Mahābhārata: Svargārohaṇaparvan

Header

Data entry: Muneo Tokunaga et al. and John Smith et al.

Date of this version: 2025-05-07

Source:

  • Mahabharata: Svargarohanaparvan. Electronic text (C) Bhandarkar Oriental Research Institute, Pune, India, 1999
    .

Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen

Licence:

Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Interpretive markup: none

Notes:

Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented below.



% Mahabharata: Svargarohanaparvan
% Electronic text (C) Bhandarkar Oriental Research Institute,
% Pune, India, 1999

% On the basis of the text entered by Muneo Tokunaga et al.,
% revised by John Smith, Cambridge, et al.


Revisions:

  • 2025-02-07: TEI encoding by mass conversion
  • 2025-02-27: metadata structuring
  • 2025-05-07: Added several metadata fields.

Text

18,000.000*0001_01 nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam

18,000.000*0001_02 devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet

18,001.001 janamejaya uvāca

18,001.001a svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya mama pūrvapitāmahāḥ

18,001.001c pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāś ca kāni sthānāni bhejire

18,001.002a etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ sarvavic cāsi me mataḥ

18,001.002b*0002_01 na hi tṛpyāmi sarveṣāṃ śṛṇvānaś caritaṃ mahat

18,001.002c maharṣiṇābhyanujñāto vyāsenādbhutakarmaṇā

18,001.002x*0003_01 bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyac ca sarvaṃ vai vetsi tattvataḥ

18,001.003 vaiśaṃpāyana uvāca

18,001.003a svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya tava pūrvapitāmahāḥ

18,001.003c yudhiṣṭhiraprabhṛtayo yad akurvata tac chṛṇu

18,001.004a svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ

18,001.004c duryodhanaṃ śriyā juṣṭaṃ dadarśāsīnam āsane

18,001.005a bhrājamānam ivādityaṃ vīralakṣmyābhisaṃvṛtam

18,001.005c devair bhrājiṣṇubhiḥ sādhyaiḥ sahitaṃ puṇyakarmabhiḥ

18,001.006a tato yudhiṣṭhiro dṛṣṭvā duryodhanam amarṣitaḥ

18,001.006c sahasā saṃnivṛtto 'bhūc chriyaṃ dṛṣṭvā suyodhane

18,001.007a bruvann uccair vacas tān vai nāhaṃ duryodhanena vai

18,001.007c sahitaḥ kāmaye lokāṃl lubdhenādīrghadarśinā

18,001.008a yatkṛte pṛthivī sarvā suhṛdo bāndhavās tathā

18,001.008c hatāsmābhiḥ prasahyājau kliṣṭaiḥ pūrvaṃ mahāvane

18,001.009a draupadī ca sabhāmadhye pāñcālī dharmacāriṇī

18,001.009c parikliṣṭānavadyāṅgī patnī no gurusaṃnidhau

18,001.010a svasti devā na me kāmaḥ suyodhanam udīkṣitum

18,001.010c tatrāhaṃ gantum icchāmi yatra te bhrātaro mama

18,001.011a maivam ity abravīt taṃ tu nāradaḥ prahasann iva

18,001.011c svarge nivāso rājendra viruddhaṃ cāpi naśyati

18,001.012a yudhiṣṭhira mahābāho maivaṃ vocaḥ kathaṃ cana

18,001.012c duryodhanaṃ prati nṛpaṃ śṛṇu cedaṃ vaco mama

18,001.013a eṣa duryodhano rājā pūjyate tridaśaiḥ saha

18,001.013c sadbhiś ca rājapravarair ya ime svargavāsinaḥ

18,001.014a vīralokagatiṃ prāpto yuddhe hutvātmanas tanum

18,001.014c yūyaṃ sarve surasamā yena yuddhe samāsitāḥ

18,001.015a sa eṣa kṣatradharmeṇa sthānam etad avāptavān

18,001.015c bhaye mahati yo 'bhīto babhūva pṛthivīpatiḥ

18,001.016a na tan manasi kartavyaṃ putra yad dyūtakāritam

18,001.016c draupadyāś ca parikleśaṃ na cintayatum arhasi

18,001.017a ye cānye 'pi parikleśā yuṣmākaṃ dyūtakāritāḥ

18,001.017c saṃgrāmeṣv atha vānyatra na tān saṃsmartum arhasi

18,001.018a samāgaccha yathānyāyaṃ rājñā duryodhanena vai

18,001.018c svargo 'yaṃ neha vairāṇi bhavanti manujādhipa

18,001.019a nāradenaivam uktas tu kururājo yudhiṣṭhiraḥ

18,001.019c bhrātṝn papraccha medhāvī vākyam etad uvāca ha

18,001.020a yadi duryodhanasyaite vīralokāḥ sanātanāḥ

18,001.020c adharmajñasya pāpasya pṛthivīsuhṛdadruhaḥ

18,001.021a yatkṛte pṛthivī naṣṭā sahayā sarathadvipā

18,001.021c vayaṃ ca manyunā dagdhā vairaṃ praticikīrṣavaḥ

18,001.022a ye te vīrā mahātmāno bhrātaro me mahāvratāḥ

18,001.022c satyapratijñā lokasya śūrā vai satyavādinaḥ

18,001.023a teṣām idānīṃ ke lokā draṣṭum icchāmi tān aham

18,001.023c karṇaṃ caiva mahātmānaṃ kaunteyaṃ satyasaṃgaram

18,001.024a dhṛṣṭadyumnaṃ sātyakiṃ ca dhṛṣṭadyumnasya cātmajān

18,001.024c ye ca śastrair vadhaṃ prāptāḥ kṣatradharmeṇa pārthivāḥ

18,001.025a kva nu te pārthivā brahman naitān paśyāmi nārada

18,001.025b*0004_01 brahmann etān prapaśyāmi svargaloke 'tra karhi cit

18,001.025c virāṭadrupadau caiva dhṛṣṭaketumukhāṃś ca tān

18,001.026a śikhaṇḍinaṃ ca pāñcālyaṃ draupadeyāṃś ca sarvaśaḥ

18,001.026c abhimanyuṃ ca durdharṣaṃ draṣṭum icchāmi nārada

18,002.001 yudhiṣṭhira uvāca

18,002.001a neha paśyāmi vibudhā rādheyam amitaujasam

18,002.001c bhrātarau ca mahātmānau yudhāmanyūttamaujasau

18,002.002a juhuvur ye śarīrāṇi raṇavahnau mahārathāḥ

18,002.002c rājāno rājaputrāś ca ye madarthe hatā raṇe

18,002.003a kva te mahārathāḥ sarve śārdūlasamavikramāḥ

18,002.003c tair apy ayaṃ jito lokaḥ kaccit puruṣasattamaiḥ

18,002.004a yadi lokān imān prāptās te ca sarve mahārathāḥ

18,002.004c sthitaṃ vitta hi māṃ devāḥ sahitaṃ tair mahātmabhiḥ

18,002.005a kaccin na tair avāpto 'yaṃ nṛpair loko 'kṣayaḥ śubhaḥ

18,002.005c na tair ahaṃ vinā vatsye jñātibhir bhrātṛbhis tathā

18,002.006a mātur hi vacanaṃ śrutvā tadā salilakarmaṇi

18,002.006c karṇasya kriyatāṃ toyam iti tapyāmi tena vai

18,002.007a idaṃ ca paritapyāmi punaḥ punar ahaṃ surāḥ

18,002.007c yan mātuḥ sadṛśau pādau tasyāham amitaujasaḥ

18,002.008a dṛṣṭvaiva taṃ nānugataḥ karṇaṃ parabalārdanam

18,002.008c na hy asmān karṇasahitāñ jayec chakro 'pi saṃyuge

18,002.009a tam ahaṃ yatratatrasthaṃ draṣṭum icchāmi sūryajam

18,002.009c avijñāto mayā yo 'sau ghātitaḥ savyasācinā

18,002.010a bhīmaṃ ca bhīmavikrāntaṃ prāṇebhyo 'pi priyaṃ mama

18,002.010c arjunaṃ cendrasaṃkāśaṃ yamau tau ca yamopamau

18,002.011a draṣṭum icchāmi tāṃ cāhaṃ pāñcālīṃ dharmacāriṇīm

18,002.011c na ceha sthātum icchāmi satyam etad bravīmi vaḥ

18,002.012a kiṃ me bhrātṛvihīnasya svargeṇa surasattamāḥ

18,002.012c yatra te sa mama svargo nāyaṃ svargo mato mama

18,002.012x*0005_01 tathety ūcur vacas tasya devāḥ sarṣigaṇās tataḥ

18,002.013 devā ūcuḥ

18,002.013a yadi vai tatra te śraddhā gamyatāṃ putra māciram

18,002.013c priye hi tava vartāmo devarājasya śāsanāt

18,002.014 vaiśaṃpāyana uvāca

18,002.014a ity uktvā taṃ tato devā devadūtam upādiśan

18,002.014c yudhiṣṭhirasya suhṛdo darśayeti paraṃtapa

18,002.015a tataḥ kuntīsuto rājā devadūtaś ca jagmatuḥ

18,002.015c sahitau rājaśārdūla yatra te puruṣarṣabhāḥ

18,002.016a agrato devadūtas tu yayau rājā ca pṛṣṭhataḥ

18,002.016c panthānam aśubhaṃ durgaṃ sevitaṃ pāpakarmabhiḥ

18,002.017a tamasā saṃvṛtaṃ ghoraṃ keśaśaivalaśādvalam

18,002.017c yuktaṃ pāpakṛtāṃ gandhair māṃsaśoṇitakardamam

18,002.018a daṃśotthānaṃ sajhillīkaṃ makṣikāmaśakāvṛtam

18,002.018c itaś cetaś ca kuṇapaiḥ samantāt parivāritam

18,002.019a asthikeśasamākīrṇaṃ kṛmikīṭasamākulam

18,002.019c jvalanena pradīptena samantāt pariveṣṭitam

18,002.020a ayomukhaiś ca kākolair gṛdhraiś ca samabhidrutam

18,002.020c sūcīmukhais tathā pretair vindhyaśailopamair vṛtam

18,002.021a medorudhirayuktaiś ca chinnabāhūrupāṇibhiḥ

18,002.021c nikṛttodarapādaiś ca tatra tatra praveritaiḥ

18,002.022a sa tat kuṇapadurgandham aśivaṃ romaharṣaṇam

18,002.022c jagāma rājā dharmātmā madhye bahu vicintayan

18,002.023a dadarśoṣṇodakaiḥ pūrṇāṃ nadīṃ cāpi sudurgamām

18,002.023b*0006_01 sudurgamāṃ vaitaraṇīṃ pūyapūrṇāṃ dadarśa saḥ

18,002.023c asipatravanaṃ caiva niśitakṣurasaṃvṛtam

18,002.024a karambhavālukās taptā āyasīś ca śilāḥ pṛthak

18,002.024c lohakumbhīś ca tailasya kvāthyamānāḥ samantataḥ

18,002.025a kūṭaśālmalikaṃ cāpi dusparśaṃ tīkṣṇakaṇṭakam

18,002.025c dadarśa cāpi kaunteyo yātanāḥ pāpakarmiṇām

18,002.026a sa taṃ durgandham ālakṣya devadūtam uvāca ha

18,002.026c kiyad adhvānam asmābhir gantavyam idam īdṛśam

18,002.027a kva ca te bhrātaro mahyaṃ tan mamākhyātum arhasi

18,002.027c deśo 'yaṃ kaś ca devānām etad icchāmi veditum

18,002.028a sa saṃnivavṛte śrutvā dharmarājasya bhāṣitam

18,002.028c devadūto 'bravīc cainam etāvad gamanaṃ tava

18,002.029a nivartitavyaṃ hi mayā tathāsmy ukto divaukasaiḥ

18,002.029c yadi śrānto 'si rājendra tvam athāgantum arhasi

18,002.030a yudhiṣṭhiras tu nirviṇṇas tena gandhena mūrchitaḥ

18,002.030c nivartane dhṛtamanāḥ paryāvartata bhārata

18,002.031a sa saṃnivṛtto dharmātmā duḥkhaśokasamanvitaḥ

18,002.031c śuśrāva tatra vadatāṃ dīnā vācaḥ samantataḥ

18,002.032a bho bho dharmaja rājarṣe puṇyābhijana pāṇḍava

18,002.032c anugrahārtham asmākaṃ tiṣṭha tāvan muhūrtakam

18,002.033a āyāti tvayi durdharṣe vāti puṇyaḥ samīraṇaḥ

18,002.033c tava gandhānugas tāta yenāsmān sukham āgamat

18,002.033d*0007_01 pavanas tāta tenāsmāṃs taptān sukhayati prabho

18,002.034a te vayaṃ pārtha dīrghasya kālasya puruṣarṣabha

18,002.034c sukham āsādayiṣyāmas tvāṃ dṛṣṭvā rājasattama

18,002.035a saṃtiṣṭhasva mahābāho muhūrtam api bhārata

18,002.035c tvayi tiṣṭhati kauravya yātanāsmān na bādhate

18,002.036a evaṃ bahuvidhā vācaḥ kṛpaṇā vedanāvatām

18,002.036c tasmin deśe sa śuśrāva samantād vadatāṃ nṛpa

18,002.037a teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā dayāvān dīnabhāṣiṇām

18,002.037b*0008_01 uvāca vadatāṃ śreṣṭho dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ

18,002.037c aho kṛcchram iti prāha tasthau sa ca yudhiṣṭhiraḥ

18,002.038a sa tā giraḥ purastād vai śrutapūrvāḥ punaḥ punaḥ

18,002.038c glānānāṃ duḥkhitānāṃ ca nābhyajānata pāṇḍavaḥ

18,002.039a abudhyamānas tā vāco dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ

18,002.039c uvāca ke bhavanto vai kimartham iha tiṣṭhatha

18,002.040a ity uktās te tataḥ sarve samantād avabhāṣire

18,002.040c karṇo 'haṃ bhīmaseno 'ham arjuno 'ham iti prabho

18,002.041a nakulaḥ sahadevo 'haṃ dhṛṣṭadyumno 'ham ity uta

18,002.041c draupadī draupadeyāś ca ity evaṃ te vicukruśuḥ

18,002.042a tā vācaḥ sā tadā śrutvā taddeśasadṛśīr nṛpa

18,002.042c tato vimamṛśe rājā kiṃ nv idaṃ daivakāritam

18,002.043a kiṃ nu tat kaluṣaṃ karma kṛtam ebhir mahātmabhiḥ

18,002.043c karṇena draupadeyair vā pāñcālyā vā sumadhyayā

18,002.043d*0009_01 karṇaś ca draupadeyāś ca pāñcālī vā sumadhyamā

18,002.044a ya ime pāpagandhe 'smin deśe santi sudāruṇe

18,002.044c na hi jānāmi sarveṣāṃ duṣkṛtaṃ puṇyakarmaṇām

18,002.045a kiṃ kṛtvā dhṛtarāṣṭrasya putro rājā suyodhanaḥ

18,002.045c tathā śriyā yutaḥ pāpaḥ saha sarvaiḥ padānugaiḥ

18,002.046a mahendra iva lakṣmīvān āste paramapūjitaḥ

18,002.046c kasyedānīṃ vikāro 'yaṃ yad ime narakaṃ gatāḥ

18,002.047a sarvadharmavidaḥ śūrāḥ satyāgamaparāyaṇāḥ

18,002.047c kṣātradharmaparāḥ prājñā yajvāno bhūridakṣiṇāḥ

18,002.048a kiṃ nu supto 'smi jāgarmi cetayāno na cetaye

18,002.048c aho cittavikāro 'yaṃ syād vā me cittavibhramaḥ

18,002.049a evaṃ bahuvidhaṃ rājā vimamarśa yudhiṣṭhiraḥ

18,002.049c duḥkhaśokasamāviṣṭaś cintāvyākulitendriyaḥ

18,002.050a krodham āhārayac caiva tīvraṃ dharmasuto nṛpaḥ

18,002.050c devāṃś ca garhayām āsa dharmaṃ caiva yudhiṣṭhiraḥ

18,002.051a sa tīvragandhasaṃtapto devadūtam uvāca ha

18,002.051c gamyatāṃ bhadra yeṣāṃ tvaṃ dūtas teṣām upāntikam

18,002.052a na hy ahaṃ tatra yāsmyāmi sthito 'smīti nivedyatām

18,002.052c matsaṃśrayād ime dūta sukhino bhrātaro hi me

18,002.053a ity uktaḥ sa tadā dūtaḥ pāṇḍuputreṇa dhīmatā

18,002.053c jagāma tatra yatrāste devarājaḥ śatakratuḥ

18,002.054a nivedayām āsa ca tad dharmarājacikīrṣitam

18,002.054c yathoktaṃ dharmaputreṇa sarvam eva janādhipa

18,003.001 vaiśaṃpāyana uvāca

18,003.001a sthite muhūrtaṃ pārthe tu dharmarāje yudhiṣṭhire

18,003.001c ājagmus tatra kauravya devāḥ śakrapurogamāḥ

18,003.002a svayaṃ vigrahavān dharmo rājānaṃ prasamīkṣitum

18,003.002c tatrājagāma yatrāsau kururājo yudhiṣṭhiraḥ

18,003.003a teṣu bhāsvaradeheṣu puṇyābhijanakarmasu

18,003.003c samāgateṣu deveṣu vyagamat tat tamo nṛpa

18,003.004a nādṛśyanta ca tās tatra yātanāḥ pāpakarmiṇām

18,003.004c nadī vaitaraṇī caiva kūṭaśālmalinā saha

18,003.005a lohakumbhyaḥ śilāś caiva nādṛśyanta bhayānakāḥ

18,003.005c vikṛtāni śarīrāṇi yāni tatra samantataḥ

18,003.005e dadarśa rājā kaunteyas tāny adṛśyāni cābhavan

18,003.006a tato vāyuḥ sukhasparśaḥ puṇyagandhavahaḥ śivaḥ

18,003.006c vavau devasamīpasthaḥ śītalo 'tīva bhārata

18,003.007a marutaḥ saha śakreṇa vasavaś cāśvinau saha

18,003.007c sādhyā rudrās tathādityā ye cānye 'pi divaukasaḥ

18,003.008a sarve tatra samājagmuḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ

18,003.008c yatra rājā mahātejā dharmaputraḥ sthito 'bhavat

18,003.009a tataḥ śakraḥ surapatiḥ śriyā paramayā yutaḥ

18,003.009c yudhiṣṭhiram uvācedaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ

18,003.010a yudhiṣṭhira mahābāho prītā devagaṇās tava

18,003.010c ehy ehi puruṣavyāghra kṛtam etāvatā vibho

18,003.010e siddhiḥ prāptā tvayā rājaṃl lokāś cāpy akṣayās tava

18,003.010x*0010_01 bhrātṝṇāṃ suhṛdāṃ caiva gatir nityā supūjitā

18,003.011a na ca manyus tvayā kāryaḥ śṛṇu cedaṃ vaco mama

18,003.011c avaśyaṃ narakas tāta draṣṭavyaḥ sarvarājabhiḥ

18,003.012a śubhānām aśubhānāṃ ca dvau rāśī puruṣarṣabha

18,003.012c yaḥ pūrvaṃ sukṛtaṃ bhuṅkte paścān nirayam eti saḥ

18,003.012e pūrvaṃ narakabhāgyas tu paścāt svargam upaiti saḥ

18,003.013a bhūyiṣṭhaṃ pāpakarmā yaḥ sa pūrvaṃ svargam aśnute

18,003.013b*0011_01 bhūyiṣṭhaṃ śubhakarmā yaḥ pūrvaṃ narakam aśnute

18,003.013b*0012_01 bhūyiṣṭhaśubhakarmā tvam alpaṃ jihmaṃ tavācyuta

18,003.013c tena tvam evaṃ gamito mayā śreyorthinā nṛpa

18,003.014a vyājena hi tvayā droṇa upacīrṇaḥ sutaṃ prati

18,003.014c vyājenaiva tato rājan darśito narakas tava

18,003.015a yathaiva tvaṃ tathā bhīmas tathā pārtho yamau tathā

18,003.015c draupadī ca tathā kṛṣṇā vyājena narakaṃ gatāḥ

18,003.016a āgaccha naraśārdūla muktās te caiva kilbiṣāt

18,003.016c svapakṣāś caiva ye tubhyaṃ pārthivā nihatā raṇe

18,003.016e sarve svargam anuprāptās tān paśya puruṣarṣabha

18,003.017a karṇaś caiva maheṣvāsaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ

18,003.017c sa gataḥ paramāṃ siddhiṃ yadarthaṃ paritapyase

18,003.018a taṃ paśya puruṣavyāghram ādityatanayaṃ vibho

18,003.018c svasthānasthaṃ mahābāho jahi śokaṃ nararṣabha

18,003.019a bhrātṝṃś cānyāṃs tathā paśya svapakṣāṃś caiva pārthivān

18,003.019c svaṃ svaṃ sthānam anuprāptān vyetu te mānaso jvaraḥ

18,003.020a anubhūya pūrvaṃ tvaṃ kṛcchram itaḥ prabhṛti kaurava

18,003.020c viharasva mayā sārdhaṃ gataśoko nirāmayaḥ

18,003.021a karmaṇāṃ tāta puṇyānāṃ jitānāṃ tapasā svayam

18,003.021c dānānāṃ ca mahābāho phalaṃ prāpnuhi pāṇḍava

18,003.022a adya tvāṃ devagandharvā divyāś cāpsaraso divi

18,003.022c upasevantu kalyāṇaṃ virajombaravāsasaḥ

18,003.023a rājasūyajitāṃl lokān aśvamedhābhivardhitān

18,003.023c prāpnuhi tvaṃ mahābāho tapasaś ca phalaṃ mahat

18,003.024a upary upari rājñāṃ hi tava lokā yudhiṣṭhira

18,003.024c hariścandrasamāḥ pārtha yeṣu tvaṃ vihariṣyasi

18,003.025a māndhātā yatra rājarṣir yatra rājā bhagīrathaḥ

18,003.025c dauḥṣantir yatra bharatas tatra tvaṃ vihariṣyasi

18,003.026a eṣā devanadī puṇyā pārtha trailokyapāvanī

18,003.026c ākāśagaṅgā rājendra tatrāplutya gamiṣyasi

18,003.027a atra snātasya te bhāvo mānuṣo vigamiṣyati

18,003.027c gataśoko nirāyāso muktavairo bhaviṣyasi

18,003.028a evaṃ bruvati devendre kauravendraṃ yudhiṣṭhiram

18,003.028c dharmo vigrahavān sākṣād uvāca sutam ātmanaḥ

18,003.029a bho bho rājan mahāprājña prīto 'smi tava putraka

18,003.029c madbhaktyā satyavākyena kṣamayā ca damena ca

18,003.030a eṣā tṛtīyā jijñāsā tava rājan kṛtā mayā

18,003.030c na śakyase cālayituṃ svabhāvāt pārtha hetubhiḥ

18,003.031a pūrvaṃ parīkṣito hi tvam āsīr dvaitavanaṃ prati

18,003.031c araṇīsahitasyārthe tac ca nistīrṇavān asi

18,003.032a sodaryeṣu vinaṣṭeṣu draupadyāṃ tatra bhārata

18,003.032c śvarūpadhāriṇā putra punas tvaṃ me parīkṣitaḥ

18,003.033a idaṃ tṛtīyaṃ bhrātṝṇām arthe yat sthātum icchasi

18,003.033c viśuddho 'si mahābhāga sukhī vigatakalmaṣaḥ

18,003.034a na ca te bhrātaraḥ pārtha narakasthā viśāṃ pate

18,003.034c māyaiṣā devarājena mahendreṇa prayojitā

18,003.035a avaśyaṃ narakas tāta draṣṭavyaḥ sarvarājabhiḥ

18,003.035c tatas tvayā prāptam idaṃ muhūrtaṃ duḥkham uttamam

18,003.036a na savyasācī bhīmo vā yamau vā puruṣarṣabhau

18,003.036c karṇo vā satyavāk śūro narakārhāś ciraṃ nṛpa

18,003.037a na kṛṣṇā rājaputrī ca narakārhā yudhiṣṭhira

18,003.037c ehy ehi bharataśreṣṭha paśya gaṅgāṃ trilokagām

18,003.038a evam uktaḥ sa rājarṣis tava pūrvapitāmahaḥ

18,003.038b*0013_01 mahāguroś ca śuśrūṣā vedāntaśra[-nāṃ śra]vaṇaṃ tathā

18,003.038b*0013_02 pūjite brahmavicchreṣṭhaiḥ svagṛhe śivaliṅgake

18,003.038b*0013_03 madvaṃśajānāṃ na dāntaṃ śivād ādhikyabuddhitā

18,003.038b*0013_04 svāyaṃbhuvādāvayādau (sic) bhavet tava varād iha

18,003.038b*0013_05 asmād ādhikyabuddhiś ced anāya nṛṇāṃ ha sā (sic)

18,003.038b*0013_06 madvaṃśajānāṃ sarveṣāṃ māstu sā tvadanugrahāt

18,003.038b*0013_07 ity uktvā dharmam uddiśya mahāntaṃ naram ādarāt

18,003.038b*0013_08 uvāca kiṃ cid uddiśya tvādṛśā nu janādhipa

18,003.038c jagāma saha dharmeṇa sarvaiś ca tridaśālayaiḥ

18,003.039a gaṅgāṃ devanadīṃ puṇyāṃ pāvanīm ṛṣisaṃstutām

18,003.039c avagāhya tu tāṃ rājā tanuṃ tatyāja mānuṣīm

18,003.040a tato divyavapur bhūtvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ

18,003.040c nirvairo gatasaṃtāpo jale tasmin samāplutaḥ

18,003.041a tato yayau vṛto devaiḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ

18,003.041c dharmeṇa sahito dhīmān stūyamāno maharṣibhiḥ

18,003.041x*0014_01 yatra te puruṣavyāghrāḥ śūrā vigatamanyavaḥ

18,003.041x*0014_02 pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāś ca svāni sthānāni bhejire

18,004.001 vaiśaṃpāyana uvāca

18,004.001a tato yudhiṣṭhiro rājā devaiḥ sarṣimarudgaṇaiḥ

18,004.001c pūjyamāno yayau tatra yatra te kurupuṃgavāḥ

18,004.002a dadarśa tatra govindaṃ brāhmeṇa vapuṣānvitam

18,004.002c tenaiva dṛṣṭapūrveṇa sādṛśyenopasūcitam

18,004.003a dīpyamānaṃ svavapuṣā divyair astrair upasthitam

18,004.003c cakraprabhṛtibhir ghorair divyaiḥ puruṣavigrahaiḥ

18,004.003e upāsyamānaṃ vīreṇa phalgunena suvarcasā

18,004.003x*0015_01 tathāsvarūpaṃ kaunteyo dadarśa madhusūdanam

18,004.003x*0015_02 tāv ubhau puruṣavyāghrau samudvīkṣya yudhiṣṭhiram

18,004.003x*0015_03 yathāvat pratipedāte pūjayā devapūjitau

18,004.003x*0016_01 dadarśa rājā dharmātmā kuruvaṃśayaśaskaraḥ

18,004.004a aparasminn athoddeśe karṇaṃ śastrabhṛtāṃ varam

18,004.004c dvādaśādityasahitaṃ dadarśa kurunandanaḥ

18,004.005a athāparasminn uddeśe marudgaṇavṛtaṃ prabhum

18,004.005c bhīmasenam athāpaśyat tenaiva vapuṣānvitam

18,004.005x*0017_01 vāyor mūrtim ataḥ pārśve divyamūrtisamanvitam

18,004.005x*0017_02 śriyā paramayā yuktaṃ siddhiṃ paramikāṃ gatam

18,004.006a aśvinos tu tathā sthāne dīpyamānau svatejasā

18,004.006c nakulaṃ sahadevaṃ ca dadarśa kurunandanaḥ

18,004.007a tathā dadarśa pāñcālīṃ kamalotpalamālinīm

18,004.007b*0018_01 divyena vapuṣā yuktāṃ divyabhūṣaṇabhūṣitām

18,004.007b*0018_02 tāṃ dṛṣṭvā dharmarājānam uvāca ca śacīpatiḥ

18,004.007c vapuṣā svargam ākramya tiṣṭhantīm arkavarcasam

18,004.008a athaināṃ sahasā rājā praṣṭum aicchad yudhiṣṭhiraḥ

18,004.008c tato 'sya bhagavān indraḥ kathayām āsa devarāṭ

18,004.008d*0019_01 tato 'sya kathayām āsa bhagavān vai puraṃdaraḥ

18,004.009a śrīr eṣā draupadīrūpā tvadarthe mānuṣaṃ gatā

18,004.009c ayonijā lokakāntā puṇyagandhā yudhiṣṭhira

18,004.010a drupadasya kule jātā bhavadbhiś copajīvitā

18,004.010c ratyarthaṃ bhavatāṃ hy eṣā nirmitā śūlapāṇinā

18,004.011a ete pañca mahābhāgā gandharvāḥ pāvakaprabhāḥ

18,004.011c draupadyās tanayā rājan yuṣmākam amitaujasaḥ

18,004.012a paśya gandharvarājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam

18,004.012c enaṃ ca tvaṃ vijānīhi bhrātaraṃ pūrvajaṃ pituḥ

18,004.013a ayaṃ te pūrvajo bhrātā kaunteyaḥ pāvakadyutiḥ

18,004.013c sūryaputro 'grajaḥ śreṣṭho rādheya iti viśrutaḥ

18,004.013e ādityasahito yāti paśyainaṃ puruṣarṣabha

18,004.014a sādhyānām atha devānāṃ vasūnāṃ marutām api

18,004.014c gaṇeṣu paśya rājendra vṛṣṇyandhakamahārathān

18,004.014e sātyakipramukhān vīrān bhojāṃś caiva mahārathān

18,004.015a somena sahitaṃ paśya saubhadram aparājitam

18,004.015c abhimanyuṃ maheṣvāsaṃ niśākarasamadyutim

18,004.016a eṣa pāṇḍur maheṣvāsaḥ kuntyā mādryā ca saṃgataḥ

18,004.016c vimānena sadābhyeti pitā tava mamāntikam

18,004.017a vasubhiḥ sahitaṃ paśya bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ nṛpam

18,004.017c droṇaṃ bṛhaspateḥ pārśve gurum enaṃ niśāmaya

18,004.018a ete cānye mahīpālā yodhās tava ca pāṇḍava

18,004.018c gandharvaiḥ sahitā yānti yakṣaiḥ puṇyajanais tathā

18,004.019a guhyakānāṃ gatiṃ cāpi ke cit prāptā nṛsattamāḥ

18,004.019c tyaktvā dehaṃ jitasvargāḥ puṇyavāgbuddhikarmabhiḥ

18,005.001 janamejaya uvāca

18,005.001a bhīṣmadroṇau mahātmānau dhṛtarāṣṭraś ca pārthivaḥ

18,005.001c virāṭadrupadau cobhau śaṅkhaś caivottaras tathā

18,005.002a dhṛṣṭaketur jayatseno rājā caiva sa satyajit

18,005.002c duryodhanasutāś caiva śakuniś caiva saubalaḥ

18,005.003a karṇaputrāś ca vikrāntā rājā caiva jayadrathaḥ

18,005.003c ghaṭotkacādayaś caiva ye cānye nānukīrtitāḥ

18,005.004a ye cānye kīrtitās tatra rājāno dīptamūrtayaḥ

18,005.004c svarge kālaṃ kiyantaṃ te tasthus tad api śaṃsa me

18,005.005a āho svic chāśvataṃ sthānaṃ teṣāṃ tatra dvijottama

18,005.005c ante vā karmaṇaḥ kāṃ te gatiṃ prāptā nararṣabhāḥ

18,005.005e etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ procyamānaṃ tvayā dvija

18,005.005x*0020_01 tapasā hi pradīptena sarvaṃ tvam anupaśyasi

18,005.006 sūta uvāca

18,005.006a ity uktaḥ sa tu viprarṣir anujñāto mahātmanā

18,005.006c vyāsena tasya nṛpater ākhyātum upacakrame

18,005.007 vaiśaṃpāyana uvāca

18,005.007a gantavyaṃ karmaṇām ante sarveṇa manujādhipa

18,005.007b*0021_01 prakṛtiṃ kiṃ nu samyak te pṛcchaiṣā saṃprayojitā

18,005.007c śṛṇu guhyam idaṃ rājan devānāṃ bharatarṣabha

18,005.007e yad uvāca mahātejā divyacakṣuḥ pratāpavān

18,005.008a muniḥ purāṇaḥ kauravya pārāśaryo mahāvrataḥ

18,005.008c agādhabuddhiḥ sarvajño gatijñaḥ sarvakarmaṇām

18,005.008x*0022_01 tenoktaṃ karmaṇām ante praviśanti svikāṃ tanum

18,005.009a vasūn eva mahātejā bhīṣmaḥ prāpa mahādyutiḥ

18,005.009c aṣṭāv eva hi dṛśyante vasavo bharatarṣabha

18,005.010a bṛhaspatiṃ viveśātha droṇo hy aṅgirasāṃ varam

18,005.010c kṛtavarmā tu hārdikyaḥ praviveśa marudgaṇam

18,005.011a sanatkumāraṃ pradyumnaḥ praviveśa yathāgatam

18,005.011c dhṛtarāṣṭro dhaneśasya lokān prāpa durāsadān

18,005.012a dhṛtarāṣṭreṇa sahitā gāndhārī ca yaśasvinī

18,005.012c patnībhyāṃ sahitaḥ pāṇḍur mahendrasadanaṃ yayau

18,005.013a virāṭadrupadau cobhau dhṛṣṭaketuś ca pārthivaḥ

18,005.013c niśaṭhākrūrasāmbāś ca bhānuḥ kampo viḍūrathaḥ

18,005.014a bhūriśravāḥ śalaś caiva bhūriś ca pṛthivīpatiḥ

18,005.014c ugrasenas tathā kaṃso vasudevaś ca vīryavān

18,005.015a uttaraś ca saha bhrātrā śaṅkhena narapuṃgavaḥ

18,005.015c viśveṣāṃ devatānāṃ te viviśur narasattamāḥ

18,005.016a varcā nāma mahātejāḥ somaputraḥ pratāpavān

18,005.016c so 'bhimanyur nṛsiṃhasya phalgunasya suto 'bhavat

18,005.017a sa yuddhvā kṣatradharmeṇa yathā nānyaḥ pumān kva cit

18,005.017c viveśa somaṃ dharmātmā karmaṇo 'nte mahārathaḥ

18,005.018a āviveśa raviṃ karṇaḥ pitaraṃ puruṣarṣabha

18,005.018c dvāparaṃ śakuniḥ prāpa dhṛṣṭadyumnas tu pāvakam

18,005.019a dhṛtarāṣṭrātmajāḥ sarve yātudhānā balotkaṭāḥ

18,005.019c ṛddhimanto mahātmānaḥ śastrapūtā divaṃ gatāḥ

18,005.019e dharmam evāviśat kṣattā rājā caiva yudhiṣṭhiraḥ

18,005.020a ananto bhagavān devaḥ praviveśa rasātalam

18,005.020a*0023_01 **** **** rāmaḥ śeṣo bhujaṃgamaḥ

18,005.020a*0023_02 sa nāgo 'pi mahātejāḥ

18,005.020c pitāmahaniyogād dhi yo yogād gām adhārayat

18,005.020x*0024_01 yaḥ sa nārāyaṇo nāma devadevaḥ sanātanaḥ

18,005.020x*0024_02 tasyāṃśo vāsudevas tu karmaṇo 'nte viveśa ha

18,005.020x*0025_01 jagato 'nugrahārthāya vāsudevo jagadguruḥ

18,005.020x*0025_02 divam āsthāya divyena vapuṣāntarhitaḥ sthitaḥ

18,005.021a ṣoḍaśastrīsahasrāṇi vāsudevaparigrahaḥ

18,005.021c nyamajjanta sarasvatyāṃ kālena janamejaya

18,005.021d*0026_01 tatra tyaktvā śarīrāṇi divam āruruhuḥ punaḥ

18,005.021e tāś cāpy apsaraso bhūtvā vāsudevam upāgaman

18,005.022a hatās tasmin mahāyuddhe ye vīrās tu mahārathāḥ

18,005.022c ghaṭotkacādayaḥ sarve devān yakṣāṃś ca bhejire

18,005.023a duryodhanasahāyāś ca rākṣasāḥ parikīrtitāḥ

18,005.023c prāptās te kramaśo rājan sarvalokān anuttamān

18,005.023d*0027_01 te dānavān guhyakāṃś ca gandharvāṃś ca tathāviśan

18,005.023x*0028_01 śiśupāḷo rāvaṇo 'sau tayor gatim avāptavān

18,005.023x*0028_02 nikumbho nāma yas tv āsīd dānavo baḷadarpitaḥ

18,005.023x*0028_03 sṛgāḷavāsudevo 'bhūd vāsudevena pātitaḥ

18,005.023x*0028_04 jarāsaṃdhaḥ sa bhagavān bhīmasenena ghātitaḥ

18,005.023x*0028_05 kāḷanemis tu tatrāsīt kaṃso nāma mahāsuraḥ

18,005.023x*0028_06 vāsudevena nihataḥ krūrakarmā madotkaṭaḥ

18,005.023x*0028_07 kāḷakeyās tathā jaṅghāḥ saṃsaptakagaṇās tu te

18,005.023x*0028_08 nārāyaṇabaḷaṃ tac ca nṛpā ye ca mahābaḷāḥ

18,005.023x*0028_09 kaliṅgāḥ pārvatīyāś ca kāḷīkeyāḥ prakīrtitāḥ

18,005.023x*0028_10 lakṣmīṃ ca draupadīṃ viddhi gāndhārīṃ ditirūpiṇīm

18,005.023x*0028_11 aditiṃ ca priyāṃ devīṃ devakīṃ viddhi pārthiva

18,005.023x*0028_12 mahān vimardaḥ saṃjāto devānāṃ dānavaiḥ saha

18,005.023x*0028_13 martyaloke mahābhāga tato jitvā divaṃ gatāḥ

18,005.024a bhavanaṃ ca mahendrasya kuberasya ca dhīmataḥ

18,005.024c varuṇasya tathā lokān viviśuḥ puruṣarṣabhāḥ

18,005.025a etat te sarvam ākhyātaṃ vistareṇa mahādyute

18,005.025c kurūṇāṃ caritaṃ kṛtsnaṃ pāṇḍavānāṃ ca bhārata

18,005.026 sūta uvāca

18,005.026a etac chrutvā dvijaśreṣṭhāt sa rājā janamejayaḥ

18,005.026c vismito 'bhavad atyarthaṃ yajñakarmāntareṣv atha

18,005.027a tataḥ samāpayām āsuḥ karma tat tasya yājakāḥ

18,005.027c āstīkaś cābhavat prītaḥ parimokṣya bhujaṃgamān

18,005.028a tato dvijātīn sarvāṃs tān dakṣiṇābhir atoṣayat

18,005.028c pūjitāś cāpi te rājñā tato jagmur yathāgatam

18,005.029a visarjayitvā viprāṃs tān rājāpi janamejayaḥ

18,005.029b*0029_01 vyāsaśiṣyaprasādena parāṃ nirvṛtim āyayau

18,005.029c tatas takṣaśilāyāḥ sa punar āyād gajāhvayam

18,005.030a etat te sarvam ākhyātaṃ vaiśaṃpāyanakīrtitam

18,005.030c vyāsājñayā samākhyātaṃ sarpasatre nṛpasya ha

18,005.031a puṇyo 'yam itihāsākhyaḥ pavitraṃ cedam uttamam

18,005.031c kṛṣṇena muninā vipra niyataṃ satyavādinā

18,005.032a sarvajñena vidhijñena dharmajñānavatā satā

18,005.032c atīndriyeṇa śucinā tapasā bhāvitātmanā

18,005.033a aiśvarye vartatā caiva sāṃkhyayogavidā tathā

18,005.033c naikatantravibuddhena dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā

18,005.034a kīrtiṃ prathayatā loke pāṇḍavānāṃ mahātmanām

18,005.034c anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhūridraviṇatejasām

18,005.034x*0030_01 krīḍāṃ ca vāsudevasya devadevasya śārṅgiṇaḥ

18,005.034x*0030_02 viśveṣāṃ devabhāgānāṃ janmasāyujyam eva ca

18,005.034x*0031_01 kīrtitaṃ paramaṃ puṇyaṃ dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā

18,005.035a ya idaṃ śrāvayed vidvān sadā parvaṇi parvaṇi

18,005.035c dhūtapāpmā jitasvargo brahmabhūyāya gacchati

18,005.035x*0032_01 kārṣṇaṃ vedam imaṃ sarvaṃ śṛṇuyād yaḥ samāhitaḥ

18,005.035x*0032_02 brahmahatyākṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇād eva naśyati

18,005.036a yaś cedaṃ śrāvayec chrāddhe brāhmaṇān pādam antataḥ

18,005.036c akṣayyam annapānaṃ vai pitṝṃs tasyopatiṣṭhate

18,005.036x*0033_01 itihāsam imaṃ śrutvā puṇyaṃ satphalam aśnute

18,005.036x*0033_02 aputrayā ca śrotavyaṃ garbhiṇyā caiva yoṣitā

18,005.036x*0033_03 putraṃ vīraṃ janayati kanyāṃ vā rājabhāginīm

18,005.036x*0034_01 itihāsam imaṃ śrutvā nātra kāryā vicāraṇā

18,005.037a ahnā yad enaḥ kurute indriyair manasāpi vā

18,005.037c mahābhāratam ākhyāya paścāt saṃdhyāṃ pramucyate

18,005.037x*0035_01 yad rātrau kurute pāpaṃ brāhmaṇas tv indriyaiś caran

18,005.037x*0035_02 mahābhāratam ākhyāya pūrvāṃ saṃdhyāṃ pramucyate

18,005.037x*0035_03 bharatānāṃ mahaj janma mahābhāratam ucyate

18,005.037x*0035_04 niruktam asya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate

18,005.037x*0036_01 aṣṭādaśapurāṇāni dharmaśāstrāṇi sarvaśaḥ

18,005.037x*0036_02 vedāḥ sāṅgās tathaikatra bhārataṃ caikataḥ sthitam

18,005.037x*0036_03 śrūyatāṃ siṃhanādo 'yam ṛṣes tasya mahātmanaḥ

18,005.037x*0036_04 aṣṭādaśapurāṇānāṃ kartur vedamahodadheḥ

18,005.037x*0037_01 tribhir varṣair mahat pūrvaṃ kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ

18,005.037x*0037_02 akhilaṃ bhārataṃ cedaṃ cakāra bhagavān ṛṣiḥ

18,005.037x*0038_01 caturṇām api vedānāṃ trir āvartya tu yat phalam

18,005.037x*0038_02 tat phalaṃ samavāpnoti adhīyānaḥ sakṛn naraḥ

18,005.037x*0038_03 brahmahatyādipāpāni vilayaṃ yānti śṛṇvataḥ

18,005.037x*0038_04 saṃtānasukhakāmā yā śṛṇoti satataṃ satī

18,005.037x*0038_05 putraṃ vīraṃ janayati kanyāṃ ca rājabhāginīm

18,005.037x*0038_06 itihāsam imaṃ śrutvā nātra kāryā vicāraṇā

18,005.037x*0039_01 ākarṇya bhaktyā satataṃ jayākhyaṃ bhārataṃ mahat

18,005.037x*0039_02 śrīś ca kīrtis tathā vidyā bhavanti sahitāḥ sadā

18,005.038a dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabha

18,005.038b*0040_01 tasya sidhyati tat sarvaṃ śravaṇāt paṭhanād iha

18,005.038c yad ihāsti tad anyatra yan nehāsti na tat kva cit

18,005.038x@001_0001 bhāratasya tu vaktāraṃ brahmarṣiś ca mahāguruḥ

18,005.038x*0041_01 vācyate yatra satataṃ jayākhyaṃ bhārataṃ mahat

18,005.038x*0041_02 śrīś ca kīrtiś ca vidyā ca bhavanti muditāḥ sadā

18,005.038x*0042_01 putrapautrābhivṛddhiś ca kalyāṇāni bhavanti ca

18,005.038x*0043_01 bhāratasya tu vaktāraṃ śrotāraṃ lekhakaṃ surāḥ

18,005.038x*0043_02 pūjayanty atisaṃhṛṣṭāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ

18,005.038x*0043_03 mahābhāratavaktāraṃ nārcayantīha ye narāḥ

18,005.038x*0043_04 teṣāṃ sarvakriyāhānir bhaved devāḥ śapanti ca

18,005.038x*0044_01 dharmaś ca caratāṃ nṛṇām

18,005.038x@001_0002 vaiśaṃpāyanam āropya svarṇabhadrāsanaṃ tadā

18,005.038x@001_0003 janamejayādyā rājāna āstikādyā dvijātayaḥ

18,005.038x@001_0004 dharmadattādivaiśyāś ca somyavaṃśyādiśūdrakāḥ

18,005.038x@001_0005 prayutaṃ cāyutaṃ ceti sahasraṃ śatam ity api

18,005.038x@001_0006 daśakaṃ ceti niṣkāṇām ānarcus taṃ mahāgurum

18,005.038x@001_0007 niṣkāṇāṃ daśakaṃ dattvā mṛtaputro 'mṛtaprajaḥ

18,005.038x@001_0008 kuṣṭhādivyādhiyuktaś ca śataṃ dattvā nirāmayaḥ

18,005.038x@001_0009 sahasradānāt saṃtānahīnaḥ saṃtānaputravān

18,005.038x@001_0010 āyur ārogyam aiśvaryaṃ bhejus te 'nnaṃ ca putrakān

18,005.038x@001_0011 ayutasya tu dānena prayutasya tu dānataḥ

18,005.038x@001_0012 jīvaiśvaraikyavijñāne mahāvākyodbhave tadā

18,005.038x@001_0013 caturṣv api ca vedeṣu sāravat kathite dṛḍhā

18,005.038x@001_0014 buddhir āsīc ca tasyaiva pūjayā ca munes tadā

18,005.038x@001_0015 suvarṇaṃ rajataṃ ratnaṃ sarvāṇy ābharaṇāni ca

18,005.038x@001_0016 sarvopakaraṇair yuktaṃ nidhinikṣepasaṃyutam

18,005.038x@001_0017 iṣṭakābhittisaṃyuktam agnibādhādivarjitam

18,005.038x@001_0018 devapūjāgnihotrādipāṭhārthagṛhasaṃyutam

18,005.038x@001_0019 sāntarbahiḥsaṃvaraṇaṃ saprasādaṃ sagogṛham

18,005.038x@001_0020 vyaṣṭyā samaṣṭyā vā dadyāt svargārohaṇaparvaṇi

18,005.038x@001_0021 nivṛttikāmenaccaki (sic) punarjanma na vidyate

18,005.038x@001_0022 sakāmaś ced brahmakalpaṃ sukhaṃ brahmagṛhe vaset

18,005.038x@001_0023 purāṇamukhato yasmād vedāntajñānam āpyate

18,005.038x@001_0024 sahe na (sic) gurur ākhyātas tatpūjā hīśapūjanam

18,005.038x@001_0025 bhāratasya tu vaktāraṃ śrotāraṃ lekhakāṃs tathā

18,005.038x@001_0026 prapūjayanti saṃhṛṣṭāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ

18,005.038x@001_0027 mahābhāratavaktāraṃ nārcayantīha ye narāḥ

18,005.038x@001_0028 teṣāṃ sarvakriyāhānir bhaved devāḥ śapanti ca

18,005.039a jayo nāmetihāso 'yaṃ śrotavyo bhūtim icchatā

18,005.039c rājñā rājasutaiś cāpi garbhiṇyā caiva yoṣitā

18,005.039x*0045_01 yad yad iṣṭatamaṃ kāmaṃ labhate śraddhayānvitaḥ

18,005.039x*0045_02 śṛṇuyān mudito bhūtvā āstiko buddhisaṃyutaḥ

18,005.039x*0046_01 mahābhāratam ākhyānaṃ śrotavyam anasūyayā

18,005.039x*0047_01 apy ekavāraśravaṇād brahmahatyā vinaśyati

18,005.039x*0047_02 bhaktyā dvivāraśravaṇād aśvamedhaphalaṃ labhet

18,005.039x*0047_03 trivāraśravaṇād bhaktyā paṭhanād vā tathaiva ca

18,005.039x*0047_04 punarāvṛttirahitāṃ labhed brahmagatiṃ śubhām

18,005.039x*0048_01 mahābhāratam ākhyānaṃ yad gṛhe pūjitaṃ bhavet

18,005.039x*0048_02 vase[ta] tatra vibudhā devo nārāyaṇaḥ svayam

18,005.039x*0048_03 vāsudevo vasaty atra puṇḍarīkāyatekṣaṇaḥ

18,005.039x*0049_01 vāsudevaṃ smaran vidvān puṇḍarīkāyatekṣaṇam

18,005.040a svargakāmo labhet svargaṃ jayakāmo labhej jayam

18,005.040c garbhiṇī labhate putraṃ kanyāṃ vā bahubhāginīm

18,005.041a anāgataṃ tribhir varṣaiḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ

18,005.041c saṃdarbhaṃ bhāratasyāsya kṛtavān dharmakāmyayā

18,005.041x*0050_01 ṣaṣṭiṃ śatasahasrāṇi cakārānyāṃ sa saṃhitām

18,005.041x*0050_02 triṃśacchatasahasrāṇi devaloke pratiṣṭhitam

18,005.041x*0050_03 pitrye pañcadaśa jñeyaṃ nāgayakṣe caturdaśa

18,005.041x*0050_04 ekaṃ śatasahasraṃ tu mānuṣeṣu prabhāṣitam

18,005.042a nārado 'śrāvayad devān asito devalaḥ pitṝn

18,005.042c rakṣo yakṣāñ śuko martyān vaiśaṃpāyana eva tu

18,005.042d*0051_01 gandharvayakṣarakṣāṃsi śrāvayām āsa vai śukaḥ

18,005.042d*0051_02 ekaṃ śatasahasraṃ ca vaiśaṃpāyana uktavān

18,005.043a itihāsam imaṃ puṇyaṃ mahārthaṃ vedasaṃmitam

18,005.043c śrāvayed yas tu varṇāṃs trīn kṛtvā brāhmaṇam agrataḥ

18,005.043x*0052_01 sarvapāpaviśuddhātmā śucis tadgatamānasaḥ

18,005.043x*0052_02 iha kīrtiṃ mahat prāpya bhogavān sukham aśnute

18,005.043x*0052_03 vyāsaprasādena punaḥ svargalokaṃ sa gacchati

18,005.043x*0052_04 etad viditvā sarvaṃ tu sarvavedārthavid bhavet

18,005.043x*0052_05 pūjanīyaś ca satataṃ mānanīyo bhaved dvijaḥ

18,005.043x*0053_01 vyāso hi bhagavān viṣṇuḥ paramātmā sanātanaḥ

18,005.043x*0054_01 samāpte parvaṇi tathā svargārohaṇike nṛpa

18,005.043x*0054_02 saṃpūjya vācikaṃ vastrair bhojayed brāhmaṇaṃ tathā

18,005.043x*0055_01 vidyā * * * * dyābhyo dharmebhyo dharmadhāriṇe

18,005.043x*0055_02 devebhyo vāsudevāya varṇyāyāsmin namo namaḥ

18,005.043x@002_0001 itihāsam imaṃ puṇyaṃ ye śṛṇvanti narottamāḥ

18,005.043x@002_0002 teṣāṃ vāsāya nirdiṣṭāḥ svargalokāḥ sanātanāḥ

18,005.043x@002_0003 likhyate yena satataṃ mahābhāratam āditaḥ

18,005.043x@002_0004 sa sarvajñaḥ sa vāgmī ca svargabhāk ca na saṃśayaḥ

18,005.043x@002_0005 *varadam itihāsaṃ ye paṭhantīha bhaktyā

18,005.043x@002_0006 sakalasuravariṣṭhaiḥ pūjyamānā bhavanti

18,005.043x@002_0007 munivarakṛtam etad bhāratākhyaṃ supūjyaṃ

18,005.043x@002_0008 punar api suralokān na cyavante munīndrāḥ

18,005.043x@002_0009 etad bhāratavaktṝṇāṃ śrotṝṇāṃ caiva sarvadā

18,005.043x@002_0010 bhavet prasanno bhagavān maṅgalaṃ ca punaḥ punaḥ

18,005.043x@002_0011 etad bhāratam ākarṇya naimiśe[ṣe]yā maharṣayaḥ

18,005.043x@002_0012 śaunakādyās tadā sarve prahṛṣṭamanaso 'bhavan

18,005.043x@002_0013 tatratyā brāhmaṇāḥ sarve sūtaṃ paurāṇikottamam

18,005.043x@002_0014 pūjayām āsur atyantaṃ bhāṣaṇāśleṣaṇādibhiḥ

18,005.043x@002_0015 tataḥ pradakṣiṇīkṛtya munimaṇḍalam ādarāt

18,005.043x@002_0016 svasti gobrāhmaṇebhyo 'stu dvijānāṃ purato 'vadan

18,005.043x@002_0017 yajñakarmāntare tv etac chrutvā bhāratam āditaḥ

18,005.043x@002_0018 samyag uktaṃ samyag uktam ity ūcus te maharṣayaḥ

18,005.043x@002_0019 śrutvā tv idaṃ bhāratam etad agryaṃ

18,005.043x@002_0020 yajñasya madhye dvijapuṃgavās te

18,005.043x@002_0021 taṃ pūjya vipraṃ vidhivat samāpya

18,005.043x@002_0022 svaṃ svaṃ gṛhāṃś ca prayayuḥ prahṛṣṭāḥ

18,005.044a sa naraḥ pāpanirmuktaḥ kīrtiṃ prāpyeha śaunaka

18,005.044c gacchet paramikāṃ siddhim atra me nāsti saṃśayaḥ

18,005.045a bhāratādhyayanāt puṇyād api pādam adhīyataḥ

18,005.045c śraddadhānasya pūyante sarvapāpāny aśeṣataḥ

18,005.046a maharṣir bhagavān vyāsaḥ kṛtvemāṃ saṃhitāṃ purā

18,005.046c ślokaiś caturbhir bhagavān putram adhyāpayac chukam

18,005.046d*0056_01 śraddhayā parayā bhaktyā śrāvyate cāpi yena tu

18,005.046d*0056_02 ya imāṃ saṃhitāṃ puṇyāṃ putram adhyāpayac chukam

18,005.047a mātāpitṛsahasrāṇi putradāraśatāni ca

18,005.047c saṃsāreṣv anubhūtāni yānti yāsyanti cāpare

18,005.048a harṣasthānasahasrāṇi bhayasthānaśatāni ca

18,005.048c divase divase mūḍham āviśanti na paṇḍitam

18,005.049a ūrdhvabāhur viraumy eṣa na ca kaś cic chṛṇoti me

18,005.049c dharmād arthaś ca kāmaś ca sa kimarthaṃ na sevyate

18,005.050a na jātu kāmān na bhayān na lobhād; dharmaṃ tyajej jīvitasyāpi hetoḥ

18,005.050c nityo dharmaḥ sukhaduḥkhe tv anitye; jīvo nityo hetur asya tv anityaḥ

18,005.051a imāṃ bhāratasāvitrīṃ prātar utthāya yaḥ paṭhet

18,005.051c sa bhārataphalaṃ prāpya paraṃ brahmādhigacchati

18,005.052a yathā samudro bhagavān yathā ca himavān giriḥ

18,005.052c khyātāv ubhau ratnanidhī tathā bhāratam ucyate

18,005.052x*0057_01 kārṣṇaṃ vedam imaṃ vidvāñ śrāvayitvārtham aśnute

18,005.052x*0058_01 bhrūṇahatyākṛtaṃ pāpaṃ jahyāc cāpi na saṃśayaḥ

18,005.053a mahābhāratam ākhyānaṃ yaḥ paṭhet susamāhitaḥ

18,005.053c sa gacchet paramāṃ siddhim iti me nāsti saṃśayaḥ

18,005.053x*0059_01 dānāni dadyād vividhāni prītaye paramātmane

18,005.053x*0059_02 yasya yasya phalaprāptau vāñchā syāt tad vidhīyate

18,005.053x@003_0001 tribhir varṣair dharmakāmaḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ

18,005.053x@003_0002 cakāra pāvanaṃ viprā itihāsaṃ vimuktidam

18,005.053x@003_0003 bhāratasya padaikena gaṅgāyā darśanena ca

18,005.053x@003_0004 viṣṇoḥ smaraṇamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate

18,005.053x@003_0005 aśvamedhasahasreṇa vājapeyaśatena ca

18,005.053x@003_0006 pākasaṃsthāditaḥ saṃsthāḥ somasaṃsthāś ca kurvatām

18,005.053x@003_0007 tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ bhārataśravaṇe bhavet

18,005.053x@003_0008 bhuṅkte viprāyute caiva yaś ca gacchet sarasvatīm

18,005.053x@003_0009 lakṣair aṣṭādaśair devyā japahomaśatais tathā

18,005.053x@003_0010 vedasyāntaṃ ca paṭhatāṃ tat puṇyaṃ bhārataśravāt

18,005.053x@003_0011 tena dattāni dānāni tena taptaṃ mahat tapaḥ

18,005.053x@003_0012 tena vai lakṣadhā japtaṃ kṛtaṃ tīrthāvagāhanam

18,005.053x@003_0013 śrutaṃ tu bhārataṃ yena kṛtakṛtyena dhīmatā

18,005.053x@003_0014 ādimadhyāvasānena śraddadhānena vai tathā

18,005.053x@003_0015 gobhūhiraṇyadānāni tena dattāni nityaśaḥ

18,005.053x@003_0016 dhenūnāṃ śatadānāni parvatānāṃ tathaiva ca

18,005.053x@003_0017 lokadānaṃ tathā dattaṃ brahmāṇḍasya ca saṃtatiḥ

18,005.053x@003_0018 kṛtā dattaṃ bhavet tena śrutaṃ yenaitad uttamam

18,005.053x@003_0019 śrutvā jayaṃ cetihāsaṃ dvijāya

18,005.053x@003_0020 śuśrūṣave sānubhaktyā ca dadyāt

18,005.053x@003_0021 śubhātapatraṃ bhūmigokāñcanāni

18,005.053x@003_0022 gṛhāṇi vastrāṇi śubhāṃ sarasvatīm

18,005.053x@003_0023 tripūruṣeṇa viditas triṣu śuklas tathā dvijaḥ

18,005.053x@003_0024 sādhuḥ sadācāraratas tasmād vai śṛṇuyāj jayam

18,005.053x@003_0025 viṣṇur hy ayaṃ yasya dehe vased bhārata bhāratī

18,005.053x@003_0026 nāviṣṇuś ca paṭhed etan nāviṣṇuḥ śṛṇuyād api

18,005.053x@003_0027 śrutismṛtipurāṇāni jayamaṅgalabhāratī

18,005.053x@003_0028 satkulād eva śṛṇuyān na hīnāc ca kulāt kva cit

18,005.053x@003_0029 tasmāt sadācāraratāt satkulīnād bahuśrutāt

18,005.053x@003_0030 śṛṇuyād bhārataṃ nityaṃ vaṃśadvayaparīkṣitāt

18,005.053x@003_0031 asya śāstrasya kavayo na samarthā viśeṣaṇe

18,005.053x@003_0032 sādhor iva gṛhasthasya śeṣās traya ivāśramāḥ

18,005.053x@003_0033 upadeṣṭā bhaved viṣṇuḥ śrotā caiva śrutaṃ tathā

18,005.053x@003_0034 api pātakinaṃ tasmāt punāty eṣa śruto jayaḥ

18,005.053x@003_0035 mahāpāpāni pāpāni jātibhraṃśakarāṇi ca

18,005.053x@003_0036 mālinyasaṃkarāṇy atra kāraṇāni tu yāni tu

18,005.053x@003_0037 tāni saṃśodhayed enat kṛtsnaṃ śṛṇvan hi bhāratam

18,005.053x@003_0038 sarvamaṅgalalābhaś ca sarvasaṃpatsamāgamaḥ

18,005.053x@003_0039 putralābho mitralābhaḥ kāmalābhas tathaiva ca

18,005.053x@003_0040 rājyalābhaḥ paśulābho mahālābhas tathaiva ca

18,005.053x@003_0041 jāyate dharmalābhaś ca bhārataṃ śṛṇvataḥ sadā

18,005.053x@003_0042 sarvadā maṅgalaṃ teṣāṃ nāsti teṣām amaṅgalam

18,005.053x@003_0043 jayamaṅgalahomāś ca śāntayaḥ pauṣṭikāni ca

18,005.053x@003_0044 bhārataśravaṇād eva suśubhāni bhavanty uta

18,005.053x@003_0045 yeṣāṃ hṛdi hṛṣīkeśaḥ kaṇṭhe bhāratam eva ca

18,005.053x@003_0046 dhanyās te mānavā loke kṛtakṛtyā na saṃśayaḥ

18,005.053x@003_0047 na hy evākṛtapuṇyānāṃ bhārataṃ bhavati priyam

18,005.053x@003_0048 bhārataṃ bhavane yeṣāṃ na te śocyāḥ kṛtākṛte

18,005.053x@003_0049 jayo nāmetihāso 'yaṃ śrotavyo jayam icchatā

18,005.053x@003_0050 vipreṇa rājñā vaiśyena śūdreṇa ca yatātmanā

18,005.053x@003_0051 kurukṣetre bhaved dattaṃ snātaṃ snātaṃ supuṣkare

18,005.053x@003_0052 taptaṃ himādrau kāleṣu śrutaṃ yeneha bhāratam

18,005.053x@003_0053 jñātiśraiṣṭhyaṃ kulaśraiṣṭhyaṃ varṇaśraiṣṭhyaṃ tathaiva ca

18,005.053x@003_0054 dharmamaṅgalalābhaṃ ca śrutvaitat prāpnuyān naraḥ

18,005.053x@003_0055 bhāti sarveṣu vedeṣu ratiḥ sarvatra jantuṣu

18,005.053x@003_0056 taraṇaṃ sarvapāpānāṃ tena bhāratam ucyate

18,005.054a dvaipāyanoṣṭhapuṭaniḥsṛtam aprameyaṃ; puṇyaṃ pavitram atha pāpaharaṃ śivaṃ ca

18,005.054c yo bhārataṃ samadhigacchati vācyamānaṃ; kiṃ tasya puṣkarajalair abhiṣecanena

18,005.054x*0060_01 yo gośataṃ kanakaśṛṅgamayaṃ dadāti

18,005.054x*0060_02 viprāya vedaviduṣe subahuśrutāya

18,005.054x*0060_03 puṇyāṃ ca bhāratakathāṃ satataṃ śṛṇoti

18,005.054x*0060_04 tulyaṃ phalaṃ bhavati tasya ca tasya caiva

18,005.054x*0061_01 pārāśaryavacaḥsarojam amalaṃ gītārthagandhotkaṭam

18,005.054x*0061_02 nānākhyānakakesaraṃ harikathāsaṃbodhanābodhitam

18,005.054x*0061_03 loke sajjanaṣaṭpadair aharahaḥ pepīyamānaṃ mudā

18,005.054x*0061_04 bhūyād bhāratapaṅkajaṃ kalimalapradhvaṃsi naḥ śreyase

18,005.054x*0061_05 yaḥ sarvaguṇasaṃpannaḥ sarvadoṣavivarjitaḥ

18,005.054x*0061_06 prīyatāṃ prītaye bāḷaṃ bhagavān me paraḥ suhṛt

18,005.054x*0061_07 yasya haste gadācakre garuḍo yasya vāhanam

18,005.054x*0061_08 śaṅkhaḥ karatale yasya sa me viṣṇuḥ prasīdatu

18,005.054x*0062_01 purāṇavācako bhaktyā pūjanīyaḥ prayatnataḥ

18,005.054x*0062_02 vastrālaṃ * * * * * * * * * * sarvadā

18,005.054x*0062_03 ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā

18,005.054x*0062_04 cakṣur unmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ


Holder of rights
GRETIL project

Citation Suggestion for this Object
TextGrid Repository (2025). Epics Collection. Mahābhārata: Svargārohaṇaparvan. Mahābhārata: Svargārohaṇaparvan. GRETIL. GRETIL project. https://hdl.handle.net/21.11113/0000-0016-D216-2