃ vedhayate lakṣaṃ sahasraṃ koṭivedhakam
daśāṃśaṃ koṭivedhi syāt koṭivedhi samena ca //
Ras_12.26
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham // Ras_12.27
trailokyajananī yā syād oṣadhī ajanāyikā
tasyāḥ samparkamātreṇa baddhastiṣṭhati pāradaḥ //
Ras_12.28
saptāhaṃ marditastasyā mahauṣadhyā rasena saḥ
śatāṃśenaiva vedhena kurute divyakāñcanam //
Ras_12.29
dvisaptāhaṃ rase tasyā mardanādvaravarṇini
lakṣavedhī rasaḥ sākṣād aṣṭau lohāni kāñcanam //
Ras_12.30
trisaptāhena deveśi daśalakṣāṇi vidhyati
caturthe caiva saptāhe koṭivedhī mahārasaḥ //
Ras_12.31
svedatāpananighṛṣṭo mahauṣadhyā rasena tu
dadāti khecarīṃ siddhim anivāritagocaraḥ //
Ras_12.32
kāmayet kāminīnāṃ tu sahasraṃ divasāntare
naṣṭacchāyo hy adṛśyaśca trailokyaṃ ca bhramedrasaiḥ //
Ras_12.33
mahauṣadhyā rasenaiva mṛtasaṃjīvanaṃ bhavet
anena ghātayet sūtaṃ pañcāvasthaṃ kuru priye //
Ras_12.34
mṛtasya dāpayennasyaṃ hastapādau tu mardayet
tasya tu praviśejjīvo mṛtasyāpi varānane //
Ras_12.35
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham
narasārarasenaiva kṣaṇād badhyeta sūtakaḥ //
Ras_12.36
narasārarasaṃ dattvā dvipadīrajasā saha
dinānte bandhamāyāti sarvalohāni rañjayet //
Ras_12.37
narasārarasenaiva jīrṇe ṣaḍguṇapannage
tāre tāmre 'pi vā devi bhāvayettaṃ manaḥśilām //
Ras_12.38
nirgandhā jāyate sā tu ghātayettadrasāyanam
dvipadīrajasā sārdhaṃ niḥsattvaḥ pannago bhavet //
Ras_12.39
narasārarasenaiva jīrṇe ṣaḍguṇapannage
tāre tāmre 'pi vā devi koṭivedhī bhavedrasaḥ //
Ras_12.40
narasārarasastanye bhāvanāḥ saptadhā pṛthak
rasendraṃ dāpayedgrāsaṃ yantre vidyādharāhvaye //
Ras_12.41
jīryate gaganaṃ devi nirmukhaṃ ca varānane
narasārarasenaiva kīṭamārīrasena ca
drāvayedgaganaṃ devi tīkṣṇaṃ lohaṃ ca pannagam //
Ras_12.42
narasārarasenaiva hanūmatyā rasena ca
jāyate kāñcanaṃ divyaṃ niṣekād bhāskarapriye //
Ras_12.43
narasārarase dattvā mañjiṣṭhāraktacandanam
svarase mardayet paścāt pannagaṃ devi secayet //
Ras_12.44
tatkṣaṇāt kāñcanaṃ divyaṃ saptavāraṃ niṣecitam
ravighṛṣṭaṃ tu taṃ devi pannagaṃ triguṇaṃ priye //
Ras_12.45
tacchulvaṃ hemasaṃkāśaṃ tārapañcāṃśayojitam
aṣṭamāṃśayutaṃ hema hemakarmaṇi cauṣadham //
Ras_12.46
narasārarase bhāvyaṃ saptavāraṃ tu hiṅgulam
tenaiva ghātayettīkṣṇaṃ bhasmībhūtatvamādiśet //
Ras_12.47
tadbhasma tāmrapiṣṭaṃ tu triguṇaṃ tena nirvahet // Ras_12.48
tacchulvaṃ hemasaṃkāśaṃ tāramaṣṭāṃśayojitam
tārahema samāṃśaṃ tu dviguṇaṃ pittalaṃ bhavet //
Ras_12.49
narasārarase bhāvyaṃ rasakaṃ saptavārataḥ
taṃ rasaṃ rasakaṃ caiva tīkṣṇaṃ lohaṃ ca pannagam //
Ras_12.50_
narasārarasenaiva tenaivaikatra mardayet
tatkṣaṇājjāyate bandho rasasya rasakasya ca //
Ras_12.50_0
tīkṣṇaṃ nāgaṃ tathā śulvaṃ rasakena tu rañjayet
samastaṃ jāyate hema kūṣmāṇḍakusumaprabham //
Ras_12.51
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham // Ras_12.52
kaṅkālakhecarī nāma oṣadhī parameśvari
tasyāstailaṃ tu saṃgṛhya māghakhecarisaṃyutam
bhāvayet dinamekaṃ tu pātre bhāskaranirmite //
Ras_12.53
dvitīye vāsare prāpte vajraratnaṃ tu ghātayet
anale dhāmayettat tu sutaptajvalanaprabham //
Ras_12.54
kaṅkālakhecarītaile vajraratnaṃ niṣecayet
daśavāraṃ niṣiktaṃ tu bhasmākāraṃ hi jāyate //
Ras_12.55
taddhemapakvabījaṃ tu tena bhasmasamaṃ kuru
tribhāgaṃ ṭaṅkaṇaṃ dattvā andhamūṣāgataṃ dhamet
tatkṣaṇānmilati dvaṃdvaṃ vajraratnaṃ ca kāñcanam //
Ras_12.56
candrahema varārohe samaṃ jārayate yadi
koṭivedhī raso devi lohānyaṣṭau ca vidhyati //
Ras_12.57
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham // Ras_12.58
sabījā cauṣadhī grāhyā kācid gulmalatā priye
mantrasiṃhāsanī nāma dvitīyā devi khecarī
pātālayantre tattailaṃ gṛhṇīyāttāmrabhājane //
Ras_12.59
tasya tailasya madhye tu prakṣipet khecarīrasam
medinīyantramadhye tu sthāpayettu varānane //
Ras_12.60
pūrvauṣadhyā tu taddevi gaganaṃ medinītale
rasagrāsaṃ tato dattvā mardanādgolakaṃ kuru //
Ras_12.61
baddhvā poṭalikāṃ tena gaganaṃ tena jārayet
same tu gagane jīrṇe baddhastiṣṭhati sūtakaḥ //
Ras_12.62
bhastrāphūtkārayuktena dhāmyamānena naśyati
kākaviṣṭhāsamaṃ rūpaṃ samajīrṇasya jāyate //
Ras_12.63
dviguṇe gagane jīrṇe aṣṭau lohāni saṃharet // Ras_12.64
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham // Ras_12.65
śivadehāt samutpannā oṣadhī turasiṃhanī
jārayedgandhakaṃ sā tu jārayet sāpi tālakam //
Ras_12.66
kāñcanaṃ jārayet sāpi rasendraṃ sā ca baddhayet
pravālaṃ jārayet sā tu gaganaṃ drāvayet tathā
vajraṃ ca ghātayet sā tu sarvasattvaṃ ca pātayet //
Ras_12.67
jārayetsarvalohāni sattvānyapi ca pācayet
harīṃdarīrase nyasya gośṛṅge tu varānane
dhānyarāśau nidhātavyaṃ mṛtaṃ tiṣṭhati sūtakam //
Ras_12.68
divyauṣadhyā rasenaiva rasendraḥ suravandite
same tu kanake jīrṇe daśakoṭīstu vedhayet //
Ras_12.69
pañcame lakṣakoṭistu ṣaḍguṇe sparśavedhakaḥ
saptame dhūmavedhī syāt aṣṭame tv avalokataḥ
navame śabdavedhī syād ata ūrdhvaṃ na vidyate //
Ras_12.70
bhramanti paśavo mūḍhāḥ kulauṣadhivivarjitāḥ
tṛṇauṣadhirasānāṃ ca naiva siddhiḥ prajāyate //
Ras_12.71
tasmāt sarvaprayatnena jñātavyā tu kulauṣadhī // Ras_12.72
divyauṣadhī catuḥṣaṣṭiḥ kulamadhye vyavasthitā
naiva jānanti mūḍhāste devamohena mohitāḥ //
Ras_12.73
adivyāstu tṛṇauṣadhyo jāyante girigahvare // Ras_12.74
tṛṇauṣadhyā rase sūtaṃ naiva baddhaṃ kadācana
akṣayaṃ ca varārohe vahnimadhye na tiṣṭhati //
Ras_12.75
na khoṭo na ca vā bhasma naiva dravyaṃ karoti saḥ
kiṃ tat dravyaṃ prakurvīta dhāmyamāno na tiṣṭhati //
Ras_12.76
pattre pāke kaṭe chede naiva tiṣṭhati kāñcane
na vedhaṃ ca śatād ūrdhvaṃ karoti sa rasaḥ priye //
Ras_12.77
yāvanna baddhamekaṃ tu vikrītaṃ tattu kāñcanam
dharmārthakāmamokṣārthaṃ naiva dadyāttu tat priye //
Ras_12.78
nirjīvatvaṃ gataḥ sūtaḥ kathaṃ jīvaṃ dadāti ca
nirjīvena tu nirjīvaḥ kathaṃ jīvati śaṃkara //
Ras_12.79
divyauṣadhyā yadā devi rasendro mūrchito bhavet
kālikārahitaḥ sūtas tadā bhavati pārvati //
Ras_12.80
parasya harate kālaṃ kālikārahito rasaḥ
aṣṭānāṃ caiva lohānāṃ malaṃ śamayati kṣaṇāt //
Ras_12.81
mahāmūrchāgataṃ sūtaṃ ko vāpi kathayenmṛtam
divyauṣadhyā rasenaiva jāyate naṣṭacetanaḥ //
Ras_12.82
pañcabhūtātmakaḥ sūtas tiṣṭhatyeva sadāśivaḥ // Ras_12.83
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhanamīśvari // Ras_12.84
kṣmāpālena hataṃ vajram anenaiva tu kāñcanam
vajrabhasma hemabhasma tadvai ekatra bandhayet //
Ras_12.85
niśācararase jāryaṃ narajīvena jārayet
taṃ sūtaṃ mārayedbhadre gajāridivyakauṣadhī //
Ras_12.86
bhakṣitaḥ sa raso yena so 'pi sākṣāt sadāśivaḥ
bhakṣite tolakaikena sparśavedhī bhavennaraḥ //
Ras_12.87
prasvedāttasya gātrasya rasarājaśca vedhyate
prasvedādapi mūtreṇa aṣṭau lohāni kāñcanam //
Ras_12.88
lakṣavarṣasahasrāṇi sa jīvet sādhakottamaḥ
prajāpatiḥ kṛṣṇatejāḥ kṣaṇādbadhnāti sūtakam //
Ras_12.89
gajārisparśanāddevi kṣmāpālena ca badhyate // Ras_12.90
vajravallīrasenaiva bhāvitaṃ gaganaṃ priye
jārayedvālukāyantre khoṭo bhavati tatkṣaṇāt //
Ras_12.91
mṛtagolakamāṣaikaṃ māṣaikaṃ hemagolakam
ekīkṛtya tu saṃmardya luṅgāmlena dinatrayam
karṣaikaṃ nāgapattrāṇi rasakalkena lepayet //
Ras_12.92
veṣṭayedvṛścikālyā ca tatpiṇḍaṃ lepayet tataḥ
mārayet pannagaṃ devi śakragopanibhaṃ bhavet //
Ras_12.93
karṣaikaṃ tārapattrāṇi mṛtanāgena lepayet
vṛścikālyā ca tatpattraṃ lepitaṃ veṣṭayettataḥ //
Ras_12.94
tattāraṃ mriyate devi sindūrāruṇasaṃnibham
sahasrāṃśena tenaiva śulbavedhaṃ pradāpayet //
Ras_12.95
jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharaṇabhūṣaṇam // Ras_12.96
kṣīrayuktā bahuphalā granthiyuktā ca pārvati
nāmnā caṭulaparṇīti śasyate rasabandhane //
Ras_12.97
ekavīrākandarase mūkamūṣāgataṃ rasam
dhamenmukhānilairbaddho bhakṣaṇāya praśasyate //
Ras_12.98
raktakañcukikandaṃ tu strīstanyena tu peṣitam
mūṣāyāṃ pūrvayogena kurute rasabandhanam //
Ras_12.99
vṛścikāpattrikābījaṃ nārīkṣīrasamanvitam
dhamayet pūrvavat sūtaṃ bhakṣaṇārthāya vārttikaḥ //
Ras_12.100
vajrakandaṃ samādāya rasamadhye vinikṣipet
gajendrākhyaṃ puṭaṃ dattvā saptadhā baddhatāṃ nayet //
Ras_12.101
bhakṣayet taṃ rasaṃ prājñaḥ ṣaṇmāsādamaro bhavet // Ras_12.102
lāṅgalīkandamādāya karkoṭīkandameva ca
rasaṃ tanmadhyagaṃ kṛtvā svedayenmardayetpunaḥ //
Ras_12.103
mriyate nātra saṃdeho dhmātastīvrānalena tu
śukacañcugataṃ sūtaṃ puṭayeddhāmayettataḥ //
Ras_12.104
śatāṃśaṃ vedhakartāyaṃ dehasiddhikaro bhavet // Ras_12.105
haṃsapādīrasaṃ sūtaṃ śūkakandodare kṣipet
gajendrapuṭanaṃ dadyāt mriyate nātra saṃśayaḥ //
Ras_12.106
haṃsāṅghriṃ śukatuṇḍīṃ ca gṛhītvā mardayed rasam
krauñcapādodare dattvā tato dadyāt puṭatrayam //
Ras_12.107
mriyate nātra saṃdeho lakṣavedhī mahārasaḥ // Ras_12.108
tṛṇajyotiriti khyātā śṛṇu divyauṣadhī priye
niśāsu prajvalennityaṃ nāhni jvalati pārvati
tasyā mūle tu nikṣiptaṃ kṣīraṃ raktaṃ bhavet priye //
Ras_12.109
tanmūlarasagandhābhrair mātuluṅgāmlapeṣitaiḥ
śulbapattraṃ viliptaṃ tu bhaveddhema puṭatrayāt //
Ras_12.110
tanmūlacūrṇasaṃyukto rasarājaḥ sureśvari
mātuluṅgarase ghṛṣṭam abhrakaṃ carati kṣaṇāt //
Ras_12.111
athoccaṭīṃ pravakṣyāmi rasabandhakarīṃ priye
ekameva bhavennālaṃ tasya roma tu veṣṭanam //
Ras_12.112
tasyāgre ca bhavet puṣpaṃ śukatuṇḍasya saṃnibham
tatpattrāṇi ca deveśi śukapicchanibhāni ca
tatkandaṃ kuṣṭhasaṃsthānaṃ kṣīraṃ sindūrasaṃnibham //
Ras_12.113
jalaṃ sravenmadhūcchiṣṭaṃ tatsamādāya pārvati
vedhayet sarvalohāni kāñcanāni bhavanti ca //
Ras_12.114
rasatālakatutthāni mardayeduccaṭīrasaiḥ
ātape mriyate tapto raso divyauṣadhībalāt //
Ras_12.115
vedhayet sapta lohāni lakṣāṃśena varānane // Ras_12.116
atha raktasnuhīkalpaṃ vakṣyāmi surasundari
snuhīkṣīreṇa śulbasya pattralepaṃ tu kārayet //
Ras_12.117
kṣīreṇa tāpayedbhūyaḥ saptavāraṃ varānane
āvartitaṃ bhaved yāvaj jāmbūnadasamaprabham //
Ras_12.118
athātastilatailena pācayecca dinatrayam
tathā śulvasya pattrāṇi vedhyaṃ jāmbunadaṃ bhavet //
Ras_12.119_
rasaṃ raktasnuhīkṣīraṃ kunaṭīṃ gandhakābhrakam
daradaṃ caiva lohāni sahasrāṃśena vedhayet //
Ras_12.119_1
snuhīkṣīraṃ samādāya niśārdhaṃ hema cobhayam
kunaṭīṃ gandhacūrṇaṃ ca sarvamekatra mardayet //
Ras_12.120
anenaiva prakāreṇa niśārdhaṃ hema śodhayet
guṭikākṛtya tenaiva nāgaṃ vidhyati tatkṣaṇāt //
Ras_12.121
athātaḥ sthalapadminyā divyauṣadhyā vidhiṃ śṛṇu // Ras_12.122
padminīsadṛśī pattraiḥ puṣpairapi ca tādṛśī
bhaṅge caiva bhavet kṣīraṃ raktavarṇaṃ suśobhanam //
Ras_12.123
ākramya vāmapādena paśyedgaganamaṇḍalam
paśyecca tārakāyuktaṃ grahanakṣatramaṇḍalam
lakṣayojanato devi sā jñeyā sthalapadminī //
Ras_12.124
tasyāḥ pañcāṅgamādāya haragaurīsamanvitam
manaḥśilātālayuktaṃ mākṣikeṇa samanvitam //
Ras_12.125
mardayet saptarātraṃ tu tena śulvaṃ ca vedhayet
sahasrāṃśena deveśi viddhaṃ bhavati kāñcanam //
Ras_12.126
tasyāḥ pañcāṅgamādāya pūrvoktavidhinā priye
cārayet sūtarājaṃ tu mūkamūṣāgataṃ dhamet //
Ras_12.127
mriyate mūṣikāmadhye saṃkocena na saṃśayaḥ
tenaiva sarvalohāni sahasrāṃśena vedhayet //
Ras_12.128
athātaḥ sampravakṣyāmi kumudinyā vidhiṃ priye
bhittvā kāśmīripāṣāṇe pūrṇimāyāṃ tu kārayet //
Ras_12.129
tasyāḥ pañcāṅgam ādāya bhāvayettu manaḥśilām
kharpare dhārayitvā tu bhāvayettu punaḥ punaḥ //
Ras_12.130
kharpare drāvitaṃ nāgaṃ tatkalkena yutaṃ kuru
kāśmīradravatulyaṃ hi jāyate kanakaṃ dhruvam //
Ras_12.131
citrakasya yathā grāhyaṃ kathayāmi samāsataḥ // Ras_12.132
citrakastrividho jñeyo raktaḥ kṛṣṇo rasāyane
śuklo vyādhipraśamane śreṣṭho madhyaḥ kanīyasaḥ //
Ras_12.133
kṛṣṇaṃ raktaṃ sitaṃ vāpi hemante noddharedbudhaḥ // Ras_12.134
kṛṣṇacitrakamutpāṭya gobhir nāghrātamīśvari
kṣīramadhyasthitaṃ kṣīraṃ kṛṣṇavarṇaṃ bhavet kṣaṇāt //
Ras_12.135
tasya pañcāṅgacūrṇena pāradaṃ saha mardayet
dhamecca mūkamūṣāyāṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt //
Ras_12.136
raktāmbaradharo bhūtvā raktamālyānulepanaḥ
kṛṣṇapakṣe tu pañcamyāṃ raktaśālyodanena tu
baliṃ dattvā mahādevi raktacitrakamuddharet //
Ras_12.137
raktacitrakacūrṇena vaṅgas tāpais tribhis tribhiḥ
sarvadoṣavinirmuktaḥ stambhamāyāti tatkṣaṇāt //
Ras_12.138
tanmūlaṃ sūtakaṃ cāmle kaṅguṇītailasevanāt
ekaviṃśativāreṇa śulvaṃ śuddhaṃ bhaviṣyati //
Ras_12.139
raktacitrakabhallātatailaliptaṃ puṭena tu
candrārkapattraṃ deveśi jāyate hema śobhanam //
Ras_12.140
nāginīkandasūtendraṃ raktacitrakasaṃyutam
pattralepapramāṇena candrārkaṃ kāñcanaṃ bhavet //
Ras_12.141
raktacitrakasaṃyukto raso 'pi sarvado bhavet // Ras_12.142
jyotiṣmatītailavidhiṃ vakṣyāmi śṛṇu pārvati // Ras_12.143
jyotiṣmatī nāma latā yā ca kāñcanasaṃnibhā
vallīvitānabahulā hemavarṇaphalā śubhā //
Ras_12.144
āṣāḍhapūrvapakṣe tu gṛhītvā bījamuttamam
tilavat kvāthayitvā tu hastaiḥ pādairathāpi vā
tasya tailaṃ samādāya kumbhe tāmramaye kṣipet //
Ras_12.145
tāpayedbhūgataṃ kumbhaṃ kramādūrdhvaṃ tuṣāgninā
ṣaṇmāse tu vyatikrānte sa ghaṭaḥ kāñcanaṃ bhavet //
Ras_12.146
taṃ tu hemamayaṃ kṛtvā tailamākṣikamiśritam
prativāpe niṣiñcet tat hema tāmrasamaṃ bhavet //
Ras_12.147
tathāca śatavedhi syād vidyāratnamanuttamam // Ras_12.148
dagdhārohāṃ pravakṣyāmi rasabandhakarīṃ priye
sparśavedhe tu sā jñeyā sarvakāryārthasādhinī //
Ras_12.149
śastracchinnā mahādevi dagdhā vā pāvakena tu
prarohati kṣaṇāddivyā dagdhā chinnā mahauṣadhī //
Ras_12.150
raktaṃ pītaṃ sitaṃ kṛṣṇaṃ tasyāḥ puṣpaṃ prajāyate
caṇakasyeva pattrāṇi suprasūtāni lakṣayet //
Ras_12.151
sā sthitā gomatītīre gaṅgāyām arbude girau
ujjayinyā dakṣiṇato vanānteṣu ca dṛśyate //
Ras_12.152
tasyāḥ kandarasaṃ divyaṃ kṛṣṇarājisamanvitam
tāmbūlena samaṃ kṛtvā guṭikāṃ kārayedbudhaḥ //
Ras_12.153
sarveṣāmeva lohānāṃ drutānāṃ vahnimadhyataḥ
sahasraṃ vedhayitvā tu kāñcanaṃ kurute kṣaṇāt //
Ras_12.154
tathaiva mriyate sūtaḥ kāntahemābhrasaṃyutaḥ
kurute kāñcanaṃ divyaṃ devābharaṇabhūṣaṇam //
Ras_12.155
kaṭutumbīti vikhyātāṃ devi divyauṣadhīṃ śṛṇu // Ras_12.156
tasyā bījāni saṃgṛhya sūkṣmacūrṇāni kārayet // Ras_12.157
ekaviṃśativārāṃstu bhāvyaṃ dhātrīrasena tu
payasā sahitenaiva viśvabheṣajasaṃyutam //
Ras_12.158
bījaṃ yantre vinikṣipya tailaṃ saṃgṛhya paṇḍitaḥ
rasaṃ mūrchāpayet tena cakramardena mardayet //
Ras_12.159
gopittaṃ śikhipittaṃ ca kāṅkṣīkāsīsasaṃyutam
tāratulyāni caitāni sarveṣāṃ sūtakaḥ samaḥ //
Ras_12.160
meṣaśṛṅge nidhātavyaṃ māsamekaṃ nirantaram
lohadaṇḍena saṃsiktaṃ sarvalohāni vedhayet //
Ras_12.161
gandhakaṃ lohadaṇḍena ekaviṃśatibhāvitam
yuktaṃ lohamanenaiva jambīrarasasaṃyutam //
Ras_12.162_
sabījaṃ sūtakopetam andhamūṣāniveśitam
bhūgataṃ māsamekaṃ tu tāraṃ kāñcanatāṃ nayet //
Ras_12.162_1
dalasya bhāgamekaṃ tu tārapañcakameva ca
śulvasya pañcabhāgaṃ ca bījasyaikaṃ ca yojayet //
Ras_12.163
ete dvādaśa bhāgāḥ syuḥ sarvaṃ taddhārayet kṣitau
sthānasyāsya niṣekaṃ tu bhūdaṇḍena tu kārayet //
Ras_12.164
pañcaviṃśaddinānte tu jāyate kanakottamam // Ras_12.165
kṣīrakandavidhiṃ vakṣye sarvasiddhikaraṃ param
caturvarṇavidhaṃ tatra raktakandaḥ praśasyate //
Ras_12.166
bhagnam etacchravet kṣīraṃ raktavarṇaṃ suśobhanam // Ras_12.167
meghānāṃ tu ninādena saṃjātairupaśobhitaiḥ
pattraiḥ snuhīsamaiḥ snigdhaiḥ saptabhir hemasuprabhaiḥ
bandhanaṃ rasarājasya sarvasattvavaśaṃkaram //
Ras_12.168
tasya kṣīraṃ tu saṃgṛhya tāraṃ nirvāpayedbudhaḥ
dhameddhavāgninā caiva jāyate hema śobhanam //
Ras_12.169
tintiṇīpattraniryāsair īṣattāmrarajoyutam
mardayet pāradaṃ prājño rasabandho bhaviṣyati //
Ras_12.170
toyamadhye vinikṣipya guṭikā vajravad bhavet // Ras_12.171
śākavṛkṣasya deveśi niṣpīḍya rasamuttamam
raktacandanasaṃyuktaṃ sarvalohāni jārayet //
Ras_12.172
gandhapāṣāṇagandhena āyase viniyojayet
milanti sarvalohāni dravanti salilaṃ yathā //
Ras_12.173
gandhakaṃ rasakaṃ tāpyaṃ pāradaṃ raktacandanam
rudantyā rasasaṃyuktaṃ tāramāyāti kāñcanam //
Ras_12.174
śākavṛkṣasya niryāsaṃ pattre tasya ca gālayet
śigrumūlasya cūrṇaṃ tu tadrasena vimardayet //
Ras_12.175
pralipya śulvapattrāṇi puṭe kṣiptvā vipācayet
taddrutaṃ kāñcanaṃ divyaṃ bhavellakṣaṇasaṃyutam //
Ras_12.176
phalāni śākavṛkṣasya paripakvāni saṃgṛhet
tadrasena yutaṃ prājñaḥ saptarātraṃ tu bhāvayet //
Ras_12.177
tadrasena samāyuktaṃ mañjiṣṭhāmiśritaṃ tathā
lepayet tārapattrāṇi dhmātaṃ bhavati kāñcanam //
Ras_12.178
devadālyā mahauṣadhyā vidhiṃ vakṣyāmi tatparam
sā śvetā vyādhināśe ca kṛṣṇā pītā rasāyane //
Ras_12.179
paurṇamāsyāṃ trayodaśyāṃ rāhugraste divākare
athavā kṛṣṇapañcamyām imāṃ vidhivaduddharet //
Ras_12.180
devadālīphalaṃ devi viṣṇukrāntā ca sūtakam
mūrchayed bandhayet kṣipraṃ śulvaṃ hema karoti ca //
Ras_12.181
devadālīphalaṃ mūlam īśvarīrasa eva ca
toyena marditaṃ kṛtvā vaṅgaṃ stambhayati kṣaṇāt //
Ras_12.182
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śvetaguñjāvidhiṃ priye // Ras_12.183
kṛṣṇapakṣe caturdaśyām aṣṭamyāṃ vā surārcite
kapāle mṛttikāṃ nyasya secayet salilena tu //
Ras_12.184
bījāni sitaguñjāyāḥ puṣpayogena vāpayet
vakṣyamāṇena mantreṇa kuryāt saṃgrahaṇaṃ tathā //
Ras_12.185
namo bhagavati śvetavalli śvetaparvatavāsini sarvakāryāṇi kuru kuru apratihate namo namaḥ svāhā |
anena manunā proktā siddhirbhavati nānyathā
ṣaṇmāsena tathā vallīṃ mantrapūtena rakṣayet //
Ras_12.186
śuddhaśulvaṃ tu saṃgṛhya mūṣāmadhye tu saṃsthitam
tripañcapalasaṃkhyaṃ tu karṣārdhasitaguñjayā //
Ras_12.187
sahaikatra bhavettāraṃ tasya gandhavivarjitam
brahmarītisamāyuktaṃ guñjācūrṇaṃ sahaikataḥ
devānāṃ bhūṣaṇaṃ devi jāyate hema śobhanam //
Ras_12.188
candrodakena deveśi vakṣyāmi rasabandhanam // Ras_12.189
śuklapakṣe pūrṇamāsyāṃ dṛṣṭvā pūrṇendumaṇḍalam
nirgacchanti mahīṃ bhittvā candratoyānyanekadhā //
Ras_12.190
kānicinmṛttivarṇāni rasena lavaṇāni tu
kāniciccandratulyāni vyomabhāsāni kānicit
candravṛddhyābhivardheran kṣīyeran tatkṣayeṇa tu //
Ras_12.191
dṛṣṭvā candrodakaṃ mantrī paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ
nirgacchati mahīṃ bhittvā candravṛddhyā vivardhate //
Ras_12.192
kṣetrabandhaṃ purā kṛtvā devamabhyarcya śaṃkaram
caturdaśyāṃ ca tatkṣetraṃ pūjayitvā vicakṣaṇaḥ
ahorātroṣito bhūtvā baliṃ tatra nivedayet //
Ras_12.193
pūrṇamāsyāṃ ca rātrau ca gatvā tasya samīpataḥ
candrodakaṃ tu saṃgṛhya mantrayuktaṃ sumantritam
āloḍya madhusarpirbhyāṃ pibettattu samāhitaḥ //
Ras_12.194
pītamātreṇa tenaiva mūrchā bhavati tatkṣaṇāt
candrodaye tato dṛṣṭe kṣīraṃ tasya tu dāpayet
saptarātraprayogeṇa candravannirmalo bhavet //
Ras_12.195
ekaviṃśatirātreṇa jīvedbrahmadinatrayam
ekamāsaprayogeṇa brahmāyuḥ sa bhavennaraḥ //
Ras_12.196
candrodakena gaganaṃ rasaṃ hema ca mardayet
mūṣāmadhyagataṃ dhmātaṃ tatkṣaṇādguṭikā bhavet //
Ras_12.197
ayaṃ ca sparśamātreṇa lohānyaṣṭau ca vedhayet // Ras_12.198
tadrasena rasaṃ bhāvyaṃ vajreṇa samajāritam
catuḥṣaṣṭyaṃśataḥ piṇḍe dviguṇe tu sahasrakam //
Ras_12.199
daśasaṃkalikābaddhaṃ guñjāmātraṃ rasaṃ naraḥ
trilohaveṣṭitaṃ vaktre dhṛtvā cādṛśyatāṃ vrajet //
Ras_12.200
oṃ namo rudrāya daṃṣṭrotkaṭāya vighnanāśāya diśāṃ rakṣa rakṣa vidiśāṃ rakṣa rakṣa rudro vijñāpayati huṃ phaṭ svāhā | oṃ namo bhagavate rudrāya triśūlahastāya amṛtodbhavāya rakṣa rakṣa phaṭ svāhā |
athātaḥ sampravakṣyāmi kartarīrasabandhanam // Ras_12.201
asurāṇāṃ samāyoge krodhāviṣṭena cetasā
sudarśanaṃ mahācakraṃ preritaṃ muravairiṇā //
Ras_12.202
bhālapaṭṭāttatastasya nipetuḥ svedabindavaḥ
te bhūmau patitā divyāḥ saṃjātāḥ kartarīrasaḥ //
Ras_12.203
rakṣārthaṃ sthāpitaṃ tatra viṣṇunā ca sudarśanam
cakratulyaṃ bhramatyetad āyudhāni nikṛntati //
Ras_12.204
kurute garjitaṃ nādaṃ dhūmaṃ jvālāṃ vimuñcati
kartarī dṛṣṭimātreṇa tathānyā śabdakartarī //
Ras_12.205
sā sparśakartarī chāyākartarī dhūmakartarī
sā jvālākartarī caiva śaktirghorasya kartarī //
Ras_12.206
lokānāṃ tu hitārthāya ghoraśaktir vyavasthitā
rasarūpā mahāghorā asiddhānāṃ tu chedinī //
Ras_12.207
tasyāḥ kṣetraṃ yadā gacchet aghorāstraṃ japettadā
punarghoraṃ nyasettatra athāstraṃ vinyasedbudhaḥ //
Ras_12.208
anulomavilomena dehe 'dhiṣṭhāpya kartarīm
mudrayā mudrayettāṃ tu aghorāstreṇa yojitām //
Ras_12.209
dīpenārādhayettāṃ tu stambhayeddhūpanena ca
viṣṭarāmudrayā tāṃ tu sthānayogaṃ niyojayet //
Ras_12.210
kañcukī tu śilā krāntā kumārī vajrakandakam
yoṣidraktaṃ gavāṃ mūtraṃ tilakaḥ sarvavaśyakṛt //
Ras_12.211
athātaḥ sampravakṣyāmi viṣodarasabandhanam // Ras_12.212
viṣodakaṃ viṣasamaṃ ghṛtavacca ghṛtodakam
sitapītādivarṇāḍhyaṃ tacca devi rasottamam //
Ras_12.213
tatra gatvā vanoddeśe smaredghorasahasrakam
keśāḥ kṣiptāḥ sphuṭantyasmin ātmacchāyā na dṛśyate //
Ras_12.214
tailaṃ ca golakākāraṃ ghṛtaṃ caiva visarpati
gandhakasya haredgandhaṃ lavaṇāmlaṃ ca jāyate //
Ras_12.215
āptvā pālāśapattreṇa kaṭukālābuke kṣipet
viṣodakaṃ gandhakaṃ ca harabījaṃ ca tatsamam //
Ras_12.216
ajākṣīreṇa piṣṭvā tu śulvapattrāṇi lepayet
tat puṭena ca deveśi sindūrāruṇasaṃnibham
śatāṃśenaiva deveśi sarvalohāni vedhayet //
Ras_12.217
anena vidhinā devi nāgaḥ sindūratāṃ vrajet
sahasrāṃśena tasyaivaṃ tāraṃ vedhaṃ pradāpayet //
Ras_12.218
raktaṃ pītaṃ tathā kṛṣṇam uttarottarakāryakṛt // Ras_12.219
tripalaṃ kāntapātre vā pātre 'lābumaye 'pi vā
gṛhītvā pūrvavat pattraiḥ pālāśair veṣṭayedbahiḥ //
Ras_12.220
sthāpayeddhānyarāśau tu divasānekaviṃśatim
mahiṣīkṣīramadhye tu bindumekaṃ tu sādhayet //
Ras_12.221
pāyasaṃ bhakṣayedyastu madhvājyena tu saṃyutam
yāvaccūrṇapalaṃ devi jīvettadbindusaṃkhyayā //
Ras_12.222
lāṅgalī gṛhadhūmaṃ ca sindūraṃ rajanīdvayam
meṣaśṛṅgīṃ ca śṛṅgīṃ ca kṛṣṇonmattaṃ ca mārakam //
Ras_12.223_
sabījaṃ sūtakaṃ caiva viṣatoyena marditam
viṣatoyena medhāvī saptavārāṃśca bhāvayet //
Ras_12.223_1
athavā bhāvayettattu yāvaccūrṇaṃ tu tadbhavet
tena nāgaṃ pratīvāpya ṣoḍaśāṃśena sambhavet //
Ras_12.224
mūṣākhye veṇuyantre ca trivāramapi bhāvayet
dhūmaṃ pariharettasya aṅgavyādhikaraṃ param //
Ras_12.225
sthāpayennāgasindūraṃ pātre 'lābumaye tataḥ
taccūrṇaṃ tu śatāṃśena tārapattrāṇi vedhayet //
Ras_12.226
viṣapānīyamādāya yavāgau vartitaṃ śubham
niṣiktaṃ tacca varte 'yaṃ tāraṃ bhavati śobhanam //
Ras_12.227
viṣapānīyamādāya prakṣipecca rasottame
kunaṭīgandhapāṣāṇaviṣaṭaṅkaṇalāṅgalī //
Ras_12.228
naṣṭapiṣṭīkṛtaṃ khalle tārapattrāṇi lepayet
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ nirbījaṃ kanakaṃ bhavet //
Ras_12.228_1
oṃ śrīnīlakaṇṭhāya ṭha ṭhaḥ | asyāyutaṃ japet |
viṣatṛṇavidhiṃ vakṣye samāhitamanāḥ śṛṇu // Ras_12.229
gandhamākṣīkadaradaṃ kunaṭyā rasasaṃyutam
viṣatṛṇasamāyuktaṃ mātuluṅgāmlamarditam //
Ras_12.230
etat kalkaṃ palamātraṃ cauṣadhyā lepanaṃ kuru
niryāse tu puṭaṃ kuryāt trivāraṃ hema śobhanam //
Ras_12.231
saṃjīvanījalasyātha vidhiṃ vakṣyāmi pārvati // Ras_12.232
śukreṇārādhito devi prāgahaṃ suravandite
dānavānāṃ hitārthāya mṛtānāṃ devasaṃgare //
Ras_12.233
mayā saṃjīvanī vidyā dattā codakarūpiṇī
tayā saṃjīvitā daityā ye mṛtā devasaṃgare //
Ras_12.234
nikṣiptā martyaloke sā samyak te kathayāmyaham // Ras_12.235
asti martye mahāpuṇyā pavitrā dakṣiṇāpathe
nadī godāvarī nāma prasiddhā jāhnavī yathā //
Ras_12.236
dakṣiṇe ca taṭe tasyāḥ kadalīnagaraṃ param
tasya dakṣiṇataḥ śailaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ //
Ras_12.237
nāmnā kṛṣṇagiriśceti dṛśyate sarvamaṅgale
suprasiddhāmbikā nāma grāmastasyāsti saṃnidhau //
Ras_12.238
tatrāpyudakamālokya parīkṣyeta surārcite // Ras_12.239
gṛhītvā śuṣkavaṃśaṃ tu kṣipettoyasya madhyataḥ
jāyate haritaṃ snigdham ahorātreṇa niścitam
muñcatyaṅkurapattrāṇi dṛśyate tanmanoharam //
Ras_12.240
balipuṣpopahāreṇa tato devīṃ samarcayet
kṣetrādhipaṃ gaṇeśaṃca caṇḍayonīśvaraṃ tathā //
Ras_12.241
tasya mantraṃ pravakṣyāmi triṣu lokeṣu durlabham // Ras_12.242
oṃ caṇḍāya pinākine śūlahastāya oṃ diśāṃ bandhaya vidiśāṃ bandhaya ṭhaṭhaḥ |
tilāṃśca taṇḍulāṃścaiva mantreṇānena sarṣapān
saptābhimantritānkṛtvā sādhako dikṣu nikṣipet //
Ras_12.243
kaṭukālābuke toyaṃ kṛtarakṣaṃ samāhitaḥ
gṛhītvā tatprayatnena nijasthānaṃ samāśrayet //
Ras_12.244
oṃ namo 'mṛte 'mṛtarūpiṇi amṛtaṃ me kuru kuru evaṃ rudra ājñāpayati svāhā |
saptābhimantritaṃ kṛtvā mantreṇānena tajjalam
dinamekaṃ tathā sūtaṃ svarṇamāṣadvayānvitam
mardayettena toyena pibettattu vicakṣaṇaḥ //
Ras_12.245
ekaviṃśatirātreṇa kṣīrāhāro 'tha yatnataḥ
jīvet kalpāyutaṃ sāgraṃ kāmarūpo mahābalaḥ //
Ras_12.246
yojanānāṃ śataṃ gatvā punareva nivartate
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ svecchācāraḥ sa khecaraḥ //
Ras_12.247
kanakaṃ pāradaṃ vyoma samamekatra yojayet
mardayettena toyena saptavāraṃ tu svedayet //
Ras_12.248
sa rasaḥ sarvalohāni ṣaṣṭyaṃśena tu vedhayet // Ras_12.249
athavā taṃ rasaṃ divyaṃ madhunā saha bhakṣayet
māsamātraprayogeṇa jīvedbrahmadināyutam //
Ras_12.250
tasya mūtramalasvedaiḥ śulvaṃ bhavati kāñcanam // Ras_12.251
nirvāte toyamādāya añjalitritayaṃ pibet
pītamātre bhavenmūrchā svāsthyaṃ syāt praharatrayāt //
Ras_12.252
ekaviṃśaddinānyevaṃ kṣīrāhāro bhavettataḥ
aṣṭavarṣākṛtiḥ prājñaḥ kāmarūpo mahābalaḥ //
Ras_12.253
paśyecchidrāṃ mahīṃ sarvāṃ saptapātālasaṃyutām
avadhyo devadaityānāṃ kalpāyuśca prajāyate //
Ras_12.254
athavodakamādāya pāradaṃ ca manaḥśilām
mardayet khallapāṣāṇe naṣṭapiṣṭaṃ bhavettataḥ //
Ras_12.255
svedayet saptarātraṃ tu trilohena ca veṣṭayet // Ras_12.256
antardhānaṃ kṣaṇādgacchet vidyādharapatirbhavet
siddhakanyāśatavṛto yāvat kalpān caturdaśa //
Ras_12.257
dineṣu teṣu sarveṣu dadyācchālyodanaṃ ghṛtam
payasā ca samāyuktaṃ nityamevaṃ tu kārayet //
Ras_12.258
uṣṇodakavidhiṃ vakṣye samāhitamanāḥ śṛṇu
paśyeduṣṇodakaṃ yatra vāsaṃ tatraiva kārayet //
Ras_12.259
asti godāvarī nāma mahārāṣṭre 'tiviśrutā
tasyā uttarabhāge tu sahyādriḥ puṇyaparvataḥ //
Ras_12.260
tatra mātāpuraṃ nāma prasiddhaṃ devatāgṛham
tasmāduttarato devi kampākhyaṃ nagaraṃ param //
Ras_12.261
tatra kampeśvaro devas tatrāstyuṣṇodakaṃ dhruvam
praṇītākhyā nadī tatra snātvā vai sādhakottamaḥ
paścāduṣṇodake kuṇḍe vidhiṃ kuryād yathoditaḥ //
Ras_12.262
śarvarīm uṣitastatra dhanavāṃśca dine dine
bhakṣayenmāsamātraṃ tu jīved varṣaśatāṣṭakam //
Ras_12.263
varṣamekaṃ prayuñjīta jīvedvarṣāyutaṃ sukhī
valīpalitanirmukto bhogī caiva puraṃdaraḥ //
Ras_12.264
varṣamekaṃ pibet toyaṃ jīveccandrārkatārakam
tasya mūtrapurīṣeṇa śulvaṃ bhavati kāñcanam //
Ras_12.265
uṣṇodakaṃ ca kāsīsaṃ gandhapāṣāṇasaṃyutam
caturthāṃśena rasakaṃ daśabhāgaṃ vinikṣipet //
Ras_12.266
śulvaṃ ca mardayet sarvaṃ naṣṭapiṣṭaṃ kṣaṇena tu
tena lepitamātreṇa śulvaṃ bhavati kāñcanam //
Ras_12.267
niṣiktaṃ tena toyena prativāpaṃ daded budhaḥ
śulvaṃ ca jāyate hema taruṇādityavarcasam //
Ras_12.268
tajjalena niṣiktaṃ ca hema bījārthasaṃyutam
tāraṃ cānena mārgeṇa niṣiktaṃ hematāṃ vrajet //
Ras_12.269
uṣṇodakena bhallātaṃ tilapiṣṭaṃ ca bhakṣayet
māsadvayaprayogeṇa jīvedvarṣaśatatrayam //
Ras_12.270
rasagandhāśmarasakaṃ tutthaṃ daradamākṣikam
yāmamuṣṇāmbhasā ghṛṣṭaṃ tārapattrāṇi lepayet //
Ras_12.271
dvivāraṃ tu dhameddevi syāccaturdaśavarṇakam
krameṇānena deveśi śulvaṃ ṣoḍaśavarṇakam //
Ras_12.272
ekaikaṃ hematārāṃśaṃ dvaṃdvaṃ kāntābhrayoḥ pṛthak
uṣṇodakena saṃmardya dhamanāt khoṭatāṃ vrajet //
Ras_12.273
tanmukhe dhārayenmāsaṃ vajrakāyo bhavennaraḥ
taccūrṇaṃ yavamātraṃ tu bhakṣayenmadhusarpiṣā
yāvat palaṃ tasya malaiḥ śulvaṃ bhavati kāñcanam //
Ras_12.274
uṣṇodapācitān khādet kulatthān kṣīrapo bhavet
snānamuṣṇāmbhasā kuryāt varṣādvarṣaśatāyuṣam //
Ras_12.275
kṣīramuṣṇodakaṃ kvāthaṃ triphalāyāśca pācayet
pāyasaṃ kāntapātre tan māsam ekaṃ tu bhakṣayet
bhuktvā jīvet kalpaśataṃ vaiṣṇavāyur bhavennaraḥ //
Ras_12.276
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śailodakavidhiṃ priye
kardamāpo mahīśailaṃ śilaṃ ceti caturvidham //
Ras_12.277
kānicit kṣaṇavedhīni dinavedhīni kānicit
pakṣamāsādiṣaṇmāsavedhanāni mahītale //
Ras_12.278
kṣiptaṃ yadā bhavet kāṣṭhaṃ śailībhūtaṃ ca dṛśyate
bahirantaśca deveśi vedhakaṃ tat prakīrtitam //
Ras_12.279
hiṅgulaṃ haritālaṃ ca gandhakaṃ ca manaḥśilā
eṣāṃ gandhāpahāraṃ yat kurute tacca vedhakam //
Ras_12.280
gandhakaṃ tālakaṃ caiva toyapūrṇe ghaṭe kṣipet
yadā tadbudbudākāraṃ tadā śailodakaṃ bhavet
anyathā veṣṭakaṃ devi tadagrāhyaṃ nirarthakam //
Ras_12.281
śrīśaile śrīvanaprānte paryaṅkākhye śilātale
tatrasthaṃ kṣaṇavedhi syāt nadībhagavatītaṭe
ekāhe vedhakaṃ tatra gokarṇe tu dinatrayam //
Ras_12.282
bhadrāṅge dinavedhi syāt tristhalānte trivāsaram
dhāreśvare pākṣikaṃ syāt varṣāpuryāṃ dinaikataḥ //
Ras_12.283
brahmeśvare māsikaṃ syāt vyāghrapuryāṃ tu vāsaram
aghoreśe māsikaṃ tu siṃhadvīpe tathā punaḥ
dinamekaṃ brahmagirau vindhye tu kṣaṇavedhakam //
Ras_12.284
vāsaraṃ mālyavanteṣu kṣaṇavedhi śilodakam // Ras_12.285
kiṣkindhyāparvate ramye pampātīre tṛṇodakam
tasya paścimato devi yojanadvitaye punaḥ
bhūśailamasti tatraiva tridinaṃ vedhi parvate //
Ras_12.286
sahyācale pure devyāḥ kṣīrakṣetrasya saṃnidhau
śailodakaṃ koṭivedhi durjadeśe 'pi vāsaram
lakṣavedhi nṛsiṃhasya nagare gokulābhidhe //
Ras_12.287
anyatra yatra tatrāpi brahmaviṣṇuśivodbhavam
amṛtaṃ tatra tatrāpi vajrīkaraṇam uttamam //
Ras_12.288
tasyotpattiṃ pravakṣyāmi yathā jānanti sādhakāḥ // Ras_12.289
mahīṃ samuddhṛtavato varāhasya kalevarāt
yaḥ svedaḥ patitastasmāj jātaṃ śailodakaṃ param //
Ras_12.290
tanmukhe kṣaṇikaṃ jātaṃ kroḍadeśe tu vāsaram
bāhubhyāṃ tryahavedhi syāt māsavedhi tu pārśvayoḥ
ṣaṇmāsamaparāṅge ca sarvaṃ samaphalaṃ bhavet //
Ras_12.291
aghorāstreṇa tatkṣetrarakṣāṃ kṛtvā diśāṃ balim
dattvā lakṣaṃ japitvā tu gṛhṇīyādamṛtaṃ param //
Ras_12.292
śaradgrīṣmavasanteṣu hemante vā surārcite
āyase tāmrapātre vā pātre 'lābumaye 'thavā
śailāmbupalamaṣṭau tu palaṃ kṣīrasya nikṣipet //
Ras_12.293
kṣīrāvaśeṣaṃ saṃkvāthya trisaptāhaṃ pibennaraḥ
jīved varṣasahasraṃ tu valīpalitavarjitaḥ //
Ras_12.294
athavāṣṭapalaṃ kṣīraṃ palaikenāmbunā yutam
kṣīrāvaśeṣaṃ seveta pūrvoktaṃ labhate phalam //
Ras_12.295
kulatthāṣṭaguṇaṃ vāri pacedaṣṭāvaśeṣitam
caturguṇena tenājyaṃ pācayeddhṛtaśeṣitam //
Ras_12.296
lihyānmadhusamopetaṃ trisaptāhaṃ bṛhaspatiḥ
māsena śāstrasampattiṃ jñātvā devi balābalam
dvir aṣṭavarṣakākāraḥ sahasrāyur na saṃśayaḥ //
Ras_12.297
avaśiṣṭakulatthaṃ tu pādāṃśaṃ madhusarpiṣā
bhakṣayed varṣam ekaṃ tu māsenāyutajīvitaḥ //
Ras_12.298
tatsiddhatailenābhyaṅgaṃ mardanaṃ cāpi kārayet
māsamekaṃ tato mardyaṃ dehasiddhiṃ karoti ca //
Ras_12.299
pāmāvicarcikādadrukuṣṭhāni sahasā jayet
valīpalitanirmuktaḥ sahasrāyuśca jāyate //
Ras_12.300
yaḥ pibet prātarutthāya śailāmbuculukatrayam
ṣaṇmāsāt syāt sahasrāyur valīpalitavarjitaḥ //
Ras_12.301
athavā sūtakaṃ devi vāriṇā saha mardayet
māsenaikena deveśi naṣṭapiṣṭaṃ bhaviṣyati //
Ras_12.302
māsamātraṃ samaśnīyāt sa bhavedajarāmaraḥ // Ras_12.303
athavā taṃ rasaṃ hemnā hemabhasma tato balī
mardayettena toyena dhāmayet khadirāgninā //
Ras_12.304
guṭikā sundarī nāma sarvāyudhanivāraṇī
kartā hartā svayaṃ siddho jīveccandrārkatārakam //
Ras_12.305
kunaṭī cābhramākṣīkaṃ hema tāraṃ tathaiva ca
tat sarvaṃ payasā kṣīrair madyaṃ pācyaṃ dinatrayam
māsamātraprayogeṇa valīpalitavarjitaḥ //
Ras_12.306
atha tenodakenaiva kṣīrārdhaṃ pāyasaṃ pacet
māsamātraprayogeṇa valīpalitanāśanam //
Ras_12.307
paktvā tenāmbhasā pathyāḥ ṣaṣṭiṃ trīṇi śatāni ca
madhu saṃyojya bhāṇḍasthaṃ bhūmau sarvaṃ nidhāpayet //
Ras_12.308
dine dine tathaikaikaṃ bhakṣayet prātarutthitaḥ
valīpalitanirmukto jīvedvarṣasahasrakam //
Ras_12.309
śailībhūtaṃ kulatthaṃ vā bhakṣayenmadhusarpiṣā
ṣaṇmāsena prāśanena jīvedvarṣasahasrakam //
Ras_12.310
kūṣmāṇḍaṃ māritaṃ kṛtvā yāni kāni phalāni ca
jale kṣiptāni lohāni śailībhūtāni bhakṣayet
kṣīrāhāraśca jīrṇānte vajrakāyo bhavennaraḥ //
Ras_12.311
tenodakena saṃmardya abhrakaṃ kvāthayet priye
kaṭutrayayutaṃ khādet jīvedvarṣasahasrakam //
Ras_12.312
athavā rasakarṣaikaṃ tajjalena tu mardayet
iṅgudīphalamadhyasthaṃ tacchailodakamadhyagam
kālena triguṇenaiva kāṭhinyaṃ tasya jāyate //
Ras_12.313
ṣaṇmāsaṃ tanmukhe dhāryaṃ vajrakāyaṃ karoti ca
daśanāgasamaprāṇo devaiḥ saha ca modate //
Ras_12.314
gṛhītvā triphalāṃ tatra śailavāriṇi nikṣipet
yadā bhavati tacchailaṃ gṛhītvā cūrṇayet tataḥ //
Ras_12.315
kāntajīrṇarasaṃ tena sārdhaṃ ghṛtamadhuplutam
bhakṣayedvarṣamekaṃ tu tataḥ kṣīrāśano bhavet //
Ras_12.316
udayādityasaṃkāśo medhāvī priyadarśanaḥ
nīlakuñcitakeśaśca jīveccandrārkatārakam //
Ras_12.317
pāradaṃ haritālaṃ ca śilā mākṣikameva ca
daradaṃ ca viṣaṃ caiva sarvamekatra kārayet //
Ras_12.318
mardayet khallapāṣāṇe mātuluṅgarasena ca
golakaṃ kārayitvā tu vārimadhye nidhāpayet //
Ras_12.319
tena tāraṃ ca śulvaṃ ca kāñcanaṃ bhavati dhruvam // Ras_12.320
upayuñjīta māsaikaṃ valīpalitavarjitaḥ
sahasraṃ jīvitaṃ tasya mahābalaparākramaḥ //
Ras_12.321
śailībhūtāṃ haridrāṃ tu taccūrṇavāpamātrataḥ
hematvaṃ labhate nāgo bālārkasadṛśaprabham //
Ras_12.322
śailodake vinikṣipya bhūśaile kardame 'pi vā
jñātvā kālapramāṇena bandhayet pāradaṃ tataḥ //
Ras_12.323
raktakṣārayutaṃ dhmātaṃ suvarṇaṃ samasāritam
śatāṃśena tu lohānāṃ sarveṣāṃ hemakārakam //
Ras_12.324
dvitīyasāraṇāṃ prāpya bhakṣayenmadhusarpiṣā
tatkālaṃ cittajātānām ūrdhvaṃ bhavati cānilaḥ //
Ras_12.325
kālajñānaṃ bhavettasya jīvedayutapañcakam // Ras_12.326
dvitīyasāraṇāṃ prāpya sahasrāṃśena vidhyati
taṃ khoṭaṃ dhārayedvaktre divyatvaṃ labhate dhruvam //
Ras_12.327
nicule kakubhe caiva kiṃśuke madhuke 'pi vā
iṅgudīphalamadhye vā rajanīdvayamadhyataḥ //
Ras_12.328
pāradaṃ gandhakaṃ caiva mardayet gulikākṛti
pācayeddinamekaṃ tu hemnā saṃveṣṭya dhārayet //
Ras_12.329
triphalāvyoṣakalkena veṣṭayitvā prayatnataḥ
pādena kanakaṃ dattvā pāradaṃ tatra yojayet
kṣipecchailāmbumadhyasthaṃ gulikā vajravadbhavet //
Ras_12.330
pūrvavat sāraṇā kāryā pūrvavat siddhidā bhavet
dhāryamāṇā mukhe sā tu sahasrāyuṣkarī bhavet //
Ras_12.331
dvitīyasāraṇāyogād ayutaṃ vedhayettu sā
dhāryamāṇā mukhe seyam ayutāyuḥpradā bhavet //
Ras_12.332
tṛtīyasāraṇāyogāj jāyate lakṣavedhinī
taṃ khoṭaṃ dhārayedvaktre lakṣāyurjāyate naraḥ //
Ras_12.333
caturthīṃ sāraṇāṃ prāpya koṭivedho na saṃśayaḥ
koṭyāyurjīvitaṃ tasya khecaratvaṃ ca labhyate //
Ras_12.334
pañcabhir daśakoṭiḥ syāt ṣaḍbhiḥ koṭiśataṃ bhavet
yāvaccandrārkajīvitvam anantabalavīryavān //
Ras_12.335
dadāti saptamīṃ sāpi sāraṇāṃ guṭikā parā
khecarī nāma vikhyātā bhairaveṇa pracoditā //
Ras_12.336
yastu tadrājikāmātraṃ māsamekaṃ tu bhakṣayet
vajradehaḥ sa siddhaḥ syāt divyastrījanavallabhaḥ
krīḍate khecarair bhogaiḥ svecchayā śivatāṃ vrajet //
Ras_12.337
nānāvidhaphalaṃ ca syāt tadrasair bījatailataḥ
tadbaddhaṃ pāradaṃ caiva guṭikāṃ śṛṇu sundari //
Ras_12.338
śuddhabaddharasendrastu gandhakaṃ tatra jārayet
triguṇe gandhake jīrṇe tena hema tu kārayet //
Ras_12.339
kārayedbhasma sūtaṃ tu kāñcanaṃ tatra sūtakam
tadbhasma sūtake jāryaṃ rasendrasya same samam //
Ras_12.340
tena sūtakajīrṇena vajraratnaṃ tu jārayet
tadvajraṃ jāyate bhasma sindūrāruṇasaṃnibham //
Ras_12.341
tadbhasma jārayate sūte triguṇe tu surārcite
hāṭake sārayettaṃ tu guṭikāṃ tena kārayet //
Ras_12.342
trilohāveṣṭitaṃ taṃ tu mukhe prakṣipya sādhakaḥ
naṣṭacchāyo bhavet so 'yam adṛśyo devadānavaiḥ //
Ras_12.343
tatkṣaṇādvedhayeddevi sarvalohāni kāñcanam
bahuvarṣasahasrāṇi nirvalīpalito bhavet //
Ras_12.344
śūlinaṃ śaktisaṃyuktaṃ ratnādiguṇabhūṣitam
vaktre kare ca bibhṛyāt sarvāyudhanivāraṇāt //
Ras_12.345
vyoma mākṣikasattvaṃ ca tārāmātraṃ surāyudham
vaikrāntaṃ tālakaṃ sūtaṃ ratnādiguṇabhūṣitam //
Ras_12.346
guṭikā sā varārohe madhuratrayasaṃyutā
vaktrasthā nāśayet sākṣāt palitaṃ nātra saṃśayaḥ
śivaśaktiśca deveśi ratnādiśivagā yathā //
Ras_12.347
hema tāraṃ tathā bhānuṃ samabhāgāni kārayet
strīrajo vyāghramadhyasthaṃ padmasūtreṇa veṣṭayet //
Ras_12.348
secayettat tathāveṣṭya guhyasthāne nidhāpayet
raṇe rājakule dyūte divye kāmye jayo bhavet
yanmukhe caiva tadgolaṃ sa sarvarañjako bhavet //
Ras_12.349
vaikrāntābhrakakāntaṃ tu sasyakaṃ tu surāyudham
vibhītakādisambhūtakāñcikasya samaṃ bhavet //
Ras_12.350
rājāvartaṃ tataḥ sūte yojayet pādayogataḥ
kumārīrasasaṃghṛṣṭā kṛtaikā guṭikā śubhā
rogamṛtyujarā hanti vaktrasthā nātra saṃśayaḥ //
Ras_12.351
pañcatāraṃ varārohe sūtakaṃ dvayameva ca
trayo gaganabhāgāḥ syur ekaikaṃ hemakāntayoḥ //
Ras_12.352
ardhaśulvavidhānena guṭikāmarasundari
akṣayo hy ajaraścaiva bhavettena mahābalaḥ
sarvarogavinirmukto jīvedvaktre vidhāraṇāt //
Ras_12.353
bhasmasūtapalaikaṃ ca mṛtakāntapalaṃ tathā
mākṣikasya palaṃ caiva śilājatupalaṃ punaḥ //
Ras_12.354
palamekaṃ viḍaṅgasya pathyācūrṇapalaṃ tathā
ekīkṛtyātha tat sarvaṃ madhvājyena tu peṣayet //
Ras_12.355
guṭikāḥ kārayeddevi ṣaṣṭyadhikaśatatrayam
ekaikaṃ bhakṣayennityaṃ varṣamekaṃ nirantaram //
Ras_12.356
jīvedvarṣasahasrāṇi rudratulyo mahābalaḥ // Ras_12.357
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi rasabhasmarasāyanam
vijñeyaṃ niṣparīhāraṃ sākṣāddivyauṣadhaṃ param //
Ras_12.358
āmalakyādi kāntaṃ ca pāradaṃ ca manaḥśilām
vākucīsaptabhāgaṃ ca kṣīriṇīrasapeṣitam
meghanādarasopetaṃ mūkamūṣāgataṃ puṭet //
Ras_12.359
māṣaṃ trimāṣaṃ triguṇaṃ bhakṣayettu krameṇa tu
varṣatrayaparaṃ devi pādaniṣkārdhakaṃ kramāt //
Ras_12.360
ṣaṭ saptāṣṭau ca varṣāṇi kramān niṣkapramāṇataḥ
bhuñjīta sa ca divyānnaṃ jarāvairūpyavarjitaḥ //
Ras_12.361
kiṃcit kāñcanasaṃyuktaṃ niṣkaṃ niṣkārdhameva ca
yo bhakṣayet tribhirvarṣaiḥ sarvavyādhīn jayatyalam //
Ras_12.362
aṣṭavarṣe sahasrāyuḥ dvādaśe lakṣavedhakaḥ
ṣoḍaśe vatsare devi divyarūpaḥ sa jāyate //
Ras_12.363
śatapalam abhayānām akṣadhātryos tathaiva kvathitajalaśatāṣṭau bhāgamaṣṭāvaśeṣam
ghṛtamadhusitayāḍhyaṃ vyoṣacitraṃ daśāṃśaṃ rasaphalarasasiddhaṃ lohajīrṇaṃ mṛtaṃ ca //
Ras_12.364
girijatusamamabhraṃ kāntabhṛṅgaṃ viḍaṅgaṃ rasasahitasubhāvyaṃ taṇḍulairdivyamukhyaiḥ
ahimarakṛtakalkaṃ lohapātrasthamāṣaṃ tridinatanususiddhaṃ kalkametadvariṣṭham //
Ras_12.365
lihati śayanakāle vāmanetrāvasevī ghananibiḍasumadhyo mattamātaṃgadarpaḥ
vigatasakaladoṣaḥ sarvadigdivyacakṣuḥ madana iva sukāntiḥ kāminīnāṃ pravīraḥ //
Ras_12.366
jaladalavavapuṣmān kuñcitānīlakeśaḥ suragururiva śuddhaḥ satkaviścitrakārī
vṛṣabhagativiceṣṭaḥ snigdhagambhīraghoṣaḥ suragaja iva loke śrāntihantāśu nityam //
Ras_12.367
prabhavati khalu loke somatārārkajīvī kamalasadanasuśrīr nyāyaśāstrādivettā
sujanasamayapātā dharmadīkṣānumātā hariharamagabhīraḥ sūryasomābdhidhīraḥ //
Ras_12.368
kāntahemaravicandramabhrakaṃ golakaṃ nihitamiṅgudīphale
śailavārivarasiddhagolakaṃ sundaraṃ hy amararañjakaṃ śubham //
Ras_12.369
kāntahemaravicandram abhrakaṃ vajraratnam ahirājagolakam
kṣiptam āmalakakāṣṭhakoṭare bhūmiśailanihitaṃ samuddhṛtam
śailatāṃ gatamathāhitaṃ mukhe vajrakāyakaram alpavāsaraiḥ //
Ras_12.370
tālahemavaraśulbasūtakaiḥ golakaṃ varaṇakāṣṭhayantritam
śailavārikṛtasundarīrasaṃ khecarīti guṭikā nigadyate //
Ras_12.371
śailāmbunikṣiptapalāśabījaṃ śailīkṛtaṃ kṣaudraghṛtena khādet
triḥsaptarātraṃ dinamekamekaṃ sahasrajīvī vijayī naraḥ syāt //
Ras_12.372
sūtakaṃ cābhrakaṃ caiva vajrīkṣīrasamanvitam
hāṭakena samāyuktaṃ guṭikā khecarī bhavet //
Ras_12.373
karañjaphalamadhyasthaṃ sūtakaṃ tatra nikṣipet
ghṛtaśailāmbumadhyasthaṃ sahasrāyuḥ prayacchati //
Ras_12.374
tinduke dvisahasrāyuḥ jambīre trisahasrakam
mātuluṅge ca nāraṅge catuḥpañcasahasrakam //
Ras_12.375
rambhāphale ṣaṭsahasraṃ panase saptasaṃkhyakam
vibhītakaphale caiva daśasāhasrasaṃkhyakam //
Ras_12.376
nārikele mahābhāge sahasrāṇi caturdaśa
triṃśatsahasraṃ padme ca lakṣamāmalake punaḥ //
Ras_12.377
abhrapattradrave kvātham ahorātraṃ śilodake
tasmāttu coddhṛtaṃ sūtaṃ mṛtyudāridryanāśanam //
Ras_12.378
sāraṇākramayogena navīnaṃ jāyate vapuḥ
rase rasāyane caiva lakṣavedhī na saṃśayaḥ //
Ras_12.379
kardamaṃ ca kumāryāśca rasena kṛtagolakam
dhamanāt patate sattvaṃ mukhe taddhārayennaraḥ
ṣaṇmāsena prayogeṇa hy ajarāmaratāṃ vrajet //
Ras_12.380
srotoñjanayutaṃ dhmātaṃ sattvaṃ pāradamiśritam
taṃ khoṭaṃ dhārayedvaktre adṛśyo bhavati dhruvam //
Ras_12.381
yasya yo vidhirāmnāta udakasya śivāgame
rasenaiva tu kāle tu kuryādeva rasāyanam //
Ras_12.382
- Holder of rights
- GRETIL project
- Citation Suggestion for this Object
- TextGrid Repository (2025). Śāstra Collection. Rasārṇava, 1-12. Rasārṇava, 1-12. GRETIL. GRETIL project. https://hdl.handle.net/21.11113/0000-0016-C8CA-3