Rasārṇava, 1-12

Header

Data entry: Oliver Hellwig

Contribution: Oliver Hellwig

Date of this version: 2020-07-31

Source:

  • Praphulla Chandra Ray Calcutta : Asiatic Society 1908-1910 (Bibliotheca Indica, 175).

Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen

Licence:

Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Interpretive markup: none

Notes:

Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented below.

Rasarnava, Patalas 1-12
Based on the ed. by Praphulla Chandra Ray
Calcutta : Asiatic Society 1908-1910
(Bibliotheca Indica, 175)

Input by Oliver Hellwig

TEXT WITH PADA MARKERS

Revisions:

  • 2020-07-31: TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus
  • 2025-05-08: Added BK, GND and ISO code for language.

Text

Prathamaḥ paṭalaḥ

yasmin sarvaṃ yataḥ sarvaṃ yaḥ sarvaṃ sarvataśca yaḥ
yaśca sarvamayo nityaṃ tasmai sarvātmane namaḥ // Ras_1.1

kailāsaśikhare ramye nānāratnavibhūṣite
nānādrumalatākīrṇe guptasambandhavarjite // Ras_1.2

devadevaṃ sukhāsīnaṃ nīlakaṇṭhaṃ trilocanam
praṇamya śirasā devī pārvatī paripṛcchati // Ras_1.3

śrīdevyuvāca

devadeva mahādeva kāla kāmāṅgadāhaka
kulakaulamahākaulasiddhakaulādināśana // Ras_1.4

tvatprasādācchrutaṃ sarvam aśeṣamavadhāritam
yadi te 'ham anugrāhyā yadyahaṃ tava vallabhā // Ras_1.5

sūcitā sarvatantreṣu yā punarna prakāśitā
jīvanmuktiriyaṃ nātha kīdṛśī vaktumarhasi // Ras_1.6

śrībhairava uvāca

sādhu sādhu mahābhāge sādhu parvatanandini
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi bhaktānāṃ hitakāmyayā // Ras_1.7

ajarāmaradehasya śivatādātmyavedanam
jīvanmuktirmahādevi devānāmapi durlabhā // Ras_1.8

piṇḍapāte ca yo mokṣaḥ sa ca mokṣo nirarthakaḥ
piṇḍe tu patite devi gardabho 'pi vimucyate // Ras_1.9

yadi muktirbhagakṣobhe kiṃ na muñcanti gardabhāḥ
ajāśca vṛṣabhāścaiva kiṃna muktā gaṇāmbike // Ras_1.10

tasmāt saṃrakṣayet piṇḍaṃ rasaiścaiva rasāyanaiḥ
śukramūtrapurīṣāṇāṃ yadi muktirniṣevaṇāt // Ras_1.11

kiṃna muktā mahādevi śvānaśūkarajātayaḥ
ṣaḍdarśane 'pi muktistu darśitā piṇḍapātane // Ras_1.12

karāmalakavat sāpi pratyakṣaṃ nopalabhyate
akathyamapi deveśi sadbhāvaṃ kathayāmi te // Ras_1.13

śūnyapāpo mantrayājī na piṇḍaṃ dhārayet kvacit
devānāmapi deveśi durlabhaṃ piṇḍadhāraṇam // Ras_1.14

kiṃ punarmānuṣāṇāṃ tu dharaṇītalavāsinām
dharme naṣṭe kuto dharmaḥ dharme naṣṭe kutaḥ kriyā // Ras_1.15

kriyānaṣṭe kuto yogaḥ yoge naṣṭe kuto gatiḥ
gatinaṣṭe kuto mokṣo mokṣe naṣṭe na kiṃcana // Ras_1.16

śrīdevyuvāca

jīvanmuktisvarūpaṃ tu devadeva śrutaṃ mayā
tatpratyupāyaṃ me brūhi yadyasti karuṇā mayi // Ras_1.17

śrībhairava uvāca

karmayogena deveśi prāpyate piṇḍadhāraṇam
rasaśca pavanaśceti karmayogo dvidhā mataḥ // Ras_1.18

mūrchito harati vyādhiṃ mṛto jīvayati svayam
baddhaḥ khecaratāṃ kuryāt raso vāyuśca bhairavi // Ras_1.19

jñānānmokṣaḥ sureśāni jñānaṃ pavanadhāraṇāt
tatra devi sthiraṃ piṇḍaṃ yatra sthairye rasaḥ prabhuḥ // Ras_1.20

acirājjāyate devi śarīram ajarāmaram
manasaśca yathā dhyānaṃ rasayogādavāpyate // Ras_1.21

satyaṃ sa labhate devi jñānaṃ vijñānapūrvakam
tasya mantrāśca sidhyanti yo 'śnāti mṛtasūtakam // Ras_1.22

yāvanna śaktipātastu na yāvat pāśakṛntanam
tāvattasya kuto buddhiḥ jāyate mṛtasūtake // Ras_1.23

madyamāṃsaratā nityaṃ bhagaliṅgeṣu ye ratāḥ
teṣāṃ vinaṣṭabuddhīnāṃ rasajñānaṃ sudurlabham // Ras_1.24

kulaśāsanahīnānāṃ saddarśanam akāṅkṣiṇām
na sidhyati raso devi pibanti mṛgatṛṣṇikām // Ras_1.25

gomāṃsaṃ bhakṣayedyastu pibedamaravāruṇīm
kulīnaṃ tamahaṃ manye rasajñamapare 'dhamāḥ // Ras_1.26

na garbhaḥ sampradāyārthe raso garbho vidhīyate
tenāyaṃ labhate siddhiṃ na siddhiḥ sūtakaṃ vinā // Ras_1.27

yāvanna harabījaṃ tu bhakṣayet pāradaṃ rasam
tāvattasya kuto muktiḥ kutaḥ piṇḍasya dhāraṇam // Ras_1.28

madyamāṃsaratāprajñā mohitāḥ śivamāyayā
jalpanti ca vayaṃ muktā yāsyāmaḥ śivamandiram // Ras_1.29

piṇḍadhāraṇayoge ca nispṛhā mandabuddhayaḥ
khaṇḍajñānena deveśi rañjitaṃ sacarācaram // Ras_1.30

svadehe khecaratvaṃ ca śivatvaṃ yena labhyate
tādṛśe tu rasajñāne nityābhyāsaṃ kuru priye // Ras_1.31

śrīdevyuvāca

avatāraṃ rasendrasya māhātmyaṃ tu sureśvara
śrotumicchāmi deveśa vaktumarhasi tattvataḥ // Ras_1.32

śrībhairava uvāca

sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāge guhyādguhyataraṃ tvayā
anugrahakaraṃ dhyānaṃ lokānāmupakārakam // Ras_1.33

tvaṃ mātā sarvabhūtānāṃ pitā cāhaṃ sanātanaḥ
dvayośca yo raso devi mahāmaithunasambhavaḥ // Ras_1.34

svairataḥ sambhavāddevi pāradaḥ kīrtito mahaḥ
pārado gadito yaśca parārthaṃ sādhakottamaiḥ // Ras_1.35

sūto 'yaṃ matsamo devi mama pratyaṅgasambhavaḥ
mama deharaso yasmāt rasastenāyamucyate // Ras_1.36

darśanāt sparśanāt tasya bhakṣaṇāt smaraṇādapi
pūjanācca pradānācca dṛśyate ṣaḍvidhaṃ phalam // Ras_1.37

kedārādīni liṅgāni pṛthivyā yāni kāni ca
tāni dṛṣṭvā tu yatpuṇyaṃ tatpuṇyaṃ rasadarśanāt // Ras_1.38

candanāgurukarpūrakuṅkumāntargato rasaḥ
mūrchitaḥ śivapūjāyāṃ śivasāṃnidhyasiddhaye // Ras_1.39

bhakṣaṇāt parameśāni hanti pāpatrayaṃ rasaḥ
tathā tāpatrayaṃ hanti rogān doṣatrayodbhavān // Ras_1.40

durlabhaṃ brahmaniṣṇātaiḥ prāpyate paramaṃ padam
hṛdvyomakarṇikāntaḥstharasendrasya maheśvari // Ras_1.41

smaraṇānmucyate pāpaiḥ sadyo janmāntarārjitaiḥ // Ras_1.42

svayaṃbhūliṅgasāhasraiḥ yatphalaṃ samyagarcanāt
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ rasaliṅgārcanādbhavet // Ras_1.43

adhamaḥ khagavādastu vilavādastu madhyamaḥ
uttamo mantravādastu rasavādo mahottamaḥ // Ras_1.44

mantratantraparijñāne rasayogasya dūṣakāḥ
prayānti narakaṃ sarve chittvā sukṛtasaṃcayam // Ras_1.45

rasavidyā parā vidyā trailokye 'pi sudurlabhā
bhuktimuktikarī yasmāt tasmāddeyā guṇānvitaiḥ // Ras_1.46

astīti bhāṣate kaścit kaścinnāstīti bhāṣate
āstike tu bhavetsiddhiḥ tasya sidhyati bhūtale // Ras_1.47

nāstikenānubhāvena nāsti nāstīti yo vadet
tasya nāsti priye siddhir janmakoṭiśatairapi // Ras_1.48

brahmajñānena mukto 'sau pāpī yo rasanindakaḥ
nāhaṃ trātā bhave tasya janmakoṭiśatairapi // Ras_1.49

śvāno 'yaṃ jāyate devi yāvat janmasahasrakam
trikoṭijanmalakṣāṇi mārjāro jāyate rasāt
rāsabho lakṣajanmāni lakṣajanmāni vāyasaḥ // Ras_1.50

kṛmiko lakṣajanmāni kukkuṭo janmalakṣakam
gṛdhrako lakṣajanmāni yaḥ pāpī rasanindakaḥ // Ras_1.51

ālāpaṃ gātrasaṃsparśaṃ yaḥ kuryād rasanindakaiḥ
yāvajjanmasahasraṃ tu sa bhavedduḥkhapīḍitaḥ // Ras_1.52

rasavīryavipāke ca sūtakastvamṛtopamaḥ
tena janmajarāvyādhīn harate sūtakaḥ priye // Ras_1.53

gurumārādhayet pūrvaṃ viśuddhenāntarātmanā
sampradāyaṃ prayacchanti gurau tuṣṭe marīcayaḥ // Ras_1.54

gurusevāṃ vinā karma yaḥ kuryān mūḍhacetanaḥ
sa yāti niṣphalaṃ karma svapnalabdhaṃ dhanaṃ yathā // Ras_1.55

yaḥ karma kurute dṛṣṭaṃ tasya lābhaḥ pade pade
kārayed rasavādaṃ tu tuṣṭena guruṇā priye // Ras_1.56

siddhyupāyopadeśo 'yam ubhayorbhogamokṣadaḥ
rasārṇavaṃ mahātantram idaṃ paramadurlabham // Ras_1.57

gopyaṃ guruprasādena labdhaṃ syāt phalasiddhaye
labdhvātra rasakarmāṇi nāhaṃkāraṃ samācaret // Ras_1.58

anujñātaśca guruṇā labdhvā cājñāṃ rasāṅkuśīm
bhairavīṃ tanum āśritya sādhayedrasabhairavam // Ras_1.59

evamuktā rasotpattiḥ māhātmyaṃ ca sureśvari
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi // Ras_1.60

Dvitīyaḥ paṭalaḥ [Dīkṣāvidhāna]

śrīdevyuvāca

rasopadeśadātā ca kathaṃ syādvada me prabho
śiṣyaścaiva kathaṃ deva rasānuṣṭhānatatparaḥ // Ras_2.1

śrībhairava uvāca

nispṛho nirahaṃkāro lobhamāyāvivarjitaḥ
kulamārgarato nityaṃ gurupūjārataśca yaḥ // Ras_2.2

dāntaḥ śiṣyopadeśajñaḥ śaktimān gatamatsaraḥ
dharmajñaḥ satyavāk dakṣaḥ śīlavān guṇavān śuciḥ // Ras_2.3

anekarasaśāstrajño rasamaṇḍapakovidaḥ
rasadīkṣāvidhānajño yantrauṣadhimahārasān // Ras_2.4

rāgasaṃkhyāṃ bījakalāṃ dvaṃdvamelāpanaṃ viḍam
rañjanaṃ sāraṇaṃ tailaṃ dalāni krāmaṇāni ca // Ras_2.5

varṇotkarṣaṃ mṛdutvaṃ ca jāraṇāṃ bālabaddhayoḥ
khecarīṃ bhūcarīṃ caiva yo vetti sa gururmataḥ // Ras_2.6

deśakālakriyābhijño dayādākṣiṇyasaṃyutaḥ
lobhamāyāvinirmukto mantrānuṣṭhānatatparaḥ // Ras_2.7

sāmudralakṣaṇopeto gambhīro guruvatsalaḥ
devāgniyoginīcakrakulapūjārataḥ sadā
śiṣyo vinītastantrajñaḥ satyavādī dṛḍhavrataḥ // Ras_2.8

ye narāḥ kumbhakuddāladhvajaśaṅkhādilāñchitaiḥ
karairadhiṣṭhitā devi yojyās te nidhisādhane // Ras_2.9

balavanto mahāsattvāḥ kṛṣṇaraktavilocanāḥ
vakraghoṇāḥ sadā krūrāḥ praśastā bilasādhane // Ras_2.10

nirmāṃsamūrdhapiṇḍīkān raktakeśān gatālasān
kaṭhinān uṣṇapādāṃśca dhātuvāde niyojayet // Ras_2.11

ādau parīkṣayeddevi sādhakān susamāhitān
brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyān śūdrāṃścānukrameṇa tu // Ras_2.12

jitendriyāḥ kleśasahā nityodyamasamanvitāḥ
śūrāśca kṛtavidyāśca praśastāḥ sādhakāḥ priye // Ras_2.13

rasadīkṣāvihīnā ye proktalakṣaṇavarjitāḥ
viplāvakāḥ pāparatāḥ varjayettān prayatnataḥ // Ras_2.14

duścāriṇī durācārā niṣṭhurā kalahapriyā
bahvāśinī ca duścittā koṭarākṣī ca nirdayā
rasanindākarī yā ca tāṃ nārīṃ parivarjayet // Ras_2.15

īdṛśībhir varārohe sampūrṇaṃ kṣitimaṇḍalam
na tādṛśī bhavennārī yādṛśī rasabandhakī // Ras_2.16

kākiṇī kīkaṇī nārī tathaiva kāñcikācinī
kṛṣṇapakṣe ṛtumatī sā nārī kākiṇī smṛtā // Ras_2.17

ubhayapakṣe ṛtumatī sā nārī kīkaṇī matā // Ras_2.18

śuklapakṣe ṛtumatī sā nārī kāñcikācinī // Ras_2.19

navayauvanasampannā surūpā cāruhāsinī
sūkṣmakeśā tu yā nārī kṣīrāhārapriyā sadā // Ras_2.20

priyālāpakarī nityaṃ śivaśāstrakathāpriyā
padmākāraṃ mukhaṃ yasyā dṛṣṭirindīvarākṛtiḥ // Ras_2.21

daśanā vajrasadṛśāḥ pravālasadṛśo 'dharaḥ
yasyāḥ payodharau devi tuṅgapīnau samāv ubhau // Ras_2.22

aśvatthapattrasadṛśī yonī yasyā bhagaḥ samaḥ
yatpādau māṃsalau snigdhau vartulāvartaromakau // Ras_2.23

śyāmā ca madhye kṣāmā ca tanvī bhaktiparā śive
padminī sā tu vijñeyā prasannā mṛgalocanā // Ras_2.24

pūrṇimāyāmamāyāṃ vā pakṣe pakṣe rajasvalā
ṣaḍbhedā kākiṇī nāmnā pūrvaproktā rasapradā // Ras_2.25

yasya tuṣṭo mahādevas tasya siddho rasāyane
tayaiva devadeveśi rasakarmāṇi kārayet // Ras_2.26

tasya hi nirmalā buddhir niścitā rasasādhane
tasmādguruśca śiṣyaśca pūrvoktaḥ siddhibhāgbhavet // Ras_2.27

śrīdevyuvāca

īdṛśairlakṣaṇaiḥ nārīṃ kutaḥ prāpnoti sādhakaḥ
yatra rūpaṃ mahādeva lakṣaṇaṃ nātra vidyate // Ras_2.28

lakṣaṇaṃ vidyate yatra bhāvanā nātra vidyate
athavā rūpahīnāyā rūpaṃ kena pravartate // Ras_2.29

lakṣaṇatritayaṃ kutra tvayā dṛṣṭaṃ maheśvara
tadetajjāyate yena tamupāyaṃ vada prabho // Ras_2.30

śrībhairava uvāca

śṛṇu devi paraṃ guhyaṃ yatsurairapi durlabham
pituḥ sadāśivājjātaṃ janma yaccaṇḍikodare // Ras_2.31

tāsāṃ buddhirbhaveddevi nirmalā rasasādhane
dāpayettvaritāmantraṃ japettaṃ darpavarjitā // Ras_2.32

lakṣamantraṃ japedyā tu jāyate sā sulakṣaṇā
baddhvā tu khecarīṃ mudrāṃ japet pheṭkārabhairavīm // Ras_2.33

mameyaṃ caṇḍikā mātā janma ca tripurāntakāt
kālikāhaṃ samudbhūtāsmīdṛśaṃ saṃsmarettu sā // Ras_2.34

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca trailokye kathayettu sā
sahāyāstādṛśāstasya yādṛśī bhavitavyatā // Ras_2.35

śrīdevyuvāca

devadeva mahādeva samastajñānabhājana
rasadīkṣāṃ tu pṛcchāmi sādhakānāṃ hitāya vai // Ras_2.36

śrībhairava uvāca

śṛṇu bhairavi yadbhāvam apūrvaṃ varṇayāmi te
rasadīkṣāvidhānaṃ tu tasmānnigaditaṃ śṛṇu // Ras_2.37

yatra rājā nayaparo balavān dharmatatparaḥ
mantrī ca dharmatattvajño bhaktiśraddhāsamanvitaḥ // Ras_2.38

tatredaṃ kārayet karma rasabandhaṃ rasāyanam
janā māheśvarā yatra tatra sthāne tu kārayet // Ras_2.39

kārayedvijane sthāne paśuryatra na vidyate
sugupte suṣame sthāne sarvabādhāvivarjite // Ras_2.40

prākāraparikhopete kapāṭārgalarakṣite
ekānte nirmale hṛdye nānāpuṣpadrumānvite // Ras_2.41

haṃsakāraṇḍavākīrṇe cakravākopaśobhite
divyauṣadhigaṇopete sajale śyāmaśādvale // Ras_2.42

kumudotpalakahlārakadalīṣaṇḍamaṇḍite
citrite bhavanodyāne kārayet parameśvari // Ras_2.43

tanmadhye devadeveśi mattavāraṇasaṃyutam
vātāyanasamopetam ūrdhvanirgāmidhūmakam // Ras_2.44

raktapatākāsaṃyuktaṃ sajjopakaraṇaṃ tathā
pravibhaktauṣadhituṣākāṣṭhāraṇyotpalālayam // Ras_2.45

samālikhitadigdevaṃ samarcitavināyakam
pratiṣṭhitam umeśābhyāṃ lokapālaiśca rakṣitam // Ras_2.46

nirmāpayedekatalaṃ dvitalaṃ vāpi maṇḍapam
atha pakṣe site devi candratārābalānvite // Ras_2.47

puṇye tithau muhūrte ca lagne saumyagrahekṣite
snātaḥ śuklāmbaradharaḥ śuklamālyānulepanaḥ // Ras_2.48

madhusarpirdadhikṣīratilaiḥ saṃpūjya bālikāḥ
kapilāgomayālipte hiraṇyakalaśāvṛte // Ras_2.49

yavasiddhārthakāstīrṇe gandhamālyopaśobhite
tatreṣṭikābhiḥ racite karapīṭhe sureśvari // Ras_2.50

śilāpaṭṭaṃ samutkīrya śilāpaṭṭārgalaṃ priye
nyāsaṃ rasāṅkuśenaiva kṛtvāṅgulihṛdādiṣu // Ras_2.51

rasaliṅgaṃ nyasettatra hemnā ca sahitaṃ priye
oṃ hrīṃ śrīṃ sūtarājasya mūlamantra udāhṛtaḥ // Ras_2.52

tasmin rasāṅkuśīṃ devīṃ mūlenāvāhayetpriye
caturasre tu dikpālān pūjayitvā bahiḥ kramāt // Ras_2.53

nandinaṃ ca mahākālaṃ bhṛṅgirīṭaṃ mahābalam
kumbhakarṇaṃ ca sugrīvaṃ bhṛṅgīkaṃ ca dṛḍhāyudham // Ras_2.54

dvāre caturdhā vinyasya pūjayeddakṣavāmayoḥ
śukraṃ pūrve 'bhisaṃpūjya skandamāgneyagocare // Ras_2.55

dakṣiṇasyāṃ tato rudraṃ pavanaṃ nairṛte tathā
śivaṃ paścimabhāge tu pāvakaṃ vāyave nyaset
umāmuttarabhāge tu vyāpakaṃ ceśagocare // Ras_2.56

lepikā kṣepikā caiva kṣārikā rañjikā tathā
lohaṭī bandhakārī ca bhūcarī mṛtyunāśinī // Ras_2.57

vibhūtiḥ khecarī caiva daśa dūtyaḥ krameṇa ca
pūjyāstvaṣṭadale padme ūrdhvādhastu daleṣu ca // Ras_2.58

mākṣiko vimalaḥ śailaś capalo rasakastathā
sasyako gandhatālau ca pūrvādikramayogataḥ // Ras_2.59

aṣṭādaśabhujā rudrāḥ pañcavaktrās tryambakāḥ
candrārdhaśobhimukuṭā nīlagrīvā vṛṣadhvajāḥ // Ras_2.60

svasvavarṇadharāḥ sarve 'pyaṣṭavidyeśvarāstathā
pūjanīyā maheśāni dvitīye 'ṣṭadalāmbuje // Ras_2.61

karṇikāyāṃ tu pūrvādipūrvaṃ śakticatuṣṭayam
mālinī hemaśaktiśca parā śaktirbalā smṛtā
aparā vajraśaktiśca kāntijñeyaṃ parāparam // Ras_2.62

madhye tāsāṃ ca śaktīnāṃ sarvajñaṃ rasabhairavam
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ pañcavaktraṃ tryambakam // Ras_2.63

jvalatpiṅgogranetraṃ ca jvalajjihvānanaṃ tathā
jvaladbhruvaṃ jvalatkeśaṃ duṣprekṣyaṃ pretaviṣṭaram // Ras_2.64

jaṭāmukuṭasaṃyuktaṃ candrārdhakṛtaśikharam
vyāghracarmadharaṃ nāgopavītaṃ vṛṣabhadhvajam // Ras_2.65

aṣṭādaśabhujaṃ devam īṣatprahasitānanam
dvātriṃśārṇena manunā pūjayet sakalaṃ śivam // Ras_2.66

raseśvarasya mantraṃ ca kathyamānaṃ nibodha me // Ras_2.67

oṃ hrīṃ krīṃ raseśvarāya mahākālāya mahābalāyāghorabhairavāya vajravīra krodhakaṅkāla kṣlauḥ kṣlaḥ || (Ras_2.68)

tasyotsaṅge mahādevīṃ ratnābharaṇabhūṣaṇām
uttaptahemarucirāṃ pītavastrāṃ trilocanām // Ras_2.69

śvetacāmarayormadhye muktācchattreṇa śobhitām
aṅkuśaṃ cākṣamālāṃ ca dadhatīṃ dakṣahastayoḥ // Ras_2.70

pāśābhaye ca vāmābhyāṃ candrārdhakṛtaśekharām
rasāṅkuśīṃ mahādevīṃ nīlagrīvāṃ kṛpāmayīm // Ras_2.71

pūjayedrasasiddhyarthaṃ vidyayā pañcabījayā
vāgbhavaṃ bhuvaneśīṃ ca śrībījaṃ ca sureśvari // Ras_2.72

mādanaṃ śaktibījaṃ ca vidyā paramadurlabhā
dhūpadīpaistu naivedyaiḥ puṣpatāmbūlacandanaiḥ // Ras_2.73

śāntipāṭhasya nirghoṣaiḥ stotramaṅgalanisvanaiḥ
ghaṇṭāṭaṅkārasaṃyuktaiḥ pūjāṃ kṛtvā yathāvidhi // Ras_2.74

aghoreṇa baliṃ dadyāt sarvavighnopaśāntaye
bhūtebhyo yakṣarakṣabhyo piśācebhyaśca yatnataḥ // Ras_2.75

aghoramantrasaṃyuktam oṃkārādinamo 'ntakam
sarvakarmākaraṃ devi vighnopadravanāśanam // Ras_2.76

yathāśakti japitvā tu vidyāmeva rasāṅkuśīm
kuṇḍaṃ vidhāya deveśi yonicakraṃ samekhalam // Ras_2.77

tatrājyatilasaṃyuktaṃ homaṃ kṛtvā krameṇa tu
kalaśaṃ sthāpayeddevi payaḥpūrṇaṃ phalānvitam // Ras_2.78

pañcaratnasamopetaṃ vāsobhiḥ pariveṣṭitam
tatrāṣṭādaśavidyābhir abhimantrya pṛthak pṛthak // Ras_2.79

gandhapuṣpādibhiḥ pūrṇaṃ pallavair upaśobhitam
arghyapātraṃ ca saṃpūjya vardhanyābhyukṣya sādhakam // Ras_2.80

śatamaṣṭottaraṃ caivam arghyapātrodakena tu
abhiṣicya vidhānena kumbhatoyena mantravit // Ras_2.81

vidyāmupadiśeddevi pāṭhayedrasasādhakam
kumāroyoginīyogisādhakāṃśca yathocitaiḥ // Ras_2.82

tarpayedannapānaiśca jāgaraṃ tatra kārayet
evaṃvihitadīkṣastu sādhakaḥ kṣuranāyike // Ras_2.83

mahābhūtamayīṃ tatra varṇapañcakasaṃyutām
pañcabījātmikāṃ vidyāṃ prāṇāyāmātmasūtrake // Ras_2.84

mudrāṃ rasāṅkuśīṃ baddhvā lakṣamekaṃ japetpriye
tasya sidhyati deveśi nirvighnaṃ rasabhairavaḥ // Ras_2.85

praṇavādinamo 'ntastu tarpaṇānte japaḥ paraḥ
ahiṃsā candanaṃ satyaṃ puṣpam asteyadhūpanam // Ras_2.86

brahmacaryaṃ mahādīpam apratigrahaghaṇṭikām
pāyasānnaṃ maheśāni sarvabhūtadayātmakam // Ras_2.87

saṃgūhyārādhayed devīṃ sa bhavetsiddhibhājanam
sahasraṃ vā śataṃ vāpi trisaṃdhyaṃ saṃjapedimām // Ras_2.88

asyā ājñāprasādena jāyate khecaro rasaḥ
divyauṣadhyaśca tasyaiva sidhyanti suravandite // Ras_2.89

anaṅkuśaṃ samāruhya vane mattagajaṃ yathā
tathā rasāṅkuśābhijño rasendraṃ prāpya sīdati // Ras_2.90

vidyayā saha mantavyaṃ guroḥ satsampradāyinaḥ
rasaprayogajātaṃ tu sarvataḥ siddhimicchatā // Ras_2.91

atha praśnāvatārāya pūrvoktaṃ rasabhairavam
samāhitamanā dhyāyet tadālīnaṃ samācaret // Ras_2.92

anāhate brahmarandhre manaḥ kṛtvā nirāmaye
karanyāsaṃ purā kṛtvā aṅganyāsamanantaram
yathāśakti japenmantraṃ rasendrasya samāhitaḥ // Ras_2.93

catuṣkoṇaṃ punaḥ kṛtvā madhye ṣaṭkoṇamaṇḍalam
hastamātraṃ dvihastaṃ vā taṇḍulairvimalairlikhet // Ras_2.94

sugandhairlepite sthāne pūjayeccandanādibhiḥ // Ras_2.95

karṇikāyāṃ nyaseddevi pūrvoktaṃ rasabhairavam
ṣaṭkoṇe devatāṣaṭkaṃ mahākālādi vinyaset // Ras_2.96

mahākālaṃ mahābalam aghoraṃ vajravīrakam
nyaset krodhaṃ ca kaṅkālaṃ mālāmantraiḥ samarcayet // Ras_2.97

oṃ hrīṃ krauṃ kṣlaiṃ kṣlaṃ hrīṃ hrīṃ hrīṃ hrūḥ huṃ phaṭ raseśvarāya mahākālabhairavāya raudrarūpāya kṛṣṇapiṅgalalocanāya | avatara 2 avatāraya 2 jalpa 2 jalpaya 2 śubhāśubhaṃ kathaya 2 kathāpaya 2 mahārakṣāṃ kuru 2 rasasiddhiṃ dehi | iti mālāmantrāḥ | oṃ mahākālabhairavāya hṛdayāya namaḥ | oṃ mahābalabhairavāya śirase svāhā | oṃ aghorabhairavāya śikhāyai vauṣaṭ | oṃ vajravīrabhairavāya kavacāya hum | oṃ krodhabhairavāya netrāya vauṣaṭ | oṃ kaṅkālabhairavāya astrāya phaṭ | sarvatra svāhāntam | evamaṅganyāsāḥ | evamaṅgulīnyāsān kuryādādau | ete ṣaḍaṅge pūjane ca mūlamantrāḥ |

evaṃ nyāsākṣaraḥ kuṭaiḥ gandhapuṣpaiḥ samarcayet
pūrṇakumbhaṃ nyasenmadhye śarāvaṃ taṇḍulaiḥ saha // Ras_2.98

tasyopari ghṛtadīpaṃ vartīṃ mantraiśca mantrayet // Ras_2.99

samānīya kumārīṃ tu kumāraṃ vā suśobhanam
ekadvitricatuḥpañca yathālābhaṃ samānayet
gandhapuṣpairdhūpadīpaiḥ naivedyena ca pūjayet // Ras_2.100

ekaikasyā nyasenmantraṃ hṛdayādyāśca devatāḥ // Ras_2.101

tato nirīkṣya taddīpaṃ sarvāstatra kumārikāḥ
paśyanti devatā dīpe kumārāśca śubhāśubham
siddhiṃ vāpyathavāsiddhiṃ kathayanti kumārikāḥ // Ras_2.102

praśnāvatāraṃ jñātveti rasakarmaṇi saṃcaret // Ras_2.103

yaḥ purā devadeveśi rasendre bhāvitātmavān
saptajanma mṛto jāto na tyajed rasabhāvanam // Ras_2.104

evaṃ śubhāśubhaṃ jñātvā devatānugrahānvitaḥ
maṇḍape pūrvavaddevīm arcayitvā rasāṅkuśīm // Ras_2.105

ācāryamapi saṃpūjya dhūpasrakcandanādibhiḥ
aghoreṇa baliṃ dattvā tataḥ karma samācaret // Ras_2.106

oṣadhyo maṇḍape prācyāṃ rasasvedo 'gnigocare
dakṣiṇasyāṃ lohamāro nairṛtyāṃ peṣaṇādikam // Ras_2.107

drutikriyā tu vāruṇyāṃ vāyavye dhamanaṃ priye
varṇotkarṣastu kauberyām aiśānyāṃ rasavedhanam // Ras_2.108

āsanaṃ tu gurormadhye niveśya suranāyike
niyāmanādikaṃ karma krāmaṇāntaṃ varānane
rasāṅkuśena mantreṇa kartavyaṃ sādhakena tu // Ras_2.109

yaḥ purā devadeveśi varṇito rasabhairavaḥ
sadyojātaṃ tasya jānu vāmadevaṃ tu guhyakam // Ras_2.110

aghoraṃ hṛdayaṃ tasya vaktraṃ tatpuruṣaṃ smṛtam
yāvad bhrūmadhyam īśānam ardhacandraṃ lalāṭakam // Ras_2.111

bindur deveśi tasyordhve bindorūrdhve sthito nadaḥ
lalāṭaśirasormadhye śaktistatraiva saṃsthitā // Ras_2.112

vyāpinī brahmarandhrasthā tasyordhve tūnmanā bhavet
unmanā unmanībhāvam unmanāpadamavyayam // Ras_2.113

tasyordhve paramaṃ satyaṃ vyomasthāyi parātparam
śūnyaṃ śūnyaṃ punaḥ śūnyaṃ triśūnyaṃ ca nirāmayam // Ras_2.114

nabhaśca gaganaṃ vyoma khamākāśaṃ ca kevalam
niṣkalaṃ nirmalaṃ nityaṃ nistaraṅgaṃ nirāmayam // Ras_2.115

niṣprapañcaṃ nirādhāraṃ nirguṇaṃ guṇagocaram
evaṃrūpaṃ sadā dhyāyet svadehe rasabhairavam // Ras_2.116

yadā ca niścalaṃ dhyāyet yadā ca niścalaṃ manaḥ
vahnimadhye tadā sūto badhyate niścalastathā // Ras_2.117

yadā ca calati dhyānaṃ raso vahnau na tiṣṭhati // Ras_2.118

maṇḍalasya bahiḥ rātrau surāmatsyāmiṣādibhiḥ
arcayed yakṣagandharvān piśācān rākṣasāṃstathā // Ras_2.119

kriyākaraṇavighnāśca phalavighnāśca koṭiśaḥ
sambhavanti tathā tattac chāntyai ca vaṭukeśvaram
arcānugrahaṣaṭkaṃ ca sampūjyādau samācaret // Ras_2.120

karmānte ca punarbālam aṣṭāṣṭakamanugraham
sampūjya viniyuñjyāt tat siddhadravyaṃ tu siddhidam // Ras_2.121

siddhastu nāśayedvādaṃ taddeśaṃ tu parityajet
bhramenmādhukarīṃ bhikṣāṃ susiddhe tu mahārase // Ras_2.122

pramādādutthito vighno rasabandhe kṛte sati
rasaśāntirvidhātavyā rasakṣobhaṃ na kārayet // Ras_2.123

rasaṃ na darśayeddevi nārīhaste na pātayet
nāryai guhyaṃ na vaktavyaṃ dravyaṃ tābhyo hi gopayet // Ras_2.124

paradravyair na kartavyaṃ paradārānna saṃspṛśet
parānnaṃ naiva bhuñjīta parāṃścaiva na viśvaset // Ras_2.125

na deyaṃ duṣṭabuddhīnāṃ goṣṭhīrūpeṇa yācake // Ras_2.126

aṣṭamyāṃ paurṇamāsyāṃ ca amāvāsyāṃ yugādiṣu
ayane viṣuve caiva caturdaśyāṃ viśeṣataḥ
rasotsavaṃ prakurvīta yathāvittānusārataḥ // Ras_2.127

evaṃ rasotsavaṃ devi yaḥ kuryādbhaktisaṃyutaḥ
brahmahatyādipāpāni naśyanti vividhāni ca // Ras_2.128

anena vidhinā yatra pūjāṃ kurvanti sādhakāḥ
na tatra rogadaurgatyaṃ netayaḥ prabhavanti ca // Ras_2.129

evaṃvidhāṃ rase pūjāṃ pratiṣṭhāpya yathāvidhi
paścātkarma vidhātavyam ātmanaḥ śubhamicchatām // Ras_2.130

anyathā kurute yastu tasya siddhirna jāyate
apāyaḥ pāpaśaṅkā ca buddhibhaṅgo hi jāyate // Ras_2.131

avajñā rogajātaṃ ca saṃdehaśca pade pade
ālasyādgurulobhācca parasya kathanena ca
utpannamapi vijñānaṃ haranti kulakāḥ priye // Ras_2.132

dīkṣito rasakarmāṇi mantranyāsavidācaret
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotum icchasi // Ras_2.133

Tṛtīyaḥ paṭalaḥ [Mantranyāsāḥ]

śrīdevyuvāca

bhagavan devadeveśa lokanātha jagatpate
mantranyāsaṃ samācakṣva rasakarmopakārakam // Ras_3.1

śrībhairava uvāca

punaranyaṃ pravakṣyāmi mantramūrtiṃ rasāṅkuśīm
pañcamaṃ tu gṛhaṃ devi durlabhaṃ devadānavaiḥ // Ras_3.2

catvāraḥ pradhānagṛhāḥ haṃsagṛhaṃ tu pañcamam
yatra siddhir makārādiḥ tiṣṭhate pañcame gṛhe // Ras_3.3

liṅgāśrayaṃ yathā rūpaṃ liṅgimāyā tu liṅginī
gaganena tu sā jñeyā bhagarekhā tu pañcame // Ras_3.4

praṇavaṃ pūrvam uccārya bījaṃ śabdamanuttaram
hrīṃkāraṃ caiva krīṃkāraṃ haṃsabuddhimanantaram // Ras_3.5

kālapāśaṃ mahāmantraṃ gṛhṇīyāt sādhakeśvaraḥ
mahārambhe tu tanmantraṃ pratīhāraṃ rasāṅkuśīm // Ras_3.6

lakṣamekaṃ japettasya mahāsiddhiḥ pravartate
bālavatsapurīṣaṃ tu tataḥ kenaiva grāhayet // Ras_3.7

citāgnibhasma tenaiva grāhayet parameśvari
kṣetraṃ taduttamaṃ sthānaṃ rasendrastatra tiṣṭhati // Ras_3.8

mārjanyā mārjayetsthānaṃ kubjikākhyā tu khecarī
dvātriṃśadakṣarā devi pañcanādeṣu saṃsthitā // Ras_3.9

tataḥ siddhāśca catvāraḥ puruṣāṣṭādaśa smṛtāḥ
arthapañcakasaṃyuktā dhyānaṃ syāt pañcakaṃ punaḥ // Ras_3.10

yoginīṣaṭkasaṃyuktaṃ saptaviṃśatkramānvitam
ekāśītipadairyuktaṃ pañcāvaraṇasaṃyutam // Ras_3.11

anena kramayogena mārjanīṃ paripūjayet
anena mārjayet kṣetraṃ rasendro yatra tiṣṭhati // Ras_3.12

upalepaṃ tu tatraiva caṇḍaghaṇṭāṃ tu kārayet
pūrve gṛhe tu sā devī caṇḍaghaṇṭā vyavasthitā // Ras_3.13

caṇḍabhairavikā devī saṃsthitā dakṣiṇe gṛhe
gomayaṃ tena gṛhṇīyāl lepanārthaṃ varānane // Ras_3.14

caṇḍakāpālinī devī saṃsthitā cottare gṛhe
gṛhītvā codakaṃ tena lepayedbhūmimaṇḍalam // Ras_3.15

saptadaśākṣarāṃ kālīṃ khallapāṣāṇato nyaset
dvātriṃśadakṣaraṃ ghoraṃ mardake tu niyojayet // Ras_3.16

gṛhṇīyāt kāñjikāṃ devi kālapāśena mantritaḥ
evaṃ sukarmasaṃyogaṃ kurute khecarīkulam // Ras_3.17

aṣṭāśītisahasrāṇi yāḥ sthitā divyakhecarī
tāḥ sarvāḥ kiṃkarāstasya auṣadhaṃ peṣayanti tāḥ // Ras_3.18

tāsāṃ sarvaṃ tu mantraikaṃ caturakṣarasaṃyutam Ras_3.19ab

so 'haṃ haṃsaḥ |

sā vidyā khecarīṇāṃ tu nāmnāṃ tu kulakhecarī // Ras_3.19cd

rājikāṃ saindhavaṃ nyasya sā vidyā kulakhecarī
mantrayet kāñjikāṃ tatra mantrarājo rasāṅkuśī // Ras_3.20

astravidyāṃ japettatra yā jñātā pūrvabhārgave
guḍeṣṭakāṃ tu saṃmardya priye tanmarditaṃ rasam // Ras_3.21

kā kathā mantrarājasya na vākyaṃ triśirasya ca
ṣaḍaṅgaṃ yojayet tāṃ tu tvaritaṃ dhārayet tataḥ // Ras_3.22

ḍāmarākhyaṃ mahāmantraṃ dhamanīṣu niyojayet
cintāmaṇimahāvidyāṃ kavaceṣu niyojayet // Ras_3.23

caṇḍikāyā mahāmantraṃ taṃ tu pātre niyojayet
navavidyāṃ varārohe vinyasettuṣagomaye // Ras_3.24

tripurābhairavīṃ devīṃ rājikākāñjike nyaset
guḍasya kālarātris tu nyastavyā vīravandite // Ras_3.25

trikūṭākṣaṃ trinetraṃ tu analasya tu vinyaset
udake vinyaseddevi caturaśīticaṇḍikāḥ // Ras_3.26

kṣetrapālamaghorāstraṃ nyastavyaṃ koṣṭhake priye
mahāpāśupatāstraṃ tu mūṣāyāṃ ca niyojayet // Ras_3.27

etanmantragaṇaṃ devi rasasthāne niyojayet
tadā tu sidhyate tasya sādhakasya phalaṃ priye // Ras_3.28

rasāṅkuśaṃ mahāmantraṃ japettu hṛdayāntare
anye ye yoginīmantrāḥ sarvānnārīśca jāpayet // Ras_3.29

aprakāśaṃ tu tenaiva mantrarājaṃ rasāṅkuśam
aprakāśaṃ ca nārīṇāṃ rakṣayetpraṇavaṃ tathā
mahāsamayavibhraṃśaṃ nārīṇāṃ hṛdayaṃ yathā // Ras_3.30

kubjikādyāstu ye mantrā mayā te saṃprakāśitāḥ
trailokyaṃ kṣobhitāste tu na manyante mama priye // Ras_3.31

rasāṅkuśena jñānena trailokyaṃ vaśyatāṃ vrajet // Ras_3.32

mantranyāsamiti jñātvā yantramūṣāgnimānavit
kurvāṇo rasakarmāṇi siddhiṃ prāpnoti sādhakaḥ // Ras_3.33

Caturthaḥ paṭalaḥ [Yantramūṣāgnivarṇanaḥ]

śrīdevyuvāca

yantramūṣāgnimānāni na jñātvā mantravedyapi
kiṃ karoti mahādeva tāni me vaktumarhasi // Ras_4.1

śrībhairava uvāca

rasoparasalohāni vasanaṃ kāñjikam viḍam
dhamanīlohayantrāṇi khallapāṣāṇamardakam // Ras_4.2

koṣṭhikā vakranālaṃ ca gomayaṃ sāramindhanam
mṛnmayāni ca yantrāṇi musalolūkhalāni ca // Ras_4.3

saṇḍasīpaṭṭasaṃdaṃśaṃ mṛtpātrāyaḥkaṭorakam
pratimānāni ca tulāchedanāni kaṣopalam // Ras_4.4

vaṃśanāḍīlohanāḍīm ūṣāṅgārāṃs tathauṣadhīḥ
snehāmlalavaṇakṣāraviṣāṇyupaviṣāṇi ca // Ras_4.5

evaṃ saṃgūhya sambhāraṃ karmayogaṃ samācaret // Ras_4.6

dravadravyeṇa bhāṇḍasya pūritārdhodarasya ca
mukhe tiryakkṛte bhāṇḍe rasaṃ sūtreṇa lambitam
taṃ svedayet talagataṃ dolāyantramiti smṛtam // Ras_4.7

lohamūṣādvayaṃ kṛtvā dvādaśāṅgulamānataḥ
īṣac chidrānvitām ekāṃ tatra gandhakasaṃyutām // Ras_4.8

mūṣāyāṃ rasayuktāyām anyasyāṃ tāṃ praveśayet
toyaṃ syāt sūtakasyādhaḥ ūrdhvādho vahnidīpanam // Ras_4.9

rasonakarasaṃ bhadre yatnato vastragālitam
dāpayetpracuraṃ yatnāt āplāvya rasagandhakau // Ras_4.10

sthālikāyāṃ nidhāyordhvaṃ sthālīm anyāṃ dṛḍhāṃ kuru
saṃdhiṃ vilepayedyatnāt mṛdā vastreṇa caiva hi // Ras_4.11

sthālyantare kapotākhyaṃ puṭaṃ karṣāgninā sadā
yantrasyādhaḥ karīṣāgniṃ dadyāttīvrāgnimeva vā // Ras_4.12

evaṃ tu tridinaṃ kuryāt tato yantraṃ vimocayet
taptodake taptacullyāṃ na kuryācchītale kriyām // Ras_4.13

na tatra kṣīyate sūto na ca gacchati kutracit
anena kramayogena kuryādgandhakajāraṇam // Ras_4.14

ūrdhvaṃ vahniradhaścāpo madhye tu rasasaṃgrahaḥ
mūṣāyantramidaṃ devi jārayedgaganādikam // Ras_4.15

garbhayantraṃ pravakṣyāmi piṣṭikābhasmakāraṇam
caturaṅguladīrghāṃ tu mūṣikāṃ mṛnmayīṃ dṛḍhām // Ras_4.16

tryaṅgulāṃ madhyavistāre vartulaṃ kārayenmukham
lohasya viṃśatirbhāgā eko bhāgastu gugguloḥ // Ras_4.17

suślakṣṇaṃ peṣayitvā tu toyaṃ dadyāt punaḥ punaḥ
mūṣālepaṃ tataḥ kuryāt tale piṣṭīṃ ca nikṣipet // Ras_4.18

tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet
ahorātraṃ trirātraṃ vā rasendro bhasmatāṃ vrajet // Ras_4.19

jāraṇe māraṇe caiva rasarājasya rañjane
yantramekaṃ paraṃ marma yatrauṣadhyo mahābalam // Ras_4.20

auṣadhīrahitaścāyaṃ haṭhādyantreṇa badhyate
sarvatra sūtako yāti muktvā bhūdharalakṣaṇam // Ras_4.21

devatābhiḥ samākṛṣṭo loṣṭastho 'pi hi gacchati
tasmādyantrabalaṃ caikaṃ na vilaṅghyaṃ vijānatā // Ras_4.22

mantrauṣadhisamāyogāt susiddhaṃ kurute hy ayam
mantro 'ghoro 'tra japtavyo japānte pūjayedrasam // Ras_4.23

ekānte tu kriyā kāryā dṛṣṭānyairviphalā bhavet // Ras_4.24

gandhakasya kṣayo nāsti na rasasya kṣayo bhavet
kṣayo yantrasya vijñeyaḥ yantre vikriyate kriyā
alābhe kāntalohasya yantraṃ lohena kārayet // Ras_4.25

vahnilakṣyam avijñāya rasasyārdhakṣayo bhavet
yantrakṣayavidhijñasya caturthāṃśakṣayo bhavet // Ras_4.26

dvimāsena dvitīyāṃśaṃ tṛtīyāṃśaṃ tribhirbhavet
mahāgniṃ sahate hy eṣa sārito yatra tiṣṭhati // Ras_4.27

kharparaṃ sikatāpūrṇaṃ kṛtvā tasyopari nyaset
aparaṃ kharparaṃ tatra śanairmṛdvagninā pacet // Ras_4.28

pañcakṣāraistathā mūtrair lavaṇaiśca viḍaṃ tataḥ
haṃsapākaḥ sa vijñāto yantratantrārthakovidaiḥ // Ras_4.29

kṛṣṇā raktā ca pītā ca śuklavarṇā ca mṛttikā
ādyā śreṣṭhā kaniṣṭhāntyā madhyamā madhyamā matā // Ras_4.30

dagdhadhānyatuṣopetā mṛttikā koṣṭhikāvidhau
vakranālakṛtā vāpi śasyate surasundari // Ras_4.31

gārā dagdhā tuṣā dagdhā dagdhā valmīkamṛttikā
ajāśvānāṃ malaṃ dagdhaṃ yāvattat kṛṣṇatāṃ gatam // Ras_4.32

vāsakasya ca pattrāṇi valmīkasya mṛdā saha
peṣayedvahnitoyena yāvattat ślakṣṇatāṃ gatam // Ras_4.33

mardayettena badhnīyāt vakranālaṃ ca koṣṭhikām // Ras_4.34

gārā dagdhā tuṣā dagdhā dagdhā valmīkamṛttikā
cīramaṅgārakaḥ kiṭṭaṃ vajreṇāpi na bhidyate // Ras_4.35

dagdhāṅgārasya ṣaḍbhāgā bhāgaikā kṛṣṇamṛttikā
cīramaṅgārakaḥ kiṭṭaṃ vajramūṣā prakīrtitā // Ras_4.36

tuṣaṃ vastrasamaṃ dagdhāṃ mṛttikā caturaṃśikā
kupīpāṣāṇasaṃyuktā varamūṣā prakīrtitā // Ras_4.37

prakāśā cāndhamūṣā ca mūṣā tu dvividhā smṛtā // Ras_4.38

prakāśamūṣā deveśi śarāvākārasaṃyutā
dravyanirvāhaṇe sā ca vādikaiḥ supraśasyate // Ras_4.39

andhamūṣā tu kartavyā gostanākārasaṃnibhā
pidhānakasamāyuktā kiṃcid unnatamastakā // Ras_4.40

pattralepe tathā raṅge dvaṃdvamelāpake tathā
saiva chidrānvitā mandā gambhīrā sāraṇocitā // Ras_4.41

tilabhasma dvir aṃśaṃ tu iṣṭakāṃśasamanvitam
bhasmamūṣā tu vijñeyā tārāsaṃśodhane hitā // Ras_4.42

mokṣakṣārasya bhāgau dvau iṣṭakāṃśasamanvitau
mṛdbhāgās tāraśuddhyartham uttamā varavarṇini // Ras_4.43

raktavargeṇa sammiśrā raktavargapariplutā
raktavargakṛtālepā sarvaśuddhiṣu śobhanā // Ras_4.44

śuklavargeṇa sammiśrā śuklavargapariplutā
śuklavargakṛtālepā śuklaśuddhiṣu śobhanā // Ras_4.45

viḍavargeṇa sammiśrā dhṛtimicchati jāraṇe
nirvāhaṇaṃ prakurvīta raktavargapraliptayā // Ras_4.46

viṣaṭaṅkaṇaguñjābhiḥ mūṣālepaṃ tu kārayet
prakāśāyāṃ prakurvīta yadi vāṅgāralepanam // Ras_4.47

tasyāṃ vinyasya mūṣāyāṃ dravyamāvartayedbudhaḥ
lepo varṇapuṭaṃ devi raktamṛtsindhubhūkhagaiḥ // Ras_4.48

āvartamāne kanake pītā tāre sitā prabhā
śulve nīlanibhā tīkṣṇe kṛṣṇavarṇā sureśvari // Ras_4.49

vaṅge jvālā kapotābhā nāge malinadhūmakā
śaile tu dhūsarā devi āyase kapilaprabhā // Ras_4.50

ayaskānte dhūmravarṇā sasyake lohitā bhavet
vajre nānāvidhā jvālā khasattve pāṇḍuraprabhā // Ras_4.51

na visphuliṅgo na ca budbudaśca yadā na rekhāpaṭalaṃ na śabdaḥ
mūṣāgataṃ ratnasamaṃ sthiraṃ ca tadā viśuddhaṃ pravadanti loham // Ras_4.52

pratīvāpaḥ purā yojyo niṣekastadanantaram
chādanaṃ tu pratīvāpaḥ niṣekaṃ majjanaṃ viduḥ
abhiṣekaṃ tadicchanti snapanaṃ kriyate tu yat // Ras_4.53

vāpo niṣekaḥ snapanaṃ drute nirmalatāṃ gate
uṣṇenaiva hi vāñchanti śītalaṃ na ca vāñchati // Ras_4.54

śukladīptiḥ saśabdaśca yadā vaiśvānaro bhavet
lohāvartaḥ sa vijñeyaḥ sattvaṃ patati nirmalam // Ras_4.55

ṣoḍaśāṅgulavistīrṇaṃ hastamātrāyataṃ śubham
dhātusattvanipātārthaṃ koṣṭhakaṃ varavarṇini // Ras_4.56

vaṃśakhādiramādhūkabadarīdārusambhavaḥ
paripūrṇaṃ dṛḍhāṅgāraiḥ dhamedvātena koṣṭhakam
bhastrayā jvālamārgeṇa jvālayecca hutāśanam // Ras_4.57

pravitatamukhabhāgaṃ saṃvṛtāntaḥpradeśaṃ sthalaracitacirāntarjālakaṃ koṣṭhakaṃ syāt
bakagalasamamānaṃ vaṅkanālaṃ vidheyaṃ śuṣiranalinikā syānmṛnmayī dīrghavṛttā // Ras_4.58

mṛnmaye lohapātre vā ayaskāntamaye 'thavā
pāṣāṇe sphaṭike vātha muktāśailamaye 'thavā // Ras_4.59

sudṛḍho mardakaḥ kāryaḥ caturaṅgulakocchrayaḥ
sa ca lohamayaḥ śailo hy ayaskāntamayo 'thavā // Ras_4.60

aghorāstrābhidhānena mahāpāśupatena vā
mantreṇa racayecchuddhiṃ bhūmiṃ tenaiva śodhayet // Ras_4.61

indhanāni ca sarvāṇi dravyāṇi ca viśeṣataḥ
dāhakaṃ jvālayettena khallaṃ tenaiva śodhayet // Ras_4.62

rasaṃ viśodhayettena vinyaset divase śubhe
khallopari nyasitvā ca śivamūrtimanusmaret // Ras_4.63

devatānugrahaṃ prāpya yantramūṣāgnimānavit
deveśi rasasiddhyarthaṃ jānīyāt oṣadhīrapi // Ras_4.64

yantramūṣāgnimānāni varṇitāni sureśvari
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi // Ras_4.65

Pañcamaḥ paṭalaḥ [Oṣadhinirṇaya]

śrīdevyuvāca

niyāmanādikaṃ karma krāmaṇāntaṃ sureśvara
yayā sampadyate hy eṣām oṣadhīṃ vaktumarhasi // Ras_5.1

śrībhairava uvāca

sarpākṣo vahnikarkoṭī kañcukī jalabindujā
śatāvarī bhṛṅgarājaḥ śarapuṅkhā punarnavā // Ras_5.2

maṇḍūkaparṇī matsyākṣī brahmadaṇḍī śikhaṇḍinī
anantā kākajaṅghā ca kākamācī kapotikā // Ras_5.3

viṣṇukrāntā sahacarā sahādevī mahābalā
balā nāgabalā kṛṣṇā cakramardaḥ kuruṅgiṇī // Ras_5.4

pāṭhā cāmalakī nīlī jvālinī padmacāriṇī
phaṇitrijihvā gojihvā kokilākṣo ghanadhvaniḥ // Ras_5.5

ākhuparṇī triparṇī ca dviparṇī caikaparṇikā
tittiḍī kṣīriṇī rāsnā meṣaśṛṅgī ca kukkuṭī // Ras_5.6

kṛṣṇaparṇī ca tulasī śvetā ca girikarṇikā
etā niyāmakauṣadhyaḥ puṣpamūladalānvitāḥ
dolāsvedaḥ prakartavyo mūlenānena suvrate // Ras_5.7

caṇḍālī rākṣasī vyāghrī khaḍgārī gajakarṇikā
śaṅkhapuṣpyagnidhamanī lāṅgalī bālamocakā // Ras_5.8

raktasnuhī raktaśṛṅgī raktikā nīlacitrakaḥ
śṛgālajihvā bṛhatī vajrā cakrī ca rājikā // Ras_5.9

ekavīrā narakasā rudantī brahmacāriṇī
uccaṭā māninīkandā kumārī raktacitrakaḥ // Ras_5.10

lakṣmīḥ śākhoṭakaścaiva kañcukī meṣaśṛṅgikā
himāvatī somalatā modā vyāghranakhī śamī // Ras_5.11

kāñcanī vanarājī ca kākamācī ca keśinī
ajamārī koṭarākṣī hanūmatyaṅganāyikā // Ras_5.12

narajīvā hemapuṣpī kākamuṇḍī ca kālikā
toyavallī gajārī ca haṃsāṅghrī kuhukaṃvikā
tāmbūlī sūryabhaktā ca rasanirjīvakārikāḥ // Ras_5.13

kaṭutumbī ca gosandhī devadālīndravāruṇī
vākucī brahmabījāni kārpāsaṃ kṛṣṇajīrakam // Ras_5.14

kaṅgunī kṛṣṇakanakaṃ śvetārkaṃ ca pipīlijam
dantinī yavaciñcā ca karkoṭī kāravallikā // Ras_5.15

gojihvā kākajaṅghā ca mahākālī ca śambarī
śvetaguñjā sitāṅkolaḥ paṭolī bilvameva ca
ekaikamoṣadhībījaṃ mārayedrasabhairavam // Ras_5.16

raktasnuhī somalatā rudantī raktacitrakaḥ
śākhoṭakī dagdharuhā modinī vṛddhadārukaḥ // Ras_5.17

triśūlī kṛṣṇamārjārī cakrikā kṣīrakukkuṭī
devadālī śaṅkhapuṣpī kākamācī hanūmatī // Ras_5.18

nīlajyotis tṛṇajyotir utkaṭā hemavallarī
tridaṇḍī brahmadaṇḍī ca cakrāṅkī sthalapadminī // Ras_5.19

nāgajihvā nāgakarṇī vīrā vartulaparṇikā
arkapattrī vaṃśapattrī tāmraparṇī tatheśvarī
indurī devadeveśi rasabandhakarāḥ priye // Ras_5.20

tīvragandharasasparśair dravyaiḥ sthāvarajaṅgamaiḥ
mriyate badhyate caiva rasaḥ svedanamardanāt // Ras_5.21

sūryāvartaśca kadalī vandhyā kośātakī tathā
vajrakandodakakaṇā kākamācī ca śigrukaḥ // Ras_5.22

devadālī ca deveśi drāvikāḥ parikīrtitāḥ
doṣān haranti yogina dhātūnāṃ pāradasya ca // Ras_5.23

kākamācī ghanaravaḥ kāsamardaḥ kṛtāñjaliḥ
varāhakarṇī saṭirī haṃsadāvī śatāvarī // Ras_5.24

tāmbūlī nāginī brahmī haṃsapādī ca lakṣaṇā
arjunī kṣīranālī ca kāravello 'rkapattrikā
vyāghrī cavī kuravakaḥ krāmikāḥ suravandite // Ras_5.25

brahmadaṇḍaḥ sudaṇḍaśca lohadaṇḍastṛtīyakaḥ
ete rasāyane yogyā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ // Ras_5.26

bhūpāṭalī ca kaumārī siṃhavallī ca śūkarī
hemaparṇī paṭolī ca nāgavallī ca bhṛṅgarāṭ
ityaṣṭa mūlikāḥ proktāḥ pañcaratnaṃ śṛṇu priye // Ras_5.27

mantrasiddhāsanā devī tathā kaṅkālakhecarī
indirā ca kṣamāpālī pañcamī tu niśācarī
pañcaratnamidaṃ devi rasaśodhanajāraṇe // Ras_5.28

rasasya bandhane śastam ekaikaṃ suravandite
rasāṅkuśena gṛhṇīyāt pañcaratnāni suvrate
dadāti khecarīṃ siddhiṃ rasabhairavasaṃgame // Ras_5.29

trikṣāraṃ ṭaṅkaṇakṣāro yavakṣāraśca sarjikā
tilāpāmārgakadalī palāśaśigrumocikāḥ
mūlakārdrakaciñcāśca vṛkṣakṣārāḥ prakīrtitāḥ // Ras_5.30

amlavetasajambīraluṅgāmlacaṇakāmlakam
nāraṅgaṃ tintiṇīkaṃ ca cāṅgeryamlagaṇottamāḥ // Ras_5.31

sāmudraṃ saindhavaṃ caiva cūlikālavaṇaṃ tathā
sauvarcalaṃ ca kācaṃ ca lavaṇāḥ pañca kīrtitāḥ // Ras_5.32

saktukaṃ kālakūṭaṃ ca sitamustā tathaiva ca
śṛṅgī kṛṣṇaviṣaṃ caiva pañcaite tu mahāviṣāḥ // Ras_5.33

snuhyarkonmattakaṃ caiva karavīraṃ ca lāṅgalī
pañcaivopaviṣā mukhyāḥ tailāni hy uttamāni vai
kusumbhakaṅguṇīnaktātilasarṣapajāni tu // Ras_5.34

hastyaśvachāganārīṇāṃ mūtraṃ gavyaṃ ca pañcamam // Ras_5.35

pittaṃ pañcavidhaṃ matsyagavāśvanarabarhijam // Ras_5.36

vasā pañcavidhā matsyameṣāhinarabarhijā // Ras_5.37

kapotacāṣagṛdhrāṇāṃ śikhikukkuṭayośca viṭ // Ras_5.38

mañjiṣṭhā kuṅkumaṃ lākṣā khadiraścāsanaṃ tathā
raktavargastu deveśi pītavargamataḥ śṛṇu
kusumbhaṃ kiṃśukaṃ rātrī pataṃgo madayantikā // Ras_5.39

śuklavargaḥ sudhākūrmaśaṅkhaśuktivarāṭikāḥ // Ras_5.40

guñjāṭaṅkaṇamadhvājyaguḍā drāvaṇapañcakam // Ras_5.41

kācaṭaṅkaṇasauvīraṃ śodhanatritayaṃ priye // Ras_5.42

sarve malaharāḥ kṣārāḥ sarve cāmlāḥ prabodhakāḥ
viṣāṇi ca tamoghnāni snehā mārdavakārakāḥ // Ras_5.43

ityoṣadhigaṇāḥ proktāḥ siddhidā rasasaṃgame
kriyāṃ kurvanti tadyogāt śaktayaśca mahārasāḥ // Ras_5.44

tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi // Ras_5.45

Ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ [Abhrakādilakṣaṇasaṃskāranirṇaya]

śrīdevyuvāca

devadeva mahādeva śaktīnāṃ lakṣaṇaṃ katham
rasakarmaṇi yogyatve saṃskāras tasya kathyatām // Ras_6.1

śrībhairava uvāca

kadācidgirijā devī haraṃ dṛṣṭvā manoharam
mumoca yattadā vīryaṃ tajjātaṃ śubhamabhrakam
pītaṃ kṛṣṇaṃ tathā śuklaṃ raktaṃ bhūmeśca saṃgamāt // Ras_6.2

abhrakaṃ kāntapāṣāṇaṃ vajraṃ vaikrāntakaṃ śṛṇu // Ras_6.3

pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajraṃ cābhraṃ caturvidham
pināke 'gniṃ praviṣṭe tu śabdaś ciṭiciṭir bhavet // Ras_6.4

dardure 'gniṃ praviṣṭe tu śabdaḥ kukkuṭavadbhavet
agniṃ praviṣṭaṃ nāgaṃ tu phūtkāraṃ devi muñcati // Ras_6.5

agniṃ praviṣṭaṃ vajraṃ tu vajravattiṣṭhati priye // Ras_6.6

kuṣṭhapradaṃ pinākābhraṃ darduraṃ maraṇapradam
nāgaṃ dehagataṃ nityaṃ vyādhiṃ kuryād bhagaṃdaram // Ras_6.7

rase rasāyane caiva yojyaṃ vajrābhrakaṃ priye
anekavarṇabhedena taccaturvidhamabhrakam // Ras_6.8

raktaṃ pītaṃ ca hemārthe kṛṣṇaṃ hemaśarīrayoḥ
tārakarmaṇi śuklaṃ ca kācakiṭṭaṃ sadā tyajet // Ras_6.9

ekapattraṃ kṛtaṃ pūrvam abhrakaṃ suranāyike
agastyapuṣpatoyena kumudānāṃ rasena ca // Ras_6.10

kapitindukajambīrameghanādapunarnavaiḥ
yavaciñcāranālāmlakaravīrāruṇotpalaiḥ // Ras_6.11

vanasūraṇabhūdhātrībhiṇḍīmūlāmlavetasaiḥ
meṣaśṛṅgīśaśavasāśṛṅgatailaśamīrasaiḥ // Ras_6.12

vajravallīkṣīrakandamaricaiḥ sumukhena ca
tridinaṃ svedayed devi jāyate doṣavarjitam // Ras_6.13

dhānyābhrakaṃ purā kṛtvā suślakṣṇaṃ navanītavat
triṃśatpalaṃ vyomarajaḥ kṣudramatsyapaladvayam // Ras_6.14

tilacūrṇapalaṃ guñjātripalaṃ pādaṭaṅkaṇam
godhūmabaddhā tatpiṇḍī pañcagavyena bhāvitā // Ras_6.15

dhamanāt koṣṭhikāyantre bhastrābhyāṃ tīvravahninā
patatyabhrakasattvaṃ tu sattvāni nikhilāni ca // Ras_6.16

svedanauṣadhiniryāsalolitaṃ puṭitaṃ muhuḥ
mṛtaṃ tu pañcaniculapuṭair bahulapotakam // Ras_6.17

piṇḍitaṃ vyoma niṣkledaṃ dattvā sattvaṃ nirañjanam
umāphalaiśca puṣpaiśca ṣaṣṭikāmlapariplutaiḥ
aumadaṇḍavimardena gamanaṃ dravati sphuṭam // Ras_6.18

agnijāraṃ nave kumbhe sthāpayitvā dharottaram
gaganaṃ dravati kṣipraṃ muktāphalasamaprabham // Ras_6.19

śatadhā kañcukīcūrṇaṃ kañcukīrasabhāvitam
drāvayedgaganaṃ devi lohāni sakalāni ca // Ras_6.20

dhānyāmlake paryyuṣitaṃ niculakṣāravāriṇi
sthitaṃ taddravatāṃ vāti nirleparasasannibham // Ras_6.21

agastyapuṣpatoyena piṣṭvā sūraṇakandake
koṣṭhabhūmigataṃ māsaṃ jāyate rasasannibham // Ras_6.22

chāgamūtreṇa saṃsiktaṃ kapitindukareṇunā
abhrakaṃ vāpitaṃ devi jāyate jalasannibham // Ras_6.23

kākinīvījacūrṇena ghṛṣṭamabhrakajaṃ rajaḥ
snuhikṣīreṇa saptāhaṃ siktaṃ dhmātaṃ drutaṃ bhavet // Ras_6.24

apāmārgasya pañcāṅgam abhrakaṃ ca supeṣitam
sthāpayenmṛnmaye pātre tadbhavet salilaṃ yathā // Ras_6.25

ghṛṣṭamabhrakacūrṇaṃ tu kapālīmaricaiḥ saha
śilayā vāpitaṃ bhūyo 'py agastyarasasaṃyutam // Ras_6.26

mārjārapādīsvarasaphalamūlāmlamarditam
mātuluṅgaphale nyastaṃ vrīhimadhye nidhāpayet
taddravet pakṣamātreṇa śilāsaindhavayojitam // Ras_6.27

ekapatrīkṛtaṃ saptadinaṃ munirase kṣipet
dārvīmaricasaṃmiśraṃ maurvīrasapariplutam // Ras_6.28

sauvarccalayuto meghā vajravallīrasaplutaḥ
śarāvasaṃpuṭe dhmāto jāyate jalasannibhaḥ // Ras_6.29

vegāphalasya cūrṇena samamabhrakajaṃ rajaḥ
bhāvitāṃ kuliśakṣīre dhmātaṃ dravati tatkṣaṇāt // Ras_6.30

vajravallīrasaiḥ piṣṭvā vyoma sauvarcalānvitam
śarāvasaṃṣuṭe paktvā dravet salilasannibham // Ras_6.31

gomāṃsasaindhavārkaistu munitoyayutaṃ punaḥ
kadalīkandakāntaḥsthaṃ gomayāgnau tryahaṃ dravet // Ras_6.32

kṛṣṇābhrapatraṃ saṃgṛhya pīlutailena lepayet
saptāhamātape taptam āmle kṣiptvā dinatrayam // Ras_6.33

vajrārkacitrakakṣāraṃ tumbīkṣārastathārjunaḥ
sarjakṣāro yavakṣāraṣṭaṅkaṇaścāṣṭamo bhavet // Ras_6.34

kṣīrakandarasaṃ caiva vajrakandarasaṃ tathā
vṛhatītrayasaṃyuktaṃ kṣāravargañca lepayet // Ras_6.35

kalkenānena liptaṃ tat patrābhraṃ kāṃsyabhājane
dhamanāt sūryyatāpotthāt tridinena drutaṃ bhavet // Ras_6.36

athavābhrakapatraṃ tu kañcukokṣīramadhyagam
bhāvayecca tathā tena yāvaccūrṇaṃ tato bhavet // Ras_6.37

grāhayedabhrapatrāṇi nikṣipyāmle dinatrayam
lepayettena kalkena kāṃsyapātre nidhāpayet
sūryyatāpena saptāhaṃ drutiḥ sañjāyate kṣaṇāt // Ras_6.38

kākāṇḍīphalacūrṇena drāvakaiḥ pañcabhistathā
abhrakasya yutaṃ cūrṇaṃ dhmātaṃ mūṣāgataṃ dravat // Ras_6.39

bhrāmakaṃ cumbakaṃ caiva karṣakaṃ drāvakaṃ tathā
evaṃ caturvidhaṃ kāntaṃ romakāntañca pañcamam // Ras_6.40

ekadvitricatuḥpañca sarbbatomukhameva tat
pītaṃ kṛṣṇaṃ tathā raktaṃ trivarṇaṃ syāt pṛthak pṛthak // Ras_6.41

krameṇa devatāstatra brahmaviṣṇumaheśvarāḥ // Ras_6.42

sparśavedhi bhavet pītaṃ kṛṣṇaṃ śreṣṭhaṃ rasāyane
raktavarṇaṃ mahābhāge rasabandhe praśasyate // Ras_6.43

bhrāmakaṃ tu kaniṣṭhaṃ syāt cumbakaṃ madhyamaṃ priye
uttamaṃ karṣakaṃ devi drāvakaṃ cottamottamam // Ras_6.44

bhrāmayellohajātaṃ tu tatkāntaṃ bhrāmakaṃ priye
cumbayeccumbakaṃ kāntaṃ karṣayet karṣakaṃ priye // Ras_6.45

yatsākṣāddrāvayellohaṃ takrāntaṃ drāvakaṃ bhavet
tadromakāntaṃ sphuṭitāt yathā romodgamo bhavet // Ras_6.46

kaniṣṭhaṃ syādekamukhaṃ madhyaṃ dvitrimukhaṃ bhavet
catuḥpañcamukhaṃ śreṣṭham uttamaṃ sarvatomukham // Ras_6.47

bhrāmakaṃ cumbakañcaiva vyādhināśe praśasyate
rase rasāyane caiva karṣakaṃ drāvakaṃ hitam // Ras_6.48

madonmattagajaḥ sūtaḥ kāntamaṅkuśamucyate
kṣetraṃ khātvā grahītavyaṃ tatprayatnena bhūyasā // Ras_6.49

mārutātapavikṣiptaṃ varjayet surasundari
bahiḥsthitaṃ tvayaskāntaṃ chāgaraktena bhāvayet // Ras_6.50

chāgaraktapraliptena vāsasā pariveṣṭayet
chāgacarmaparīveṣṭya vinyaset pūrvvavat kṣitau // Ras_6.51

uddhṛtaṃ saptabhirmāsaiḥ toyakumbhe vinikṣipet // Ras_6.52

raktapuṣpaiḥ sadā pūjyaṃ raktamālyānulepanaiḥ
pūjitaṃ madyamāṃsaiśca yojyaṃ rasarasāyane // Ras_6.53

saṃskṛtaṃ chāgaraktena bhrāmakaṃ cumbakaṃ bhavet
anena kramayogena drāvakaṃ bhavati priye // Ras_6.54

sūtalohasya vakṣyāmi saṃskāramatisaukhyadam
jīvadehe praveśe ca dehasaukhyabalapradam // Ras_6.55

kāntalohaṃ vinā sūto dehe na krāmati kvacit
vedhayedvyāpayecchīghraṃ tailabindurivāmbhasi // Ras_6.56

na sūtena vinā kānto na kāntaḥ sūtavarjitaḥ
kāntasūtasamāyuktaḥ prayogo dehadhārakaḥ // Ras_6.57

yavakṣārantu saṃgṛhya snigdhabhāṇḍe nidhāpayet
maricābhrakacūrṇena piṇḍībandhantu kārayet
kāntalohaṃ draveddhmātaṃ nātra kāryā vicāraṇā // Ras_6.58

triṃśaccumbakakāntaṃ ca piṣṭvā tu triphalāmbhasā
tenaiva kṣālanaṃ kāryyaṃ pañcaniṣkaṃ tu ṭaṅkaṇam // Ras_6.59

jīrṇavastre vinikṣipya madhusarpiryutaṃ puṭet
saṃsthāpya māsaparyyantaṃ tatra śuddhirbhavetpriye // Ras_6.60

sināḍikāyā mūlaṃ tu daśaniṣkamitaṃ yutam
phalatrayakaṣāyana khalle tu parimardayet // Ras_6.61

trimūṣāsu samaṃ sthāpyam aṣṭāṅgulamitāsu ca
mūṣakālepanaṃ kāryyaṃ tanmūlaṃ niṣkamātrakam // Ras_6.62

śivapañcamukhīkāryyā mūṣāṃ prati samaṃ tataḥ
yantrahaste susaṃbadhya khoṭakaṃ ca śilātale // Ras_6.63

tailena miśritaṃ kṛtvā kāntanāgaṃ labhettataḥ
abhrakakramayogena drutipātañca sādhayet // Ras_6.64

surāsurairmathyamāne kṣīrode mandarādriṇā
pītaṃ tadamṛtaṃ devair amaratvam upāgatam // Ras_6.65

pibatāṃ bindavo devi patitā bhūmimaṇḍale
śuṣkāste vajratāṃ yātā nānāvarṇā mahābalāḥ // Ras_6.66

bindavaḥ ke 'pi sañjātāḥ sasyakā vimalāstathā
brāhmaṇāḥ kṣattriyā vaiśvāḥ śudrāścaivamanekadhā // Ras_6.67

śvetā raktāstathā pītā kṛṣṇāścaiva caturvidhāḥ
puruṣāśca striyaścaiva napuṃsakam anukramāt // Ras_6.68

vṛttāḥ phalakasaṃpūrṇās tejasvanto mahattarāḥ
puruṣāste niboddhavyā rekhābinduvivarjitāḥ // Ras_6.69

rekhābindusamāyuktāḥ khaṇḍāścaiva tu yoṣitaḥ
trikoṇāḥ pattalā dīrghāḥ vijñeyāste napuṃsakāḥ // Ras_6.70

sattvavanto balopetā lohe krāmaṇaśīlinaḥ
rasabandhakarāḥ śīghraṃ puṃvajrāḥ suravandite // Ras_6.71

śarīrakāntijananāḥ strīvajrāḥ svalpaśaktayaḥ
napuṃsakāḥ sattvahīnāḥ kaṣṭaṃ lohe kramanti ca // Ras_6.72

kṣatriyāḥ sarvakāryyeṣu varjyāśca rasakarmaṇi
uttamā madhyamāścaiva kaniṣṭhāḥ parikīrtitāḥ // Ras_6.73

sthūlātisthūlamadhyāśca sūkṣmāḥ sūkṣmatarāḥ priye
āsphoṭadāhabhedaiśca nirvyaṅgā nirupadravāḥ
vīryyavantaśca te jyeṣṭhā nirmalā balavattarāḥ // Ras_6.74

rasāyane bhaved vipro hy aṇimādiguṇapradaḥ
kṣatriyo mṛtyunāśārtho valīpalitarogahā // Ras_6.75

dravyakāro tathā vaiśyaḥ śarīraṃ dṛḍhatāṃ nayet
vyādhipraśamanaṃ śūdro vayaḥstambhaṃ karoti ca // Ras_6.76

klībe klīvāḥ striyaḥ strīṇāṃ sarbbeṣāṃ puruṣā hitāḥ // Ras_6.77

yathā jātistathotsāhaṃ yathā sattvaṃ tathā guṇān
yathā rucistathā śīlaṃ yathā śīlaṃ tathā varam
yathā varastathā varṇaṃ kurvanti kuliśāḥ priye // Ras_6.78

śyāmā śamī ghanaravo vaṣābhūnmattakodravāḥ
ākhukarṇī munitaruḥ kulatthaṃ cāmlavetasam // Ras_6.79

meṣaśṛṅgī raso 'pyeṣāṃ kandasya sūraṇasya tu
śodhayettridinaṃ vajraṃ śuddhimeti sureśvari // Ras_6.80

meṣaśṛṅgaṃ bhujaṅgāsthi kūrmapṛṣṭhaṃ śilājatu
snukkīlālarasaṃ stanyaṃ kāntapāṣāṇameva ca // Ras_6.81

vajrakaṃ cāpi vaikrāntaṃ tanmadhye prakṣipet priye
tīvrānale puṭaṃ dattvā puṭāntaṃ yāvadāgatam // Ras_6.82

kulatthaṃ kodravaṃ cāpi hayamūtreṇa peṣayet
taptaṃ nipecayet pīṭhe yāvattadbhasmatāṃ gatam // Ras_6.83

eṣa kāpāliko yogo vajramāraṇa uttamaḥ // Ras_6.84

mākṣikaṃ meṣaśṛṅgaṃ ca śilāgandhakaṭaṅkaṇam
vaikrāntaṃ tālakaṃ cāpi vajrīkṣīrapariplutam // Ras_6.85

lepaṃ mūṣodare dattvā samāvarttaṃ tu kārayet
mriyante hīrakāstatra dvandve samyaṅmilanti ca // Ras_6.86

gandhakaṃ ca śilādhātuṃ bhrāmakasya mukhaṃ tathā
śaśakasya ca dantāṃśca vetasāmlena peṣayat // Ras_6.87

anena siddhakalkena mūṣālepaṃ tu kārayet
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vajraṃ tu mriyate kṣaṇāt // Ras_6.88

tenaiva militaṃ vajraṃ tārahemni na saṃśayaḥ // Ras_6.89

tālakaṃ gandhakaṃ kāntaṃ tāpyaṃ karpūraṭaṅkaṇam
ciñcāsthi meṣaśṛṅgaṃ ca strīrajaḥparipeṣitam
mūṣālepagataṃ dhmātaṃ vajraṃ tu mriyate kṣaṇāt // Ras_6.90

śarapuṅkhasya pañcāṅgaṃ peṣyaṃ strīrajasā tataḥ
peṭārībījam athavā saṃpeṣyaṃ taṇḍulāmbhasā // Ras_6.91

peṣyaṃ trikarṣakārpāsamūlaṃ vā taṇḍulāmbhasā
āraktarākāmūlaṃ vā strīstanyena tu peṣitam // Ras_6.92

peṣayedvajrakandaṃ vā vajrīkṣīreṇa suvrate
tatkalkapuṭitaṃ dhmātaṃ vajraṃ caiva mṛtaṃ bhavet // Ras_6.93

mahānadīśvetaśuktyāṃ dinamekantu bhāvitam
kṣīreṇottaravāruṇyāḥ kalkenānena suvrate // Ras_6.94

tālena meṣaśṛṅgyā ca vajravallyā ca veṣṭitam
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vajraṃ tu mriyate kṣaṇāt // Ras_6.95

kāntasya piṣṭikāmadhye vajraṃ devi vinikṣipet
peṣayedgandhatailena mriyate vajram īśvari // Ras_6.96

kulatthāmbhasi kāsīsasaurāṣṭrītālakānvite
apāmārgakṣārayute vajraṃ siktaṃ mṛtaṃ bhavet // Ras_6.97

amṛtākandatimirabījatvakkṣīraveṣṭitam
meṣaśṛṅgagataṃ vajraṃ mṛlliptaṃ mriyate puṭaiḥ // Ras_6.98

peṭārī haṃsapādī ca vajravallī ca sūraṇam
aśvatthasyāṅkurā devi sarve strīstanyapeṣitāḥ // Ras_6.99

anena siddhakalkena veṣṭitaṃ bṛhatīphale
kṣiptaṃ bahirmṛdā liptaṃ mriyate saptabhiḥ puṭaiḥ // Ras_6.100

śvetendurekhāpuṣpāmbugandhakatrayamākṣikaiḥ
veṣṭitaṃ kuliśaṃ devi puṭapākāt mṛtaṃ bhavet // Ras_6.101

aśvatthabadarībhiṇḍīmākṣīkaṃ karkaṭāsthi ca
snuhīkṣīreṇa saṃpeṣya puṭādvipro mṛto bhavet // Ras_6.102

karavīrārkadugdhena meṣaśṛṅgaṃ sahiṅgulam
udumbarasamāyuktaṃ puṭāt kṣatriyamāraṇam // Ras_6.103

bālā cātibalā caiva gandhakaṃ karkaṭāsthi ca
kṣīreṇottaravāruṇyāḥ puṭanādvaiśyamāraṇam // Ras_6.104

kaṇḍūlasūraṇenaiva śilayā laśunena ca
nyagrodhaśaṅkhadugdhena śūdro 'pi mriyate kṣaṇāt // Ras_6.105

sthūlā bahusthūlapuṭaiḥ naśyanti phalakādayaḥ
susvinnā iva jāyante mṛdutvamupajāyate // Ras_6.106

piṣṭvāmalakapañcāṅgaṃ gaurābhām indravāruṇīm
anena veṣṭitaṃ vajraṃ mriyate saptabhiḥ puṭaiḥ // Ras_6.107

mātṛvāhakajīvasya madhye vajraṃ vinikṣipet
dolāsvede tryahaṃ devi guṇapattrasamaṃ bhavet // Ras_6.108

eraṇḍavṛkṣamadhye tu vajraṃ devi vinikṣipet
ekamāse gate devi guṇapattrasamaṃ bhavet // Ras_6.109

kāntasya piṣṭikāmadhye vajraṃ devi vinikṣipet
kārpāsanimbapattraṃ ca badarīpattrasaṃyutam // Ras_6.110

ekatra peṣayettattu kāntagolakaveṣṭitam
bāhye tāmbūlapattreṇa sthāpayejjānumadhyataḥ // Ras_6.111

yāmadvayena tadvajraṃ jāyate mṛdu niścitam
tatkṣaṇānmriyate vajraṃ tāre hemni na saṃśayaḥ // Ras_6.112

jambīraphalamadhyasthaṃ vastrapoṭalikāgatam
kvāthayet kodravakvāthe krameṇānena tu tryaham
tadvajraṃ jāyate khoṭaṃ hemnā milati tatkṣaṇāt // Ras_6.113

nāgavallyā praliptaṃ tu tatpattreṇaiva veṣṭitam
jānumadhye sthitaṃ yāmaṃ mṛdu saṃjāyate dhruvam // Ras_6.114

mūle vajralatāyāstu mṛdu vajraṃ vinikṣipet
puṭaṃ dadyāt prayatnena bhasmībhavati tatkṣaṇāt // Ras_6.115

sukhādbandhakaraṃ hy āśu sattvaṃ muñcati tatkṣaṇāt
sarvamṛtyupraśamanāḥ sarvasiddhikarāś ca te // Ras_6.116

asthiśṛṅkhalamadhyasthaṃ kṛtvā vajraṃ virandhritam
jalabhāṇḍe tu tat svinnaṃ saptāhaṃ dravatāṃ vrajet // Ras_6.117

kṣāratrayaṃ rāmaṭhaṃ ca caṇakāmlāmlavetasam
kṣiptvā jvālāmukhīkṣīraṃ sthalakumbhīrasena ca // Ras_6.118

etaistu marditaṃ vajraṃ snuhyarkapayasā tathā
dolāyāṃ svedayeddevi jāyate rasavad yathā // Ras_6.119

athavāpyabhrakaṃ svinnaṃ mauktikaṃ ca pravālakam
mākṣikaṃ nīlapuṣpaṃ ca pītaṃ marakataṃ mahat
vaiḍūryasphaṭikādīni dravanti salilaṃ yathā // Ras_6.120

lohajātaṃ tathā dhmātam agnivarṇaṃ tu dṛśyate
vāpitaṃ sakṛd ekena mṛtaṃ jalasamaṃ bhavet // Ras_6.121

muktāphalaṃ tu saptāhaṃ vetasāmlena bhāvitam
jambīrodaramadhyasthaṃ dhānyarāśau nidhāpayet
puṭapākena taccūrṇaṃ jāyate salilaṃ yathā // Ras_6.122

śṛṇu devi mahābhāge vaikrāntākhyaṃ mahārasam // Ras_6.123

daityendro mahiṣaḥ siddho haradehasamudbhavaḥ
durgā bhagavatī devī taṃ śūlena vyamardayat // Ras_6.124

tasya raktaṃ tu patitaṃ yatra yatra sthitaṃ bhuvi
tatra tatra tu vaikrānto vajrākāro mahārasaḥ // Ras_6.125

vindhyasya dakṣiṇe cāsti uttare nāsti sarvathā
vikṛntayati lohāni tena vaikrāntakaḥ smṛtaḥ // Ras_6.126

śvetaḥ pītastathā rakto nīlaḥ pārāvataprabhaḥ
mayūravālasadṛśaś cānyo marakataprabhaḥ // Ras_6.127

dehasiddhikaraḥ kṛṣṇaḥ pīte pītaḥ site sitaḥ
sarvārthasiddhido raktaḥ tathā marakataprabhaḥ
śeṣe dve niṣphale varjye vaikrāntamiti saptadhā // Ras_6.128

yatra kṣetre sthitaṃ devi vaikrāntaṃ tatra bhairavam
vināyakaṃ ca sampūjya gṛhṇīyāt sādhakottamaḥ // Ras_6.129

vaikrāntaṃ cūrṇitaṃ sūkṣmaṃ surāsuranamaskṛtam
vyāghrīkandasya madhyasthaṃ dhamayitvā puṭe sthitam // Ras_6.130

aśvamūtreṇa mṛdvagnau svedayet saptavāsarāt
chāyāśuṣkaṃ tataḥ kuryād idaṃ vaikrāntamuttamam // Ras_6.131

athavā lavaṇakṣāramūtrāmlakṛṣṇatailakaiḥ
kulatthakodravakvāthe svedayet sapta vāsarān // Ras_6.132

vandhyācūrṇaṃ tu vaikrāntaṃ samāṃśena tu cūrṇayet
ajāmūtreṇa saṃbhāvya chāyāśuṣkaṃ tu kārayet
andhanāle dhamitvā tu mūṣāsattvaṃ tu jāyate // Ras_6.133

mokṣamoraṭapālāśakṣāragomūtrabhāvitam
vajrakandaśiphākalkalākṣāṭaṅkaṇasaṃyutam // Ras_6.134

vaikrāntasambhavaṃ cūrṇaṃ meṣaśṛṅgīdravānvitam
piṇḍitaṃ mūkamūṣāyāṃ dhmātaṃ sattvaṃ vimuñcati // Ras_6.135

vaikrāntaṃ vajrakandaṃ ca peṣayed vajravāriṇā
māhiṣe navanīte ca sakṣaudraṃ piṇḍitaṃ tataḥ
śodhayitvā dhamet sattvam indragopasamaṃ patet // Ras_6.136

ketakīsvarasaḥ kāṅkṣī maṇimatthaṃ sakhecaram
svedanājjāyate devi vaikrāntaṃ rasasaṃnibham // Ras_6.137

suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ kāntalohasya vā rajaḥ
anena svedavidhinā dravanti salilaṃ yathā // Ras_6.138

ityuktamabhrakādīnāṃ caturṇāṃ lakṣaṇādikam
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotum icchasi // Ras_6.139

iti śrīpārvatīparameśvarasaṃvāde rasārṇave rasasaṃhitāyām abhrakādilakṣaṇasaṃskāranirṇayo nāma ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ

7 [Mahārasoparasalohalakṣaṇasaṃskāraratnadrāvaṇamāraṇanirṇayaḥ]

śrīdevyuvāca

saha lakṣaṇasaṃskārair ājñāpaya mahārasān
anyacca tādṛśaṃ deva rasavidyopakārakam // Ras_7.1

śrībhairava uvāca

mākṣiko vimalaḥ śailaś capalo rasakastathā
sasyako daradaścaiva srotoñjanam athāṣṭakam
aṣṭau mahārasāścaivam etān prathamataḥ śṛṇu // Ras_7.2

kṛṣṇastu bhārataṃ śrutvā yoganidrāmupāgataḥ
tasya pādatale viddhaṃ vyādhena mṛgaśaṅkayā // Ras_7.3

ye tatra patitā bhūmau kṣatādrudhirabindavaḥ
te nimbaphalasaṃsthānā jātā vai mākṣikopalāḥ // Ras_7.4

mākṣiko dvividhastatra pītaśuklavibhāgataḥ
vimalastrividho devi śuklaḥ pītaśca lohitaḥ // Ras_7.5

tailāranālatakreṣu gomūtre kadalīrase
kulatthakodravakvāthaiḥ mākṣikaṃ vimalaṃ tathā
muhuḥ śūraṇakandasthaṃ svedayedvaravarṇini // Ras_7.6

kṣārāmlalavaṇairaṇḍatailasarpiḥsamanvitam
puṭatrayaṃ pradātavyaṃ taddvayaṃ śodhitaṃ bhavet // Ras_7.7

mākṣikaṃ cūrṇitaṃ stanyasnuhyarkakṣīrabhāvitam
sattvaṃ muñcati sudhmātaṃ ṭaṅkakaṅkuṣṭhamoditam // Ras_7.8

kadalīkandatulasīnāraṅgāmlapariplutam
saptasaptapuṭopetaṃ pañcadrāvakasaṃyutam
strīstanyamoditaṃ dhmātaṃ sattvaṃ muñcati mākṣikam // Ras_7.9

kṣaudragandharvatailābhyāṃ gomūtreṇa ghṛtena ca
kadalīkandasāreṇa bhāvitaṃ mākṣikaṃ muhuḥ
mūṣāyāṃ muñcati dhmātaṃ sattvaṃ śulvanibhaṃ mṛdu // Ras_7.10

devadālīrasaṃ kṣiptvā pādāṃśaṭaṅkaṇairyutam
prakaṭāṃ mūṣikāṃ kṛtvā dhamet sattvam apekṣitam // Ras_7.11

kimatra citraṃ kadalīrasena supācitaṃ sūraṇakandasampuṭe
vātāritailena puṭena tāpyaṃ puṭena dagdhaṃ varaśuddhim eti // Ras_7.12

gomūtraiśca snuhikṣīraiḥ bhāvyameraṇḍatailakaiḥ
mākṣikaṃ dinam ekaṃ tu marditaṃ vaṭakīkṛtam
abhravaddhamayet sattvaṃ sasyakasyāpyayaṃ vidhiḥ // Ras_7.13

tāpyam āvartakaṃ dhātumākṣikaṃ madhudhātukam
mākṣikaṃ tiktamadhuraṃ mehārśaḥkṣayakuṣṭhanut
kaphapittaharaṃ balyaṃ yogavāhi rasāyanam // Ras_7.14

jvarasaṃnipātadāridryāṇyapi yannāmakathanamātreṇa /
naśyanti yojanaśate kas tasmāllohavedhakaraḥ // Ras_7.15_

vimalaṃ śigrutoyena kāṅkṣīkāsīsaṭaṅkaṇaiḥ
vajrakandasamāyuktaṃ bhāvitaṃ kadalīrasaiḥ // Ras_7.16

mokṣakakṣārasaṃyuktaṃ dhāmitaṃ mūkamūṣayā
sattvaṃ candrārkasaṃkāśaṃ prayacchati na saṃśayaḥ // Ras_7.17

patito 'patitaśceti dvividhaḥ śailā īśvari
granthāntare 'pi kīrtyo 'sau kīrtito bahubhiḥ suraiḥ // Ras_7.18

nidāghe gharmasaṃtaptā dhātusāraṃ dharādharāḥ
niryāsaṃ ca vimuñcanti tacchilājatu kīrtitam // Ras_7.19

śilāvad dhātukaṃ dhmātaṃ śailajaṃ girisānujam
jatvadrijaṃ giriḥ śailaḥ proktastvayānukīrtitaḥ // Ras_7.20

kṣārāmlagojalairdhmātaṃ śudhyate ca śilājatu
athavā goghṛtenāpi triphaladvyārdrakadravaiḥ
lohapātre vinikṣipya śodhayettattu yatnataḥ // Ras_7.21

śailaṃ vicūrṇayitvā tu dhānyāmlopaviṣair viṣaiḥ
piṇḍaṃ baddhvā tu vidhivat pātayeccapalaṃ yathā // Ras_7.22

gauraḥ śveto 'ruṇaḥ kṛṣṇaś capalastu praśasyate
haimābhaścaiva tārābho viśeṣādrasabandhakaḥ // Ras_7.23

śeṣau madhyau ca lākṣāvat śīghradrāvau tu niṣphalau
vaṅgavaddravate vahnau capalastena kīrtitaḥ // Ras_7.24

vastreṇa baddhvā capalaṃ laṅghayedyadi sāgaram
vastraṃ ca veṣṭayet sadyaḥ tenāsau capalaḥ smṛtaḥ // Ras_7.25

sārayet puṭapākena capalaṃ girimastake
dehabandhaṃ karotyeva viśeṣādrasabandhanam // Ras_7.26

capalaścapalāvedhaṃ karoti ghanavaccalaḥ
capalo lekhanaḥ snigdho dehalohakaro mataḥ // Ras_7.27

mṛttikāguḍapāṣāṇabhedato rasakastridhā // Ras_7.28

pītastu mṛttikākāro mṛttikārasako varaḥ
guḍābho madhyamo jñeyaḥ pāṣāṇābhaḥ kaniṣṭhakaḥ // Ras_7.29

kaṭukālābuniryāsenāloḍya rasakaṃ pacet
śuddho doṣavinirmuktaḥ pītavarṇastu jāyate // Ras_7.30

kimatra citraṃ rasakaṃ rasena rajasvalāyāḥ kusumena bhāvitam
krameṇa kṛtvā uragena rañjitaṃ karoti śulbaṃ tripuṭena kāñcanam // Ras_7.31

kṣīyate nāpi vahnisthaḥ sattvarūpo mahābalaḥ // Ras_7.32

rasakaṃ cūrṇayitvā tu baddhvā vastre vicakṣaṇaḥ
mūtre nidhāpayet strīṇāṃ saptarātraṃ sureśvari // Ras_7.33

puṣpāṇāṃ raktapītānāṃ rasaiḥ pattraiśca bhāvayet // Ras_7.34

kṣāraiḥ snehaistathā cāmlaiḥ bhāvitaṃ rasakaṃ muhuḥ
ūrṇālākṣāniśāpathyābhūlatādhūmasaṃyutam // Ras_7.35

mūkamūṣāgataṃ dhmātaṃ ṭaṅkaṇena samanvitam
sattvaṃ kuṭilasaṃkāśaṃ muñcatyeva na saṃśayaḥ // Ras_7.36

gobhaddo rasakastutthaṃ kṣitikiṭṭo rasodbhavaḥ
kharparo netrarogāriḥ rītikṛttāmrarañjakaḥ // Ras_7.37

rasako rañjako rūkṣo vātakṛt śleṣmanāśanaḥ
tridoṣaghnaṃ tu tatsattvaṃ netradoṣavināśanam // Ras_7.38

kālakūṭaviṣaṃ pītvā garuḍaḥ soḍhumakṣamaḥ
sudhāmapi tathāvāmat bhukta āśīviṣāmṛte
svayaṃ vinirgate cañcvoḥ sasyako 'bhūt sa kālikaḥ // Ras_7.39

ekadhā sasyakastasya strīmūtre bhāvayedrajaḥ
śaśaśoṇitamadhye vā dinamekaṃ nidhāpayet // Ras_7.40

tasya cūrṇaṃ maheśāni pādasaubhāgyasaṃyutam
karañjatailamadhyasthaṃ dinamekaṃ nidhāpayet // Ras_7.41

madhyasthamandhamūṣāyāḥ dhamayet kokilātrayam
indragopakasaṃkāśaṃ sattvaṃ patati śobhanam // Ras_7.42

ekadhā sasyakastasmāt dhmāto nipatito bhavet
kālikārahito raktaḥ śikhikaṇṭhasamākṛtiḥ // Ras_7.43

sasyo mayūratutthaṃ syāt vahnikṛt kālanāśanaḥ
rasāyane tu yogyaḥ syād vayaḥstambhakaro bhavet // Ras_7.44

sasyakaḥ śuddhimāpnoti raktavargeṇa bhāvitaḥ // Ras_7.45

daradastrividhaḥ proktaś carmāraḥ śukatuṇḍakaḥ
haṃsapādastṛtīyaḥ syād guṇavānuttarottaraḥ // Ras_7.46

cūrṇapāradabhedena dvividho daradaḥ punaḥ // Ras_7.47

gomāṃse māhiṣe mūtre dadhyamlatilatailayoḥ
ekaikaṃ tridinaṃ paktvā śikhipittena bhāvayet // Ras_7.48

daradaṃ pātanāyantre pātayet salilāśaye
sattvaṃ tu sūtasaṃkāśaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ // Ras_7.49

laghukandaraso mleccho hiṅgulaṃ cūrṇapāradam
maṇirāgajamasyaiva nāma carmāragandhikam // Ras_7.50

tiktoṣṇaṃ hiṅgulaṃ divyaṃ rasagandhakasambhavam
lohakuṣṭhaharaṃ divyabalamedhāgnidīpanam // Ras_7.51

kimatra citraṃ daradaḥ subhāvitaḥ kṣīreṇa meṣyā bahuśo 'mlavargaiḥ
sitaṃ suvarṇaṃ bahugharmatāpitaṃ karoti sākṣādvarakuṅkumaprabham // Ras_7.52

valmīkaśikharākāraṃ bhaṅge nīlotpaladyuti
ghṛṣṭaṃ tu gairikacchāyaṃ srotojaṃ suravandite // Ras_7.53

gośakṛdrasamūtreṣu ghṛtakṣaudravasāsu ca
bhāvitaṃ bahuśastacca kṣipraṃ badhnāti sūtakam // Ras_7.54

evaṃ mahārasāḥ proktāḥ śṛṇuṣvoparasān priye // Ras_7.55

gandhakastālakaḥ śilā saurāṣṭrī khagagairikam
rājāvartaśca kaṅkuṣṭham aṣṭā uparasāḥ smṛtāḥ // Ras_7.56

śvetadvīpe purā devi sarvaratnavibhūṣite
sarvakāmamaye ramye tīre kṣīrapayonidheḥ // Ras_7.57

vidyādharībhirmukhyābhir aṅganābhiśca yoṣite
siddhāṅganābhistviṣṭābhis tathaivāpsarasāṃ gaṇaiḥ // Ras_7.58

devāṅganābhiranyābhiḥ krīḍitābhiḥ purā priye
gītanṛtyairvicitraiśca vādyairnānāvidhaistathā // Ras_7.59

evaṃ saṃkrīḍamānāyās tavābhūt prasṛtaṃ rajaḥ
tadrajo 'tīva suśroṇi sugandhi sumanoharam // Ras_7.60

rajasaścātibāhulyāt vāsaste raktatāṃ yayau
tatra tyaktvā tu tadvāsaḥ susnātā kṣīrasāgare // Ras_7.61

vṛtā devāṅganābhistvaṃ suraiścāpi puraṃ gatā
ūrmibhiste rajovastraṃ nītaṃ madhye payonidheḥ // Ras_7.62

evaṃ te śoṇitaṃ bhadre praviṣṭaṃ kṣīrasāgare
kṣīrābdhimathane caitad amṛtena sahotthitam
nijagandhena tān sarvān harṣayaddevadānavān // Ras_7.63

tato devagaṇairuktaṃ gandhakākhyo bhavatvayam // Ras_7.64

rasasya bandhanārthāya jāraṇāya bhavatvayam
ye guṇāḥ pārade proktās te caivātra bhavantviti // Ras_7.65

iti devagaṇaiḥ prītaiḥ purā proktaṃ sureśvari
tenāyaṃ gandhako nāma vikhyātaḥ kṣitimaṇḍale // Ras_7.66

sa cāpi trividho devi śukacañcunibho varaḥ
madhyamaḥ pītavarṇaḥ syāc chuklavarṇo 'dhamaḥ priye // Ras_7.67

karañjairaṇḍatailena drāvayitvājadugdhake
siñcedunmattaniryāse trīnvārāṃstaṃ pṛthak pṛthak // Ras_7.68

jvālinībījacūrṇena matsyapittaiśca bhāvayet
bhṛṅgāmbhasā vā saptāhaṃ bhāvitaḥ kṣālito 'mbhasā // Ras_7.69

tāpito badarāṅgāraiḥ ghṛtākte lohabhājane
āvartitaśca mṛdvagnau ghṛtāktakarpaṭopari // Ras_7.70

kṣipraṃ bhṛṅgasya niryāse kṣālito gandhako hitaḥ // Ras_7.71

gandhako hi svabhāvena rasarūpaḥ svarūpataḥ
gandhakaṃ śodhayet kṣīre śṛṅgaverarase tathā // Ras_7.72

rase ca bhṛṅgarājasya nimbukasya rase tathā
śodhitaḥ saptavārāṇi gandhako jāyate 'malaḥ // Ras_7.73

tālakaḥ paṭalaḥ piṇḍo dvidhā tatrādya uttamaḥ
kuṣmāṇḍe tu śataṃ vārān tālakaṃ svedayedbudhaḥ // Ras_7.74

snukkṣīrakaṭukālāburasayoḥ saptadhā pṛthak
tilasarṣapaśigrūṇi lākṣā ca lavaṇaṃ guḍaḥ
ṭaṅkaṇaṃ ca yutairhyetaiḥ tālakaṃ bhūdhare dravet // Ras_7.75

vyādhighātaphalakṣāraṃ madhukuṣmāṇḍakaṃ tathā
dravaiḥ punarnavodbhūtaiḥ saptāhaṃ mardayedbudhaḥ // Ras_7.76

dattvā pādāṃśakaṃ sarvaṃ tataḥ pātanayantrake
dadyāt puṭaṃ gajākāraṃ patet sattvaṃ sutālakāt // Ras_7.77

raktā śilā tu gomāṃse luṅgāmlena vipācitā
tāṃ raktapītapuṣpāṇāṃ rasaiḥ pittaiśca bhāvayet // Ras_7.78

sitā kṛṣṇā ca saurāṣṭrī cūrṇakhaṇḍātmikā ca sā // Ras_7.79

gopittena śataṃ vārān saurāṣṭrīṃ bhāvayettataḥ
dhamitvā pātayet sattvaṃ krāmaṇaṃ cātiguhyakam // Ras_7.80

kāsīsaṃ trividhaṃ śuklaṃ kṛṣṇaṃ pītamiti priye // Ras_7.81

kāsīsaṃ cūrṇayitvā tu kāsamardarasena ca
rājakośātakītoyaiḥ pittaiśca paribhāvayet // Ras_7.82

gairikaṃ trividhaṃ raktahemakevalabhedataḥ
raktavargarasakvāthapittaistadbhāvayet pṛthak // Ras_7.83

anena kramayogena gairikaṃ vimalaṃ dhamet
kramāt sitaṃ ca raktaṃ ca sattvaṃ patati śobhanam // Ras_7.84

rājāvarto dvidhā devi gulikācūrṇabhedataḥ // Ras_7.85

taccūrṇaṃ devadeveśi mahiṣīkṣīrasaṃyutam
vipacedāyase pātre goghṛtena vimiśritam // Ras_7.86

taccūrṇitaṃ sureśāni kunaṭīghṛtamiśritam
saubhāgyapañcagavyena piṇḍībaddhaṃ tu kārayet
dhamitaṃ khādirāṅgāraiḥ sattvaṃ muñcati śobhanam // Ras_7.87

kaṅkuṣṭhaṃ vidrumacchāyaṃ tacca sattvamayaṃ priye // Ras_7.88

sūryāvartodakakaṇāvahniśigruśiphārasaiḥ
kadalīkandasāreṇa vandhyākośātakīrasaiḥ // Ras_7.89

kākamācīdevadālīvajrakandarasaistathā
ebhir vyastaiḥ samastairvā kṣārāmlasnehasaindhavaiḥ
mahārasāścoparasāḥ śuddhimāyānti bhāvitāḥ // Ras_7.90

lākṣālavaṇasaubhāgyadhūmasārakaṭutrayam
śigrumūlamadhūcchiṣṭaṃ pathyāgugguludhātavaḥ // Ras_7.91

sarjikāsarjaniryāsapiṇyākorṇāsamanvitam
pārāvatamalakṣudramatsyadrāvakapañcakam // Ras_7.92

tilasarṣapagodhūmamāṣaniṣpāvacikkasam
chāgakṣīreṇa saṃyuktaṃ vajrapiṇḍī tu kīrtitā // Ras_7.93

anayā vajrapiṇḍyā tu pañcamāhiṣayuktayā
mahārasā moditāstu pañcagavyena bhāvitāḥ // Ras_7.94

koṣṭhe kharāgninā dhmātāḥ sattvaṃ muñcanti suvrate
evaṃ śilābhyo jīvebhyo mṛdbhyaḥ sattvaṃ prajāyate // Ras_7.95

evaṃ coparasāḥ proktāḥ śṛṇu lohānyataḥ param // Ras_7.96

suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ tīkṣṇaṃ vaṅgaṃ bhujaṃgamam
lohaṃ tu ṣaḍvidhaṃ tacca yathā pūrvaṃ tadakṣayam // Ras_7.97

tatrāditaḥ sureśāni sāraṃ lohadvayaṃ smṛtam
sādhāraṇe tīkṣṇaśulve vaṅganāgau tu pūtikau // Ras_7.98

rasajaṃ kṣetrajaṃ caiva lohasaṃkarajaṃ tathā
trividhaṃ jāyate hema caturthaṃ nopalabhyate // Ras_7.99

raktābhaṃ pītavarṇaṃ ca dvividhaṃ devi kāñcanam
dāhe raktaṃ sitaṃ chede nikaṣe kuṅkumaprabham // Ras_7.100

sagauravaṃ mṛdu snigdhaṃ tāraśulvavivarjitam
hema ṣoḍaśavarṇāḍhyaṃ śasyate dehalohayoḥ // Ras_7.101

mṛttikā mātuluṅgāmlaiḥ pañcavāsarabhāvitā
sabhasmalavaṇā hema śodhayet puṭapākataḥ // Ras_7.102

śuklaṃ ca tārakṛṣṇaṃ ca dvividhaṃ rajataṃ priye
guru snigdhaṃ mṛdu śvetaṃ tāramuttamamiṣyate // Ras_7.103

nāgena kṣārarājena drāvitaṃ śuddhimicchati
tāraṃ trivāraṃ nikṣiptaṃ piśācītailamadhyataḥ // Ras_7.104

tāmraṃ ca dvividhaṃ proktaṃ raktaṃ kṛṣṇaṃ sureśvari
ghanaghātasahaṃ snigdhaṃ raktapattraṃ mṛdūttamam // Ras_7.105

snuhyarkakṣīralavaṇakṣārāmlaparilepitam
tāmrapattraṃ ca nirguṇḍīrasamadhye tu ḍhālayet // Ras_7.106

rohaṇaṃ vājaraṃ caiva tṛtīyaṃ ca paḍālakam
iti tīkṣṇaṃ tridhā tacca kāntalohamiti smṛtam // Ras_7.107

nīlaṃ kṛṣṇamiti snigdhaṃ sūkṣmadhāramayaḥ śubham
guḍūcī haṃsapādī ca naktamālaḥ phalatrayam // Ras_7.108

gopālakī gorasānāṃ tumbururlohanighnakaḥ
eṣāṃ rase ḍhālayettat giridoṣanivṛttaye // Ras_7.109

trapu ca dvividhaṃ jñeyaṃ śvetakṛṣṇavibhedataḥ
śvetaṃ laghu mṛdu snigdham uttamaṃ vaṅgamucyate // Ras_7.110

nāgastvekavidho devi śīghradrāvī mṛdurguruḥ // Ras_7.111

mahiṣasyāsthicūrṇena vāpāttanmūtrasecanāt
vaṅgaṃ śuddhaṃ bhavettadvat nāgo nāgāsthimūtrataḥ // Ras_7.112

gaurīphalāni kṣurako rajanītumburūṇi ca
kuberākṣasya bījāni mallikāyāśca sundari // Ras_7.113

palāśaśuṣkāpāmārgakṣārasnukkṣīrayogataḥ
saptadhā parivāpena śodhayanti bhujaṃgamam // Ras_7.114

snuhīkṣīrasamāyogāt vaṅgaṃ cāvāpayettataḥ // Ras_7.115

snuhyarkakṣīrahalinīkañcukīkandacitrakaiḥ
guñjākarañjadhuttūrahayagandhāṅghritālakaiḥ // Ras_7.116

naktamāleṅgudīśakravāruṇīmūlasaṃyutaiḥ
piṣṭairmāhiṣatakre tu saptarātroṣitaistataḥ
niṣekaḥ sarvalohānāṃ malaṃ hanti na saṃśayaḥ // Ras_7.117

devadālīphalarajaḥsvarasairbhāvitaṃ muhuḥ
drāvayet kanakaṃ vāpāt bhūyo na kaṭhinaṃ bhavet // Ras_7.118

akhilāni ca sattvāni drāvayet tatprabhāvataḥ // Ras_7.119

samāṃśaṃ suragopasya suradālyāśca yadrajaḥ
āvāpāt kurute devi kanakaṃ jalasaṃnibham // Ras_7.120

maṇḍūkāsthivasāṭaṅkahayalālendragopakaiḥ
prativāpena kanakaṃ suciraṃ tiṣṭhati drutam // Ras_7.121

triḥsaptakṛtvo gomūtre jvālinībhasma gālitam
śoṣayettasya vāpena tīkṣṇaṃ mūṣāgataṃ dravet // Ras_7.122

triḥsaptakṛtvo niculabhasmanā bhāvitena tu
ketakyāstu rasaistīkṣṇam āvāpāddravatāṃ vrajet // Ras_7.123

pakvadhātrīphalarasaiḥ śaṅkhe saptāhabhāvitam
punaḥ kañcukitoyena bhāvitaṃ saptavāsaram // Ras_7.124

śarāvayugalāntaḥsthaṃ sudṛḍhaṃ paridhāmitam
tattīkṣṇacūrṇaṃ deveśi rasarūpaṃ prajāyate // Ras_7.125

tālakaṃ gandhapāṣāṇaśilāmākṣikagairikam
kāsīsaṃ khaṇḍasaurāṣṭrītutthamabhrakameva ca // Ras_7.126

śvaśṛgālatarakṣūṇāṃ kukkuṭasya malaṃ tathā
mayūragṛdhramārjāraviṣṭhā ca samabhāgakam // Ras_7.127

bhāvayettriḥ snuhīkṣīrair devadālīrasena ca
tatkalkam aṣṭamāṃśena lohapattrāṇi lepayet // Ras_7.128

dhamed drutaṃ bhavelloham etaireva niṣecayet
aṅkolasya tu mūlāni kāñjikena prapeṣayet
lohalepaṃ tato dadyāt agnisthaṃ dhārayet priye // Ras_7.129

punarlepaṃ tato dadyāt paricchinnārasena tu
matsyapittena deveśi vahnisthaṃ dhārayet priye // Ras_7.130

punarlepaṃ prakurvīta lāṅgalīkandasambhavam
tribhirlepairdrutaṃ lohaṃ nirmalaṃ svacchavārivat // Ras_7.131

cūrṇitaṃ devi kūrmāsthi meṣaśṛṅgaṃ śilājatu
kurute prativāpena balavajjalavat sthiram // Ras_7.132

arkāpāmārgamusalīniculaṃ citrakaṃ tathā
kadalī potakī dālī kṣārameṣāṃ tu sādhayet // Ras_7.133

gālayenmāhiṣe mūtre ṣaḍvārānsuravandite
āvāpāddrāvayedetadabhrasattvādijaṃ rajaḥ // Ras_7.134

dantīdanto viśeṣeṇa drāvayet salilaṃ yathā // Ras_7.135

rasenottaravāruṇyāḥ plutaṃ vaikrāntajaṃ rajaḥ
prativāpena lohāni drāvayet salilopamam // Ras_7.136

ratnānāṃ drāvaṇaṃ vakṣye gaganasya drutiṃ tathā // Ras_7.137

triphalā ca trikaṭukaṃ trikṣāraṃ paṭupañcakam
balā cātibalā caiva tṛtīyā ca mahābalā // Ras_7.138

aśvagandhā cavī nārī bhūlatā mātṛvāhakaḥ
gopendramaṇḍalī caiva ṣaḍbindurdvimukhī tathā // Ras_7.139

dhīrā sūraṇakandaśca kañcukī ca punarnavā
snuhyarkonmattahalinī pāṭhā cottaravāruṇī // Ras_7.140

ayaskānto gokṣuraśca mṛdudūrvāmlavetasam
śilājatu ca sauvīraṃ viṣagandhakaṭaṅkaṇam // Ras_7.141

pṛthagdaśapalaṃ sarvaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu kārayet
kumbhadvayaṃ kulatthānāṃ kāṣṭhena tiniśasya ca // Ras_7.142

kvāthayenmṛdutāpena yāvat kumbhāvaśeṣitam
tena kvāthena taccūrṇaṃ bhāvayedekaviṃśatim // Ras_7.143

ratnāni tena liptāni tatkvāthasthaṃ dhamet punaḥ
ahorātreṇa tānyāśu dravanti salilaṃ yathā // Ras_7.144

abhrakādīni lohāni dravanti hy avicārataḥ
nirmalāni ca jāyante harabījopamāni ca // Ras_7.145

milanti ca rasenāśu vahnisthānyakṣayāṇi ca
tair drutaiḥ sparśamātreṇa kṣaṇād badhyeta sūtakaḥ // Ras_7.146

lohānāṃ māraṇaṃ vakṣye samāhitamanāḥ śṛṇu
snuhīkṣīreṇa sindūraṃ kanakaṃ rajataṃ punaḥ // Ras_7.147

tenaiva mākṣikaṃ tāmram ajākṣīreṇa gandhakam
stanyena hiṅgulaṃ tīkṣṇaṃ vaṅgatālapalāśakam // Ras_7.148

nāgaṃ śilārkakṣīreṇa svacchapattrīkṛtaṃ priye
mārayet puṭapākena nirutthaṃ bhasma jāyate // Ras_7.149

na so 'sti lohamātaṃgo yaṃ na gandhakakesarī
nihanyādgandhamātreṇa yadvā mākṣikakesarī // Ras_7.150

rasībhavanti lohāni mṛtāni suravandite
haranti rogān sakalān rasayuktāni kiṃ punaḥ
śīlanānnāśayantyeva valīpalitarugjarāḥ // Ras_7.151

vajramākṣikatīkṣṇābhraṃ śasyate dehakarmaṇi
nāgaṃ vaṅgaṃ suvīraṃ ca dravyakarmaṇi yojayet // Ras_7.152

paribālaṃ tu yallohaṃ tathā ca malayodbhavam
etallohadvayaṃ devi viśeṣāddeharakṣaṇam // Ras_7.153

rāgaṃ mahārasādīnāṃ jñātvā bījāni sādhayet
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumarhasi // Ras_7.154

8 [Bījasādhana]

śrīdevyuvāca

mahārasānāṃ lohānāṃ ratnānāṃ ca sureśvara
rāgasaṃkhyāṃ tathā bījasādhanaṃ ca vada prabho // Ras_8.1

śrībhairava uvāca

mahāraseṣu dviguṇas tāmrarāgaḥ sureśvari
giridoṣe kṣayaṃ nīte sūtakaṃ rañjayanti te // Ras_8.2

sasyakaścapalaś caiva rājāvartaśca mākṣikaḥ
vimalo gairikaṃ caiṣām ekaikaṃ dviguṇaṃ bhavet // Ras_8.3

bhrāmakādiṣu kānteṣvapy ekadvitriguṇo hi saḥ
ekaikamabhrake caiva śvetapītāruṇaḥ site // Ras_8.4

aṣṭādaśasahasrāṇi sthitā rāgāśca gandhake
ayutaṃ darade devi śilāyāṃ dvisahasrakam // Ras_8.5

rasake saptasāhasraṃ kaṅkuṣṭhe tu catuṣṭayam
rasagarbhe prakāśante jāraṇaṃ tu bhavedyadi // Ras_8.6

dvādaśāgraṃ śataṃ pañca nāge rāgā vyavasthitāḥ
śatahīnaṃ sahasraṃ tu vaṅge rāgā vyavasthitāḥ // Ras_8.7

rāgāṇāṃ śatapañcāśat śulvamadhye vyavasthitāḥ
raktapītāśca śuklāśca hemni rāgāśca ṣoḍaśa // Ras_8.8

rāgāḥ ṣaṣṭisahasrāṇi śakranīle vyavasthitāḥ
mahānīle ca deveśi te rāgā dviguṇāḥ sthitāḥ // Ras_8.9

māṇikye tu sureśāni rāgā lakṣatrayodaśa
gajavārisamutpannaṃ ratnaṃ muktāphalaṃ viduḥ // Ras_8.10

gaje trīṇi sahasrāṇi ṣaṭsahasrāṇi vārije
navalakṣaṃ ca rāgāṇāṃ padmarāge vyavasthitāḥ // Ras_8.11

bhedayet sarvalohāni yacca kena na bhidyate
tadvajraṃ tasya deveśi rāgaṃ lakṣadvayaṃ viduḥ // Ras_8.12

ṣoḍaśaiva sahasrāṇi puṣparāge vyavasthitāḥ
pādonalakṣarāgāstu proktā marakate priye // Ras_8.13

rāgasaṃkhyāṃ na jānāti saṃkrāntasya rasasya tu
adhikaṃ mārayellohaṃ hīnaṃ caiva prakāśayet // Ras_8.14

mānavendraḥ prakurvīta yo hi jānāti pārvati
śatakoṭipramāṇena rāgasaṃkhyāṃ prakalpayet
sparśanaṃ caivamālokya śatakoṭistu vidhyate // Ras_8.15

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bījānāṃ sādhanaṃ priye
hematāravaśādbījaṃ dvividhaṃ tāvadīśvari // Ras_8.16

pītāruṇairhemabījaṃ tārabījaṃ sitairbhavet
kalpitaṃ rañjitaṃ pakvam iti bhūyastridhā bhavet // Ras_8.17

kalpitaṃ dvividhaṃ tacca śuddhamiśravibhedataḥ // Ras_8.18

rasoparasalohānāṃ bījānāṃ kalpanaṃ pṛthak
śuddhaṃ miśraṃ tu saṃyogāt yathālābhaṃ sureśvari // Ras_8.19

sattvamāvartitaṃ vyomni śodhitaṃ kācaṭaṅkaṇaiḥ
ciñcāphalāmlanirguṇḍīpattrakalkaniṣecanaiḥ
pakvaṃ niviḍitaṃ devi rasapiṣṭikṣamaṃ bhavet // Ras_8.20

snehakṣārāmlavargaiśca śilāyāśca puṭatrayāt
mṛtāhe dhūpanāyantre dhūpagandhānulepanāt
vaṅgasyāpi vidhānena tālakasya hatasya vā // Ras_8.21

tāpyahiṅgulayorvāpi hate ca rasakasya vā
rasagarbhe dravet kṛṣṇaṃ pattraṃ kanakatārayoḥ // Ras_8.22

saṃkarākhyaṃ tu durmelyaṃ priye mṛdukharāhvayam
tataḥ saṃmṛditaṃ devi dvaṃdvamelāpanaṃ drutam
bhavet samarasaṃ garbhe rasarājasya ca dravet // Ras_8.23

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dvaṃdvamelāpanaṃ śṛṇu // Ras_8.24

varṣābhūkadalīkandakākamācīpunarnavāḥ
cūrṇaṃ narakapālaṃ ca guñjāṭaṅkaṇasaṃyutam
kṣīratailena sudhmātaṃ hemābhraṃ milati priye // Ras_8.25

anenaiva vidhānena tārābhramapi melayet // Ras_8.26

vaṅgamāvartya deveśi punaḥ sūtakayojitam
kadalīkandatoyena mardayeṭṭaṅkaṇānvitam
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vaṅgābhraṃ milati kṣaṇāt // Ras_8.27

cūrṇaṃ narakapālasya strīstanyaṃ vanaśigrukam
guñjāṭaṅkaṇasaṃyuktaṃ vaṅgābhraṃ milati kṣaṇāt // Ras_8.28

abhrakaṃ cūrṇayitvā tu kākamācīrasaplutam
kapitthatoyasaṃspṛṣṭaṃ rasaṭaṅkaṇasaṃyutam
vaṅgapattrāntaranyastaṃ dhmātaṃ vaṅgābhrakaṃ milet // Ras_8.29

āvartya kaṭutailena bhasmāpāmārgajaṃ kṣipet
vaṅgābhraṃ haritālaṃ ca nāgābhre tu manaḥśilāḥ // Ras_8.30

hemābhraṃ nāgatāpyena tārābhraṃ vaṅgatālakāt
gandhakena tu śulvābhraṃ tīkṣṇābhraṃ sindhuhiṅgulāt
vaṅgābhraṃ haritālena nāgābhraṃ śilayā milet // Ras_8.31

lāṅgalī cāmarīkeśaṃ kārpāsāsthikulatthakam
bhūlatā cāśmadalanī strīstanyaṃ suragopakaḥ // Ras_8.32

etatpraliptamūṣāyāṃ sudhmātāstīvravahninā
kāntābhraśailavimalā milanti sakalān kṣaṇāt // Ras_8.33

latāchuchundarīmāṃsaṃ viṣaṭaṅkaṇayojitam
mūṣālepena kurute sarvadvaṃdveṣu melanam // Ras_8.34

abhrakaṃ surasā śṛṅgaṃ maṇḍūkasya vasā viṣam
guñjāṭaṅkaṇayogena sarvasattveṣu melanam // Ras_8.35

ṭaṅkaṇorṇāgirijatukarṇākhyāmalakarkaṭaiḥ
milanti sarvadvaṃdvāni strīstanyaparipeṣitaiḥ // Ras_8.36

dhātakīgugguluguḍasarjayāvakaṭaṅkaṇaiḥ
strīstanyapeṣitaiḥ sarvaṃ dvaṃdvajaṃ tu rasāyane // Ras_8.37

khasattvaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu pūrvakalkena saṃyutam
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ saṃkaraṃ milati kṣaṇāt // Ras_8.38

vāpitaṃ tāpyarasakasasyakairdaradena ca
khasattvaṃ syānnibaddhaṃ ca dṛḍhaṃ dhmātaṃ milettataḥ // Ras_8.39

rasoparasalohāni sarvāṇyekatra dhāmayet
anyonyaṃ dvaṃdvatāṃ yānti dravanti salilaṃ yathā // Ras_8.40

bījāni kalpitānyevaṃ rañjitāni paraṃ śṛṇu // Ras_8.41

ghanaṃ mākṣikacūrṇena śulvacūrṇena rañjitam
dvaṃdvitaṃ tāpyasattvena rasarājasya rañjanam // Ras_8.42

āraktavallīgomūtraḥ bahudhā paribhāvitaiḥ
kunaṭīgandhapāṣāṇair hemamākṣikahiṅgulaiḥ // Ras_8.43

vāpitaṃ sevitaṃ raktagaṇaiḥ snehairmṛtaṃ tataḥ
rañjanaṃ rasarājasya tīkṣṇatāmrau viśeṣataḥ // Ras_8.44

kevalaṃ vimalaṃ tāmraṃ vāpitaṃ daradena ca
kurute triguṇaṃ jīrṇaṃ lākṣābhaṃ nirmalaṃ rasam // Ras_8.45

rasakaṃ dviguṇaṃ dattvā tāmraṃ sudhmātamīśvari
kṛṣṇābhrakasya cūrṇaṃ ca raktavargair muhuḥ puṭaiḥ // Ras_8.46

tāpyena vā mṛtaṃ hema triguṇena nivāpitam
bhāṇḍikāyāṃ tu rasakaṃ tāpyasaindhavasaṃyutam // Ras_8.47

indragopanibhaṃ yāvat sarvaṃ dviguṇajāraṇāt
drutaṃ hemanibhaṃ sūtaṃ kurute nātra saṃśayaḥ // Ras_8.48

abhrakaṃ hema tāmraṃ ca śilayā mākṣikeṇa ca
gairikeṇa ca mukhyena rasakena ca rañjayet // Ras_8.49

bījāni rañjitānyevaṃ pakvabījānyataḥ śṛṇu // Ras_8.50

mahārasānuparasān tīkṣṇalohāni ca kṣipet
samāṃśaṃ samamākṣīkaṃ gandhakāvāpayogataḥ // Ras_8.51

śataśo vāpayedetat akṣīṇaṃ sāvaśeṣitam
samāṃśaṃ rasarājasya garbhe dravati niścitam // Ras_8.52

tadetadviṣṭikāstambhe jāraṇāyāṃ sureśvari
rañjane rasarājasya sāraṇāyāṃ ca śasyate // Ras_8.53

tadeva śataśo raktagaṇaiḥ snehairniṣecitam
adhikaṃ śasyate teṣu sahasrāṃśena vedhakṛt // Ras_8.54

nirvyūḍhaṃ nāgavaṅgābhyāṃ kriyāyāṃ hematārayoḥ
khasattvaṃ raviṇā yojyaṃ dvaṃdvitaṃ syādrasāyane // Ras_8.55

sasnehakṣārapañcāmlaiḥ rasaistaistālakādibhiḥ
samadvitriguṇān tāmre vāhayedvaṅgapannagān // Ras_8.56

raktasnehaniṣiktaṃ tad rasākṛṣṭiriti smṛtam // Ras_8.57

mākṣikaṃ gandhapāṣāṇaṃ haritālaṃ manaḥśilām
vaikrāntakaṃ kāntamukhyaṃ sasyakaṃ vimalāñjanam
rasakaṃ vāpitaṃ śaśvaccūrṇitaṃ hemni vāhayet // Ras_8.58

lohaparpaṭikātāpyakaṅkuṣṭhavimalābhrakaiḥ
mṛtaśulvaśilāsattvasnuhyarkakṣīrahiṅgulaiḥ
nāgo nirjīvatāṃ yāti puṭayogaiḥ punaḥ punaḥ // Ras_8.59

rasatālakaśaṅkhābhraciñcākṣāraistathā trapuḥ
mṛtaṃ nāgaṃ mṛtaṃ vaṅgaṃ śulvaṃ tīkṣṇaṃ ca vā mṛtam
ekaikamuttame hemni vāhayet suravandite // Ras_8.60

nirutthe pannage hemni nirvyūḍhe śataśo gaṇe
gorocanānibhaṃ dhāma bhāskare tārasaṃnibham // Ras_8.61

tīkṣṇābhrakaṃ ravisamaṃ mākṣikaṃ dviguṇaṃ tathā
āvartitaṃ cūrṇitaṃ ca māritaṃ saptabhiḥ puṭaiḥ // Ras_8.62

vyūḍhe śataguṇe hemni tadbījaṃ jārayet samam
candrārkapattralepena śatabhāgena vedhayet // Ras_8.63

ūrdhvādho mākṣikaṃ dattvā śulvaṃ hemasamaṃ bhavet
evaṃ daśaguṇaṃ vyūḍhaṃ bījaṃ kāraṇasaṃnibham // Ras_8.64

rasakābhraṃ kāntatāmre bhāgavṛddhyā dhamettataḥ
mākṣikeṇa hataṃ tacca bīje nirvāhayet priye // Ras_8.65

dvātriṃśadguṇitaṃ hemni nāgaṃ tāpyaṃ hataṃ vahet
triṃśadguṇaśilāvāpaṃ nāgabījamudāhṛtam // Ras_8.66

tāpyatālakavāpena sattvaṃ pītābhrakasya tu
bīje nirvāhayed etat yoṣāmṛṣṭasya vedhakam // Ras_8.67

nāgaḥ karoti mṛdutāṃ nirvyūḍhastāṃ ca raktatām
vāpitaṃ pītatāṃ tīkṣṇaṃ kāntasthāṃ kālikāṃ viṣam // Ras_8.68

hemabījamiti proktaṃ tārabījamataḥ śṛṇu // Ras_8.69

tīkṣṇābhratāpyavimalarasakaṃ samabhāgikam
vaṅgabhāgāstu catvāraḥ sarvaṃ dhmātaṃ vicūrṇitam // Ras_8.70

puṭena nihataṃ kāryaṃ vyūḍhaṃ tāraṃ tu vedhayet
dvātriṃśatsadguṇaṃ tāre vaṅge tāpyaṃ hataṃ vahet
triṃśadguṇāt tālavāpāt vaṅgabījamudāhṛtam // Ras_8.71

kuṭilaṃ vimalaṃ tīkṣṇaṃ khasattvaṃ cāpi vāhayet
vaṅgābhraṃ tāpyasattvaṃ vā tālamākṣikavāpataḥ
śuklapuṣpagaṇaiḥ sekaṃ snehayuktaistu kārayet // Ras_8.72

uktāni tārabījāni bījānāṃ rañjanaṃ śṛṇu // Ras_8.73

tīkṣṇamākṣikaśulvaṃ ca nāgaṃ capalamāritam
sindūrasaṃnibhaṃ yāvat tena bījāni rañjayet // Ras_8.74

nidhāya kharpare nāgaṃ brahmabījadalaiḥ saha
dagdhamagnimadho dattvā vahnivarṇaṃ yadā bhavet // Ras_8.75

vāsakena vibhītena śākakiṃśukaśigrubhiḥ
koraṇḍakasya puṣpeṇa bakulasyārjunasya ca // Ras_8.76

ahimāreṇa nāginyā kumāryā nāgakanyayā
śilayā ca triguṇayā kvathitenājavāriṇā // Ras_8.77

bhāvitaṃ kharparasthaṃ ca plāvayitvā punaḥ punaḥ
saptabhirdivasaireva māritaṃ suravandite // Ras_8.78

puṭayedgandhakenādāv āmlaiśca tadanantaram
idaṃ dalānāṃ bījānāṃ rasarājasya rañjane
udghāṭe krāmaṇe yojyaṃ piṣṭīstambhe viśeṣataḥ // Ras_8.79

mañjiṣṭhākiṃśukarase khadiraṃ raktacandanam
karavīraṃ devadāruṃ saralaṃ rajanīdvayam // Ras_8.80

anyāni raktapuṣpāṇi piṣṭvā lākṣārasena tu
tailaṃ vipācayeddevi tena bījāni rañjayet // Ras_8.81

dviguṇe raktapuṣpāṇāṃ raktapītagaṇasya ca
kvāthe caturguṇe kṣīre tailamekaṃ sureśvari // Ras_8.82

jyotiṣmatīkarañjākhyakaṭutumbīsamudbhavam
pāṭalīpippalīkāmakākatuṇḍīrasānvitam // Ras_8.83

bhekaśūkarameṣāhimatsyakūrmajalaukasām
vasayā caikayā yuktaṃ ṣoḍaśāṃśaiḥ supeṣitaiḥ // Ras_8.84

bhūlatāmalamākṣīkadvaṃdvamelāpanauṣadhaiḥ
pācitaṃ gālitaṃ caitat sāraṇā tailamucyate // Ras_8.85

rasatulyaṃ yathā bījaṃ gataṃ garbhadrutiṃ priye
vyāpakatvena sarve ca samabhāgāstatheṣyate // Ras_8.86

pakvaṃ śreṣṭhaṃ samaṃ garbhe yaddravedrañjayecca tam // Ras_8.87

evamuktāni bījāni jārayedviḍayogataḥ
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi // Ras_8.88

9 [Viḍakathana]

śrīdevyuvāca

bījānāṃ kalanaṃ proktaṃ viśeṣeṇa ca sādhanam
jāryante tāni yaiḥ sūte tān viḍān vaktumarhasi // Ras_9.1

śrībhairava uvāca

kāsīsaṃ saindhavaṃ kāṅkṣī sauvīraṃ vyoṣagandhakam
sauvarcalaṃ sarjikā ca mālatīnīrasambhavam
śigrumūlarasaiḥ sikto viḍo 'yaṃ sarvajāraṇaḥ // Ras_9.2

nirdagdhaṃ śaṅkhacūrṇaṃ tu ravikṣīraśataplutam
puṭitaṃ bahuśo devi praśasto jāraṇāviḍaḥ // Ras_9.3

śataśo vā plutaṃ cūrṇaṃ gandhakasya gavāṃ jalaiḥ // Ras_9.4

nirdagdhaṃ śaṅkhacūrṇaṃ tu śigrumūlāmbubhāvitam
śataśo viṣasindhūtthasaṃyutaṃ vaḍavāmukham // Ras_9.5

ṭaṅkaṇaṃ śataśo devi bhāvayet kiṃśukadravaiḥ
viḍo vahnimukhākhyo 'yaṃ lohānāṃ jāraṇe priye // Ras_9.6

cūlikā gandhapāṣāṇaḥ kāntasya ca mukhaṃ priye
ekaikameva paryāptaṃ lauhacūrṇasya jāraṇe // Ras_9.7

gandhatālakasindhūtthaṃ cūlīṭaṅkaṇabhūkhagam
kṣārairmūtraiśca vipaced ayaṃ jvālāmukho viḍaḥ // Ras_9.8

ekaviṃśatiparyāyaṃ devadālīdaladravaiḥ
bhāvito niculakṣāraḥ sarvasattvāni jārayet // Ras_9.9

vāstukairaṇḍakadalīdevadālīpunarnavam
vāsā palāśaniculaṃ tilakāñcanamākṣikam // Ras_9.10

sarvāṅgaṃ khaṇḍaśaśchinnaṃ nātiśuṣkaṃ śilātale
dagdhakāṇḍais tilānāṃ tu pañcāṅgaṃ mūlakasya ca // Ras_9.11

plāvayenmūtravargeṇa jalaṃ tasmāt parisrutam
lohapātre pacedyantre haṃsapāke 'gnimānavit // Ras_9.12

bāṣpāṇāṃ budbudānāṃ ca bahūnāmudgamo yadā
tadā kāsīsasaurāṣṭrīkṣāratrayakaṭutrayam // Ras_9.13

gandhakaṃ ca sitaṃ hiṅgulavaṇāni ca ṣaṭ tathā
eṣāṃ cūrṇaṃ kṣipedeṣa lohasampuṭamadhyagaḥ
saptāhaṃ bhūgataḥ paścād dhānyasthaḥ pravaro viḍaḥ // Ras_9.14

jambīrāmlena pacanaṃ śigrumūladraveṇa ca
cūlikāgandhakāsiktau dvau viḍau śataśaḥ kramāt // Ras_9.15

koṣātakīdalarasaiḥ kṣārairvā niculodbhavaiḥ
devadālīśivābījaṃ guñjāsaindhavaṭaṅkaṇam
bhāvayedamlavargeṇa viḍo 'yaṃ hemajāraṇaḥ // Ras_9.16

mūlakārdrakacitrāṇāṃ kṣārair gomūtragālitaiḥ
gandhakaḥ śataśo bhāvyo viḍo 'yaṃ hemajāraṇe // Ras_9.17

haritālaśilākṣāro lavaṇaṃ śaṅkhaśuktikā
haṃsapākavipakvo 'yaṃ viḍaḥ syāddhemajāraṇe // Ras_9.18

evaṃ saṃgṛhya sambhārān rasakarma samācaret
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi // Ras_9.19

10 [Rasaśodhana]

śrīdevyuvāca

rasasya lakṣaṇaṃ kiṃvā rasakarma ca kīdṛśam
tanna jānāmi deveśa vaktumarhasi tattvataḥ // Ras_10.1

śrībhairava uvāca

prāgevoktā rasotpattis tallakṣaṇam ataḥ śṛṇu // Ras_10.2

tasya nāmasahasrāṇi ayutānyarbudāni ca
śakyate na mayā vaktuṃ saṃkṣepāt kathyate śṛṇu // Ras_10.3

raso rasendraḥ sūtaśca pāradaścātha miśrakaḥ // Ras_10.4

rasaṃ siddharasaṃ vidyāt siddhakṣetrasamāśrayam
nāśayet sakalān rogān valīpalitameva saḥ // Ras_10.5

dehalohakaraṃ śuddhaṃ rasendramadhunā śṛṇu
śarīre hemni kartā ca jāraṇe sāraṇāsu ca // Ras_10.6

īṣatpītaśca rūkṣāṅgo doṣayuktaśca sūtakaḥ // Ras_10.7

yo bāhyābhyantare śveto bahulaṃ kañcukāvṛtaḥ
taṃ vidyāt pāradaṃ devi tārakarmaṇi yojayet // Ras_10.8_0

yathā kāñjikasaṃsparśāt kṣīrabhāṇḍaṃ vinaśyati
tathā hema śarīraṃ ca pāradena vinaśyati // Ras_10.8_1

mayūrapattrikābhāsaṃ miśrakaṃ ca vidurbudhāḥ
dhūmravarṇaṃ rasaṃ dṛṣṭvā viśeṣeṇopalabhyate
miśrakaṃ tu vijānīyād udvāhakarmakārakam // Ras_10.9

evaṃ pañcavidhā devi rasabhedā nirūpitāḥ // Ras_10.10

svedanaṃ mardanaṃ caiva cāraṇaṃ jāraṇaṃ tathā
drāvaṇaṃ rañjanaṃ caiva sāraṇaṃ krāmaṇaṃ kramāt
iti yo vetti tattvena tasya sidhyati sūtakaḥ // Ras_10.11

tīvratvaṃ jāyate svedāt amalatvaṃ ca mardanāt
cāraṇena balaṃ kuryāt jāraṇādbandhanaṃ bhavet // Ras_10.12

ekatvaṃ drāvaṇāt tasya raktatvaṃ raktakāñjanāt
vyāpitvaṃ sāraṇāt tasya krāmitvaṃ krāmaṇāttathā // Ras_10.13

malago malarūpeṇa tvarito haṃsago bhavet
malago malarūpeṇa sadhūmo dhūmago bhavet // Ras_10.14

anyā jīvagatirdevi jīvo 'ṇḍādiva niṣkramet
sa tāvajjīvayejjīvaṃ tena jīvo rasaḥ smṛtaḥ // Ras_10.15

catuṣṭayī gatistasya nipuṇena tu labhyate
catasro gatayo dṛśyā adṛśyā pañcamī gatiḥ // Ras_10.16

mantradhyānādinā tasya kṣīyate pañcamī gatiḥ // Ras_10.17

dhūmaściṭiciṭiścaiva maṇḍūkaplutireva ca
akampaśca vikampaśca pañcāvasthā rasasya tu // Ras_10.18

mathyamānasya kalkena sambhaveddhi gatitrayam
jale gatirmalagatiḥ punar haṃsagatistataḥ // Ras_10.19

hema dattvā tataḥ śuddhaṃ tattu stambhen niyāmake
niyāmakagaṇauṣadhyā rasaṃ dattvā vipācayet // Ras_10.20

niyamito na prayāti tathā dhūmagatiṃ śive // Ras_10.21

kaṇikācālarahito budbudaiścāpavarjitaḥ
niyamito bhavatyeṣa cullikāgnisahastathā // Ras_10.22

aniyamya yadā sūtaṃ jārayet kāñjikāśaye
jāyate niścitaṃ bhadre tadā tasya gatitrayam // Ras_10.23

dolāsvedena cāvaśyaṃ svedito hi dinatrayam
vasubhaṇṭādibhirdevi rasarājo na hīyate // Ras_10.24

akṣīṇaṃ tu rasaṃ dṛṣṭvā dadyādvyomādikaṃ tataḥ
svedanaṃ ca tataḥ karma dīyamānasya mardanam // Ras_10.25

rasāliṅgita āhāraḥ piṣṭiketyabhidhīyate
taddrutaṃ rasagarbhe tu jāraṇaṃ parikīrtitam // Ras_10.26

jāraṇā tatsamākhyātā tadevaṃ copalabhyate
jīrṇānte rañjanaṃ kāryaṃ raktavargagaṇena ca // Ras_10.27

jīrṇaṃ jīrṇaṃ tu saṃraktaṃ samahemnā tu sārayet
sāraṇāyantrayogena badhyate sārito rasaḥ // Ras_10.28

sāritaḥ sāritaścaiva yathā bhavati sūtakaḥ
krāmaṇena samāyuktaṃ taṃ ca vedhe niyojayet // Ras_10.29

āroṭaḥ pārado brahmā mūrchitastu janārdanaḥ
baddhastu rudrarūpaḥ syāt karmayogabalādrasaḥ // Ras_10.30

śṛṇu devi pravakṣyāmi karmayogasya vistaram // Ras_10.31

pāradasya trayo doṣā viṣaṃ vahnirmalas tathā
viṣeṇa saviṣaṃ vidyāt vahnau kuṣṭhī bhavennaraḥ
malenodararogī syāt mriyate ca rasāyane // Ras_10.32

ṣaṭtruṭyaścaikalikṣā syāt ṣaḍlikṣā yūka eva ca
ṣaḍyūkāstu rajaḥsaṃjñāḥ kathitāstava suvrate // Ras_10.33

ṣaḍrajaḥ sarṣapaḥ sākṣāt siddhārthaḥ sa ca kīrtitaḥ
ṣaṭsiddhārthāśca deveśi yavastvekaḥ prakīrtitaḥ // Ras_10.34

ṣaḍyavairekaguñjā syāt ṣaḍguñjāścaikamāṣakaḥ
māṣā dvādaśa tolaḥ syāt aṣṭau tolāḥ palaṃ bhavet // Ras_10.35

dvātriṃśatpalakaṃ devi śubhaṃ tu parikīrtitam
śubhasya tu sahasre dve bhāra ekaḥ prakīrtitaḥ // Ras_10.36

dve sahasre palānāṃ tu sahasraṃ śatameva vā
aṣṭāviṃśat palānāṃ tu daśa pañcakameva vā // Ras_10.37

palārdhenaiva saṃskāraḥ kartavyaḥ sūtakasya tu // Ras_10.38

mahābalā nāgabalā meghanādā punarnavā
meṣaśṛṅgī ca tatsāraiḥ navasārasamanvitam
pāradaṃ devadeveśi svedayeddivasatrayam // Ras_10.39

girikarṇī ca mīnākṣī sahadevī punarnavā
uragā triphalā kāntā laghuparṇī śatāvarī // Ras_10.40

tuṣavarje tu dhānyāmle sarvaṃ saṃkṣubhya nikṣipet
ekādaśaguṇe 'mle 'smin ṣoḍaśāṃśairvimarditam // Ras_10.41

āsurīlavaṇavyoṣacitrakārdrakamūlakaiḥ
dolāyāṃ svedayeddevi tridinaṃ mṛdunāgninā // Ras_10.42

aṅkolastu viṣaṃ hanti vahnimāragvadhaḥ priye
citrakastu malaṃ hanyāt kumārī saptakañcukam // Ras_10.43

tasmād ebhiḥ samopetair mardayet pātayedbudhaḥ // Ras_10.44

vidyādhareṇa yantreṇa bhāvayeddoṣavarjitam
tatastriguṇavastrasthaṃ taṃ rasaṃ devi gālitam // Ras_10.45

triphalāvahnimūlatvāt gṛhakanyārasānvitam
nirudgāre tu pāṣāṇe mardayet pātayet punaḥ // Ras_10.46

dhūmasāraguḍavyoṣarajanīsitasarṣapaiḥ
iṣṭikākāñjikorṇābhiḥ tridinaṃ mardayettataḥ // Ras_10.47

nirmalo jāyate sūtaḥ matprabhāvaṃ prakāśayet // Ras_10.48

vāsakena vibhītena mardayet pātayet punaḥ
nāgavaṅgādikā doṣā yānti nāśam upādhijāḥ // Ras_10.49

saptavāraṃ kākamācyā gatadoṣaṃ vimardayet
pātayet saptavāraṃ ca giridoṣaṃ tyajedrasaḥ // Ras_10.50

kṣetradoṣaṃ tyajeddevi gokarṇarasamūrchitaḥ // Ras_10.51

kārpāsapattraniryāse svinnas trikaṭukānvite
saptakañcukanirmuktaḥ saptāhājjāyate rasaḥ // Ras_10.52

kākamācī jayā brāhmī gāṅgerī raktacitrakaḥ
maṇḍūkī mudgaparṇī ca śṛṅgaveraṃ rasāṅkuśaḥ // Ras_10.53

devadālī śaṅkhapuṣpī kākajaṅghā śatāvarī
kumārī bhṛṅgarājaśca nirguṇḍī grīṣmasundaraḥ // Ras_10.54

śūlinī śūrpaparṇī ca gojihvā kṣīrakañcukaḥ
tadrasairmarditaḥ pātyaḥ saptadhā nirmalo bhavet // Ras_10.55

tāmreṇa piṣṭikāṃ kṛtvā pātayedūrdhvapātane
vaṅganāgau parityajya śuddho bhavati sūtakaḥ // Ras_10.56

marditas triphalāśigrurājikāpaṭucitrakaiḥ
ūrdhvabhāṇḍagataḥ pācyaḥ pradīptair upalairadhaḥ // Ras_10.57

sṛṣṭyambujanirodhena labdhaprāyo bhavedrasaḥ
karkoṭīkañcukībimbīsarpākṣyambujasaṃyutam // Ras_10.58

rasaṃ niyāmake dadyāt tejasvī nirmalo bhavet
evaṃ viśodhitaḥ sūto bhadrāṣṭāṃśaviśoṣitaḥ // Ras_10.59

kṣudrāmlalavaṇakṣārabhūkhagoṣaṇaśigrubhiḥ
rājikāṭaṅkaṇayutair āranāle dinatrayam
svedanāddīpito devi grāsārthī jāyate rasaḥ // Ras_10.60

vyomasattvādibījāni rasajāraṇaśodhane
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi // Ras_10.61

11 [Bālajāraṇa]

śrīdevyuvāca

lakṣaṇaṃ śodhanaṃ caiva pāradasya śrutaṃ mayā
cāraṇaṃ jāraṇaṃ caiva śrotumicchāmi bhairava // Ras_11.1

śrībhairava uvāca

sarvapāpakṣaye jāte prāpyate rasajāraṇā
tatprāptau prāptameva syād vijñānaṃ muktikāraṇam // Ras_11.2

mokṣābhivyañjakaṃ devi jāraṇaṃ sādhakasya tu
yāvanna jāryate sūtaḥ tāvattu na ca nirvṛtiḥ // Ras_11.3

khallastu pīṭhikā devi rasendro liṅgamucyate
mardanaṃ vandanaṃ tasya grāsaḥ pūjā vidhīyate // Ras_11.4

yāvaddināni vahnistho jāryate dhāryate rasaḥ
tāvadyugasahasrāṇi śivaloke mahīyate // Ras_11.5

dinamekaṃ rasendrasya yo dadāti hutāśanam
dravanti tasya pāpāni kurvannapi na lipyate // Ras_11.6

jāraṇā dvividhā bālajāraṇā baddhajāraṇā
tatrādau parameśāni vakṣyate bālajāraṇā // Ras_11.7

gaganaṃ jārayedādau sarvasattvamataḥ param
tato mākṣikaśuddhaṃ ca suvarṇaṃ tadanantaram // Ras_11.8

garbhasthaṃ drāvayitvā tu tato bāhyadrutiṃ dravet
sitaṃ sitena dravyeṇa raktaṃ raktena rañjayet // Ras_11.9

sāraṇaṃ krāmaṇaṃ jñātvā tato vedhaṃ prayojayet // Ras_11.10

oṃ namo 'mṛtalohāya parāmṛtarasodbhavāya huṃ svāhā || (Ras_11.11)

sarvasattvopakārāya bhagavan tvadanujñayā
jāraṇaṃ kartumicchāmi grāsaṃ gṛhṇa mama prabho // Ras_11.12

kuruṣveti śivenoktaṃ grāhyameva subuddhinā // Ras_11.13

śṛṇu devi pravakṣyāmi vyomajāraṇam uttamam
pattrābhrajāraṇaṃ sattvajāraṇaṃ ceti taddvidhā // Ras_11.14

nirmukhaṃ samukhaṃ caiva vāsanāmukhameva ca
ekaikaṃ trividhaṃ tacca tad vakṣyāmy ānupūrvaśaḥ // Ras_11.15

vaikrāntavajrasaṃsparśād divyauṣadhibalena vā
nirmukho bhakṣayeddevi kṣaṇena gaganaṃ rasaḥ // Ras_11.16

hemakarmaṇi hemaiva tāre tāro mukhaṃ bhavet // Ras_11.17

taptakhallakṛtā piṣṭiḥ ślakṣṇam alpālpamabhrakam
amlavetasajambīrabījapūrāmlabhūkhagaiḥ
marditaṃ carate devi seyaṃ samukhajāraṇā // Ras_11.18

kṣāratrayaṃ pañcapaṭu kākṣīkāsīsagandhakam
mākṣikaṃ cāmlasaṃyuktaṃ tāmrapātre tu jārayet // Ras_11.19

etaccābhiṣavād divyaṃ kārayitvā vicakṣaṇaḥ
jāraṇārthaṃ ca bījānāṃ vajrāṇāṃ ca viśeṣataḥ // Ras_11.20

tasminnāvartitaṃ nāgaṃ vaṅgaṃ vā suravandite
niṣecayecchataṃ vāraṃ na rasāyanakarmaṇi // Ras_11.21

anena sakalaṃ devi cāraṇāvastu bhāvayet
kṣārāmle bhāvitaṃ vyoma rajasā prathamena ca // Ras_11.22

sṛṣṭitrayodakakaṇātumburudravamarditam
carejjaredvā puṭitaṃ yavaciñcārasena ca // Ras_11.23

śatāvarī gadā rambhā meghanādā punarnavā
śigruko yavaciñcā ca bhāvitaṃ tadrasaiḥ kramāt // Ras_11.24

mūlaṃ hilamucāyāstu kauverīmūlameva ca
kadalīmusalīśigrutāmbūlīvāṇapīlukam // Ras_11.25

alambuṣā balā kolam āsphoṭaḥ kharamañjarī
tumburustiktaśākaṃ vāpy eṣām ekarasena tu
rājikāvyoṣayuktena tridinaṃ svinnamabhrakam // Ras_11.26

kāsīsatuvarīsindhuṭaṅkaṇakṣārasaṃyutaḥ
pūrvābhiṣavayogena sūtakaścarati kṣaṇāt // Ras_11.27

golako bhavati kṣipraṃ sarvasiddhipradāyakaḥ // Ras_11.28

gṛhītvā devi dhānyāmlam amlavargeṇa saṃyutam
kvāthayitvābhrakaṃ tattu snuhīkṣīreṇa mardayet // Ras_11.29

āraṇyagomayenaiva kapotākhyaṃ puṭaṃ tataḥ // Ras_11.30

kadalīkandaniryāsair mūlakandarasena ca
kākamācī ca mīnākṣī apāmārgo munistathā // Ras_11.31

eraṇḍamārdrakaṃ caiva meghanādā punarnavā
ekaikasya dravaireva puṭaikaikaṃ pradāpayet // Ras_11.32

vajrīkṣīreṇa saṃyuktaṃ dolāyantreṇa pācayet
chāyāśuṣkaṃ tataḥ kṛtvā caṇakāmlena saṃyutam // Ras_11.33

navasāraṃ ca kāsīsaṃ vacāṃ nimbaṃ tathaiva ca
abhrasya ṣoḍaśāṃśena ekaikaṃ tatra nikṣipet // Ras_11.34

nidhāya tāmrapātre tu gharṣayettacca suvrate
navavāraṃ tato devi lohapātre tu jārayet // Ras_11.35

rasena saha deveśi caṇakāmlena kāñjikam
mṛdvagninā tu niṣkvāthyaṃ praharārdhena jāyeta // Ras_11.36

somavallīrasaiḥ piṣṭvā vyoma sauvarcalānvitam
śanaiḥ śanairhaṃsapādyā dāpayecca puṭatrayam // Ras_11.37

somavallīrasenaiva saptavāraṃ ca dāpayet
pātayenmṛnmaye bhāṇḍe rasena saha saṃyutam // Ras_11.38

mūlaṃ siteṣupuṅkhāyā gavyakṣīreṇa gharṣayet
kalkena lepayet sūtaṃ gaganaṃ ca tadūrdhvagam // Ras_11.39

tāpayedravitāpena nirmukhaṃ grasate kṣaṇam
jāyate piṣṭikā śīghraṃ nātra kāryā vicāraṇā // Ras_11.40

tilaparṇīrasenaiva gaganaṃ bhāvayet priye
mardanājjāyate piṣṭī nātra kāryā vicāraṇā // Ras_11.41

muṇḍīniryāsake nāgaṃ bahuśastu niṣecayet
tenābhrakaṃ tu saṃplāvya bhūyobhūyaḥ puṭe dahet // Ras_11.42

citrakārdrakamūlānām ekaikena tu saptadhā
plāvitavyaṃ prayatnena gandhakābhrakacūrṇakam // Ras_11.43

nāgaśuṇḍīrasastanyarajoluṅgāmlabhāvitam
ṣoḍaśāṃśena tadvattaṃ dolāyāṃ tu caredrasaḥ // Ras_11.44

catuḥṣaṣṭiguṇaṃ devi dvātriṃśadguṇameva vā
athavā ṣoḍaśaguṇaṃ tathāṣṭaguṇameva vā
caturguṇaṃ vā dviguṇaṃ samaṃ vā cārayet priye // Ras_11.45

paramabhrakasattvasya jāraṇaṃ śṛṇu pārvati // Ras_11.46

vyomasattvaṃ samāṃśena tāpyasattvena saṃyutam
sa khalvevaṃ careddevi garbhadrāvī bhavedrasaḥ // Ras_11.47

nāgābhraṃ devi vaṅgābhraṃ tīkṣṇābhraṃ bhāskarābhrakam
tārābhraṃ devi hemābhraṃ rasagarbheṇa jārayet // Ras_11.48

pūrvābhiṣekayogena garbhe dravati mardanāt // Ras_11.49

catuḥṣaṣṭyaṃśakaḥ pūrvaḥ dvātriṃśāṃśo dvitīyakaḥ
tṛtīyaḥ ṣoḍaśāṃśastu caturtho 'ṣṭāṃśa eva ca // Ras_11.50

pañcamastu caturthāṃśaḥ ṣaṣṭho dvyaṃśaḥ prakīrtitaḥ
grāso rasasya dātavyaḥ sasattvasyābhrakasya ca // Ras_11.51

catuḥṣaṣṭyaṃśake grāse daṇḍadhārī bhavedrasaḥ
jalaukāvaddvitīye ca grāsayoge sureśvari // Ras_11.52

grāsena tu tṛtīyena kākaviṣṭhāsamo bhavet
grāsena tu caturthena dadhimaṇḍasamo bhavet // Ras_11.53

pañcame carite grāse navanītasamo bhavet
ṣaṣṭhe tu golakākāraḥ kramājjīrṇasya lakṣaṇam // Ras_11.54

kāñjikena niṣiktena raktavyoma śataplutam
khallāntaścārayettacca śulvavāsanayā saha // Ras_11.55

hema tāraṃ ca saṃghṛṣya khalle tatra rasaṃ nyaset
kāñjīsahitakāsīsaṃ sindhunā carate rasaḥ // Ras_11.56

hema sīsaṃ tu saṃghṛṣya rasaṃ tatra pradāpayet
nāgahemayutaṃ vyoma samajīrṇaṃ drutaṃ bhavet
abhrakoparasān kṣipraṃ mukhenaiva caratyayam // Ras_11.57

tāraṃ vaṅgaṃ ca saṃghṛṣya rasaṃ tatra pradāpayet
nāgahemayutaṃ vyoma samajīrṇaṃ drutaṃ bhavet
mukhena carate vyoma tārakarmaṇi śasyate // Ras_11.58

samukhaṃ nirmukhaṃ vāpi yatnataścārayennabhaḥ // Ras_11.59

cāraṇāṃ trividhāmevaṃ kṛtvā garbhadrutiṃ rase
jārayet svedayet piṇḍaṃ pariṇāmakramais tribhiḥ // Ras_11.60

paṭvamlakṣāragomūtrasnuhīkṣīraiḥ pralepitam
bahiśca baddhaṃ vastreṇa bhūyo grāsaṃ niveditam
kṣārāranālataileṣu svedayenmṛdunāgninā // Ras_11.61

krameṇānena deveśi jāryate divasais tribhiḥ
yantrād uddhṛtamātraṃ tu lohapātre sthitaṃ rasam // Ras_11.62

koṣṇena kāñjikenādau kṣālitaṃ vastragālitam
pātre sukhoṣṇahastena yāvat śeṣaṃ vimardayet // Ras_11.63

caturguṇena vastreṇa pīḍito nirmalaśca saḥ // Ras_11.64

gālanakriyayā grāse sati niṣpeṣanirgate
sa bhaveddaṇḍadhārī ca jīrṇagrāsastathā rasaḥ // Ras_11.65

ajīrṇe pācayet piṣṭīṃ svedayenmardayettathā
vetasāmlaprayogeṇa jīrṇe grāsaṃ tu dāpayet // Ras_11.66

iṣṭikāguḍadagdhorṇārājīsaindhavadhūmajaiḥ
ṣoḍaśāṃśaiḥ sa dhānyāmlaiḥ mardyaḥ svedyaśca pāradaḥ // Ras_11.67

nirmalīkaraṇārthaṃ tu grāse grāse punaḥ punaḥ
jīrṇābhro jīrṇabījo 'pi rāgān gṛhṇāti nirmalaḥ // Ras_11.68

krameṇānena dolāyāṃ cāryaṃ grāsacatuṣṭayam
tataḥ kacchapayantreṇa jvālanaṃ bandhanaṃ kramāt // Ras_11.69

ūrdhvādhaś cāṣṭamāṃśena viḍaṃ dattvāpi jārayet
samajīrṇābhrakaḥ sūtaḥ śatavedhī bhavet priye // Ras_11.70

sahasravedhī dviguṇe triguṇe 'yutavedhakaḥ
caturguṇe lakṣavedhī sa bhavedbhūcaro rasaḥ // Ras_11.71

jīrṇe pañcaguṇe devi brahmāyurjāyate rasaḥ
āyustu ṣaḍguṇe viṣṇoḥ koṭivedhī bhavedrasaḥ // Ras_11.72

rasasya sarvadoṣāstu ṣaḍguṇenābhrakena tu
jīrṇena nāśamāyānti nātra kāryā vicāraṇā // Ras_11.73

rasarāje yadā jīrṇaṃ ṣaḍguṇaṃ gaganaṃ priye
tadā grasati lohāni tyajecca gatimātmanaḥ // Ras_11.74

dhūmaś ciṭiciṭiścaiva maṇḍūkaplutireva ca
sakampaśca vikampaśca pañcāvasthā rasasya tu // Ras_11.75

kapilo 'tha nirudgārivipluṣaś caiva muñcati
agnau tiṣṭhati niṣkampo vyomajīrṇasya lakṣaṇam // Ras_11.76

samajīrṇo bhavedbālo yauvanasthaścaturguṇam
vṛddhastu ṣaḍguṇaṃ jīrṇaḥ kuryāt karma pṛthak pṛthak // Ras_11.77

bālastu pattralepena kalkayogena yauvanaḥ
vṛddho vidhyati lohāni jāritaḥ sārito 'thavā // Ras_11.78

kumārastu raso devi na samartho rasāyane
yauvanastho raso devi kṣamo dehasya rakṣaṇe // Ras_11.79

jarāvastho raso yaśca dehe lohena saṃkramet
abhāve 'bhrakasattvasya kāntasattvaṃ pradāpayet // Ras_11.80

kāntasya cāpyabhāve tu tīkṣṇalohaṃ tu dāpayet
anena kramayogena sarvasattvāni jārayet // Ras_11.81

eko 'pi hemasaṃyuktaś cāmīkarakaraḥ kṣaṇāt
gandhakāt parato nāsti raseṣūparaseṣu vā // Ras_11.82

pūrvoktayantrayogena dvir aṣṭaguṇagandhakam
athavā dvādaśaguṇaṃ ṣaḍguṇaṃ vāpi jārayet // Ras_11.83

mākṣikaṃ sattvamādāya pādāṃśena tu jārayet
tato 'pi sarvasattvāni drāvayet sūtagarbhataḥ // Ras_11.84

hemapāvakayoḥ sakhyaṃ tathā kāñcanasūtayoḥ
vahnisūtakayor vairaṃ tayormitreṇa mitratā // Ras_11.85

agniko yavaciñcā ca vasuhaṭṭaśca rāgiṇī
dolāsvedena tat pakvaṃ hemajāraṇamuttamam // Ras_11.86

palāśabhasmāpāmārgo yavakṣāraśca kāñjikam
sauvarcalaṃ ca kāsīsaṃ sāmudraṃ saindhavaṃ tathā // Ras_11.87

āsurī ṭaṅkaṇaścaiva navasārastathaiva ca
karpūraścaiva mākṣīkaṃ samabhāgāni kārayet // Ras_11.88

snuhyarkadugdhairdeveśi mūṣālepaṃ tu kārayet
viḍacūrṇaṃ tato dattvā kanakaṃ jārayet priye // Ras_11.89

śṛṇu devi pravakṣyāmi bhūcarākhyaṃ tu jāraṇam // Ras_11.90

kṛṣṇaṃ pītaṃ raktamabhraṃ śulve tīkṣṇe ca melayet // Ras_11.91

śulve tīkṣṇaṃ yadā cūrṇaṃ dvāviṃśatiguṇaṃ priye
gandhanāgaṃ tato 'rdhaṃ tu krameṇaiva tu melayet // Ras_11.92

hemnā tu saha dātavyaṃ sūtakaikena ṣoḍaśa
gandhanāgaṃ yadā jīrṇaṃ tadā baddho bhavedrasaḥ
hemni jīrṇe tato 'rdhena mṛtalohena rañjayet // Ras_11.93

gandhakena hataṃ śulvaṃ mākṣikaṃ daradāyasam
puṭena mārayecchuddhaṃ hema dadyāt tu ṣaḍguṇam // Ras_11.94

sūtake hemabījaṃ ca yadā jīrṇaṃ caturguṇam
baddharāgaṃ vijānīyāt hemābho jāyate rasaḥ // Ras_11.95

sāraṇāyantramadhyasthaṃ tenaiva saha sārayet
tribhāgasāritaṃ kṛtvā punastatraiva jārayet // Ras_11.96

jāritaḥ sāritaścaiva punarjāritasāritaḥ
saptaśṛṅkhalikāyogāt koṭivedhī bhavedrasaḥ // Ras_11.97

bhūcarī jāraṇā proktā khecarīṃ jāraṇāṃ śṛṇu // Ras_11.98

hīramukhyāni ratnāni rasocchiṣṭāni kārayet
kaṭutumbasya bījāni tasyārdhena tu dāpayet // Ras_11.99

mahājāraṇamityuktaṃ kalkaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
vajramūṣāmukhe caiva tanmadhye sthāpayedrasam // Ras_11.100

katakaṃ kanakaṃ caivam ekīkṛtya ca mardayet
padmarāgaṃ prayatnena rase grāsaṃ tu dāpayet // Ras_11.101

ekādaśaguṇaṃ yāvat padmarāgaṃ tu sūtake
rāgajīrṇastu deveśi liṅgākāro bhavedrasaḥ // Ras_11.102

rakṣitavyaṃ prayatnena lokapālāṣṭakena ca
ṣaḍbhāgaṃ sūtakendrasya teṣu sarveṣu dāpayet // Ras_11.103

bhakṣitavyaṃ prayatnena natvā ca gurudevayoḥ
sarvasiddhānnamaskṛtya devatāśca viśeṣataḥ // Ras_11.104

mūrchāṅgadāhaśca tato jāyate nātra saṃśayaḥ
ātmānamutthitaṃ paśyet divyatejomahābalam // Ras_11.105

śaṅkhakāhalanirghoṣaiḥ siddhavidyādharaiḥ saha
icchayā vicarellokān kāmarūpī vimānagaḥ // Ras_11.106

devāśca yatra līyante siddhastatraiva līyate // Ras_11.107

punaranyaṃ pravakṣyāmi jāraṇāyogamuttamam // Ras_11.108

sughṛṣṭaṃ pācitaṃ sūtaṃ sarvadoṣojjhitaṃ tataḥ
śākapallavasāreṇa viṣṇukrāntārasena ca // Ras_11.109

palāśapuṣpatoyena bhāvitaṃ gandhakaṃ samam
samaṃ kṛṣṇābhrasattvaṃ ca rasakaṃ cāṣṭakaṃ guṇam // Ras_11.110

tīkṣṇaśulvoragaṃ caiva kūrmayantreṇa jārayet
kāñcanaṃ jārayet paścāt viḍayogena pārvati // Ras_11.111

tataḥ siddhaṃ vijānīyāt dvaidhaṃ śulvasya dāpayet
karmasaṃkhyāpramāṇena nāgo bhavati kāñcanam // Ras_11.112

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi jāraṇākramamuttamam // Ras_11.113

bījacūrṇāni tailena bhāvayitvā punaḥ punaḥ
ṣoḍaśāṃśena tadgrāsam aṅgulyā mardayecchanaiḥ // Ras_11.114

ārdrakādi tato yogād dātavyaṃ ṣoḍaśāṃśataḥ
bhūrje dattvā tato deyaṃ dolāyantre vinikṣipet // Ras_11.115

ahorātreṇa tadbījaṃ sūtako grasati priye
tamuddhṛtya rasaṃ devi khalle saṃmardayettataḥ // Ras_11.116

tato yantre vinikṣipya divārātraṃ dṛḍhāgninā
taptaṃ samuddhṛtaṃ yantrāt taptakhalle vimardayet // Ras_11.117

mardayitvābhrake piṇḍaṃ kṣiptvā tatra puṭaṃ dadet
tato garbhe patatyāśu jārayet tat sukhena tu // Ras_11.118

dolāyantre tato dattvā ārdrapiṇḍena saṃyutam
tṛtīye divase sūto jarate grasate tataḥ // Ras_11.119

samajīrṇaṃ tato yāvat dolāyantre vicakṣaṇaḥ
paścāt kacchapayantreṇa samajīrṇaṃ tu pārvati
taṃ grāsadvādaśāṃśena kacchapena tu jārayet // Ras_11.120

prāgvadārdrakayogaṃ ca garbhadrāvaṇameva ca
paścāttaṃ devi nikṣipya puṭaṃ dadyādvicakṣaṇaḥ // Ras_11.121

aṣṭāṃśena tato grāsaṃ garbhadrāvaṃ ca pūrvavat
kandodare sūraṇasya taṃ vinikṣipya sūtakam
puṭettu jāritastāvat yāvat kando na dahyate // Ras_11.122

pādāṃśena tu mūṣāyā grāsaḥ sūte vidhīyate
pūrvavacca viḍaṃ dadyāt garbhadrāvaṇameva ca // Ras_11.123

evaṃ caturguṇe jīrṇe sūtako balavān bhavet
tataḥ śalākayā grāsān agnistho grasate rasaḥ // Ras_11.124

tato ratnāni jāryāṇi vakṣyamāṇakrameṇa tu // Ras_11.125

abhrakaṃ bhrāmakaṃ caiva śaṅkhanābhiṃ tathaiva ca
rasānuparasān dattvā mahājāraṇasaṃyutān // Ras_11.126

vajrakandaṃ vajralatā meṣaśṛṅgyamṛtāyasam
kaṭutumbasya bījāni mṛtalohāni pācayet // Ras_11.127

sarvāṇi samabhāgāni śikhiśoṇitamātritam
tāvattaṃ mardayet prājño yāvat karma dṛḍhaṃ bhavet // Ras_11.128

mūṣā vallākṛtiścaiva kartavyā chādanaiḥ saha
tanmadhye sthāpayet sūtam adhovātena dhāmayet // Ras_11.129

ādau tatraiva dātavyaṃ vajramauṣadhalepitam
gṛhyate ko 'tra saṃdeho yathā tīvre hutāśane // Ras_11.130

kuliśena puṭe dagdhe karṣvagnau tena mardayet
yāvadekādaśaguṇaṃ kuliśaṃ jārayet punaḥ // Ras_11.131

sudagdhaśaṅkhanābhiśca mātuluṅgarasaplutaḥ
muktāphalaṃ tato deyaṃ vajrajīrṇe tu sūtake // Ras_11.132

anena kramayogena hy ekādaśaguṇaṃ bhavet
kevalaṃ śikhipittaṃ ca nīlī niryāsamiśritam // Ras_11.133

nīlotpalāni liptāni prakṣiptāni tu sūtake
rase kalpenmahārāgān hīnarāgān parityajet // Ras_11.134

raktāni śikhipittaṃ ca mahāratnasamanvitam
sadratnaṃ lepayettena pradravet rasamadhyataḥ // Ras_11.135

rajanīṃ caiva kuṣṭhaṃ ca brahmaniryāsabhāvitam
jāraṇaṃ puṣparāgasya tenaiva saha dāpayet // Ras_11.136

bahuratneṣu jīrṇeṣu bhṛṅgarāgeṣu suvrate
rasendro dṛśyate devi nīlapītāruṇacchaviḥ // Ras_11.137

śuddhāni hemapattrāṇi śatāṃśena tu lepayet
puṭena mārayedetad indragopanibhaṃ bhavet // Ras_11.138

saṃsparśādvedhayetsarvam idaṃ hema mṛtaṃ priye
tribhāgaṃ sūtakendrasya tenaiva saha sārayet // Ras_11.139

mūṣāmadhyasthite tasmin punastenaiva jārayet
dhūmavedhī bhaveddevi punaḥ sāritajāritaḥ // Ras_11.140

anena kramayogena yadi jīrṇā triśṛṅkhalā
vedhayennātra saṃdeho giripātālabhūtalam // Ras_11.141

pārśvajyotiḥ pradṛśyeta cordhvaṃ naiva tu dṛśyate
bhūcaraṃ taṃ vijānīyāt rasendraṃ nātra saṃśayaḥ // Ras_11.142

tenāśrāntagatirdevi yojanānāṃ śataṃ vrajet
divyatejā mahākāyo divyadṛṣṭirmahābalaḥ // Ras_11.143

sarvarogavinirmukto jīvedācandratārakam
tasya mūtrapurīṣaṃ tu sarvalohāni vidhyati // Ras_11.144

samajīrṇena vajreṇa hemnā ca sahitena ca
agnistho jārayellohān bandhamāyāti sūtakaḥ // Ras_11.145

sārayettena bījena sahasramapi vedhayet
sāritaṃ jārayet paścāt lepyaṃ kṣepyaṃ sahasraśaḥ // Ras_11.146

sārayet tena bījena lakṣavedhamavāpnuyāt
anena kramayogena koṭivedhī bhavedrasaḥ // Ras_11.147

kevalaṃ tu yadā vajraṃ samajīrṇaṃ tu jārayet
baddhaḥ sūtastadā jñeyo niṣkampo nirupadravaḥ // Ras_11.148

agnistho jāyate sūtaḥ śalākāṃ grasate kṣaṇāt
haṭhāgninā dhāmyamāno grasate sarvamādarāt // Ras_11.149

carate jarate sūta āyurdravyapradāyakaḥ
mūṣāsthaṃ dhamayet sūtaṃ haṭhāgnau naiva kampate // Ras_11.150

jārayet sarvaratnāni baddhaḥ khecaratāṃ nayet
iti lohe 'ṣṭaguṇite jīrṇe syādrasabandhanam // Ras_11.151

lohāni sattvaṃ triguṇaṃ dviguṇaṃ kanakaṃ tathā
dhūmāvalokavedhī syāt bhavennirvāṇado rasaḥ // Ras_11.152

ādāv aṣṭaguṇaṃ jāryaṃ vyomasattvaṃ mahārasam
samaṃ hemadaśāṃśena vajraratnāni jārayet // Ras_11.153

sarvaṃ ca jārayedvajraṃ tadāsau khecaro rasaḥ
bhramet pradakṣiṇāvartaḥ koṭivedhī ca jāyate // Ras_11.154

same tu pannage jīrṇe daśavedhī bhavedrasaḥ
dviguṇe śatavedhī syāt triguṇe tu sahasrakam // Ras_11.155

caturguṇe 'yutaṃ devi krameṇānena vardhayet
uttarottaravṛddhyātu jārayet tatra pannagam // Ras_11.156

kuṭilaṃ pannagaṃ jāryaṃ tatra saṃkhyākrameṇa tu
tadvādameti deveśi koṭivedhī bhavedrasaḥ // Ras_11.157

ruruṇā dānavendreṇa bhakṣito bhasmasūtakaḥ
jāritaṃ dvādaśaguṇaṃ yatra tīkṣṇaṃ sureśvari // Ras_11.158

bhakṣayitvā palaikaṃ tu dānavo baladarpitaḥ
jagadutpāṭitaṃ tena kailāso 'pi ca cūrṇitaḥ // Ras_11.159

tatra mayā kṣaṇaṃ dhyātvā dṛṣṭvā tanmāyayā kṛtam
jāritaṃ pannage sūtaṃ samāṃśaṃ śilayā hatam // Ras_11.160

tena sūtena saṃliptaṃ triśūlaṃ himaśailaje
tena śūlena nihato dānavo baladarpitaḥ // Ras_11.161

hema śulvaṃ tathā tīkṣṇaṃ vājaraṃ ca paḍālakam
rohaṇaṃ kāntalohaṃ ca jārayettattvasaṃkhyayā // Ras_11.162

ekaike rasarājo 'yaṃ baddhaḥ khecaratāṃ nayet
gandhanāge drute devi jāraṇāṃ sukarāṃ śṛṇu // Ras_11.163

ādau saṃśodhitaṃ sūtaṃ rajanīcūrṇasaṃyutam
mardayed yāvad ākṛṣṇaṃ kṣālayeduṣṇakāñjikaiḥ // Ras_11.164

evaṃ muhurmuhurghṛṣṭo gandhanāgo drutiṃ caret // Ras_11.165

nāgasya mūtre deveśi vatsasya mahiṣasya vā
āvartyāvartya bhujagaṃ sapta vārān niṣecayet // Ras_11.166

kṛtvā kaṇṭakavedhyāni tasya pattrāṇi sundari
caturthāṃśapramāṇena gandhakasya tu yojayet // Ras_11.167

prasārya lākṣāpaṭalaṃ romāṇi tadanantaram
ūrdhvaṃ gandhakacūrṇaṃ ca tato nāgadalaṃ tathā // Ras_11.168

gandhakaṃ naralomāni lākṣāyāḥ paṭalaṃ kramāt
ūrdhvaṃ prasārya saṃsthāpya sūtrairvartiṃ tu kārayet // Ras_11.169

karañjatailamadhye tu daśarātraṃ nidhāpayet
dīptāgrabhāgāṃ tāṃ vartiṃ saṇḍaśyā tu vidhārayet // Ras_11.170

tāṃ drutiṃ pātayetpātre sauvīraṭaṅkaṇānvite
kācakūpyāśca madhye tu tattailaṃ sthāpayet priye // Ras_11.171

kṛtvā gostanamūṣāyāṃ liptāyāṃ śilayā rasam
catuḥṣaṣṭyādibhāgena jñātvā devi balābalam // Ras_11.172

gandhanāgadrutiṃ dattvā tāṃ mūṣāṃ suravandite
garte gomayasampūrṇe vinyasya puṭapācanam
dadyāt karīṣatuṣayoḥ prasṛtidvitayena ca // Ras_11.173

dadyādajīrṇaśaṅkāyāṃ siṃhavallīrasasya tu
caturbindūn puṭe prāgvad evaṃ pratidinaṃ bhavet // Ras_11.174

jāraṇātriguṇāt sūto bhavejjambūphalaprabhaḥ // Ras_11.175

mākṣikaṃ sattvamalpālpaṃ mṛtanāgasamanvitam
mūṣāgataṃ bhavedyāvat kācaṃ dattvādharottaram
evaṃ dvādaśavārāṃstu sudhmātaṃ rañjitaṃ bhavet // Ras_11.176

tena pakvaṃ bījacūrṇaṃ pārade pādabhāgikam
marditaṃ caṇakāmlena kṣaṇādgarbhadrutirbhavet // Ras_11.177

garbhadrutirna ceddevi varṇikādvayagandhayoḥ
raktasindhūdbhavālarkaṭaṅkaṇāśugapuṅkhataḥ
kalkena liptaṃ puṭitaṃ bījaṃ garbhe drutaṃ bhavet // Ras_11.178

bīje pādārdhatulyāṃśe jīrṇe vedhaṃ karoti saḥ
daśaṣoḍaśabhāgena dvāviṃśāṃśena ca kramāt // Ras_11.179

saṃyojya triguṇāṃ rītiṃ tāre tārāvaśeṣitaiḥ
tārāriṣṭamidaṃ liptvā tena sūtena vedhayet // Ras_11.180

ataḥ paraṃ tu saṃskāraṃ vakṣye nāgābhrajāraṇam
karavīrāruṇāṃ devi cūrṇayitvā manaḥśilām // Ras_11.181

bhāvayedviṃśatiṃ vārān yavaciñcārasena tu
tena kalkena saṃlipya nāgapattraṃ prayatnataḥ
karṣvanalena vipacet yāvattat cūrṇitaṃ bhavet // Ras_11.182

rasakasya ca bhāgāṃs trīn bhāgaikaṃ daradasya ca
peṣayenmātuluṅgena pādagandhaṃ śilāviṣam // Ras_11.183

kalkenānena liptāyāṃ mūṣāyāṃ puṭapācitam
taṃ nāgaṃ dhamayedevaṃ saptadhā hemavadbhavet // Ras_11.184

pītābhrakaṃ tv ekadalaṃ liptāyāṃ maricena tu
mūṣāyāṃ dhmātamagnyābhaṃ saubhāñjanarase kṣipet // Ras_11.185

pātayetpūrvavidhinā tat sattvaṃ hemabhāsuram // Ras_11.186

pattraṃ rañjitanāgasya sattvaṃ pītābhrakasya ca
strīstanyakācadhūmotthaguñjāyaskāntaṭaṅkaṇaiḥ
tutthena saṃyutenaitan nāgābhraṃ dvaṃdvitaṃ bhavet // Ras_11.187

kiṃvāranālasiddhārthadhūmasāreṣṭakāguḍaiḥ
mardayettridinaṃ sūtaṃ dolāyāṃ svedayet tryaham // Ras_11.188

punarnavāmeṣaśṛṅgīsarpākṣīkalkasaṃyutam
athāsurī sindhuviṣaṃ maricaiḥ paripeṣitaiḥ
dolāyantre punarapi svedayeddivasatrayam // Ras_11.189

aṣṭamāṃśena nāgābhraṃ cārayitvā sureśvari
śilābhāgadvayaṃ caikaṃ sindhusauvarcalaṃ bhavet // Ras_11.190

ṭaṅkārdhaṃ viṣapādaṃ ca viḍaḥ piṇḍāṣṭamāṃśataḥ
tridine kacchape jāryam evaṃ jāryaṃ tu ṣaḍguṇam // Ras_11.191

śailaṃ tutthoragaṃ tāmraṃ tīkṣṇaghoṣārakāñcanam
kramavṛddham idaṃ tutthaṃ tāpyasattvanipātanāt // Ras_11.192

hemāvaśeṣaṃ tadbījaṃ pādāṃśaṃ mātulāmbhasā
cārayedrasarājasya jārayet kanakānvitaiḥ // Ras_11.193

tāpyasauvarcalaśilāgandhakāsīsaṭaṅkaṇaiḥ
padmayantre niveśyātha kīlaṃ dattvā sureśvari // Ras_11.194

dhameddinatrayaṃ mandaṃ yāvadbījaṃ drutaṃ bhavet
tameva samajīrṇaṃ tu vahnau niṣkampanaṃ rasam // Ras_11.195

tataḥ ṣaḍguṇabījena sāraṇā kramayogataḥ
tārāriṣṭamahiṃ śulbaṃ sahasrāṃśena vedhayet // Ras_11.196

viṣagandhakatāpyābhrakākaviṣṭhā ghanadhvaniḥ
sahadevīvahniśikhākalkena kramate rasaḥ // Ras_11.197

mūrchito mṛtasūtaśca jalūkābandha eva ca
caturtho mūrtibandhas tu paṭṭabandhastu pañcamaḥ
bhasmasūtaśca khoṭaśca saṃskārāt saptadhā rasaḥ // Ras_11.198

nāgavarṇaṃ bhavet sūtaṃ vihāya ghanacāpalam
lakṣaṇaṃ dṛśyate yasya mūrchitaṃ taṃ vadanti hi // Ras_11.199

ārdratvaṃ ca ghanatvaṃ ca tejogauravacāpalam
yasyaitāni na dṛśyante taṃ vidyānmṛtasūtakam // Ras_11.200

nānāvarṇaṃ tathā svacchaṃ drutaṃ yonau jalūkavat
badhyate sūtakaṃ yacca jalūkābandhalakṣaṇam // Ras_11.201

gurutvamaruṇatvaṃ ca tejasā sūryasaṃnibham
śikhimadhye dhṛtaṃ tiṣṭhet mūrtibandhasya lakṣaṇam // Ras_11.202

śalākājāraṇādvāpi mūrtibandhatvamiṣyate // Ras_11.203

śvetaṃ pītaṃ guru tathā mṛdu sikthakasaṃnibham
agnimadhye yadā tiṣṭhet paṭṭabandhasya lakṣaṇam // Ras_11.204

kṛṣṇaṃ śvetaṃ tathā pītaṃ nīlaṃ bhasmanibhaṃ tathā
capalatvaṃ yadā naṣṭaṃ bhasmasūtasya lakṣaṇam // Ras_11.205

kukkuṭāṇḍanibhaṃ sūtaṃ yadā lavaṇabhedi ca
āvartate rasastadvat khoṭakasya ca lakṣaṇam // Ras_11.206

athavā chedane snigdhaṃ raśminā mṛdunā dravet
akṣayaṃ kaṭhinaṃ śvetaṃ khoṭabandhasya lakṣaṇam // Ras_11.207

khoṭādayastu ye pañca vihāya jalukākṛti
haṭhāgnau dhāmitāḥ santi na tiṣṭhatyeva mūrchitaḥ // Ras_11.208

taruṇādityasaṃkāśo nānāvarṇaḥ sureśvari
vedhayeddehalohāni rañjito rasabhairavaḥ // Ras_11.209

śodhanaṃ sūtakasyādau grāsamānamataḥ param
jāraṇaṃ vyomasattvasya sarvasattvasya jāraṇam // Ras_11.210

garbhabāhyadrutiḥ paścāt suvarṇasya tu jāraṇam
divyauṣadhipuṭaḥ paścāt ratnabandhamataḥ param // Ras_11.211

rañjanaṃ ca tato devi jāraṇā cānusāraṇā
krāmaṇaṃ ca tato deyaṃ sūtakasya vicakṣaṇaiḥ // Ras_11.212

evaṃ kramaṃ tu yo vetti tasya siddhirna saṃśayaḥ // Ras_11.213

vedhakaṃ yastu jānāti dehe lohe rasāyane
tasya janma jarā vyādhir naśyatyeva na saṃśayaḥ // Ras_11.214

dehe tu pañcaratnāni nāgaṃ vaṅgaṃ tathāyasam
krāmaṇaṃ rasarājasya bheṣajaṃ vyādhināśanam // Ras_11.215

auṣadhaiḥ kramate sūto yogaśaktikrameṇa tu
kramate vyādhisaṃghāte grasate duṣṭamāmayam // Ras_11.216

tasya tu krāmaṇaṃ jñātvā tato vaidyairupācaret
krāmaṇena vinā sūto na kramet na ca vedhayet
dehalohāmayān sarvān vṛthā syāt kevalaṃ śramaḥ // Ras_11.217

yasya rogasya yo yogas tenaiva saha yojayet
rasendro harati vyādhīn narakuñjaravājinām // Ras_11.218

āroṭo balamādhatte mūrchito vyādhināśanaḥ
baddhena khecarīsiddhiḥ māritenājarāmaraḥ // Ras_11.219

viśeṣādvyādhiśamano gandhakena tu mūrchitaḥ
oṣadhyā ghātitaḥ sūto yathā bhūyo na jīvati // Ras_11.220

sahi krāmati loheṣu tena kuryādrasāyanam
tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi // Ras_11.221

12

śrīdevyuvāca

oṣadhī kīdṛśī nātha rasamūrchākarī śubhā
kena vā bhasmasūtaḥ syāt kena vā khoṭabandhanam // Ras_12.1

śrībhairava uvāca

śṛṇu bhairavi yatnena rahasyaṃ rasabandhanam
brahmaviṣṇusurendrādyair na jñātaṃ vīravandite // Ras_12.2

gaṅgāyamunayormadhye prayogo nāma rākṣasaḥ
tasyāsanne varārohe kṣaṇād badhyeta sūtakaḥ // Ras_12.3

niśācarasya pattrāṇi gṛhṇīyāt sādhakottamaḥ
adho niṣpīḍitaṃ devi raso bhavati cottamaḥ // Ras_12.4

rasaṃ saṃmardya tenaiva dināni trīṇi vārttikaḥ
āroṭaṃ bandhayet kṣipraṃ gaganaṃ tatra jārayet // Ras_12.5

tena pattrarasenaiva sādhayedgaganaṃ punaḥ
saptadhā bhāvitaṃ tena tryūṣaṇena sahaikataḥ
yantre vidyādhare devi gaganaṃ tatra jārayet // Ras_12.6

māsamātreṇa deveśi jīryate tat samaṃ same
samajīrṇe rase devi śatavedhī bhavedrasaḥ // Ras_12.7

niśācararase devi gandhakaṃ bhāvayettataḥ
bhāvayet saptavāraṃ tu dvipadyāśca rasena tu // Ras_12.8

tārasya pattralepena ardhārdhakāñcanottamam
gandhake samajīrṇe 'smin śatavedhī raso bhavet // Ras_12.9

punastaṃ gandhakaṃ dattvā pattralepe raviṃ haret
taṃ raviṃ tāramadhye tu triguṇaṃ vāhayettataḥ // Ras_12.10

hemārdhe militaṃ hema mātṛkāsamatāṃ vrajet
punastaṃ gandhakaṃ sākṣād drāvayitvā drutaṃ kuru // Ras_12.11

rasendraṃ mardayettena gatadehaṃ tu kārayet
lepamātreṇa tenaiva kuṣṭhānaṣṭādaśa priye
arśo bhagaṃdaraṃ lūtāṃ śirorogāṃśca nāśayet // Ras_12.12

niśācararase bhāvyaṃ saptavāraṃ tu tālakam
tenaiva ghātayedvaṅgaṃ vaṅgaṃ tāre tu nirvahet // Ras_12.13

taṃ tāraṃ jārayet sūte tatsūtaṃ bandhanaṃ vrajet
lepamātreṇa tenaiva catuḥṣaṣṭitamo bhavet // Ras_12.14

catuḥṣaṣṭitame bhāge śulvavedhaṃ tu dāpayet
śulvaṃ tu dāpayettāre tattāraṃ kāñcanaṃ bhavet
tattāraṃ jāyate śreṣṭhaṃ dharmakāmārthamokṣadam // Ras_12.15

niśācarasya puṣpāṇi sūkṣmacūrṇāni kārayet
palāni daśa cūrṇasya rasairdhātryāstu bhāvayet // Ras_12.16

ghṛtena madhunāloḍya navabhāṇḍe vinikṣipet
dhānyarāśau nidhātavyaṃ trisaptāhaṃ sureśvari // Ras_12.17

tena bhakṣitamātreṇa valīpalitavarjitaḥ // Ras_12.18

valkalaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu madhunā sahitaṃ lihet
ardhamāsaprayogeṇa pratyakṣo 'yaṃ bhavet priye // Ras_12.19

tasya mūtrapurīṣeṇa śulvaṃ bhavati kāñcanam
māsamātraprayogeṇa pannagaḥ kāñcanaṃ bhavet // Ras_12.20

grāhyaṃ tatphalatailaṃ vā yantre pātālasaṃjñake
tena tailena deveśi rasaṃ saṃkocayedbudhaḥ // Ras_12.21

tatkṣaṇājjāyate devi paṭṭabaddho mahārasaḥ // Ras_12.22

kaṭukaṃ kaṅkaṇaṃ kāryaṃ rasaliṅge varānane
saṃkocya māraṇaṃ tena kartavyaṃ paramādbhutam // Ras_12.23

niśācararase kṣiptaṃ saptavāraṃ tu bhāskaram
kālikārahitaṃ tena jāyate kanakaprabham // Ras_12.24

tattāreṇa samaṃ bāhyaṃ tena siktaṃ tu vāpitam
daśāṃśaṃ vedhayet sūtaṃ daśa pītaṃ śatena ca // Ras_12.25

śataṃ vedhayate lakṣaṃ sahasraṃ koṭivedhakam
daśāṃśaṃ koṭivedhi syāt koṭivedhi samena ca // Ras_12.26

punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham // Ras_12.27

trailokyajananī yā syād oṣadhī ajanāyikā
tasyāḥ samparkamātreṇa baddhastiṣṭhati pāradaḥ // Ras_12.28

saptāhaṃ marditastasyā mahauṣadhyā rasena saḥ
śatāṃśenaiva vedhena kurute divyakāñcanam // Ras_12.29

dvisaptāhaṃ rase tasyā mardanādvaravarṇini
lakṣavedhī rasaḥ sākṣād aṣṭau lohāni kāñcanam // Ras_12.30

trisaptāhena deveśi daśalakṣāṇi vidhyati
caturthe caiva saptāhe koṭivedhī mahārasaḥ // Ras_12.31

svedatāpananighṛṣṭo mahauṣadhyā rasena tu
dadāti khecarīṃ siddhim anivāritagocaraḥ // Ras_12.32

kāmayet kāminīnāṃ tu sahasraṃ divasāntare
naṣṭacchāyo hy adṛśyaśca trailokyaṃ ca bhramedrasaiḥ // Ras_12.33

mahauṣadhyā rasenaiva mṛtasaṃjīvanaṃ bhavet
anena ghātayet sūtaṃ pañcāvasthaṃ kuru priye // Ras_12.34

mṛtasya dāpayennasyaṃ hastapādau tu mardayet
tasya tu praviśejjīvo mṛtasyāpi varānane // Ras_12.35

punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham
narasārarasenaiva kṣaṇād badhyeta sūtakaḥ // Ras_12.36

narasārarasaṃ dattvā dvipadīrajasā saha
dinānte bandhamāyāti sarvalohāni rañjayet // Ras_12.37

narasārarasenaiva jīrṇe ṣaḍguṇapannage
tāre tāmre 'pi vā devi bhāvayettaṃ manaḥśilām // Ras_12.38

nirgandhā jāyate sā tu ghātayettadrasāyanam
dvipadīrajasā sārdhaṃ niḥsattvaḥ pannago bhavet // Ras_12.39

narasārarasenaiva jīrṇe ṣaḍguṇapannage
tāre tāmre 'pi vā devi koṭivedhī bhavedrasaḥ // Ras_12.40

narasārarasastanye bhāvanāḥ saptadhā pṛthak
rasendraṃ dāpayedgrāsaṃ yantre vidyādharāhvaye // Ras_12.41

jīryate gaganaṃ devi nirmukhaṃ ca varānane
narasārarasenaiva kīṭamārīrasena ca
drāvayedgaganaṃ devi tīkṣṇaṃ lohaṃ ca pannagam // Ras_12.42

narasārarasenaiva hanūmatyā rasena ca
jāyate kāñcanaṃ divyaṃ niṣekād bhāskarapriye // Ras_12.43

narasārarase dattvā mañjiṣṭhāraktacandanam
svarase mardayet paścāt pannagaṃ devi secayet // Ras_12.44

tatkṣaṇāt kāñcanaṃ divyaṃ saptavāraṃ niṣecitam
ravighṛṣṭaṃ tu taṃ devi pannagaṃ triguṇaṃ priye // Ras_12.45

tacchulvaṃ hemasaṃkāśaṃ tārapañcāṃśayojitam
aṣṭamāṃśayutaṃ hema hemakarmaṇi cauṣadham // Ras_12.46

narasārarase bhāvyaṃ saptavāraṃ tu hiṅgulam
tenaiva ghātayettīkṣṇaṃ bhasmībhūtatvamādiśet // Ras_12.47

tadbhasma tāmrapiṣṭaṃ tu triguṇaṃ tena nirvahet // Ras_12.48

tacchulvaṃ hemasaṃkāśaṃ tāramaṣṭāṃśayojitam
tārahema samāṃśaṃ tu dviguṇaṃ pittalaṃ bhavet // Ras_12.49

narasārarase bhāvyaṃ rasakaṃ saptavārataḥ
taṃ rasaṃ rasakaṃ caiva tīkṣṇaṃ lohaṃ ca pannagam // Ras_12.50_

narasārarasenaiva tenaivaikatra mardayet
tatkṣaṇājjāyate bandho rasasya rasakasya ca // Ras_12.50_0

tīkṣṇaṃ nāgaṃ tathā śulvaṃ rasakena tu rañjayet
samastaṃ jāyate hema kūṣmāṇḍakusumaprabham // Ras_12.51

punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham // Ras_12.52

kaṅkālakhecarī nāma oṣadhī parameśvari
tasyāstailaṃ tu saṃgṛhya māghakhecarisaṃyutam
bhāvayet dinamekaṃ tu pātre bhāskaranirmite // Ras_12.53

dvitīye vāsare prāpte vajraratnaṃ tu ghātayet
anale dhāmayettat tu sutaptajvalanaprabham // Ras_12.54

kaṅkālakhecarītaile vajraratnaṃ niṣecayet
daśavāraṃ niṣiktaṃ tu bhasmākāraṃ hi jāyate // Ras_12.55

taddhemapakvabījaṃ tu tena bhasmasamaṃ kuru
tribhāgaṃ ṭaṅkaṇaṃ dattvā andhamūṣāgataṃ dhamet
tatkṣaṇānmilati dvaṃdvaṃ vajraratnaṃ ca kāñcanam // Ras_12.56

candrahema varārohe samaṃ jārayate yadi
koṭivedhī raso devi lohānyaṣṭau ca vidhyati // Ras_12.57

punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham // Ras_12.58

sabījā cauṣadhī grāhyā kācid gulmalatā priye
mantrasiṃhāsanī nāma dvitīyā devi khecarī
pātālayantre tattailaṃ gṛhṇīyāttāmrabhājane // Ras_12.59

tasya tailasya madhye tu prakṣipet khecarīrasam
medinīyantramadhye tu sthāpayettu varānane // Ras_12.60

pūrvauṣadhyā tu taddevi gaganaṃ medinītale
rasagrāsaṃ tato dattvā mardanādgolakaṃ kuru // Ras_12.61

baddhvā poṭalikāṃ tena gaganaṃ tena jārayet
same tu gagane jīrṇe baddhastiṣṭhati sūtakaḥ // Ras_12.62

bhastrāphūtkārayuktena dhāmyamānena naśyati
kākaviṣṭhāsamaṃ rūpaṃ samajīrṇasya jāyate // Ras_12.63

dviguṇe gagane jīrṇe aṣṭau lohāni saṃharet // Ras_12.64

punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabham // Ras_12.65

śivadehāt samutpannā oṣadhī turasiṃhanī
jārayedgandhakaṃ sā tu jārayet sāpi tālakam // Ras_12.66

kāñcanaṃ jārayet sāpi rasendraṃ sā ca baddhayet
pravālaṃ jārayet sā tu gaganaṃ drāvayet tathā
vajraṃ ca ghātayet sā tu sarvasattvaṃ ca pātayet // Ras_12.67

jārayetsarvalohāni sattvānyapi ca pācayet
harīṃdarīrase nyasya gośṛṅge tu varānane
dhānyarāśau nidhātavyaṃ mṛtaṃ tiṣṭhati sūtakam // Ras_12.68

divyauṣadhyā rasenaiva rasendraḥ suravandite
same tu kanake jīrṇe daśakoṭīstu vedhayet // Ras_12.69

pañcame lakṣakoṭistu ṣaḍguṇe sparśavedhakaḥ
saptame dhūmavedhī syāt aṣṭame tv avalokataḥ
navame śabdavedhī syād ata ūrdhvaṃ na vidyate // Ras_12.70

bhramanti paśavo mūḍhāḥ kulauṣadhivivarjitāḥ
tṛṇauṣadhirasānāṃ ca naiva siddhiḥ prajāyate // Ras_12.71

tasmāt sarvaprayatnena jñātavyā tu kulauṣadhī // Ras_12.72

divyauṣadhī catuḥṣaṣṭiḥ kulamadhye vyavasthitā
naiva jānanti mūḍhāste devamohena mohitāḥ // Ras_12.73

adivyāstu tṛṇauṣadhyo jāyante girigahvare // Ras_12.74

tṛṇauṣadhyā rase sūtaṃ naiva baddhaṃ kadācana
akṣayaṃ ca varārohe vahnimadhye na tiṣṭhati // Ras_12.75

na khoṭo na ca vā bhasma naiva dravyaṃ karoti saḥ
kiṃ tat dravyaṃ prakurvīta dhāmyamāno na tiṣṭhati // Ras_12.76

pattre pāke kaṭe chede naiva tiṣṭhati kāñcane
na vedhaṃ ca śatād ūrdhvaṃ karoti sa rasaḥ priye // Ras_12.77

yāvanna baddhamekaṃ tu vikrītaṃ tattu kāñcanam
dharmārthakāmamokṣārthaṃ naiva dadyāttu tat priye // Ras_12.78

śrīdevyuvāca

nirjīvatvaṃ gataḥ sūtaḥ kathaṃ jīvaṃ dadāti ca
nirjīvena tu nirjīvaḥ kathaṃ jīvati śaṃkara // Ras_12.79

śrībhairava uvāca

divyauṣadhyā yadā devi rasendro mūrchito bhavet
kālikārahitaḥ sūtas tadā bhavati pārvati // Ras_12.80

parasya harate kālaṃ kālikārahito rasaḥ
aṣṭānāṃ caiva lohānāṃ malaṃ śamayati kṣaṇāt // Ras_12.81

mahāmūrchāgataṃ sūtaṃ ko vāpi kathayenmṛtam
divyauṣadhyā rasenaiva jāyate naṣṭacetanaḥ // Ras_12.82

pañcabhūtātmakaḥ sūtas tiṣṭhatyeva sadāśivaḥ // Ras_12.83

punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhanamīśvari // Ras_12.84

kṣmāpālena hataṃ vajram anenaiva tu kāñcanam
vajrabhasma hemabhasma tadvai ekatra bandhayet // Ras_12.85

niśācararase jāryaṃ narajīvena jārayet
taṃ sūtaṃ mārayedbhadre gajāridivyakauṣadhī // Ras_12.86

bhakṣitaḥ sa raso yena so 'pi sākṣāt sadāśivaḥ
bhakṣite tolakaikena sparśavedhī bhavennaraḥ // Ras_12.87

prasvedāttasya gātrasya rasarājaśca vedhyate
prasvedādapi mūtreṇa aṣṭau lohāni kāñcanam // Ras_12.88

lakṣavarṣasahasrāṇi sa jīvet sādhakottamaḥ
prajāpatiḥ kṛṣṇatejāḥ kṣaṇādbadhnāti sūtakam // Ras_12.89

gajārisparśanāddevi kṣmāpālena ca badhyate // Ras_12.90

vajravallīrasenaiva bhāvitaṃ gaganaṃ priye
jārayedvālukāyantre khoṭo bhavati tatkṣaṇāt // Ras_12.91

mṛtagolakamāṣaikaṃ māṣaikaṃ hemagolakam
ekīkṛtya tu saṃmardya luṅgāmlena dinatrayam
karṣaikaṃ nāgapattrāṇi rasakalkena lepayet // Ras_12.92

veṣṭayedvṛścikālyā ca tatpiṇḍaṃ lepayet tataḥ
mārayet pannagaṃ devi śakragopanibhaṃ bhavet // Ras_12.93

karṣaikaṃ tārapattrāṇi mṛtanāgena lepayet
vṛścikālyā ca tatpattraṃ lepitaṃ veṣṭayettataḥ // Ras_12.94

tattāraṃ mriyate devi sindūrāruṇasaṃnibham
sahasrāṃśena tenaiva śulbavedhaṃ pradāpayet // Ras_12.95

jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharaṇabhūṣaṇam // Ras_12.96

kṣīrayuktā bahuphalā granthiyuktā ca pārvati
nāmnā caṭulaparṇīti śasyate rasabandhane // Ras_12.97

ekavīrākandarase mūkamūṣāgataṃ rasam
dhamenmukhānilairbaddho bhakṣaṇāya praśasyate // Ras_12.98

raktakañcukikandaṃ tu strīstanyena tu peṣitam
mūṣāyāṃ pūrvayogena kurute rasabandhanam // Ras_12.99

vṛścikāpattrikābījaṃ nārīkṣīrasamanvitam
dhamayet pūrvavat sūtaṃ bhakṣaṇārthāya vārttikaḥ // Ras_12.100

vajrakandaṃ samādāya rasamadhye vinikṣipet
gajendrākhyaṃ puṭaṃ dattvā saptadhā baddhatāṃ nayet // Ras_12.101

bhakṣayet taṃ rasaṃ prājñaḥ ṣaṇmāsādamaro bhavet // Ras_12.102

lāṅgalīkandamādāya karkoṭīkandameva ca
rasaṃ tanmadhyagaṃ kṛtvā svedayenmardayetpunaḥ // Ras_12.103

mriyate nātra saṃdeho dhmātastīvrānalena tu
śukacañcugataṃ sūtaṃ puṭayeddhāmayettataḥ // Ras_12.104

śatāṃśaṃ vedhakartāyaṃ dehasiddhikaro bhavet // Ras_12.105

haṃsapādīrasaṃ sūtaṃ śūkakandodare kṣipet
gajendrapuṭanaṃ dadyāt mriyate nātra saṃśayaḥ // Ras_12.106

haṃsāṅghriṃ śukatuṇḍīṃ ca gṛhītvā mardayed rasam
krauñcapādodare dattvā tato dadyāt puṭatrayam // Ras_12.107

mriyate nātra saṃdeho lakṣavedhī mahārasaḥ // Ras_12.108

tṛṇajyotiriti khyātā śṛṇu divyauṣadhī priye
niśāsu prajvalennityaṃ nāhni jvalati pārvati
tasyā mūle tu nikṣiptaṃ kṣīraṃ raktaṃ bhavet priye // Ras_12.109

tanmūlarasagandhābhrair mātuluṅgāmlapeṣitaiḥ
śulbapattraṃ viliptaṃ tu bhaveddhema puṭatrayāt // Ras_12.110

tanmūlacūrṇasaṃyukto rasarājaḥ sureśvari
mātuluṅgarase ghṛṣṭam abhrakaṃ carati kṣaṇāt // Ras_12.111

athoccaṭīṃ pravakṣyāmi rasabandhakarīṃ priye
ekameva bhavennālaṃ tasya roma tu veṣṭanam // Ras_12.112

tasyāgre ca bhavet puṣpaṃ śukatuṇḍasya saṃnibham
tatpattrāṇi ca deveśi śukapicchanibhāni ca
tatkandaṃ kuṣṭhasaṃsthānaṃ kṣīraṃ sindūrasaṃnibham // Ras_12.113

jalaṃ sravenmadhūcchiṣṭaṃ tatsamādāya pārvati
vedhayet sarvalohāni kāñcanāni bhavanti ca // Ras_12.114

rasatālakatutthāni mardayeduccaṭīrasaiḥ
ātape mriyate tapto raso divyauṣadhībalāt // Ras_12.115

vedhayet sapta lohāni lakṣāṃśena varānane // Ras_12.116

atha raktasnuhīkalpaṃ vakṣyāmi surasundari
snuhīkṣīreṇa śulbasya pattralepaṃ tu kārayet // Ras_12.117

kṣīreṇa tāpayedbhūyaḥ saptavāraṃ varānane
āvartitaṃ bhaved yāvaj jāmbūnadasamaprabham // Ras_12.118

athātastilatailena pācayecca dinatrayam
tathā śulvasya pattrāṇi vedhyaṃ jāmbunadaṃ bhavet // Ras_12.119_

rasaṃ raktasnuhīkṣīraṃ kunaṭīṃ gandhakābhrakam
daradaṃ caiva lohāni sahasrāṃśena vedhayet // Ras_12.119_1

snuhīkṣīraṃ samādāya niśārdhaṃ hema cobhayam
kunaṭīṃ gandhacūrṇaṃ ca sarvamekatra mardayet // Ras_12.120

anenaiva prakāreṇa niśārdhaṃ hema śodhayet
guṭikākṛtya tenaiva nāgaṃ vidhyati tatkṣaṇāt // Ras_12.121

athātaḥ sthalapadminyā divyauṣadhyā vidhiṃ śṛṇu // Ras_12.122

padminīsadṛśī pattraiḥ puṣpairapi ca tādṛśī
bhaṅge caiva bhavet kṣīraṃ raktavarṇaṃ suśobhanam // Ras_12.123

ākramya vāmapādena paśyedgaganamaṇḍalam
paśyecca tārakāyuktaṃ grahanakṣatramaṇḍalam
lakṣayojanato devi sā jñeyā sthalapadminī // Ras_12.124

tasyāḥ pañcāṅgamādāya haragaurīsamanvitam
manaḥśilātālayuktaṃ mākṣikeṇa samanvitam // Ras_12.125

mardayet saptarātraṃ tu tena śulvaṃ ca vedhayet
sahasrāṃśena deveśi viddhaṃ bhavati kāñcanam // Ras_12.126

tasyāḥ pañcāṅgamādāya pūrvoktavidhinā priye
cārayet sūtarājaṃ tu mūkamūṣāgataṃ dhamet // Ras_12.127

mriyate mūṣikāmadhye saṃkocena na saṃśayaḥ
tenaiva sarvalohāni sahasrāṃśena vedhayet // Ras_12.128

athātaḥ sampravakṣyāmi kumudinyā vidhiṃ priye
bhittvā kāśmīripāṣāṇe pūrṇimāyāṃ tu kārayet // Ras_12.129

tasyāḥ pañcāṅgam ādāya bhāvayettu manaḥśilām
kharpare dhārayitvā tu bhāvayettu punaḥ punaḥ // Ras_12.130

kharpare drāvitaṃ nāgaṃ tatkalkena yutaṃ kuru
kāśmīradravatulyaṃ hi jāyate kanakaṃ dhruvam // Ras_12.131

citrakasya yathā grāhyaṃ kathayāmi samāsataḥ // Ras_12.132

citrakastrividho jñeyo raktaḥ kṛṣṇo rasāyane
śuklo vyādhipraśamane śreṣṭho madhyaḥ kanīyasaḥ // Ras_12.133

kṛṣṇaṃ raktaṃ sitaṃ vāpi hemante noddharedbudhaḥ // Ras_12.134

kṛṣṇacitrakamutpāṭya gobhir nāghrātamīśvari
kṣīramadhyasthitaṃ kṣīraṃ kṛṣṇavarṇaṃ bhavet kṣaṇāt // Ras_12.135

tasya pañcāṅgacūrṇena pāradaṃ saha mardayet
dhamecca mūkamūṣāyāṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt // Ras_12.136

raktāmbaradharo bhūtvā raktamālyānulepanaḥ
kṛṣṇapakṣe tu pañcamyāṃ raktaśālyodanena tu
baliṃ dattvā mahādevi raktacitrakamuddharet // Ras_12.137

raktacitrakacūrṇena vaṅgas tāpais tribhis tribhiḥ
sarvadoṣavinirmuktaḥ stambhamāyāti tatkṣaṇāt // Ras_12.138

tanmūlaṃ sūtakaṃ cāmle kaṅguṇītailasevanāt
ekaviṃśativāreṇa śulvaṃ śuddhaṃ bhaviṣyati // Ras_12.139

raktacitrakabhallātatailaliptaṃ puṭena tu
candrārkapattraṃ deveśi jāyate hema śobhanam // Ras_12.140

nāginīkandasūtendraṃ raktacitrakasaṃyutam
pattralepapramāṇena candrārkaṃ kāñcanaṃ bhavet // Ras_12.141

raktacitrakasaṃyukto raso 'pi sarvado bhavet // Ras_12.142

jyotiṣmatītailavidhiṃ vakṣyāmi śṛṇu pārvati // Ras_12.143

jyotiṣmatī nāma latā yā ca kāñcanasaṃnibhā
vallīvitānabahulā hemavarṇaphalā śubhā // Ras_12.144

āṣāḍhapūrvapakṣe tu gṛhītvā bījamuttamam
tilavat kvāthayitvā tu hastaiḥ pādairathāpi vā
tasya tailaṃ samādāya kumbhe tāmramaye kṣipet // Ras_12.145

tāpayedbhūgataṃ kumbhaṃ kramādūrdhvaṃ tuṣāgninā
ṣaṇmāse tu vyatikrānte sa ghaṭaḥ kāñcanaṃ bhavet // Ras_12.146

taṃ tu hemamayaṃ kṛtvā tailamākṣikamiśritam
prativāpe niṣiñcet tat hema tāmrasamaṃ bhavet // Ras_12.147

tathāca śatavedhi syād vidyāratnamanuttamam // Ras_12.148

dagdhārohāṃ pravakṣyāmi rasabandhakarīṃ priye
sparśavedhe tu sā jñeyā sarvakāryārthasādhinī // Ras_12.149

śastracchinnā mahādevi dagdhā vā pāvakena tu
prarohati kṣaṇāddivyā dagdhā chinnā mahauṣadhī // Ras_12.150

raktaṃ pītaṃ sitaṃ kṛṣṇaṃ tasyāḥ puṣpaṃ prajāyate
caṇakasyeva pattrāṇi suprasūtāni lakṣayet // Ras_12.151

sā sthitā gomatītīre gaṅgāyām arbude girau
ujjayinyā dakṣiṇato vanānteṣu ca dṛśyate // Ras_12.152

tasyāḥ kandarasaṃ divyaṃ kṛṣṇarājisamanvitam
tāmbūlena samaṃ kṛtvā guṭikāṃ kārayedbudhaḥ // Ras_12.153

sarveṣāmeva lohānāṃ drutānāṃ vahnimadhyataḥ
sahasraṃ vedhayitvā tu kāñcanaṃ kurute kṣaṇāt // Ras_12.154

tathaiva mriyate sūtaḥ kāntahemābhrasaṃyutaḥ
kurute kāñcanaṃ divyaṃ devābharaṇabhūṣaṇam // Ras_12.155

kaṭutumbīti vikhyātāṃ devi divyauṣadhīṃ śṛṇu // Ras_12.156

tasyā bījāni saṃgṛhya sūkṣmacūrṇāni kārayet // Ras_12.157

ekaviṃśativārāṃstu bhāvyaṃ dhātrīrasena tu
payasā sahitenaiva viśvabheṣajasaṃyutam // Ras_12.158

bījaṃ yantre vinikṣipya tailaṃ saṃgṛhya paṇḍitaḥ
rasaṃ mūrchāpayet tena cakramardena mardayet // Ras_12.159

gopittaṃ śikhipittaṃ ca kāṅkṣīkāsīsasaṃyutam
tāratulyāni caitāni sarveṣāṃ sūtakaḥ samaḥ // Ras_12.160

meṣaśṛṅge nidhātavyaṃ māsamekaṃ nirantaram
lohadaṇḍena saṃsiktaṃ sarvalohāni vedhayet // Ras_12.161

gandhakaṃ lohadaṇḍena ekaviṃśatibhāvitam
yuktaṃ lohamanenaiva jambīrarasasaṃyutam // Ras_12.162_

sabījaṃ sūtakopetam andhamūṣāniveśitam
bhūgataṃ māsamekaṃ tu tāraṃ kāñcanatāṃ nayet // Ras_12.162_1

dalasya bhāgamekaṃ tu tārapañcakameva ca
śulvasya pañcabhāgaṃ ca bījasyaikaṃ ca yojayet // Ras_12.163

ete dvādaśa bhāgāḥ syuḥ sarvaṃ taddhārayet kṣitau
sthānasyāsya niṣekaṃ tu bhūdaṇḍena tu kārayet // Ras_12.164

pañcaviṃśaddinānte tu jāyate kanakottamam // Ras_12.165

kṣīrakandavidhiṃ vakṣye sarvasiddhikaraṃ param
caturvarṇavidhaṃ tatra raktakandaḥ praśasyate // Ras_12.166

bhagnam etacchravet kṣīraṃ raktavarṇaṃ suśobhanam // Ras_12.167

meghānāṃ tu ninādena saṃjātairupaśobhitaiḥ
pattraiḥ snuhīsamaiḥ snigdhaiḥ saptabhir hemasuprabhaiḥ
bandhanaṃ rasarājasya sarvasattvavaśaṃkaram // Ras_12.168

tasya kṣīraṃ tu saṃgṛhya tāraṃ nirvāpayedbudhaḥ
dhameddhavāgninā caiva jāyate hema śobhanam // Ras_12.169

tintiṇīpattraniryāsair īṣattāmrarajoyutam
mardayet pāradaṃ prājño rasabandho bhaviṣyati // Ras_12.170

toyamadhye vinikṣipya guṭikā vajravad bhavet // Ras_12.171

śākavṛkṣasya deveśi niṣpīḍya rasamuttamam
raktacandanasaṃyuktaṃ sarvalohāni jārayet // Ras_12.172

gandhapāṣāṇagandhena āyase viniyojayet
milanti sarvalohāni dravanti salilaṃ yathā // Ras_12.173

gandhakaṃ rasakaṃ tāpyaṃ pāradaṃ raktacandanam
rudantyā rasasaṃyuktaṃ tāramāyāti kāñcanam // Ras_12.174

śākavṛkṣasya niryāsaṃ pattre tasya ca gālayet
śigrumūlasya cūrṇaṃ tu tadrasena vimardayet // Ras_12.175

pralipya śulvapattrāṇi puṭe kṣiptvā vipācayet
taddrutaṃ kāñcanaṃ divyaṃ bhavellakṣaṇasaṃyutam // Ras_12.176

phalāni śākavṛkṣasya paripakvāni saṃgṛhet
tadrasena yutaṃ prājñaḥ saptarātraṃ tu bhāvayet // Ras_12.177

tadrasena samāyuktaṃ mañjiṣṭhāmiśritaṃ tathā
lepayet tārapattrāṇi dhmātaṃ bhavati kāñcanam // Ras_12.178

devadālyā mahauṣadhyā vidhiṃ vakṣyāmi tatparam
sā śvetā vyādhināśe ca kṛṣṇā pītā rasāyane // Ras_12.179

paurṇamāsyāṃ trayodaśyāṃ rāhugraste divākare
athavā kṛṣṇapañcamyām imāṃ vidhivaduddharet // Ras_12.180

devadālīphalaṃ devi viṣṇukrāntā ca sūtakam
mūrchayed bandhayet kṣipraṃ śulvaṃ hema karoti ca // Ras_12.181

devadālīphalaṃ mūlam īśvarīrasa eva ca
toyena marditaṃ kṛtvā vaṅgaṃ stambhayati kṣaṇāt // Ras_12.182

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śvetaguñjāvidhiṃ priye // Ras_12.183

kṛṣṇapakṣe caturdaśyām aṣṭamyāṃ vā surārcite
kapāle mṛttikāṃ nyasya secayet salilena tu // Ras_12.184

bījāni sitaguñjāyāḥ puṣpayogena vāpayet
vakṣyamāṇena mantreṇa kuryāt saṃgrahaṇaṃ tathā // Ras_12.185

namo bhagavati śvetavalli śvetaparvatavāsini sarvakāryāṇi kuru kuru apratihate namo namaḥ svāhā |

anena manunā proktā siddhirbhavati nānyathā
ṣaṇmāsena tathā vallīṃ mantrapūtena rakṣayet // Ras_12.186

śuddhaśulvaṃ tu saṃgṛhya mūṣāmadhye tu saṃsthitam
tripañcapalasaṃkhyaṃ tu karṣārdhasitaguñjayā // Ras_12.187

sahaikatra bhavettāraṃ tasya gandhavivarjitam
brahmarītisamāyuktaṃ guñjācūrṇaṃ sahaikataḥ
devānāṃ bhūṣaṇaṃ devi jāyate hema śobhanam // Ras_12.188

candrodakena deveśi vakṣyāmi rasabandhanam // Ras_12.189

śuklapakṣe pūrṇamāsyāṃ dṛṣṭvā pūrṇendumaṇḍalam
nirgacchanti mahīṃ bhittvā candratoyānyanekadhā // Ras_12.190

kānicinmṛttivarṇāni rasena lavaṇāni tu
kāniciccandratulyāni vyomabhāsāni kānicit
candravṛddhyābhivardheran kṣīyeran tatkṣayeṇa tu // Ras_12.191

dṛṣṭvā candrodakaṃ mantrī paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ
nirgacchati mahīṃ bhittvā candravṛddhyā vivardhate // Ras_12.192

kṣetrabandhaṃ purā kṛtvā devamabhyarcya śaṃkaram
caturdaśyāṃ ca tatkṣetraṃ pūjayitvā vicakṣaṇaḥ
ahorātroṣito bhūtvā baliṃ tatra nivedayet // Ras_12.193

pūrṇamāsyāṃ ca rātrau ca gatvā tasya samīpataḥ
candrodakaṃ tu saṃgṛhya mantrayuktaṃ sumantritam
āloḍya madhusarpirbhyāṃ pibettattu samāhitaḥ // Ras_12.194

pītamātreṇa tenaiva mūrchā bhavati tatkṣaṇāt
candrodaye tato dṛṣṭe kṣīraṃ tasya tu dāpayet
saptarātraprayogeṇa candravannirmalo bhavet // Ras_12.195

ekaviṃśatirātreṇa jīvedbrahmadinatrayam
ekamāsaprayogeṇa brahmāyuḥ sa bhavennaraḥ // Ras_12.196

candrodakena gaganaṃ rasaṃ hema ca mardayet
mūṣāmadhyagataṃ dhmātaṃ tatkṣaṇādguṭikā bhavet // Ras_12.197

ayaṃ ca sparśamātreṇa lohānyaṣṭau ca vedhayet // Ras_12.198

tadrasena rasaṃ bhāvyaṃ vajreṇa samajāritam
catuḥṣaṣṭyaṃśataḥ piṇḍe dviguṇe tu sahasrakam // Ras_12.199

daśasaṃkalikābaddhaṃ guñjāmātraṃ rasaṃ naraḥ
trilohaveṣṭitaṃ vaktre dhṛtvā cādṛśyatāṃ vrajet // Ras_12.200

oṃ namo rudrāya daṃṣṭrotkaṭāya vighnanāśāya diśāṃ rakṣa rakṣa vidiśāṃ rakṣa rakṣa rudro vijñāpayati huṃ phaṭ svāhā | oṃ namo bhagavate rudrāya triśūlahastāya amṛtodbhavāya rakṣa rakṣa phaṭ svāhā |

athātaḥ sampravakṣyāmi kartarīrasabandhanam // Ras_12.201

asurāṇāṃ samāyoge krodhāviṣṭena cetasā
sudarśanaṃ mahācakraṃ preritaṃ muravairiṇā // Ras_12.202

bhālapaṭṭāttatastasya nipetuḥ svedabindavaḥ
te bhūmau patitā divyāḥ saṃjātāḥ kartarīrasaḥ // Ras_12.203

rakṣārthaṃ sthāpitaṃ tatra viṣṇunā ca sudarśanam
cakratulyaṃ bhramatyetad āyudhāni nikṛntati // Ras_12.204

kurute garjitaṃ nādaṃ dhūmaṃ jvālāṃ vimuñcati
kartarī dṛṣṭimātreṇa tathānyā śabdakartarī // Ras_12.205

sā sparśakartarī chāyākartarī dhūmakartarī
sā jvālākartarī caiva śaktirghorasya kartarī // Ras_12.206

lokānāṃ tu hitārthāya ghoraśaktir vyavasthitā
rasarūpā mahāghorā asiddhānāṃ tu chedinī // Ras_12.207

tasyāḥ kṣetraṃ yadā gacchet aghorāstraṃ japettadā
punarghoraṃ nyasettatra athāstraṃ vinyasedbudhaḥ // Ras_12.208

anulomavilomena dehe 'dhiṣṭhāpya kartarīm
mudrayā mudrayettāṃ tu aghorāstreṇa yojitām // Ras_12.209

dīpenārādhayettāṃ tu stambhayeddhūpanena ca
viṣṭarāmudrayā tāṃ tu sthānayogaṃ niyojayet // Ras_12.210

kañcukī tu śilā krāntā kumārī vajrakandakam
yoṣidraktaṃ gavāṃ mūtraṃ tilakaḥ sarvavaśyakṛt // Ras_12.211

athātaḥ sampravakṣyāmi viṣodarasabandhanam // Ras_12.212

viṣodakaṃ viṣasamaṃ ghṛtavacca ghṛtodakam
sitapītādivarṇāḍhyaṃ tacca devi rasottamam // Ras_12.213

tatra gatvā vanoddeśe smaredghorasahasrakam
keśāḥ kṣiptāḥ sphuṭantyasmin ātmacchāyā na dṛśyate // Ras_12.214

tailaṃ ca golakākāraṃ ghṛtaṃ caiva visarpati
gandhakasya haredgandhaṃ lavaṇāmlaṃ ca jāyate // Ras_12.215

āptvā pālāśapattreṇa kaṭukālābuke kṣipet
viṣodakaṃ gandhakaṃ ca harabījaṃ ca tatsamam // Ras_12.216

ajākṣīreṇa piṣṭvā tu śulvapattrāṇi lepayet
tat puṭena ca deveśi sindūrāruṇasaṃnibham
śatāṃśenaiva deveśi sarvalohāni vedhayet // Ras_12.217

anena vidhinā devi nāgaḥ sindūratāṃ vrajet
sahasrāṃśena tasyaivaṃ tāraṃ vedhaṃ pradāpayet // Ras_12.218

raktaṃ pītaṃ tathā kṛṣṇam uttarottarakāryakṛt // Ras_12.219

tripalaṃ kāntapātre vā pātre 'lābumaye 'pi vā
gṛhītvā pūrvavat pattraiḥ pālāśair veṣṭayedbahiḥ // Ras_12.220

sthāpayeddhānyarāśau tu divasānekaviṃśatim
mahiṣīkṣīramadhye tu bindumekaṃ tu sādhayet // Ras_12.221

pāyasaṃ bhakṣayedyastu madhvājyena tu saṃyutam
yāvaccūrṇapalaṃ devi jīvettadbindusaṃkhyayā // Ras_12.222

lāṅgalī gṛhadhūmaṃ ca sindūraṃ rajanīdvayam
meṣaśṛṅgīṃ ca śṛṅgīṃ ca kṛṣṇonmattaṃ ca mārakam // Ras_12.223_

sabījaṃ sūtakaṃ caiva viṣatoyena marditam
viṣatoyena medhāvī saptavārāṃśca bhāvayet // Ras_12.223_1

athavā bhāvayettattu yāvaccūrṇaṃ tu tadbhavet
tena nāgaṃ pratīvāpya ṣoḍaśāṃśena sambhavet // Ras_12.224

mūṣākhye veṇuyantre ca trivāramapi bhāvayet
dhūmaṃ pariharettasya aṅgavyādhikaraṃ param // Ras_12.225

sthāpayennāgasindūraṃ pātre 'lābumaye tataḥ
taccūrṇaṃ tu śatāṃśena tārapattrāṇi vedhayet // Ras_12.226

viṣapānīyamādāya yavāgau vartitaṃ śubham
niṣiktaṃ tacca varte 'yaṃ tāraṃ bhavati śobhanam // Ras_12.227

viṣapānīyamādāya prakṣipecca rasottame
kunaṭīgandhapāṣāṇaviṣaṭaṅkaṇalāṅgalī // Ras_12.228

naṣṭapiṣṭīkṛtaṃ khalle tārapattrāṇi lepayet
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ nirbījaṃ kanakaṃ bhavet // Ras_12.228_1

oṃ śrīnīlakaṇṭhāya ṭha ṭhaḥ | asyāyutaṃ japet |

viṣatṛṇavidhiṃ vakṣye samāhitamanāḥ śṛṇu // Ras_12.229

gandhamākṣīkadaradaṃ kunaṭyā rasasaṃyutam
viṣatṛṇasamāyuktaṃ mātuluṅgāmlamarditam // Ras_12.230

etat kalkaṃ palamātraṃ cauṣadhyā lepanaṃ kuru
niryāse tu puṭaṃ kuryāt trivāraṃ hema śobhanam // Ras_12.231

saṃjīvanījalasyātha vidhiṃ vakṣyāmi pārvati // Ras_12.232

śukreṇārādhito devi prāgahaṃ suravandite
dānavānāṃ hitārthāya mṛtānāṃ devasaṃgare // Ras_12.233

mayā saṃjīvanī vidyā dattā codakarūpiṇī
tayā saṃjīvitā daityā ye mṛtā devasaṃgare // Ras_12.234

nikṣiptā martyaloke sā samyak te kathayāmyaham // Ras_12.235

asti martye mahāpuṇyā pavitrā dakṣiṇāpathe
nadī godāvarī nāma prasiddhā jāhnavī yathā // Ras_12.236

dakṣiṇe ca taṭe tasyāḥ kadalīnagaraṃ param
tasya dakṣiṇataḥ śailaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ // Ras_12.237

nāmnā kṛṣṇagiriśceti dṛśyate sarvamaṅgale
suprasiddhāmbikā nāma grāmastasyāsti saṃnidhau // Ras_12.238

tatrāpyudakamālokya parīkṣyeta surārcite // Ras_12.239

gṛhītvā śuṣkavaṃśaṃ tu kṣipettoyasya madhyataḥ
jāyate haritaṃ snigdham ahorātreṇa niścitam
muñcatyaṅkurapattrāṇi dṛśyate tanmanoharam // Ras_12.240

balipuṣpopahāreṇa tato devīṃ samarcayet
kṣetrādhipaṃ gaṇeśaṃca caṇḍayonīśvaraṃ tathā // Ras_12.241

tasya mantraṃ pravakṣyāmi triṣu lokeṣu durlabham // Ras_12.242

oṃ caṇḍāya pinākine śūlahastāya oṃ diśāṃ bandhaya vidiśāṃ bandhaya ṭhaṭhaḥ |

tilāṃśca taṇḍulāṃścaiva mantreṇānena sarṣapān
saptābhimantritānkṛtvā sādhako dikṣu nikṣipet // Ras_12.243

kaṭukālābuke toyaṃ kṛtarakṣaṃ samāhitaḥ
gṛhītvā tatprayatnena nijasthānaṃ samāśrayet // Ras_12.244

oṃ namo 'mṛte 'mṛtarūpiṇi amṛtaṃ me kuru kuru evaṃ rudra ājñāpayati svāhā |

saptābhimantritaṃ kṛtvā mantreṇānena tajjalam
dinamekaṃ tathā sūtaṃ svarṇamāṣadvayānvitam
mardayettena toyena pibettattu vicakṣaṇaḥ // Ras_12.245

ekaviṃśatirātreṇa kṣīrāhāro 'tha yatnataḥ
jīvet kalpāyutaṃ sāgraṃ kāmarūpo mahābalaḥ // Ras_12.246

yojanānāṃ śataṃ gatvā punareva nivartate
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ svecchācāraḥ sa khecaraḥ // Ras_12.247

kanakaṃ pāradaṃ vyoma samamekatra yojayet
mardayettena toyena saptavāraṃ tu svedayet // Ras_12.248

sa rasaḥ sarvalohāni ṣaṣṭyaṃśena tu vedhayet // Ras_12.249

athavā taṃ rasaṃ divyaṃ madhunā saha bhakṣayet
māsamātraprayogeṇa jīvedbrahmadināyutam // Ras_12.250

tasya mūtramalasvedaiḥ śulvaṃ bhavati kāñcanam // Ras_12.251

nirvāte toyamādāya añjalitritayaṃ pibet
pītamātre bhavenmūrchā svāsthyaṃ syāt praharatrayāt // Ras_12.252

ekaviṃśaddinānyevaṃ kṣīrāhāro bhavettataḥ
aṣṭavarṣākṛtiḥ prājñaḥ kāmarūpo mahābalaḥ // Ras_12.253

paśyecchidrāṃ mahīṃ sarvāṃ saptapātālasaṃyutām
avadhyo devadaityānāṃ kalpāyuśca prajāyate // Ras_12.254

athavodakamādāya pāradaṃ ca manaḥśilām
mardayet khallapāṣāṇe naṣṭapiṣṭaṃ bhavettataḥ // Ras_12.255

svedayet saptarātraṃ tu trilohena ca veṣṭayet // Ras_12.256

antardhānaṃ kṣaṇādgacchet vidyādharapatirbhavet
siddhakanyāśatavṛto yāvat kalpān caturdaśa // Ras_12.257

dineṣu teṣu sarveṣu dadyācchālyodanaṃ ghṛtam
payasā ca samāyuktaṃ nityamevaṃ tu kārayet // Ras_12.258

uṣṇodakavidhiṃ vakṣye samāhitamanāḥ śṛṇu
paśyeduṣṇodakaṃ yatra vāsaṃ tatraiva kārayet // Ras_12.259

asti godāvarī nāma mahārāṣṭre 'tiviśrutā
tasyā uttarabhāge tu sahyādriḥ puṇyaparvataḥ // Ras_12.260

tatra mātāpuraṃ nāma prasiddhaṃ devatāgṛham
tasmāduttarato devi kampākhyaṃ nagaraṃ param // Ras_12.261

tatra kampeśvaro devas tatrāstyuṣṇodakaṃ dhruvam
praṇītākhyā nadī tatra snātvā vai sādhakottamaḥ
paścāduṣṇodake kuṇḍe vidhiṃ kuryād yathoditaḥ // Ras_12.262

śarvarīm uṣitastatra dhanavāṃśca dine dine
bhakṣayenmāsamātraṃ tu jīved varṣaśatāṣṭakam // Ras_12.263

varṣamekaṃ prayuñjīta jīvedvarṣāyutaṃ sukhī
valīpalitanirmukto bhogī caiva puraṃdaraḥ // Ras_12.264

varṣamekaṃ pibet toyaṃ jīveccandrārkatārakam
tasya mūtrapurīṣeṇa śulvaṃ bhavati kāñcanam // Ras_12.265

uṣṇodakaṃ ca kāsīsaṃ gandhapāṣāṇasaṃyutam
caturthāṃśena rasakaṃ daśabhāgaṃ vinikṣipet // Ras_12.266

śulvaṃ ca mardayet sarvaṃ naṣṭapiṣṭaṃ kṣaṇena tu
tena lepitamātreṇa śulvaṃ bhavati kāñcanam // Ras_12.267

niṣiktaṃ tena toyena prativāpaṃ daded budhaḥ
śulvaṃ ca jāyate hema taruṇādityavarcasam // Ras_12.268

tajjalena niṣiktaṃ ca hema bījārthasaṃyutam
tāraṃ cānena mārgeṇa niṣiktaṃ hematāṃ vrajet // Ras_12.269

uṣṇodakena bhallātaṃ tilapiṣṭaṃ ca bhakṣayet
māsadvayaprayogeṇa jīvedvarṣaśatatrayam // Ras_12.270

rasagandhāśmarasakaṃ tutthaṃ daradamākṣikam
yāmamuṣṇāmbhasā ghṛṣṭaṃ tārapattrāṇi lepayet // Ras_12.271

dvivāraṃ tu dhameddevi syāccaturdaśavarṇakam
krameṇānena deveśi śulvaṃ ṣoḍaśavarṇakam // Ras_12.272

ekaikaṃ hematārāṃśaṃ dvaṃdvaṃ kāntābhrayoḥ pṛthak
uṣṇodakena saṃmardya dhamanāt khoṭatāṃ vrajet // Ras_12.273

tanmukhe dhārayenmāsaṃ vajrakāyo bhavennaraḥ
taccūrṇaṃ yavamātraṃ tu bhakṣayenmadhusarpiṣā
yāvat palaṃ tasya malaiḥ śulvaṃ bhavati kāñcanam // Ras_12.274

uṣṇodapācitān khādet kulatthān kṣīrapo bhavet
snānamuṣṇāmbhasā kuryāt varṣādvarṣaśatāyuṣam // Ras_12.275

kṣīramuṣṇodakaṃ kvāthaṃ triphalāyāśca pācayet
pāyasaṃ kāntapātre tan māsam ekaṃ tu bhakṣayet
bhuktvā jīvet kalpaśataṃ vaiṣṇavāyur bhavennaraḥ // Ras_12.276

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śailodakavidhiṃ priye
kardamāpo mahīśailaṃ śilaṃ ceti caturvidham // Ras_12.277

kānicit kṣaṇavedhīni dinavedhīni kānicit
pakṣamāsādiṣaṇmāsavedhanāni mahītale // Ras_12.278

kṣiptaṃ yadā bhavet kāṣṭhaṃ śailībhūtaṃ ca dṛśyate
bahirantaśca deveśi vedhakaṃ tat prakīrtitam // Ras_12.279

hiṅgulaṃ haritālaṃ ca gandhakaṃ ca manaḥśilā
eṣāṃ gandhāpahāraṃ yat kurute tacca vedhakam // Ras_12.280

gandhakaṃ tālakaṃ caiva toyapūrṇe ghaṭe kṣipet
yadā tadbudbudākāraṃ tadā śailodakaṃ bhavet
anyathā veṣṭakaṃ devi tadagrāhyaṃ nirarthakam // Ras_12.281

śrīśaile śrīvanaprānte paryaṅkākhye śilātale
tatrasthaṃ kṣaṇavedhi syāt nadībhagavatītaṭe
ekāhe vedhakaṃ tatra gokarṇe tu dinatrayam // Ras_12.282

bhadrāṅge dinavedhi syāt tristhalānte trivāsaram
dhāreśvare pākṣikaṃ syāt varṣāpuryāṃ dinaikataḥ // Ras_12.283

brahmeśvare māsikaṃ syāt vyāghrapuryāṃ tu vāsaram
aghoreśe māsikaṃ tu siṃhadvīpe tathā punaḥ
dinamekaṃ brahmagirau vindhye tu kṣaṇavedhakam // Ras_12.284

vāsaraṃ mālyavanteṣu kṣaṇavedhi śilodakam // Ras_12.285

kiṣkindhyāparvate ramye pampātīre tṛṇodakam
tasya paścimato devi yojanadvitaye punaḥ
bhūśailamasti tatraiva tridinaṃ vedhi parvate // Ras_12.286

sahyācale pure devyāḥ kṣīrakṣetrasya saṃnidhau
śailodakaṃ koṭivedhi durjadeśe 'pi vāsaram
lakṣavedhi nṛsiṃhasya nagare gokulābhidhe // Ras_12.287

anyatra yatra tatrāpi brahmaviṣṇuśivodbhavam
amṛtaṃ tatra tatrāpi vajrīkaraṇam uttamam // Ras_12.288

tasyotpattiṃ pravakṣyāmi yathā jānanti sādhakāḥ // Ras_12.289

mahīṃ samuddhṛtavato varāhasya kalevarāt
yaḥ svedaḥ patitastasmāj jātaṃ śailodakaṃ param // Ras_12.290

tanmukhe kṣaṇikaṃ jātaṃ kroḍadeśe tu vāsaram
bāhubhyāṃ tryahavedhi syāt māsavedhi tu pārśvayoḥ
ṣaṇmāsamaparāṅge ca sarvaṃ samaphalaṃ bhavet // Ras_12.291

aghorāstreṇa tatkṣetrarakṣāṃ kṛtvā diśāṃ balim
dattvā lakṣaṃ japitvā tu gṛhṇīyādamṛtaṃ param // Ras_12.292

śaradgrīṣmavasanteṣu hemante vā surārcite
āyase tāmrapātre vā pātre 'lābumaye 'thavā
śailāmbupalamaṣṭau tu palaṃ kṣīrasya nikṣipet // Ras_12.293

kṣīrāvaśeṣaṃ saṃkvāthya trisaptāhaṃ pibennaraḥ
jīved varṣasahasraṃ tu valīpalitavarjitaḥ // Ras_12.294

athavāṣṭapalaṃ kṣīraṃ palaikenāmbunā yutam
kṣīrāvaśeṣaṃ seveta pūrvoktaṃ labhate phalam // Ras_12.295

kulatthāṣṭaguṇaṃ vāri pacedaṣṭāvaśeṣitam
caturguṇena tenājyaṃ pācayeddhṛtaśeṣitam // Ras_12.296

lihyānmadhusamopetaṃ trisaptāhaṃ bṛhaspatiḥ
māsena śāstrasampattiṃ jñātvā devi balābalam
dvir aṣṭavarṣakākāraḥ sahasrāyur na saṃśayaḥ // Ras_12.297

avaśiṣṭakulatthaṃ tu pādāṃśaṃ madhusarpiṣā
bhakṣayed varṣam ekaṃ tu māsenāyutajīvitaḥ // Ras_12.298

tatsiddhatailenābhyaṅgaṃ mardanaṃ cāpi kārayet
māsamekaṃ tato mardyaṃ dehasiddhiṃ karoti ca // Ras_12.299

pāmāvicarcikādadrukuṣṭhāni sahasā jayet
valīpalitanirmuktaḥ sahasrāyuśca jāyate // Ras_12.300

yaḥ pibet prātarutthāya śailāmbuculukatrayam
ṣaṇmāsāt syāt sahasrāyur valīpalitavarjitaḥ // Ras_12.301

athavā sūtakaṃ devi vāriṇā saha mardayet
māsenaikena deveśi naṣṭapiṣṭaṃ bhaviṣyati // Ras_12.302

māsamātraṃ samaśnīyāt sa bhavedajarāmaraḥ // Ras_12.303

athavā taṃ rasaṃ hemnā hemabhasma tato balī
mardayettena toyena dhāmayet khadirāgninā // Ras_12.304

guṭikā sundarī nāma sarvāyudhanivāraṇī
kartā hartā svayaṃ siddho jīveccandrārkatārakam // Ras_12.305

kunaṭī cābhramākṣīkaṃ hema tāraṃ tathaiva ca
tat sarvaṃ payasā kṣīrair madyaṃ pācyaṃ dinatrayam
māsamātraprayogeṇa valīpalitavarjitaḥ // Ras_12.306

atha tenodakenaiva kṣīrārdhaṃ pāyasaṃ pacet
māsamātraprayogeṇa valīpalitanāśanam // Ras_12.307

paktvā tenāmbhasā pathyāḥ ṣaṣṭiṃ trīṇi śatāni ca
madhu saṃyojya bhāṇḍasthaṃ bhūmau sarvaṃ nidhāpayet // Ras_12.308

dine dine tathaikaikaṃ bhakṣayet prātarutthitaḥ
valīpalitanirmukto jīvedvarṣasahasrakam // Ras_12.309

śailībhūtaṃ kulatthaṃ vā bhakṣayenmadhusarpiṣā
ṣaṇmāsena prāśanena jīvedvarṣasahasrakam // Ras_12.310

kūṣmāṇḍaṃ māritaṃ kṛtvā yāni kāni phalāni ca
jale kṣiptāni lohāni śailībhūtāni bhakṣayet
kṣīrāhāraśca jīrṇānte vajrakāyo bhavennaraḥ // Ras_12.311

tenodakena saṃmardya abhrakaṃ kvāthayet priye
kaṭutrayayutaṃ khādet jīvedvarṣasahasrakam // Ras_12.312

athavā rasakarṣaikaṃ tajjalena tu mardayet
iṅgudīphalamadhyasthaṃ tacchailodakamadhyagam
kālena triguṇenaiva kāṭhinyaṃ tasya jāyate // Ras_12.313

ṣaṇmāsaṃ tanmukhe dhāryaṃ vajrakāyaṃ karoti ca
daśanāgasamaprāṇo devaiḥ saha ca modate // Ras_12.314

gṛhītvā triphalāṃ tatra śailavāriṇi nikṣipet
yadā bhavati tacchailaṃ gṛhītvā cūrṇayet tataḥ // Ras_12.315

kāntajīrṇarasaṃ tena sārdhaṃ ghṛtamadhuplutam
bhakṣayedvarṣamekaṃ tu tataḥ kṣīrāśano bhavet // Ras_12.316

udayādityasaṃkāśo medhāvī priyadarśanaḥ
nīlakuñcitakeśaśca jīveccandrārkatārakam // Ras_12.317

pāradaṃ haritālaṃ ca śilā mākṣikameva ca
daradaṃ ca viṣaṃ caiva sarvamekatra kārayet // Ras_12.318

mardayet khallapāṣāṇe mātuluṅgarasena ca
golakaṃ kārayitvā tu vārimadhye nidhāpayet // Ras_12.319

tena tāraṃ ca śulvaṃ ca kāñcanaṃ bhavati dhruvam // Ras_12.320

upayuñjīta māsaikaṃ valīpalitavarjitaḥ
sahasraṃ jīvitaṃ tasya mahābalaparākramaḥ // Ras_12.321

śailībhūtāṃ haridrāṃ tu taccūrṇavāpamātrataḥ
hematvaṃ labhate nāgo bālārkasadṛśaprabham // Ras_12.322

śailodake vinikṣipya bhūśaile kardame 'pi vā
jñātvā kālapramāṇena bandhayet pāradaṃ tataḥ // Ras_12.323

raktakṣārayutaṃ dhmātaṃ suvarṇaṃ samasāritam
śatāṃśena tu lohānāṃ sarveṣāṃ hemakārakam // Ras_12.324

dvitīyasāraṇāṃ prāpya bhakṣayenmadhusarpiṣā
tatkālaṃ cittajātānām ūrdhvaṃ bhavati cānilaḥ // Ras_12.325

kālajñānaṃ bhavettasya jīvedayutapañcakam // Ras_12.326

dvitīyasāraṇāṃ prāpya sahasrāṃśena vidhyati
taṃ khoṭaṃ dhārayedvaktre divyatvaṃ labhate dhruvam // Ras_12.327

nicule kakubhe caiva kiṃśuke madhuke 'pi vā
iṅgudīphalamadhye vā rajanīdvayamadhyataḥ // Ras_12.328

pāradaṃ gandhakaṃ caiva mardayet gulikākṛti
pācayeddinamekaṃ tu hemnā saṃveṣṭya dhārayet // Ras_12.329

triphalāvyoṣakalkena veṣṭayitvā prayatnataḥ
pādena kanakaṃ dattvā pāradaṃ tatra yojayet
kṣipecchailāmbumadhyasthaṃ gulikā vajravadbhavet // Ras_12.330

pūrvavat sāraṇā kāryā pūrvavat siddhidā bhavet
dhāryamāṇā mukhe sā tu sahasrāyuṣkarī bhavet // Ras_12.331

dvitīyasāraṇāyogād ayutaṃ vedhayettu sā
dhāryamāṇā mukhe seyam ayutāyuḥpradā bhavet // Ras_12.332

tṛtīyasāraṇāyogāj jāyate lakṣavedhinī
taṃ khoṭaṃ dhārayedvaktre lakṣāyurjāyate naraḥ // Ras_12.333

caturthīṃ sāraṇāṃ prāpya koṭivedho na saṃśayaḥ
koṭyāyurjīvitaṃ tasya khecaratvaṃ ca labhyate // Ras_12.334

pañcabhir daśakoṭiḥ syāt ṣaḍbhiḥ koṭiśataṃ bhavet
yāvaccandrārkajīvitvam anantabalavīryavān // Ras_12.335

dadāti saptamīṃ sāpi sāraṇāṃ guṭikā parā
khecarī nāma vikhyātā bhairaveṇa pracoditā // Ras_12.336

yastu tadrājikāmātraṃ māsamekaṃ tu bhakṣayet
vajradehaḥ sa siddhaḥ syāt divyastrījanavallabhaḥ
krīḍate khecarair bhogaiḥ svecchayā śivatāṃ vrajet // Ras_12.337

nānāvidhaphalaṃ ca syāt tadrasair bījatailataḥ
tadbaddhaṃ pāradaṃ caiva guṭikāṃ śṛṇu sundari // Ras_12.338

śuddhabaddharasendrastu gandhakaṃ tatra jārayet
triguṇe gandhake jīrṇe tena hema tu kārayet // Ras_12.339

kārayedbhasma sūtaṃ tu kāñcanaṃ tatra sūtakam
tadbhasma sūtake jāryaṃ rasendrasya same samam // Ras_12.340

tena sūtakajīrṇena vajraratnaṃ tu jārayet
tadvajraṃ jāyate bhasma sindūrāruṇasaṃnibham // Ras_12.341

tadbhasma jārayate sūte triguṇe tu surārcite
hāṭake sārayettaṃ tu guṭikāṃ tena kārayet // Ras_12.342

trilohāveṣṭitaṃ taṃ tu mukhe prakṣipya sādhakaḥ
naṣṭacchāyo bhavet so 'yam adṛśyo devadānavaiḥ // Ras_12.343

tatkṣaṇādvedhayeddevi sarvalohāni kāñcanam
bahuvarṣasahasrāṇi nirvalīpalito bhavet // Ras_12.344

śūlinaṃ śaktisaṃyuktaṃ ratnādiguṇabhūṣitam
vaktre kare ca bibhṛyāt sarvāyudhanivāraṇāt // Ras_12.345

vyoma mākṣikasattvaṃ ca tārāmātraṃ surāyudham
vaikrāntaṃ tālakaṃ sūtaṃ ratnādiguṇabhūṣitam // Ras_12.346

guṭikā sā varārohe madhuratrayasaṃyutā
vaktrasthā nāśayet sākṣāt palitaṃ nātra saṃśayaḥ
śivaśaktiśca deveśi ratnādiśivagā yathā // Ras_12.347

hema tāraṃ tathā bhānuṃ samabhāgāni kārayet
strīrajo vyāghramadhyasthaṃ padmasūtreṇa veṣṭayet // Ras_12.348

secayettat tathāveṣṭya guhyasthāne nidhāpayet
raṇe rājakule dyūte divye kāmye jayo bhavet
yanmukhe caiva tadgolaṃ sa sarvarañjako bhavet // Ras_12.349

vaikrāntābhrakakāntaṃ tu sasyakaṃ tu surāyudham
vibhītakādisambhūtakāñcikasya samaṃ bhavet // Ras_12.350

rājāvartaṃ tataḥ sūte yojayet pādayogataḥ
kumārīrasasaṃghṛṣṭā kṛtaikā guṭikā śubhā
rogamṛtyujarā hanti vaktrasthā nātra saṃśayaḥ // Ras_12.351

pañcatāraṃ varārohe sūtakaṃ dvayameva ca
trayo gaganabhāgāḥ syur ekaikaṃ hemakāntayoḥ // Ras_12.352

ardhaśulvavidhānena guṭikāmarasundari
akṣayo hy ajaraścaiva bhavettena mahābalaḥ
sarvarogavinirmukto jīvedvaktre vidhāraṇāt // Ras_12.353

bhasmasūtapalaikaṃ ca mṛtakāntapalaṃ tathā
mākṣikasya palaṃ caiva śilājatupalaṃ punaḥ // Ras_12.354

palamekaṃ viḍaṅgasya pathyācūrṇapalaṃ tathā
ekīkṛtyātha tat sarvaṃ madhvājyena tu peṣayet // Ras_12.355

guṭikāḥ kārayeddevi ṣaṣṭyadhikaśatatrayam
ekaikaṃ bhakṣayennityaṃ varṣamekaṃ nirantaram // Ras_12.356

jīvedvarṣasahasrāṇi rudratulyo mahābalaḥ // Ras_12.357

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi rasabhasmarasāyanam
vijñeyaṃ niṣparīhāraṃ sākṣāddivyauṣadhaṃ param // Ras_12.358

āmalakyādi kāntaṃ ca pāradaṃ ca manaḥśilām
vākucīsaptabhāgaṃ ca kṣīriṇīrasapeṣitam
meghanādarasopetaṃ mūkamūṣāgataṃ puṭet // Ras_12.359

māṣaṃ trimāṣaṃ triguṇaṃ bhakṣayettu krameṇa tu
varṣatrayaparaṃ devi pādaniṣkārdhakaṃ kramāt // Ras_12.360

ṣaṭ saptāṣṭau ca varṣāṇi kramān niṣkapramāṇataḥ
bhuñjīta sa ca divyānnaṃ jarāvairūpyavarjitaḥ // Ras_12.361

kiṃcit kāñcanasaṃyuktaṃ niṣkaṃ niṣkārdhameva ca
yo bhakṣayet tribhirvarṣaiḥ sarvavyādhīn jayatyalam // Ras_12.362

aṣṭavarṣe sahasrāyuḥ dvādaśe lakṣavedhakaḥ
ṣoḍaśe vatsare devi divyarūpaḥ sa jāyate // Ras_12.363

śatapalam abhayānām akṣadhātryos tathaiva kvathitajalaśatāṣṭau bhāgamaṣṭāvaśeṣam
ghṛtamadhusitayāḍhyaṃ vyoṣacitraṃ daśāṃśaṃ rasaphalarasasiddhaṃ lohajīrṇaṃ mṛtaṃ ca // Ras_12.364

girijatusamamabhraṃ kāntabhṛṅgaṃ viḍaṅgaṃ rasasahitasubhāvyaṃ taṇḍulairdivyamukhyaiḥ
ahimarakṛtakalkaṃ lohapātrasthamāṣaṃ tridinatanususiddhaṃ kalkametadvariṣṭham // Ras_12.365

lihati śayanakāle vāmanetrāvasevī ghananibiḍasumadhyo mattamātaṃgadarpaḥ
vigatasakaladoṣaḥ sarvadigdivyacakṣuḥ madana iva sukāntiḥ kāminīnāṃ pravīraḥ // Ras_12.366

jaladalavavapuṣmān kuñcitānīlakeśaḥ suragururiva śuddhaḥ satkaviścitrakārī
vṛṣabhagativiceṣṭaḥ snigdhagambhīraghoṣaḥ suragaja iva loke śrāntihantāśu nityam // Ras_12.367

prabhavati khalu loke somatārārkajīvī kamalasadanasuśrīr nyāyaśāstrādivettā
sujanasamayapātā dharmadīkṣānumātā hariharamagabhīraḥ sūryasomābdhidhīraḥ // Ras_12.368

kāntahemaravicandramabhrakaṃ golakaṃ nihitamiṅgudīphale
śailavārivarasiddhagolakaṃ sundaraṃ hy amararañjakaṃ śubham // Ras_12.369

kāntahemaravicandram abhrakaṃ vajraratnam ahirājagolakam
kṣiptam āmalakakāṣṭhakoṭare bhūmiśailanihitaṃ samuddhṛtam
śailatāṃ gatamathāhitaṃ mukhe vajrakāyakaram alpavāsaraiḥ // Ras_12.370

tālahemavaraśulbasūtakaiḥ golakaṃ varaṇakāṣṭhayantritam
śailavārikṛtasundarīrasaṃ khecarīti guṭikā nigadyate // Ras_12.371

śailāmbunikṣiptapalāśabījaṃ śailīkṛtaṃ kṣaudraghṛtena khādet
triḥsaptarātraṃ dinamekamekaṃ sahasrajīvī vijayī naraḥ syāt // Ras_12.372

sūtakaṃ cābhrakaṃ caiva vajrīkṣīrasamanvitam
hāṭakena samāyuktaṃ guṭikā khecarī bhavet // Ras_12.373

karañjaphalamadhyasthaṃ sūtakaṃ tatra nikṣipet
ghṛtaśailāmbumadhyasthaṃ sahasrāyuḥ prayacchati // Ras_12.374

tinduke dvisahasrāyuḥ jambīre trisahasrakam
mātuluṅge ca nāraṅge catuḥpañcasahasrakam // Ras_12.375

rambhāphale ṣaṭsahasraṃ panase saptasaṃkhyakam
vibhītakaphale caiva daśasāhasrasaṃkhyakam // Ras_12.376

nārikele mahābhāge sahasrāṇi caturdaśa
triṃśatsahasraṃ padme ca lakṣamāmalake punaḥ // Ras_12.377

abhrapattradrave kvātham ahorātraṃ śilodake
tasmāttu coddhṛtaṃ sūtaṃ mṛtyudāridryanāśanam // Ras_12.378

sāraṇākramayogena navīnaṃ jāyate vapuḥ
rase rasāyane caiva lakṣavedhī na saṃśayaḥ // Ras_12.379

kardamaṃ ca kumāryāśca rasena kṛtagolakam
dhamanāt patate sattvaṃ mukhe taddhārayennaraḥ
ṣaṇmāsena prayogeṇa hy ajarāmaratāṃ vrajet // Ras_12.380

srotoñjanayutaṃ dhmātaṃ sattvaṃ pāradamiśritam
taṃ khoṭaṃ dhārayedvaktre adṛśyo bhavati dhruvam // Ras_12.381

yasya yo vidhirāmnāta udakasya śivāgame
rasenaiva tu kāle tu kuryādeva rasāyanam // Ras_12.382


Rechtsinhaber*in
GRETIL project

Zitationsvorschlag für dieses Objekt
TextGrid Repository (2025). Śāstra Collection. Rasārṇava, 1-12. Rasārṇava, 1-12. GRETIL. GRETIL project. https://hdl.handle.net/21.11113/0000-0016-C8CA-3