Jinacarita

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

1

Uttamaṃ uttamaṅgena namassitvā mahesino

Nibbāṇamadhudaṃ pādapaṅkajaṃ sajjanālinaṃ.

2

Mahāmohatamaṃ loke dhaṃsentaṃ dhammabhākaraṃ

Pātubhūtaṃ mahātejaṃ dhammarājodayācale.

3

Jantucittasare jātaṃ pasādakumudaṃ sadā

Bodhentaṃ saṅghavandaṃ ca silorukiraṇujjalaṃ.

4

Tahiṃ, tahiṃ suvitthiṇṇaṃ jinassa caritaṃ hitaṃ

Pavakkhāmi samāsena sadā'nussaraṇatthiko.

5

Paṇitaṃ taṃ sarantānaṃ dullabhampi sivaṃpadaṃ

Adullabhaṃ bhave bhogapaṭilābhamhi kā kathā?

6

Tasmā taṃ bhaññamānaṃ me cittavuttapadakkamaṃ

Sundaraṃ madhuraṃ suddhaṃ sotusotarasāyanaṃ.

7

Sotahatthapuṭā sammā gahetvāna nirantaraṃ

Ajarāmarami'cchantā sādhavo paribhuñjatha.

---------------------------

8

Kappasatasahassassa catunnaṃ cā'pi matthake

Asaṅkheyyānamā'vāsaṃ sabbadā puññakāminaṃ.

[SL Page 002] [\x 2/]

9

Nānāratanasampannaṃ nānājanasamākulaṃ

Vicittāpaṇa saṃkiṇṇaṃ toraṇa gghika bhūsitaṃ.

10

Yuttaṃ dasahi saddehi devindapurasannibhaṃ

Puraṃ amarasaṅkhātaṃ ahosī ruciraṃ varaṃ.

11

Tahiṃ brāhmanvaye jāto sabbalokābhipūjito

Mahādayo mahāpañño abhirūpo manoramo.

12

Sumedho nāma nāmena vedasāgarapāragū

Kumāro'si garūnaṃ so avasāne jinaṃkuro.

13

Rāsivaḍḍhakamaccena dassitaṃ amitaṃ dhanaṃ

Anekasatagabbhesu nicitaṃ taṃ udikkhiya.

14

Dhanasannicayaṃ katvā aho mayhaṃ pitādayo

Gatā māsakame'kampi nevā'dāya divaṃ iti.

15

Saṃvegamu'payāto'vacīmantesī'ti guṇākaro

Dhanasāraṃ ihaṃ gayha gantuṃ yuttanti me pana.

16

Rahogato nisīditvā sundare nijamandire

Dehe doso udikkhanto ovadanto'pi attano.

17

Bhedanaṃ tanunodukkhaṃ dukkho tasso'dayo'pi ca

Jātidhammo jarādhammo vyādhidhammo ahaṃ iti.

18

Evamā'dīhi dehasmiṃ disvā dose anekadhā pure bheriṃ carāpetvā ārocetvāna rājino.

19

8Bherinādasugandhena yācakālisamāgate

Dānakiñjakkhaoghena sattāhaṃ pīnayī tato.

20

Dānaggahimabindūnaṃ nipātenā'pi dhaṃsanaṃ

Ayātaṃ taṃ viloketvā ratanambujakānanaṃ

21

Rudato ñātisaṃghassa jalitānalakānanā

Gajindo viya gehamhā nikkhamitvā manoramā.

[SL Page 003] [\x 3/]

22

Mahantaṃ so mahāvīro upagañchi himālayaṃ

Haricandanakappūrāgarugandhehi vāsitaṃ.

23

Suphallacampakāsokapāṭalītilakehi ca

Pūgapunnāganāgādipādapehi ca maṇḍitaṃ.

24

Sīhavyagghataracchehi ibhadīpikapīhi ca

Turaṅgamādinekehi migehi ca samākulaṃ.

25

Sāḷikāravihaṃsehi haṃsakoñcasuvehi ca

Kapotakaravīkādisakuntehi ca kūjitaṃ.

26

Yakkharakkhasagandhabbadevadānavakehi ca

Siddhavijjādharādīhi bhūtehi ca nisevitaṃ.

27

Manosīlindanīlorucārupabbatapantihi

Sajjhuhemādinekehi bhūdharehi ca bhāsuraṃ.

28

Suvaṇṇamaṇisopānanekatitthasarehi ca

Sobhitaṃ tattha kīḷantanekadevaṅganāhi ca.

29

Sītasīkarasañchannanijjharānaṃ satehi ca

Kiṇṇaroragaraṅgehi rammehi virājitaṃ.

30

Sikhaṇḍisaṇḍanaccehi latānaṃ maṇḍapehi ca

Setavālukasañchannamālakehi ca maṇḍitaṃ.

31

Suvaṇṇamaṇimuttādi anekaratanākaraṃ

Icchantānaṃ janālīnaṃ puññakiñjakkhamā'layaṃ.

32

Tama'jjhogayha so dhīro sahassakkhena māpite

Disvā isiparikkhāre paṇṇasālavare tahiṃ.

33

Isivesaṃ gahetvāna viharanto samāhito

Sattāha'bbhantare pañca abhiñña'ṭṭhavidhā'pi ca.

34

Uppādetvā samāpattisukhene'ca tapodhano

Nabhasā divase'kasmiṃ gacchanto janataṃ isi.

[SL Page 004] [\x 4/]

35

Sodhentama'ñjasaṃ disvā otaritvā nabhā tahiṃ

Iti taṃ janataṃ pucchi kasmā sodhetha añjasaṃ.

36

Sumedha tvaṃ najānāsi dīpaṅkaratathāgato

Sambodhimu'ttamaṃ patvā dhammacakkama'nuttaraṃ.

37

Pavattetvāna lokassa karonto dhammasaṅgahaṃ

Rammaṃ rammapuraṃ patvā vasatī'ha sudassane.

38

Bhikkhusatasahassehi catūhi vimalehi taṃ

Nimantayimha dānena mayaṃ lokekanāyaka.

39

Tassa āgamanatthāya maggaṃ sodhema cakkhuma

Iti sotassa so tassa sukhaṃ dento jano'braviṃ.

40

Buddho'ti vacanaṃ sutvā pītiyo'daggamānaso

Sakabhāvena saṇṭhātuṃ nevasakkhi guṇākaro.

41

Tenā'raddhañjasā dhīro yācitvāna padesakaṃ

Labhitvā visamaṃ ṭhānaṃ samaṃ kātuṃ samārabhi.

42

Nā'laṅkateyeva tahiṃ padese

Lokekanātho sanarāmarehi

Sampūjito lokahito mahesi

Vasīhi saddhiṃ paṭipajji maggaṃ.

43

Chabbaṇṇaraṃsijālehi pajjalantaṃ tathāgataṃ

Āgacchantaṃ tahi disvā modamāno vicintayi.

44

Yannūni'massa dhīrassa setuṃ katvāna kaddame

Sakattānaṃ nipajjyeṃ sasaṅghassa mahesino.

45

Dīgharattāma'laṃ taṃ me hitāya ca sukhāya ca

Icce'vaṃ cintayitvāna nipanno'so jinaṅkuro.

46

Pabodhetvāna disvāna cārulocanapaṅkaje

Puna'pe'vaṃ vicintesi nipanno dhitimā tahiṃ.

[SL Page 005] [\x 5/]

47

Iccheyyaṃ ce'hama'jje'va hantvā'nantaraṇe bhave

Saṅghassa navako hutvā paviseyyaṃ puraṃ varaṃ.

48

Kima'ññātakavesena klesanibbāpaṇena me

Ayaṃ buddho'va'haṃ buddho hutvā loke anuttaro.

49

Janataṃ dhammanāvāya tāretvāna bhavaṇṇavāva

Nibbāṇapuramā'netvā seyyaṃ me parinibbutaṃ.

50

Icce'vaṃ cintayitvāna nipanno kaddame tahiṃ

Suvaṇṇakadalikkhandhasannibho so'ti sobhati.

51

Chabbaṇṇaraṃsīhi virājamānaṃ

Disvā manuññaṃ sugatattabhāvaṃ

Sañjātapītīhi udaggacitto

Sambodhiyā chandama'kāsi dhīro.

52

Āgantvāna tahiṃ ṭhānaṃ isiṃ paṅke nipannakaṃ

Lokassa setubhūto'pi setubhūtaṃ tama'ttano.

53

Disvā ussīsake tassa ṭhatvā lokekasetuno

Lokekalocano dhīro dīpaṅkaratathāgato.

54

Gotamo nāma nāmena sambuddho'yaṃ anāgate

Bhavissatī ti vyākāsi sāvake ca purādike.

55

Idaṃ vatvāna katvāna sasaṅgho taṃ padakkhiṇaṃ

Pūjesi aṭṭhamuṭṭhihi kusumehi guṇappiyo.

56

Iti kātūna pāyāsi sasaṅgho lokanāyakova

Rammakaṃ nāma nagaraṃ rammārāmālayālayaṃ

57

Jinassa vacanaṃ sutvā uṭṭhahitvāna paṅkato

Mudito devasaṅghehi kusumādīhi pūjito.

58

Pallaṅkamā'bhujitvāna nisīdi kusumāsane

Mahātapo mahāpañño sumedho damitindriyo.

[SL Page 006] [\x 6/]

59

Devā dasasahassesu cakkavāḷesu moditā

Abhitvaviṃsu taṃ dhīraṃ nisinnaṃ kusumāsane.

60

Nisinno upadhāresi dhamme buddhakare tadā

Kimuddhaṃ vā adho vā'pi disāsu vidisāsu ca.

61

Icce'vaṃ vicinanto so sakalaṃ dhammadhātukaṃ

Addakkhi sakasantāne paṭhamaṃ dānapāramiṃ.

62

Evame'vaṃ gavesanto uttariṃ pāramī vidū

Sabbā pāramiyo disvā attano ñāṇacakkhunā.

63

Saṃsāre saṃsaranto so bahuṃ dukkhaṃ titikkhiya

Gavesanto'mataṃ santo pūretvā dānapāramiṃ.

64

Sattanaṃ kapparukkho'va cintāmaṇi'va kāmado

Icchiticchitamannādiṃ dadanto dadataṃ varo.

65

Tārakāhi bahuṃ katvā nabhe cāruvilocane

Uppāṭetvā dadaṃ dhīro yācakānaṃ pamodito.

66

Mahiyā paṃsuto cā'pi samuddodakato'dhikaṃ

Dadaṃ sarīramaṃsaṃ ca lohitampi ca attano.

67

Molinā'laṅkate sīse'dhikaṃ katvā sineruto

Kampayitvā mahiṃ dento sute cā'pi sakaṅgatāva.

68

Sīlanekkammapaññādī pūretvā sabbapāramī

Vessantarattabhāve' vampatvā tambhā cuto pana.

69

Uppajjitvā surāvāse sundare tusite pure

Vasanto suciraṃ kālaṃ bhutvānā'tantasampadaṃ.

70

Katañjalīhi devehi yācito dipaduttamo

Sambodhāya mahāvīra kālo tuyhanti ādinā.

71

Viloketvāna kālādiṃ ñatvā kālanti bodhiyā

Paṭiññaṃ devasaṅghassa datvā nandanakānanaṃ.

[SL Page 007] [\x 7/]

72

Gantvāna devasaṅghehi sugatiṃ gacchi'to cuto

Abhitthuto mahāpañño cavitvāna tato idha.

73

Susajjitaṅgoruturaṅgamākule

Vicittanānāpaṇapaṇyasampade

Manoramuttuṅgajindarājite

Vibhūsite toraṇaketurāsihi.

74

Alaṅkataṭṭālavisālamālaye

Sugopure sundarasundarālaye

Sudassanīye kapiḷavhaye pure

Purindadassā'pi purassa hāsake.

75

Bhūpālamoḷiratanālinisevitaṅghi

Paṅkeruhaṃ vimalanekaguṇādhivāsaṃ

Okkākarājakulaketumanāthanāthaṃ

Suddhodanaṃ narapatiṃ pavaraṃ paṭicca.

76

So sajjhudāmadhavalāmaladassanīya

Soṇḍāya saṃgahitasetavarāracindaṃ

Candāvadātavaravāraṇarājavaṇṇaṃ

Sandassayitva supinena visālapañño.

77

Bimbādharāya vikacuppalalocanāya

Devindacāparaticaḍḍhanabhūlatāya

Sampuṇṇasommavimalinduvarānanāya

Sovaṇṇahaṃsayugacārupayodharāya,

78

Pādāravindakarapallavasundarāya

Sovaṇṇavaṇṇatanuvaṇṇavirājitāya

Sīlādineka guṇabhūsanabhūsitāya

Māyāya rājavanitāyu'pagañchi kucchiṃ.

79

Paṭisandhikkhaṇe tassa jātā'nekavidhabbhutā

Athā'yaṃ gahitārakkho narehi amarehi ca.

[SL Page 008] [\x 8/]

80

Manuññarattambujakaṇṇikāya

Mā'sīnasiṅgīpaṭimā'va rammā

Suvaṇṇavaṇṇo dipadānamindo

Pallaṅkamā'bhuñchiya mātugabbhe.

81

Maṇimhi vippasannamhi rattasuttami'vā'vutaṃ

Mātucittambujaṃ dhīro bodhayanto padissati.

82

Dasamāsāvasānamhi devī rañño kathesi'daṃ

Mayhaṃ ñātigharaṃ deva gantumi'cchāma'haṃ iti.

83

Rañño'tha samanuññatā gacchanti kulama'ttano

Mahatā parihārena dibbañjasa samañjase.

84

Surabhikusumasaṇḍālaṅkatassālasaṇḍaṃ

Samadahamaramālāgīyamānagganādaṃ

Nayanavihagasaṅghe avhayantaṃ'va disvā

Vipularatinivāsaṃ lumbinīkānanaṃ taṃ.

85

Vipulatararatiṃ sā tamhi kātūna ramme

Amarayuvatilīlācārulīlābhirāmā

Vikasitavarasālasso'pagantvāna mūlaṃ

Sayama'tinamite kaṃ sālasākhaṃ agaṇhi.

86

Tasmiṃ khaṇe kammajamāluta'ssā

Caliṃsu sānīhi parikkhipitvā

Deviṃ jano taṃ abhipālayanto

Tamhā paṭikkamma susaṇṭhitā'tha.

87

Sagacāruhemavalayādivibhūsitena

Accantatambanakharaṃsisamujjalena

Tulātikomalasurattakarena sākhaṃ

Olamba tattha majanesi ṭṭhitā'va dhīraṃ.

[SL Page 009] [\x 9/]

88

Sovaṇṇavaṇṇatanuvaṇṇavirājamānaṃ

Nettābhirāmamatulaṃ atulāya gabbhā

Sammā pasāritakaraṅghīyugābhirāmaṃ

Paṅkeruhā kaṇakahaṃsami'vo'tarantaṃ

89

Brahmā managgharativaḍḍhanahemajāla

Mā'dāya tena upagamma paṭiggahetvā

"Sammoda devi aya ma'ggataro suto te.

Jāto"ti tāya purato kathayiṃsu ṭhatvā.

90

Jāyanti sesamanujā malamakkhitaṅgā

Jāto pane'sa pavaro dipadānamindo

Accanta saṇhamalakāsikavatthakamhi

Nikkhittanagghataracārumaṇī'va suddho.

91

Eva'mpi sante sabhato'pagantvā

Dve vāridhārā subhagassa dehe

Janettidehe'pi utuṃ manuññaṃ

Gāhāpayuṃ maṅgalakiccatāya

92

Tesaṃ karaṃ ratikarā ajinappaveṇī

Mā'dāya tena upagamma paṭiggahesuṃ

Devā dukūlamayacumbaṭakena vīraṃ

Tesaṃ karaṃ naravarā narasīharājaṃ

93

Tesaṃ karā ratikaro vimalo'va cando

Cakkaṅkitorucaraṇehi mahītalasmiṃ

Sammā patiṭṭhiya puratthimakaṃ disaṃ so

Olokayittha kamalāyatalocanehi.

94

Ekaṅganā nekasatāni cakka

Vāḷāna'hesuṃ sanarāmarā'tha

Dhīraṃ sugandhappabhūtīhi tesu

Sampūjayantā idama'braviṃsu.

[SL Page 010] [\x 10/]

95

Natthe'ttha tumhehi samo sudhīsa

Eko pumā'pa'ggataro kuto'ti

Evaṃ disā lokiya lokanātho

Tapekkhamāno sadisa'mpi ekaṃ

96

Uttarā'bhimukho sattapadaṃ gantvā kathesi'daṃ

"Aggo'hamasmi lokassa jeṭṭho seṭṭho"ti ādikaṃ.

97

Anaññasādhāraṇanādamu'ttamaṃ

Surāsurabrahmanarindapūjitaṃ

Narinda'mādāya gato mahājano

Susajjitaṃ taṃ kapiḷavhayaṃ puraṃ.

98

Bhārātibhāranagapādapamerurājaṃ

Sabba'mpi sāgarajalaṃ vahituṃ samatthā

Jātakkhaṇe,pi guṇabhārama'sayhamānā

Saṅkampayī'va paṭhavī pavarassa tassa.

99

Ramiṃsu soṇā hariṇehi saddhiṃ

Kākā ulūkehi mudaggudaggā

Supaṇṇarājūhi mahoragā ca

Majjārasaṅghā'pi ca undurehi

100

Migā migindehi samāgamiṃsu

Puttehi mātāpitaro yathe'va

Nāvā videsa'mpi gatā sadesaṃ

Gatā'ca kaṇḍaṃ sarabhaṅgasatthu.

101

Nānāvirāgujjalapaṅkajehi

Vibhūsito santataraṅgamālo

Mahaṇṇavo āsi tahiṃ jala'mpi

Accantasātattamu'pāgamāsi.

102

Suphullaolambakapaṅkajehi

Samākulattaṃ gaganaṃ agañchi

Jahiṃsu pakkhī gamanaṃ nabhamhi

hitā'ca sindhū'pi asandamānā.

[SL Page 011] [\x 11/]

103

Akālameghappiyasaṅgamena

Mahīvadhū sommatamā ahosi

Marūhi vassāpitanekapuppha

Vibhūsitenā'tivibhūsitāva.

104

Suphullamālābharaṇābhirāmā

Lataṅganā'liṃgitapādapindā

Sugandhakiñjakkhavarambarehi

Disaṅganāyo atisobhayiṃsu.

105

Sugandhadhūpehi nabhaṃ asesaṃ

Pavāsitaṃ rammataraṃ ahosi

Surāsurindā chanavesadhārī

Saṃgītiyuttā vicariṃsu sabbe.

106

Piyaṃvadā sabbajanā ahesuṃ

Disā asesā'pi ca vippasannā

Gajā'tigajjiṃsu nadiṃsu sīhā

Hesāravo cā'si turaṅgamānaṃ.

107

Saveṇuvīṇā suradundubhī nabhe

Sakaṃ sakaṃ cārusarampamocayuṃ

Sapabbatindapputhulokadhātuyā

Uḷāraobhāsavayo manoramo.

108

Manuññagandho mudusītalānilo

Sukhappadaṃ vāyi asesajantuno

Anekarogādupapīḷitaṃgino

Tato pamuttā sukhino siyuṃ janā

109

Vijambhamānāmitavāḷavījanippa

-Bhābhirāmaṃ bhuvanaṃ ahosi

Mahiṃhi bhetvā cu'dakāni sandayuṃ

Gamiṃsu bujjā ujugattataṃ janā.

[SL Page 012] [\x 12/]

110

Andhā paṅgulanaccāni līlopetāni pekkhayuṃ

Suṇiṃsu badhirā mūga gītiyo'pi manoramā.

111

Sitalattamu'pāgañchi avīcaggi'pi tāvade

Modiṃsu jalajā tasmiṃ jantavo pahasiṃsu ca.

112

Khuppipāsābhi bhūtānaṃ petānaṃ āsi bhojanaṃ

Lokantare'pi āloko andhakāranirantare.

113

Atirekatarā tārāvaḷicandadivākarā

Virociṃsu nabhe bhūmigatāni ratanāni ca.

114

Mahītalādayo bhetvā nikkhamma uparūpari

Vicittapañcavaṇṇā'suṃ suphullavipulambujā.

115

Dundubhādī ca'laṅkārā avādita aghaṭṭitā

Accantamadhuraṃ nādaṃ pamuñcaṃsu mahītale.

116

Baddhā saṅkhalikādīhi muñciṃsu manujā tato

Bhuvane bhavanadvārakavāṭā vivaṭā sayaṃ.

117

"Pure kapiḷavatthumhi jāto suddhodanatrajo

Nisajja bodhimaṇḍe'ti ayaṃ buddho bhavissati."

118

Celukkhepādayo cā'pī pavattentā pamoditā

Kīḷiṃsu devasaṅghā te tāvatiṃsālaye tadā.

119

Iddhimanto mahāpañño kāladevalatāpaso

Suddhodananarindassa dhīmato so kulūpago.

120

Bhojanassāvasānamhi tāvatiṃsālayaṃ gato

Gantvā divāvihārāya nisinno bhavane tahiṃ.

121

Chanavesaṃ gahetvāna kīḷante te udikkhiya

Santosakāraṇaṃ pucchi tesaṃ te'pi na'mabravuṃ.

122

Sutvā taṃ tattato tamhā pītiyo'daggamānaso

Tāvadevo'pagantvāna suddhodananivesanaṃ.

[SL Page 013] [\x 13/]

123

Pavisitvā supaññatte nisisso āsane isi

"Jāto kira mahārāja putto te nuttaro sudhi.

124

Daṭṭṭhu'micchāma'haṃ taṃ"ti āha rājā alaṅkataṃ

Ānāpetvā kumāraṃ taṃ vandāpetu'mupāgamī.

125

Kumārabhūtassa'pi tāvadeva guṇānubhāvena manoramāni

Pādāravindā parivattiya'ggā patiṭṭhitā muddhani tāpasassa.

126

Tenattabhāvena naruttamassa

Na vanditabbo tibhave pi koci

Tilokanāthassa sace hi sīsaṃ

Tapassino pādatale ṭhapeyyaṃ.

127

Phāleyyamuddhā khalu tāpasassa paggayha so añjalimuttamassa

Aṭṭhāsi dhīrassa guṇaṇṇavassa nāsetu 'mattāna'mayuttakanti.

128

Disvāna taṃ acchariyaṃ narindo devātidevassa sakatrajassa

Pādāravindāna'bhivandi tuṭṭho vicittacakkaṅkitakomalāni.

129

Yadā'si rañño puthuvappamaṅgalaṃ tadā puraṃ devapuraṃ'va sajjitaṃ

Vibhūsitā tā janatā manoramā samāgatā tassa niketamuttamaṃ.

130

Vibhūsitaṅgo janatāhi tāhi so purakkhato bhūsanabhūsitatrajaṃ

Tamā'dayitvā'tulavappamaṅgalaṃ surindalīlāya gato narissaro.

131

Nānāvirāgujjalacārusāni parikkhite kamhi ca jambumūle

Sayāpayitvā bahimaṅgalaṃ taṃ udikkhituṃ dhātigaṇā gamiṃsu.

[SL Page 014] [\x 14/]

132

Suvaṇṇatārādivirājamāna'vitānajotujjalajambumūle

Nisajja dhīro sayane manuññe'jhānaṃ samāpajji katāvakāso.

133

Suvaṇṇabimbaṃ viya taṃ nisinnaṃ chāyaṃ ca tassā ṭhitame'va disvā

Tamabravī dhātijano'pagantvā"puttassa te abbhutamī'disanti."

134

Visuddhacandānanabhāsurassa sutvāna taṃ paṅkajalocanassa

Savandanaṃ me dutiya'nti vatvā puttassa pāde sirasā'bhivandi.

135

Tadaññānipi lokasmiṃ jātā'nekavidhabbhutā

Dassitā me samāsena ganthavitthārabhīrunā.

136

Yasmiṃ vicittamaṇimaṇḍitamandirānaṃ

Nānāvitānasayanāsanamaṇḍitānaṃ

Nisseṇi seṇi puthubhūmikabhūsitānaṃ

Tiṇṇaṃ utūnama'nurūpama'laṅkatānaṃ.

137

Siṅgesu raṃsinikarā suramandirānaṃ

Siṅgesu raṃsimapahāsakarā'va niccaṃ

Ādiccaraṃsi viya paṅkajakānanāni

Lokānanambujavanāni vikāsayanti.

138

Nānā maṇivicittāhi bhittīti vanitā sadā

Vinā'pi dappaṇacchāyaṃ pasādhenti sakaṃ tanuṃ.

139

Telāsanagasaṅkāsaṃ vilocanarasāyanaṃ

Sudhālaṅkatapākāravalayaṃ yattha dissate.

140

Indanīloruvalayaṃ nānā ratanabhūsitaṃ

Dissate'va sadā yasmiṃ parikhānekapaṅkajā.

[SL Page 015] [\x 15/]

141

Patvāna vuddhiṃ vipule manuññe

Bhutvāna kāme ca tahiṃ vasanto

Gacchaṃ tilokekavilocano so

Uyyānakīḷāya mahāpathamhi.

142

Kamena jiṇṇaṃ byadhitaṃ mataṃ ca

Disvāna rūpaṃ tibhave viratto

Manoramaṃ pabbajitaṃ ca rūpaṃ

Katvā ratiṃ tamhi catutthavāre.

143

Suphullanānātarusaṇḍamaṇḍitaṃ sikhaṇḍisaṇḍādidijūpakūjitaṃ

Sudassanīyaṃ viya nandanaṃ vanaṃ manoramuyyānama'gā mahāyaso.

144

Suraṅganā sundarasundarīnaṃ manorame vāditanaccagīte surindalīlāya tahiṃ narindo

ramitva kāmaṃ dipadāna'mindo.

145

Ābhujitvāna pallaṅkaṃ nisinno rucirāsane

Kārāpetuma'cintesi dehabhūsana'mattano.

146

Tassa cittaṃ viditvāna vissakammassi'daṃbravī

Alaṅkarohi siddhattha'miti devānamissaro.

147

Tenā'ṇatto'pagantvāna vissakammo yasassino

Dasadussasahassehi sīsaṃ veṭhesi sobhanaṃ.

148

Tanuṃ manuññampi akāsi sobhanaṃ

Anaññasādhāraṇalakkhaṇujjalaṃ

Vicittanānuttamabhūsanehi so

Sugandhigandhuppalacandanādinā

149

Vibhūsito tena vibhūsitaṅginā

Tahiṃ nisinno vimale silātale

Suraṅganāsannibhasundarīhi so

Purakkhato devapatīva sobhati.

[SL Page 016] [\x 16/]

150

Suddhodananarindena pesitaṃ sāsanuttamaṃ

"Putto te putta jāto"ti sutvāna dīpaduttamo.

151

"Mama'jja bandhanaṃ jātaṃ"iti vatvāna tāvade

Samiddhaṃ sabbakāmehi agamā sundaraṃ puraṃ.

152

hitā uparipāsāde kisāgotami taṃ tadā

Rājentaṃ sataraṃsi'ṃva rājaṃ disvā kathe si'daṃ.

153

"Yesaṃ sūnu ayaṃ dhīro yā ca jāyā imassa tu

Te sabbe nibbutā nūna sadā'nūnaguṇassa ve"

154

Itī'disaṃ giraṃ sutvā manuññaṃ tāya bhāsitaṃ

Sañjātapītiyā pīno gacchamāno sakālayaṃ.

155

Sītalaṃ vimalaṃ hāriṃ hāraṃ taṃ rativaḍḍhanaṃ

Pesetvā santikaṃ tassā omuñcitvāna kaṇṭhato.

156

Pāsādama'bhirūhitvā vejayantaṃ'va sundaraṃva

Nipajji devarājā'va sayane so mahārahe.

157

Sundarī taṃ purakkhatvā surasundarisannibhā

Payojayiṃsu naccāni gītāni vividhāni'pi.

158

Pabbajjābhirato dhīro pañcakāme nirālayo

Tādise naccagīte'pi na ramitvā manorame.

159

Nipanno vissamitvāna īsakaṃ sayane tahiṃ

Pallaṅkamā'bhujitvāna mahāvīro mahīpati.

160

Nisinno'va'nekappakāraṃ vikāraṃ

Padisvāna niddupagānaṃ vadhūnaṃ

Gamissāmi'dānī'ti ubbiggacitto

Bhave dvāramūlaṃ'pagantvāna rammaṃ.

161

hapetvāna sīsaṃ subhummārakasmiṃ

Suṇissāmi dhīrassa saddanti tasmiṃ

Nipannaṃ sudantaṃ pasādāvahantaṃ

Sahāyaṃ amaccaṃ mahāpuññavantaṃ.

[SL Page 017] [\x 17/]

162

Acchannasavanaṃ channaṃ āmantetvā kathesi'daṃ

"Ānehi iti kappetvā kanthakaṃ nāma sindhavaṃ."

163

So channo patigaṇhitvā taṃ giraṃ tena bhāsitaṃ

Tato gantvāna kappetvā sīghamā'nesi sindhavaṃ.

164

Abhinikkhamanaṃ tassa ñatvā varaturaṅgamo

Tena sajjiyamāno so hesāravamu'dīrayi.

165

Pattharitvāna gacchantaṃ saddaṃ taṃ sakalaṃ puraṃ

Sabbe suragaṇā tasmiṃ sotuṃ nā'daṃsu kassaci.

166

Atha so sajjanānando uttamaṃ puttama'ttano

Passitvā paṭhamaṃ gantvā pacchā buddho bhavāma'haṃ.

167

Cintayitvāna eva'mpi gantvā jāyānivesanaṃ

hapetvā pādadu'mmāre gīvaṃ anto pavesiya.

168

Kusumehi samākiṇṇe devindasayanūpame

Nipannaṃ mātuyā saddhiṃ sayane sakama'trajaṃ.

169

Viloketvāna cintesi iti lokekanāyako

Sacā'haṃ deviyā bāhuma'panetvā mama'trajaṃ.

170

Gaṇhissāma'ntarāya'mpi kareyya gamanassa me

Pabujjhitvā mahantena pemene'sā yasodharā

171

Buddho hutvā punā'gamma passissāmī'ti atrajaṃ

Narādhipo tadā tamhā pāsādatalato'tari.

172

Pesalānanakaraṅghipaṅkajā hāsaphenabhamuvīcibhāsurā

Nettanīlakamalā yasodharākomudī'va nayanālipatthitā.

173

Samattho assa ko tassā jahituṃ dehasampadaṃ

Vindamāno vinā dhīraṃ ṭhitaṃ paramimuddhani.

174

"Asso sāmi mayānīto kālaṃ jāna rathesabha"

Iti abravi channo so bhūpālassa yasassino.

[SL Page 018] [\x 18/]

175

Mahīpati tadā sutvā channeno'dīritaṃ giraṃ

Pāsādā otaritvāna gantvā kanthakasantikaṃ.

176

Tassi'daṃ vacanaṃ bhāsi sabbasattahite rato

"Kanthaka'jje'karattiṃ mā tārehi" "sanarāmaraṃ.

177

Lokamu'ttārayissāmi buddho hutvā anuttaro

Bhavasāgarato ghorajarādimakarākarā."

178

Idaṃ vatvā tamā'ruyha sindhavaṃ saṅkhasannibhaṃ.

Gāhāpetvāna channena sudaḷhaṃ tassa vāladhiṃ.

179

Patvāna so mahādvārasamīpaṃ samacintayi

Bhaveyya vivaṭaṃ dvāraṃ yena kenaci no sace.

180

Vāladhiṃ gahiteneva saddhiṃ channena kanthakaṃ

Nippīḷayitvā satthīhi imamaccuggataṃ subhaṃ

Ullaṅghitvāna pākāraṃ gacchāmī'ti mahabbalo.

181

Tathā thāmabalūpeto channo'pi turaguttamo

Visuṃ visuṃ vicintesuṃ pākāraṃ samatikkamaṃ.

182

Tassa cittaṃ viditvāna moditā gamane subhe

Vivariṃsu tadā dvāraṃ dvāre'dhiggahitā surā

183

Taṃ siddhatthama'siddhatthaṃ karissāmī'ti cintiya

Āgantvā tassi'daṃ bhāsi antalikkhe ṭṭhitantiko.

184

"Mā nikkhami mahāvīra ito te sattame dine

Dibbaṃ tu cakkaratanaṃ addhā pātubhavissati."

185

Iccevaṃ vuccamāno so antakena mahāyaso

"Ko'si tvami'ti"taṃ bhāsi māro ca'ttānamā'disi.

186

"Mārajānāma'haṃ mayhaṃ dibbacakkassa sambhavaṃ

Gaccha tvami'dha mā tiṭṭha na'mhi rajjenamatthiko

187

Sabbaṃ dasasahassimpi lokadhātuma'haṃ pana

Unnādetvā bhavissāmi buddho lokekanāyako."

[SL Page 019] [\x 19/]

188

Evaṃ vutte mahāsatte attano giramu'ttariṃ gāhāpetuma'sakkonto tatthe'va'ntaradhāyi'so

189

Pāpimassa idaṃ vatvā cakkavattisirimpi ca

Pahāya khepiṇḍaṃ'va paccusasamaye vasiṃ.

190

Gacchantama'bhipūjetuṃ samāgantvāna tāvade

Ratanukkāsahassāni dhārayantā marū tahiṃ.

191

Pacchato purato tassa ubhopassesu gacchare

Tathe'va abhipūjentā supaṇṇā ca mahoragā.

192

Suvipulasurasenā cārulīlābhirāmā

Kusumasaliladhārā vassayantā nabhamhā

Ihahi dasasahassī cakkavāḷā gatā tā

Sukhumatanutametodaggudaggā caranti.

193

Yasmiṃ sugandhavarapupphasudhūpa cuṇṇa

Hemaddhajappabhutibhāsuracārumagge

Gacchaṃ mahājavavaraṅga turaṃga rājā

Gantuṃ na sakkhi javato kusumādilaggo.

194

Itthaṃ tamhi pathe ramme vattamāne mahāmahe

Gacchanto rattisesena tiṃsayojanamañjase

195

Patvā'nomānadītīraṃ piṭṭhito turagassa so

Otaritvāna vimale sītale sikatātale.

196

Vissamitvā idaṃ vatvā "gacchāhī'ti sakaṃ puraṃ

Ābharaṇāni ādiya channe'maṃ guragampi ca."

197

hito tasmiṃ mahāvīro accanta nisitā'sinā

Sugandhavāsitaṃ moḷiṃ chetvā'nukkhipi ambare.

198

Cāruhemasumuggena kesadhātuṃ nabhuggataṃ

Pūjanatthaṃ sahassakkho sirasā sampaṭicchiya.

[SL Page 020] [\x 20/]

199

Vilocanānandakarindanīlamayehi cūḷāmaṇi cetiyaṃ so

Patiṭṭhapesā'malatāvatiṃse ubbedhato yojanamattamaggā.

200

Uttamaṭṭhaparikkhāraṃ dhāretvā brahmunābhataṃ

Ambare'ca pavijjhittha varaṃ dussayugampi ca.

201

Tamā'dāya mahābrahmā brahmaloke manoramaṃ

Dvādasayojanubbedhaṃ dussathūpaṃ akārayi.

202

Nāmenā'nupiyaṃ nāma gantvā ambavanaṃ tahiṃ

Sattāhaṃ vītināmetvā pabbajjāsukhato tato.

203

Gantvāne'kadinene'va tiṃsayojanamañjasaṃ

Patvā rājagahaṃ dhīro piṇḍāya cari subbato.

204

Indanīlasilāyā'pi katā pākāragopurā

Hemacalā'va dissanti tassā'bhāgi tahiṃ tadā.

205

Ko'yaṃ sakko nukho brahmā māro nāgo'ti ādinā

Bhiyyo kotuhaḷappatto padisvā taṃ mahājano.

206

Pavisitvā garahetūna bhattaṃ yāpanamattakaṃ

Yugamattaṃ'va pekkhanto gacchanto rājavīthiyaṃ.

207

Mathitaṃ merumanthena samudda'va mahājanaṃ

Tamhā so ākulī katvā gantvā paṇḍavapabbataṃ.

208

Tato tasse'va chāyāya bhūmibhāge manorame

Nisinno missakaṃ bhattaṃ paribhuñjitumā'rabhi.

209

Paccavekkhaṇamattena antasappaṃ nivārisa

Dehavammikato dhīro nikkhamantaṃ mahabbalo.

210

Bhutvāna bimbisārena narindena narāsabho

Nimantino'pi rajjena upagantvāna'nekadhā.

[SL Page 021] [\x 21/]

211

Paṭikkhipiya taṃ rajjaṃ atha tenā'bhiyācito

Dhammaṃ desehi mayhanti buddho hutvā anuttaro.

212

Datvā paṭiññaṃ manujādhipassa dhīro'pagantvāna padhānabhūmiṃ

Anaññasādhāraṇadukkarāni katvā tato kiñci apassamāno.

213

Oḷārikannapānāni bhuñjitvā dehasampadaṃ

Patvā'japālanigrodhamūlaṃ patto suro viya.

214

Puratthā'bhimukho hutvā nisinno'si jutindharo

Dehavaṇṇehi nigrodho hemavaṇṇo'si tassa so.

215

Samiddhapatthanā ekā sujātā nāma sundarī

Hemapātiṃ sapāyāsaṃ sīsenā'dāya onatā.

216

Tasmiṃ adhiggahītassa rukkhadevassa tāvade

Baliṃ dammī'ti gantvāna disvā tā dīpaduttamaṃ.

217

Dovo'ti saññāya udaggacittā pāyāsapātiṃ pavarassa datvā

"Āsiṃsanā ijjhiyathā hi mayhaṃ tuyhampi sā sāmi samijjhitū'ti."

218

Icce'vaṃ vacanaṃ vatvā gatā tamhā varaṅganā

Atha pāyāsapātiṃ taṃ gahetvā munipuṅgavo.

219

Gantvā nerañjarātīraṃ bhūtvā taṃ varabhojanaṃ

Paṭisotaṃ pavissajji tassā pātiṃ manoramaṃ.

220

Jantālipālimananettavilumpamānaṃ

Samphullasālavanarājivirājamānaṃ

Devindanandanavanaṃ'va'bhinandanīya

Mu'yyānamu'ttamataraṃ pavaro'pagantvā.

221

Katvā divāvihāraṃ so sāyaṇhasamaye tahiṃ

Gacchaṃ kesaralīlāya bodhipādapasantikaṃ.

[SL Page 022] [\x 22/]

222

Brahmasurāsuramahoragapakkhirāja

Saṃsajjitoruvaṭume dipadānamindo

Pāyāsi sotthiyadvijo tiṇahārako taṃ

Disvāna tassa adadā tiṇamuṭṭhiyo so.

223

Indivarāravindādikusumāna'mbarā tahiṃ

Patantī vuṭṭhidhārā'va gacchante dīpaduttame.

224

Cārucandanacuṇṇādi'dhupagandhehi nekadhā

Anokāso'si ākāso gacchante dīpaduttame.

225

Ratanujjalachattehi cāruhemaddhajehi ca

Anokāso'si ākāso gacchante dipaduttame.

226

Velukkhepasahassehi kīḷantehi marūhi'pi

Anokāso'si ākāso gacchante dipaduttame

227

Suradundubhivajjāni karontehi marūhi pi

Anokāso'si ākāso gacchante dipaduttame.

228

Suraṅganāhi saṅgitiṃ gāyantihi'pi'nekadhā

Anokāso'si ākāso gacchante dipaduttame.

229

Manoramā kiṇṇarakiṇṇaraṅganā

Manoramaṅgā uragoragaṅkanā

Manoramā tamhi ca naccagītiyo

Manoramā'nekavidhā pavattayuṃ

230

Tadā mahoghe'va mahāmagehi

Pavattamāne iti so mahāyaso

Tiṇe gahetvā tibhavekanāyako

Upāgato bodhidumindasantikaṃ.

231

Viddumāsitaselaggarajatācalasannibhaṃ

Katvā padakkhiṇaṃ bodhipādapaṃ dipaduttamo.

232

Puratthimadisābhāge acale raṇadhaṃsake

Mahītale ṭhito dhīro cālesi tiṇamuṭṭhiyo.

[SL Page 023] [\x 23/]

233

Viddasahatthamatto so pallaṅko āsi tāvade

Atha naṃ abbhutaṃ disvā mahāpañño vicintayi.

234

"Maṃsalohitamaṭṭhi ca nahārū ca taco ca me

Kāmaṃ sussatu nevā'haṃ jahāmi viriyaṃ"iti.

235

Ābhujitvā mahāvīro pallaṅkama'parājitaṃ

Pācinābhimukho tasmiṃ nisīdi dīpaduttamo.

236

Devadevassa devindo saṅkhamā'dāya tāvade

Vīsuttarasatubbedhaṃ dhamayanto tahiṃ ṭhito.

237

Dutiyaṃ puṇṇacandaṃ'va setacchattaṃ tiyojanaṃ

Dhārayanto ṭhito sammā mahābrahmā sahampati.

238

Cārucāmaramā'dāya suyāmo'pi surādhipo

Vījayanto ṭhito tattha mandaṃ mandaṃ tigāvutaṃ.

239

Beluvaṃ vīṇamā'dāya suropañcasikhavhayo

Nānāvidhalayopetaṃ vādayanto tathā ṭhito.

240

Thutigītāni gāyanto nāṭakīhi purakkhato

Tathe'va'ṭṭhāsi so nāgarājā kālavhayo'pi ca.

241

Gahetvā hemamañjusā surapupphehi pūritā

Pūjayantā'va aṭṭhaṃsu battiṃsā'pi kumārikā

242

Saindadevasaṅghehi tehi itthaṃ mahāmahe

Vattamāne tadā māro pāpimā iti cintayi.

243

"Atikkamitukāmo'yaṃ kumāro visayaṃ mama

Siddhattho atha siddhatthaṃ karissāmī"ti tāvade.

244

Māpetva bhiṃsanatarorusahassabāhuṃ

Saṅgayha tehi jalitā vividhāyudhāni

Āruyha cāru diradaṃ girimekhalākkhyaṃ

Caṇḍaṃ diyaḍḍhasatayojanamāyataṃ taṃ.

[SL Page 024] [\x 24/]

245

Nānānanāya'nalavaṇṇasiroruhāya

Rattoruvaṭṭabahiniggatalocanāya

Daṭṭhoṭṭhabhiṃsanamukhāyu'ragabbhujāya

Senāya so parivuto vividhāyudhāya.

246

Tattho'pagamma atibhīmaramaṃ ravanto

Siddhatthame'tha iti gaṇhatha bandhathe'maṃ

Āṇāpayaṃ suragaṇaṃ sahadassanena

Caṇḍānīluggatapicuṃ'va palāpayittha.

247

Gambhīramegharavasantibhavaṇḍanādaṃ

Vātaṃca māpiya tato subhagassa tassa

Kaṇṇampi vīvaravarassa manoramassa

No āsi yeva calituṃ pabhu antakotha.

248

Saṃvaṭṭavuṭṭhijavasannibhabhīmaghora

Vassaṃ pavassiya tato'dakabindukampi

Nāsakkhi netuma'tulassa samīpakampi

Disvā tama'bbhutama'tho'pi sudummukho so.

249

Accantabhīmanaḷaaccisamujjaloru

Pāsānabhasmakalalāyudhavassadhārā

Aṅgārapajjalitavālukavassadhārā

Vassāpayittha sakalāni imāni tāni.

250

Mārānubhāvabalato nabhato'pagantvā

Patvāna puññasikharuggatasantikaṃ tu

Mālāguḷappabhūtibhāvagatāni'thāpi

Lokantare'va timiraṃ timiraṃ sughoraṃ.

251

Māpetva mohatimirampi hatassa tassa

Dehappabhāgi sataraṃsisatoditaṃ'va

Jātaṃ manoramataraṃ atidassanīya

Mā'lokapuñjama'valokiya pāpadhammo.

[SL Page 025] [\x 25/]

252

Kopoparattavadano bhukuṭippavārā

Accantabhiṃsanavirūpakavesadhārī

Accantatiṇhataradhāramasaṅgame'va

Cakkāyudhaṃ carataraṃ api merurājaṃ.

253

Saṅkhaṇḍayantami'va thūlakalīrakaṇḍaṃ

Vissajji tena'pi na kiñci guṇākarassa

Kātuṃ pahuttamu'pagañchi tato tame'taṃ

Gantvā nabhā kusumachattatamā'ga sīsaṃ.

254

Vissajjitā'pi senāya selakūṭānalākulā

Pagantvā nabhasā mālāgulattaṃ samupāgatā.

255

Tampi disvā sasoko so gantvā dhīrassa santikaṃ

Pāpuṇāti mamevā'yaṃ pallaṅko aparājito.

256

Ito uṭṭhaha pallaṅkā iti'bhāsittha dhīmato

Katakalyāṇakammassa pallaṅkatthāya māra te.

257

Ko sakkhī'ti pavutto so ime sabbe'ti sakkhino

Senāyā'bhimukhaṃ hatthaṃ pasāretvāna pāpimā.

258

Ghoranādena'haṃ sakkhi ahaṃ sakkhī'ti tāya'pi

Sakkhibhāvaṃ vadāpetvā tasse'vaṃ samudīrayi.

259

Ko te siddhattha sakkhī'ti atha tenā'tulena'pi

Mame'ttha sakkhino māra nasanti'ti sacetanā.

260

Rattameghopanikkhantahemavijjuvabhāsuraṃ

Nīharitvā surattambhā cīvarā dakkhiṇaṃ karaṃ.

261

Bhūmiyā'bhimukhaṃ katvā kasmā pāramibhūmiyaṃ

Unnādetvā ni'dāne'vaṃ nissaddāsī'ti bhūmiyā.

262

Muñcāpite rave nekasate megharave yathā

Buddhanāgabalā nāgaṃ jānūhi supapatiṭṭhitaṃ.

[SL Page 026] [\x 26/]

263 Disvāni'dāni gaṇhāti'dāni gaṇhāti cintiya

Sambhinnadāṭhasappo'va hatadappo sudummukho.

264 Pahāyā'yudhavatthāni'laṅkārāni anekadhā

Cakkavāḷāvalā yāva sasenāya palāyi so.

265

Taṃ mārasenaṃ sabhayaṃ sasokaṃ palāyamānaṃ iti devasaṅghā

Disvāna mārassa parājayo'yaṃ jayo'ti siddhattha kumārakassa.

266

Sammodamānaṃ abhipūjayantā dhīraṃ sugandhappabhūtihi tasmiṃ

Punā'gatā nekathutīhi sammā ugghosamānā chanavesadhāri.

267

Evaṃ mārabalaṃ dhīro viddhaṃsetvā mahabbalo

Ādicce dharamāne'va nisinno acalāsane.

268

Yāmasmiṃ paṭhame pubbenivāsaṃ ñāṇa'muttamo

Visodhetvāna yāmasmiṃ majjhime dibbalocanaṃ.

269

So paṭiccasamuppāde atha pacchimayāmake

Otāretvāna ñāṇaṃsaṃ sammasanno anekadhā.

270

Lokadhātusataṃ sammā unnādetvā'ruṇodaye

Buddho hutvāna sambuddhosambuddhajalocano.

271

"Anekajātisaṃsāraṃ sandhāvissanti" ādinā

Udāne'daṃ udānesi pītivegena sādiso.

272

Sallakkhetvāguṇe tassa pallaṅkassa anekadhā

Nā tāva'uṭṭhahissāmi ito pallaṅkato iti.

273

Samāpattī samāpajjī anekasatakoṭiyo

Satthā tatthe'va sattāhaṃ nisinno acalāsane.

274

Ajjā'pi nūna dhīrassa siddhatthassa yasassino

Atthi kattabbakiccaṃ hi tasmā āsanamālayaṃ.

[SL Page 027] [\x 27/]

275

Najahāsī'ti ekaccadevatānā'si saṃsayaṃ

Ñatvā tāsaṃ vitakkaṃ taṃ sametuṃ santamānaso.

276

Uṭṭhāya hemahaṃso'va hemavaṇṇo pabhaṅkaro

Abbhuggantvā nabhaṃ nātho akāsi pāṭihāriyaṃ.

277

Vitakkame'vaṃ iminā marūnaṃ sammu'pasammā'nimisesi bodhiṃ

Sampūjayanto nayanambujehi sattāhama'ṭṭhāsi jayāsanaṃ ca.

278

Subhāsurasmiṃ ratanehi tasmiṃ savaṅkamanto varacaṅkamasmiṃ

Manoramasmiṃ ratanālayehi'pi visuddhadhammaṃ vicinaṃ visuddho.

279

Mūlejapālatarurājavarassa tassa

Māraṅganānama'malānanapaṅkajāni

Sammā milāpiya tato mucalindamūle

Bhogindacittakumudāni pabodhayanto.

280

Mūle'pi rājayatanassa tassa tasmiṃ samāpattisukhampi vindaṃ

Saṃvītināmesi manuññavaṇṇo ekūnapaññāsadināni dhīmā.

281

Anotattodakaṃ dantakaṭṭhanāgalatāmayaṃ

Harīṭakāgadaṃ bhutvā devindenābhatuttamaṃ

282

Vānijehi samānītaṃ samatthamadhupiṇḍikaṃ

Mahārājūpanītamhi pattamhi patigaṇhiya.

283

Bhojanassāvasānamhi japālatarumūlakaṃ

Gantvādhigatadhammassa gambhīrattamanussari.

284

Mahīsandhārako vārikkhandhasannibhako ayaṃ

Gambhīrodhigato dhammo mayā santo'ti ādinā.

[SL Page 028] [\x 28/]

285

Dhammagambhīrataṃ dhammarājassa sarato sato

Āsevaṃ takkaṇaṃ dhammaṃ imaṃ me paṭivijjhituṃ.

286

Vāyamanto sampattayācakānaṃ manoramaṃ

Kantetvā uttamaṅgaṃ ca moḷibhūsanabhūsitaṃ.

287

Suvañjitāni akkhini uppāṭetvāna lohitaṃ

Gaḷato nīhiritvāna bhariyaṃ lāvaṇṇabhāsuraṃ.

288

Atrajaṃ ca dadantena kulavaṃsappadīpakaṃ

Dānaṃ nāma na dinnaṃ ca natthi sīlaṃ arakkhitaṃ.

289

Tathāhi saṅkhapālādiattabhāvesu jīvitaṃ

Mayā pariccajantena sīlabhedabhayena ca.

290

Khantivādādike nekaattabhāve apūritā

Chejjādiṃ pāpunattena pāramī natthi kāci me.

291

Tassa me vidhamantassa mārasenaṃ vasundharā

Na kampittha ayaṃ pubbenivāsaṃ sarato'pi ca.

292

Visodhentassa me yāme majjhime dibbalocanaṃ

Na kampittha pakampittha pacchime pana yāmake.

293

Paccayākārañāṇaṃ me tāvade paṭivijjhato

Sādhukāraṃ dadantī'ca muñcamānā mahāravaṃ.

294

Sampuṇṇalāpū viya kañjikāhi

Takkehi puṇṇaṃ viya vāṭikā'va

Sammakkhito'va'ñjanakehi hattho

Vasāhi sampīta pilotikā'va.

295

Kilesapuñjabbharito kiliṭṭho

Rāgena ratto api desaduṭṭho

Mohena mūḷho'ti mahabbalena

Loko avijjānikarākaro'yaṃ.

[SL Page 029] [\x 29/]

296

Kinnāma dhammaṃ paṭivijjhate'taṃ

Attho hi ko tassi'ti desanāya

Evaṃ nirussāhama'gañchi nātho

Pajāya dhammāmatapānadāne

297

Nicchāretvā mahānādaṃ tato brahmā sahampatī

Nassati vata bho loko iti loko vinassati.

298

Brahmasaṅghaṃ samādāya devasaṅghaṃ ca tāvade

Lokadhātusate satthu samīpaṃ samupāgato.

299

Gantvā mahītale jānuṃ nihacca sirasañjaliṃ

Paggayha "bhagavā dhammaṃ desetu" iti ādinā.

300

Yācito tena sambuddharavindavadano jino

Lokadhātusataṃ buddhacakkhunā'lokayaṃ tadā.

301

Tasmiṃ apparajakkhādimaccā disvā'ti ettakā

Vibhajitvā'tha te satte bhabbābhabbavasena so.

302

Abhabbe parivajjetvā bhabbe'vā'dāya buddhiyā

Upanetu jano'dāni saddhābhājanama'ttano.

303

Pūressāmī'ti taṃ tassa saddhammāmatadānato

Vissajji brahmasaṅghassa vacanāmataraṃsiyo

304

Tatojapālodayapabbatodito

Mahappabho buddhadivākaro nabhe

Maṇippabhāsannibhabhāsurappabho

Pamocayaṃ bhāsurabuddharaṃsiyo

305

Pamodayanto upakādayo tadā

Kamena aṭṭhārasayojanañjasaṃ

Atikkamitvāna suphullapādape

Vijambhamānāligaṇābhikūjitaṃ.

[SL Page 030] [\x 30/]

306

Nirantaraṃ nekadijupakūjitaṃ suphrallapaṅkeruha gandhavāsitaṃ gato yasassī

migadāyamuttamaṃ tahiṃ tapassī atha pañcavaggiyā.

307

Devātidevaṃ tibhavekanāthaṃ

Lokantadassiṃ sugataṃ sugattaṃ

Disvāna dhīraṃ munisīharājaṃ

Kumantaṇaṃ te iti mantayiṃsu.

308

"Bhutvāna oḷārikaannapānaṃ

Suvaṇṇavaṇṇo paripuṇṇakāyo

Etā'vuso'yaṃ samaṇo imassa

Karoma nā'mhe abhivādanādiṃ.

309

Ayaṃ visālanvayato sasūto

Sambhāvanīyo bhuvi ketubhūto

Paṭiggahetuṃ 'rahatā'sanaṃ tu

Tasmā'sanaṃ'yevi'ti paññapema."

310

Ñatvā'tha bhagavā tesaṃ vitakkaṃ tikkhabuddhiyā

Mettānilakadambehi mānaketuṃ padhaṃsayī.

311

Samatthā nahi saṇṭhātuṃ sakāya katikāya te

Akaṃsu lokanāthassa vandanādīni dhīmato.

312

Buddhabhāvaṃ ajānantā munayo munirājino

Āvuso vādato tassa kevalaṃ samudīrayuṃ.

313

Atha lokavidū lokanātho tesamu"dīratha āvusovādato neva satthuno" samudīrayi.

314

"Bhikkhave arahaṃ sammā sambuddho'ti tathāgato" buddhabhāvaṃ pakāsetvā attano

tesamu'ttamo.

315

Nisinno tehi paññatte dassaneyyuttamāsane

Brahmanādena te there sīlabhūsanabhūsite.

[SL Page 031] [\x 31/]

316

Āmantetvāna brahmānaṃ nekakoṭipurakkhato

Dhammacakkaṃ pavattento desanāraṃsinā tadā.

317

Mohandhakārarāsimpi hantvā loke manoramaṃ

Dhammālokaṃ padassetvā veneyyambujabuddhiyā.

318

Migakānanasaṅkhāto raṇabhūmitale iti

Rājā mahānubhāvo'vadhammarājā visārado.

319

Desanāsiṃ samādāya dhībhujena manoramaṃ

Veneyyajanabandhunaṃ mahānatthakaraṃ sadā.

320

Kilesārī padāḷetvā saddhammajayadundubhiṃ

Paharitvāna saddhammajayaketuṃ sudujjayaṃ.

321

Ussāpetvāna saddhammajayatthuṇuttamaṃ subhaṃ

Patiṭṭhāpiya lokekarājā hutvā sivaṅkaro.

322

Pamocetvāna janataṃ brahāsaṃsārabandhanā

Nibbāṇanagaraṃ netukāmo lokahite rato.

323

Suvaṇṇācalakūṭaṃ'va jaṅgamaṃ cārudassanaṃ

Patvo'ruvelagāmiṃ taṃ añjasaṃ'va surañjasaṃ.

324

Bhaddavaggiyabhūpālakumāre tiṃsamattake

Maggattayāmatarasaṃ pāyenvā rasamu'ttamaṃ.

325

Pabbajjamu'ttamaṃ datvā lokassa'tthāya bhikkhavo

Uyyojetvāna sambuddho cārikaṃ carathā'ti te.

326

Gantvo'ruvelaṃ jaṭilānama'nto-

Jaṭā ca chetvāna jaṭā bahiddhā

Pāpetva aggañjasamu'ttamo te

Purakkhato indu'va tārakābhi.

327

Purakkhato tehi anāsavehi

Chabbaṇṇaraṃsābharanuttamehi

Disaṅganāyo atisobhayanto

Pakkhīnamakkhīni'pi pīṇayanto.

[SL Page 032] [\x 32/]

328

Dinnaṃ paṭiññaṃ samanussaranto

Taṃ bimbisārassa mahāyasassa

Mocetukāmo vararājavaṃsaṃ

Dhajūpamānassa guṇālayassa.

329

Sikhaṇḍimaṇḍalāraddhanaccaṃ laṭṭhivanavhayaṃ

Uyyānama'gamā nekatarusaṇḍābhimaṇḍitaṃ.

330

Bimbisāranarindo so'gatabhāvaṃ mahesino

Suṇitvā pītipāmojjabhūsanena vibhūsito.

331

Tamu'yyānu'pagantvāna mahāmaccapurakkhato

Satthupādāravindehi sobhayanto siroruhe.

332

Nisinno bimbisāraṃ taṃ saddhammaamatambunā

Devindagīyamānaggavaṇṇo vaṇṇābhirājito.

333

Devadānavabhogindapūjito so mahāyaso

Rammaṃ rājagahaṃ gantvā devindapurasannibhaṃ.

334

Narindagehaṃ ānīto narindena sarāsabho

Bhojanassā'vasānamhi cālayanto mahāmahiṃ.

335

Patigaṇhiya samphullatarurājavirājitaṃ

Rammaṃ veluvanārāmaṃ vilocana rasāyanaṃ.

336

Sitapulinasamūhacchannabhālaṅkatasmiṃ

Surabhikusumagandhākiṇṇamandānilasmiṃ

Vividhakamalamālālaṅkatambāsayasmiṃ

Vipulavimalatasmiṃ valliyāmaṇḍapasmiṃ.

337

Suranaramahanīyo cārupādāravindo

Vimalakamalanetto kundadantābhirāmo

Guṇaratanasamuddo nāthanātho munindo

Kaṇakakiraṇasobho somasommānano so.

[SL Page 033] [\x 33/]

338

Vimalapavarasīlakkhandhavāraṃ ca katvā

Ruciravarasamādhīkuntamu"ssāpayitvā

Tikhiṇatarasubhaggaṃ buddhañāṇorukaṇḍaṃ

Viharati bhamayanto kāmama'ggā vihārā.

339

Tadā suddhodano rājā"putto sambodhimuttamaṃ

Patvā pavattasaddhammacakko lokahitāya me

340

Rājagahaṃ'ca nissāya ramme veluvane'dhunā

Vasatī"ti suṇitvāna buddhabhūtaṃ sakatrajaṃ.

341

Daṭṭhukāmo navakkhattuṃ navāmacce mahesino

Navayodhasahassehi saddhiṃ pesesi santikaṃ.

342

Gantvā te dhammarājassa sutvā'nopamadesanaṃ

Uttamatthaṃ labhitvāna sāsanampi napesayuṃ.

343

Tesve'kampi apassanto kāludāyiṃ subhāratiṃ

Āmantetvā mahāmaccaṃ pabbajjābhirataṃ sadā.

344

"Sugattaratanaṃ netvā mama nettarasāyanaṃ

Yena kenacu'pāyena karohī"ti tama'bravī.

345

Atha yodhasahassena tampi pesesi so'pi ca

Gantvā sapariso satthu sutvā sundaradesanaṃ.

346

Arahattañjasaṃ patvā pabbajitvā narāsabhaṃ

Namassanto sa sambuddhaṃ paggayha sirasañjaliṃ.

347

"Vasantakālajjanītātirattavaṇṇābhirāmaṅkurapallavāni

Sunīlavaṇṇujjalapattayuttā sākhāsahassāni manoramāni.

348

Visiṭṭhagandhākulaphāliphullanānāvicittāni mahīruhāni

Sucittanānāmigapakkhisaṅghasaṅgīyamānuttamakānanāni.

[SL Page 034] [\x 34/]

349

Sunīlasātodakapūritāni sunādikādambakadambakāni

Sugandhaindīvarakallahārā ravindarattambujabhūsitāni.

350

Tīrantare jātadumesu pupphakiñjakkharājīhi virājitāni

Muttātisetāmalasekatāni rammāni nekāni jalāsayāni.

351

Manuññaveḷuriyakañcukānivaguṇṭhitāni'ca susaddalehi

Sunīlabhūtāni mahītalāni nabhāni mandānila saṅkulāni.

352

Anantabhogehi janehi phītaṃ

Surājadhāniṃ kapiḷābhidhāniṃ

Gantuṃ bhadante samayo"ti ādiṃ

Saṃvaṇṇi vaṇṇaṃ gamanañjasassa.

353

Suvaṇṇanaṃ taṃ sugato suṇitvā

"Vaṇṇesi vaṇṇaṃ gamanassu'dāyi

Kinnū"ti bhāsittha tato udāyi

Kathesi'daṃ tassa sivaṅkarassa

354

"Bhante pitā dassanami'cchate te

Suddhodano rājavaro yasassī

Tathāgato lokahitekanātho

Karotu saññātakasaṅgahanti."

355

Suṇitvā madhuraṃ tassa giraṃ lokahite rato

"Sādhu'dāyi karissāmi ñātakānanti saṅgahaṃ."

356

Jaṅgamo hemamerū'va rattakambalalaṅkato

Vimalo puṇṇacando'va tārakāparivārito.

357

Saddhiṃ vīsasahassehi santacittehi tādihi

Gacchanto sirisampanno añjase saṭṭhiyojane.

[SL Page 035] [\x 35/]

358

Dine dine vasitvāna yojane yojane jino

Dvīhi māsehi sampatto buddho jātapuraṃ varaṃ.

359

Buddhaṃ visuddhakamalānanasobhamānaṃ

Bālaṃsumālisatabhānusamānabhānuṃ

Cakkaṅkitorucaraṇaṃ caraṇādhivāsaṃ

Lokattayekasaraṇaṃ araṇaggakāyaṃ.

360

Sampuṇṇahemaghaṭatoraṇadhūmagandha

Mālehi veṇupaṇavādihi dundubhīhi

Cittehi chattadhajacāmaravījanīhi

Suddhodanādivanipā abhipūjayiṃsū.

361

Susajjitaṃ puraṃ patvā munindo taṃ manoramaṃ

Sugandhipupphakiñjakkhālaṅkatorutalākulaṃ.

362

Suphullajalajākiṇṇa acchodakajalālayaṃ

Mayūramaṇḍalāraddha raṅgehi ca virājitaṃ.

363

Cārucaṅkamapāsāda latāmaṇḍapamaṇḍitaṃ

Pāvekkhi pavaro rammaṃ nigrodhārāmamuttamaṃ.

364

"Amhākame'sasiddhattho putto natto'ti"ādinā

Cintayitvāna sañjātamānasatthaddhasākiyā.

365

Dahare dahare rāja kumāre idama'bravuṃ

"Tumhe vandatha siddhatthaṃ navandāma mayanti taṃ."

366

Idaṃ vatvā nisīdiṃsu katvā te purato tato

Adantadamako danto tilokekavilocano.

367

Tesaṃ ajjhāsayaṃ ñatvā "na maṃ vandanti ñātayo

Handa vandāpayissāmi'dāni nesanti" tāvade.

368

Abhiññā pādakajjhānaṃ samāpajjitvā jhānato

Vuṭṭhāya hemahaṃso'va hemavaṇṇo pabhaṅkaro.

[SL Page 036] [\x 36/]

369

Abbhuggantvā nabhaṃ sabbasattanettarasāyanaṃ

Gaṇḍambarukkhamūlasmiṃ pāṭihāriyasannibhaṃ.

370

Asādhāraṇama'ññesaṃ pāṭihāriyamu'ttamaṃ

Ramanīyatare tasmiṃ akāsi munipuṅgavo.

371

Disvā tama'bbhutaṃ rājā suddhodanonarāsabho

Sañjātapītipāmojjo sakyavaṃsekanāyako.

372

Satthupādāravindehi sake cārusiroruhe

Bhūsite'kāsi te sabbe sākiya' akaruṃ tathā.

373

Dhīro pokkharavassassa avasāne manoramaṃ

Dhammavassaṃ pavassetvā sattacittāvanuggataṃ.

374

Mahāmoharajaṃ hantvā sasaṅgho dutiye dine

Pavekkhi sapadānena piṇḍāya puramu'ttamaṃ.

375

Tassa pādāravindāni'ravindāni anekadhā

Uggantvā patigaṇhiṃsu akkantakkantaṭhānato.

376

Dehajotikadambehi gopuraṭṭālamandirā

Piñjarattaṃ gatā tasmiṃ pākārappabhūti tadā.

377

Carantaṃ pavisitvāna piṇḍāya puravīthiyaṃ

Lokālokakaraṃ vīraṃ santaṃ dantaṃ pabhaṅkaraṃ.

378

Pasādajanake ramme pāsāde sā yasodharā

Sīhapañjarato disvā ṭhitā pemaparāyaṇā.

379

Bhūsane maṇiraṃsīhi bhāsuraṃ rāhulaṃ varaṃ

Āmantetvā padassetvā "tuyhame'so pitā"ti taṃ.

380

Niketamu'pasaṅkamma suddhodanayasassino

Vanditvā tama'nekāhi itthīhi parivāritā.

381

"Deva devindalīlāya putto te'dha pure pure

Caritvā carate'dāni piṇḍāyā'ti ghare ghare"

[SL Page 037] [\x 37/]

382

Pavedesi pavedetvā'gamā mandirama'ttano

Ānandajalasandoha pūrito'rucilocanā.

383

Tato sesanarindānaṃ indo indo va laṅkato

Kampamāno pagantvāna vegena jinasantikaṃ.

384

"Sakyapuṅgava te ne'sa vaṃso mā cara mā cara

Vaṃse putte'karājā'pi na piṇḍāya carī pure."

385

Iti vutte narindena munindo guṇasekharo

"Tuyhame'so mahārāja vaṃso mayhaṃ pana'nvayo

386

Budadhavaṃso"ti sambuddhavaṃsaṃ tassa pakāsayī.

Atho tasmiṃ ṭhito yeva desento dhammamu'ttariṃ.

387

"Uttiṭṭhe nappamajjeyya dhammami"ccādimu'ttamaṃ.

Gāthaṃ manoramaṃ vatvā sotūnaṃ sivamā'vahaṃ.

388

Dassanaggarasaṃ datvā santappetvā tamu'ttamo

Tenā'bhiyācito tassa niketaṃ samupāgato.

389

Saddhiṃ visasahassehi tādīhi dipaduttamaṃ

Madhurodanapānena santappetvā mahīpati.

390

Cuḷāmaṇīmarīcīhi piñjarañjalikehi taṃ

Rājuhi saha vanditvā nisīdi jinasantike.

391

Tā'pi nekasatā gantvā sundarā rājasundarī

Narindena anuññātā nisidiṃsu tahiṃ tadā.

392

Desetvā madhuraṃ dhammaṃ tilokatilako jino

Ahampa'jja na gaccheyyaṃ save bimbāya mandiraṃ.

393

Dayāya hadayaṃ tassā phāleyyā'ti dayālayo

Sāvakaggayugaṃ gayha mandiraṃ pitarā gato.

394

Nisīdi pavisitvāna buddho buddhāsane tahiṃ

Chabbaṇṇaraṃsijālehi bhāsuranto'va bhānumā.

[SL Page 038] [\x 38/]

395

Manosilācuṇṇasamānadehamarīvijālehi virājamānā

Pakampitā hemalatā'va bimbā bimbadharā satthu samīpa'māga.

396

Satthu pādesu samphassasītaluttamavārinā

Nibbāpesi mahāsokapāvakaṃ hadayindhane.

397

Rājā satthu pavedesi bimbāyā'ti bahuṃ guṇaṃ

Munindo'pi pakāsesi candakiṇṇarajātakaṃ.

398

Tadā nandakumārassa sampatte maṅgalattaye

Vivāho abhiseko ca iti gehappavesanaṃ.

399

Maṅgalānaṃ pure yeva pabbājesi pabhaṅkaro.

Anicchantaṃ'va netvā taṃ ārāmaṃ rammamuttamaṃ

400

Attānama'nugacchantaṃ dāyajjatthaṃ sakatrajaṃ

Kumāraṃ rāhulaṃ cā'pi kumārābharaṇujjalaṃ.

401

"Sukhā'va chāyā te me"ti uggirantaṃ giraṃ piyaṃ

"Dāyajjaṃ me dadāhī'ti dāyajjaṃ me dadāhi ca".

402

Ārāmameva netvāna pabbājesi niruttaraṃ

Saddhammaratanaṃ datvā dāyajjaṃ tassa dhīmato

403

Nikkhamma tamhā sugataṃsumāli tahiṃ jantusaroruhāni

Saddhammaraṃsīhi vikāsayanto upāgato rājagahaṃ punā'pi.

404

Kusumākula sundaratarupavane padumuppala bhāsurasaranikare

Puthucaṅkamamaṇḍitasitasikate subhasītavane viharati sugato.

405

Tadā sudattavhayaseṭṭhiseṭṭho

Bahūhi bhaṇḍaṃ sakaṭehi gayha

Sāvatthito rājagahe manuññe

Sahāyaseṭṭhissa gharū'pagantvā.

[SL Page 039] [\x 39/]

406

Tene'va vutto subhagena buddho

Jāto'ti loke dipadānamindo

Sañjātapītīhi udaggacitto

Rattiṃ pabhātaṃ iti maññamāno.

407

Nikkhamma tamhā vigatandhakāre

Devānubhāvena mahāpathamhi

Gantvāna taṃ sītavanaṃ surammaṃ

Sampuṇṇa candaṃ'va virājamānaṃ.

408

Taṃ dīparukkhaṃ viya pajjalantaṃ

Vilocanānandakaraṃ mahesiṃ

Disvāna tassu'ttamapādarāgaṃ

Paṭiggahetvā sirasā sudhīmā.

409

Gambhīraṃ nipuṇaṃ dhammaṃ suṇitvā vimalaṃ varaṃ

Sotāpattiphala'mpatvā sahassanaya maṇḍitaṃ.

410

Nimantetvāna sambuddhaṃ sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ

Vaṇṇagandharasūpetaṃ datvā dānaṃ sukhāvahaṃ.

411

Satthu āgamanatthāya sāvatthinagaraṃ varaṃ

Paṭiññaṃ so gahetvāna gacchanto antarāpathe.

412

Yojane yojane vāru cittakammasamujjale

Vihāre pavare datvā kārāpetvā bahuṃ dhanaṃ.

413

Sāvatthiṃ puna'rāgantvā pāsādasatamaṇḍitaṃ

Toraṇaṅghikapākāragopurādivirājitaṃ.

414

Puraṃ apahasantaṃ'va devindassā'pi sabbadā

Sabbasampattisampannaṃ naccagītādisobhitaṃ.

415

Kasmiṃ so vihareyyā'ti bhagavā lokanāyako

Samantānuvilokento vihārārahabhūmikaṃ.

[SL Page 040] [\x 40/]

416

Jetarājakumārassa uyyānaṃ nandanopamaṃ

Chāyūdakādisampannaṃ bhūmibhāgaṃ udikkhiya.

417

Hiraññakoṭisanthāravasene'va mahāyaso

Kiṇitvā pavare tamhi narāmaramanohare.

418

Niccaṃ kiṅkiṇijālanādaruciraṃ siṅgīva siṅgākulaṃ

Rammaṃnekamaṇīhi channachadanaṃ āmuttamuttāvaliṃ

Nānārāgavitāna bhāsurataraṃ pupphādinā'laṅkataṃ

Citraṃ gandhakuṭiṃ varaṃ suvipulaṃ kāresi bhūsekharaṃ.

419

Jinatrajānampi visālamālayaṃ

Vitānanānāsayanāsanujjalaṃ

Sumaṇḍitaṃ maṇḍapavaṅkamādinā

Vilumpamānaṃ manalocanaṃ sadā.

420

Athāpi saṇhāmalasetavālukaṃ

Savedikācāruvisālamālakaṃ

Jalāsayaṃ sāta'tisītalodakaṃ

Sugandhisogandhikapaṅkajākulaṃ.

421

Suphullasālāsanasoganāga

Punnāgapūgādivirājamānaṃ

Manoramaṃ jetavanābhidhānaṃ

Kārāpayī seṭṭhi vihāraseṭṭhaṃ.

422

Visālakelāsadharādharuttamā-

Bhirāmapākāraphanindagopito

Janassa sabbābhimanatthasādhako

Vihāracintāmaṇi so virājite.

423

Tato āgamanatthāya munindaṃ nāthapiṇḍiko

Dūtaṃ pāhesi so satthā sutvā dūtassa sāsanaṃ.

424

Mahatā bhikkhusaṃghena tadā tamhā purakkhato

Nikkhamitvā'nupubbena patto sāvatthimuttamaṃ.

[SL Page 041] [\x 41/]

425

Samujjalāni nekāni dhajānādāya sundarā

Kumārā purato satthu nikkhamiṃsu surā yathā.

426

Nikkhamiṃsu tato tesaṃ pacchato taruṇaṅganā

Cārupuṇṇaghaṭādāya devakaññā yathā tathā.

427

Puṇṇapātiṃ gahetvāna seṭṭhino bhariyā tathā

Saddhiṃ nekasatitthihi nekālaṅkāralaṅkatā.

428

Mahāseṭṭhi mahāseṭṭhisatehi saha nāyakaṃ

Abbhuggañchi mahāvīraṃ pūjito tehi nekadhā.

429

Chabbaṇṇaraṃsīhi manoramehi

Puraṃ varaṃ piñjaravaṇṇabhāvaṃ

Nento munindo sugato sugatto

Upāvisī jetavanaṃ vihāraṃ.

430

Cātuddisassa saṅghassa sambuddhapamukhassa'haṃ

Imaṃ dammi vihāranti satthu cārukarambuje.

431

Sugandhavāsitaṃ vāriṃ hemabhiṅkārato varaṃ

Ākiritvā adā rammaṃ vihāraṃ cārudassanaṃ.

432

Surammaṃ vihāraṃ paṭiggayaha seṭṭhaṃ

Anagghe vicittāsanasmiṃ nisinno

Janindānamindo tilokekanetto

Tilokappasādāvahaṃ taṃ manuññaṃ.

433

Udārānisaṃsaṃ vihārappadāne

Anāthappadānena nāthassa tassa

Sudattābhidhānassa seṭṭhissa satthā

Yasassī hitesī mahesī adesī.

434

Udārānisaṃsaṃ vihārappadāne

Kathetuṃ samattho vinā bhūripaññaṃ

Tilokekanāthaṃ naro kosi yutto

Mukhānaṃ sahassehi nekehi cā'pi.

[SL Page 042] [\x 42/]

435

Iti vipulayaso so tassa dhammaṃ kathetvā

Api sakalajanānaṃ mānase tosayanto

Paramamadhuranādaṃ dhammabheriṃ mahantaṃ

Viharati paharanto tattha tatthūpagantvā.

436

Evaṃ tilokahitadena mahādayena

Lokuttamena paribhuttapadesapantiṃ

Niccaṃsurāsuramahoragarakkhasādi

Sampūjitaṃ ahami'dāni nidassasissaṃ.

437

Saddhammaraṃsinikarehi jinaṃsumāli

Veneyyapaṅkajavanāni vikāsayanto

Vāsaṃ akāsi pavaro paṭhamamhi vasse

Bārāṇasimhi nagare migakānanamhi.

438

Nānāppakāraratanāpaṇapantivīthi

Ramme pure pavararājagahābhidhāne

Vāsaṃ akāsi dutiye tatiye catutthe

Vassepi kantataraveluvaneva nātho.

439

Bhūpālamoḷimaṇiraṃsivirājamānaṃ

Vesālināmaviditaṃ nagaraṃ surammaṃ

Nissāya sakyamunikesari pañcamamhī

Vassamhi vāsamakarittha mahāvanasmiṃ.

440

Phullātinīlavimaluppalacārunetto

Siṃgīsamānatanujotihi jotamāno

Buddho anantaguṇasannidhi chaṭṭhavasse

Vāsaṃ akā vipulamaṅkula pabbatasmiṃ.

441

Gambhīraduddasataraṃ madhuraṃ marūnaṃ

Desetva dhammamatulo sirisannivāso

Devindasītalavisālasilāsanasmiṃ

Vassamhi vāsama'karī muni sattamamhi.

[SL Page 043] [\x 43/]

442

Phullāravindacaraṇo caraṇādhivāso

So suṃsumāragirināmadharādharamhi

Vāsaṃ akā paramamāraji aṭṭhamasmiṃ

Vassamhi kantarabhesakalāvanamhi.

443

Nānāmatātibahutitthiyasappadappaṃ

Hantvā tilokatilako navamamhi vasse

Vāsaṃ akāsi rucire atidassanīye

Kosambisimbalivane jinapakkhirājā.

444

Tesaṃ mahantakalahaṃ samituṃ yatīnaṃ

Nissāya vāraṇavaraṃ dasamamhi vasse

Pupphābhikiṇṇavipulāmalakānanasmiṃ

Vāsaṃ akā munivaro varapāraleyyo.

445

Dhammāmatena janataṃ ajarāmarattaṃ

Nento vilocanamanoharasuddhadanto

Nālābhidhānadijagāmavare munindo

Vāsaṃ akā amitabuddhi dasekavasse.

446

Verañja cārudijagāmasamīpabhūte

Ārāmake surabhipupphaphalābhirāme

Sabbaññè sakyamuni bārasamamhi vasse

Vāsaṃ akāsi pucimandadumindamūle

447

Phullāravindavadano racicārusobho

Lokassa atthacariyāya dayādhivāso

Vāsaṃ akā ruciracāliyapabbatasmiṃ

Vīro tilokagaru terasamamhi vasse.

448

Bandhūkapupphasamapādakarābhirāmo

Dhammissaro pavarajetavane suramme

Dhīro mahiddhi muni cuddasamamhi vasse

Vāsaṃ akā sakalasattahitesu yutto.

[SL Page 044] [\x 44/]

449

Veneyyabandhuvanarāgagaje vihantvā

Vassamhi pañcadasame munisīharājā

Vāsaṃ akā kapilavatthudharādharoru

Nigrodharāmaramaṇīyamaṇigguhāyaṃ.

450

Yakkhampi kakkhalataraṃ suvinītabhāvaṃ

Netvā pure varatamālavakābhidhāne

Vasmamhi vāsamakarī dasachaṭṭhamamhi

Nento janaṃ bahutarampi ca santimaggaṃ.

451

Pākāragopuraniketanatoraṇādi

Nettābhirāmavararājagahe mahesi

Vāsaṃ akānadhivaro dasasattamamhi

Vassamhi patthayaso bhuvanattayasmiṃ.

452

Dhammosadhena madhurena sukhāvahena

Lokassa ghoratararāgarajaṃ vihantvā

Vassamhi vāsamakarī dasaaṭṭhamasmiṃ

Aṅgīraso pavaracāliyapabbatasmiṃ.

453

Venayyabandhujanamoharipuṃ uḷāraṃ

Hantvāna dhammaasinā varadhammarājā

Ekūnavīsatimake puna tattha vasse

Vāsaṃ akā madhurabhārati lokanātho

454

Suddhāsayo pavararājagahe vicitte

Vāsaṃ akāsi samavīsatimamhi vasse

Lokassa atthacaraṇe subhakapparukkho

Cintāmaṇippavarabhaddaghaṭo munindo

455

Evaṃ tilokamahito anibaddhavāsaṃ

Katvā carampaṭhamabodhiyudārapañño

Chabbaṇṇaraṃsisamupetavicittadeho

Lokekabandhu bhagavā avasesakāle.

[SL Page 045] [\x 45/]

456

Sāvatthiyaṃ pavarajetavane ca ramme

Dibbālaye ca samalaṅkatapubbarāme

Vāsaṃ akāsi muni vīsatipañcavasse

Lokābhivuddhinirato sukhasannivāso.

457

Iti amitadayo yo pañcatāḷīsavasse

Manujamanavanasmiṃ jātarāgaggirāsiṃ

Paramamadhuradhammambuhi nibbāpayanto

Avasi samunimegho lokasantiṃ karotu!

458

Paññāvaraṅganā mayhaṃ sañjātā manamandire

Tosayantī sabbajanaṃ vuddhiṃ gacchatu sabbadā.

459

Citaṃ yaṃ racayantena jinassa caritaṃ mayā

Puññaṃ tassānubhāvena sampatto tusitālayaṃ.

460

Metteyyalokanāthassa suṇanto dhammadesanaṃ

Tena saddhiṃ ciraṃ kālaṃ vindanto mahatiṃ siriṃ.

461

Buddhe jāte mahāsattoramme ketumanīpure

Rājavaṃse janītvāna tihetupaṭisandhiko.

462

Civaraṃ piṇḍapātaṃ ca anagghaṃ vipulaṃ varaṃ

Senāsanaṃ ca bhesajjaṃ datvā tassa mahesino.

463

Sāsane pabbajitvāna jotento tamanuttaraṃ

Iddhimā satimā sammā dhārento piṭakattayaṃ.

464

Vyākato tena buddho yaṃ hessatīti anāgate

Uppannuppannabuddhānaṃ dānaṃ datvā sukhāvahaṃ.

465

Saṃsāre saṃsaranto hi kapparukkho ca pāṇinaṃ

Icchiticchitamannādiṃ dadanto madhuraṃ caraṃ.

466

Maṃsalohitanettādiṃ dadaṃ cittasamāhito

Sīlanekkhammapaññādiṃ pūrento sabbapāramiṃ.

[SL Page 046] [\x 46/]

467

Pāramisikharaṃ patvā buddho hutvā anuttaro

Desetvā madhuraṃ dhammaṃ jantūnaṃ sivamāvahaṃ.

468

Sabbaṃ sadevakaṃ lokaṃ brahāsaṃsārabandhanā

Mocayitvā varaṃ khemaṃ pāpuṇyeṃ sivaṃ puraṃ.

469

Laṅkālaṅkāra bhūtena bhūpālanvayaketunā

Vijayabāhunā raññā sakanāmena kārite.

470

Satoyāsayapākāra gopurādivirājite

Pariveṇavare ramme vasatā santavuttinā.

471

Medhaṅkarābhidhānena dayāvāsena dhīmatā

Therena racitaṃ etaṃ sabbha saṃsevitaṃ sadā.

472

Bhave bhave'dha gāthānaṃ tesattati catussataṃ

Ganthato pañcapaññāsā-dhikaṃ pañcasataṃ iti.

------------------------------