Kṣemendra: Garbhāvakrāntyavadāna

campopānte vimalanalinītīraparyantavasī
śāstā pūrvaṃ sakalabhuvanānugrahāya pravṛttah /
pṛṣṭaḥ sparśāvagatirucinā (?) bhikṣuṇānandanāmnā
garbhārambhāt prabhṛti janatājanmavṛttiṃ jagāda // KAvk_10.1 //

śuklaiḥ kṛṣṇaiḥ śabalarucibhir dehināṃ karmasūtraiś
citraṃ loke bahutaradaśaṃ dṛśyate janmavastram /
jīrṇasyāpi vyasanamalinasnehalīnaḥ prayatnair
yasyātyantaṃ cirapariṇater naiva niryāti rāgaḥ // KAvk_10.2 //

puṃsaḥ śukraṃ vigalitadhṛter ārtavaṃ yoṣitaś ca
sparśāveśavyatikarajuṣoḥ saṃgame saṃnipātāt /
ekībhūtaṃ vrajati niyamāt kasya cid bījabhāvaṃ
yo 'ntas tasmin bhavati sahasā saṃnikāṣe yathāgniḥ // KAvk_10.3 //

rāgodgāraḥ sphaṭikaśakalaṃ megham ambhodhipāthaḥ
puṣpāmodas tilaṃ iva śanaiḥ kāñcanaṃ vāgnitāpaḥ /
so 'yaṃ garbhaṃ viśati niyatair apy asaṃlakṣyavṛttir
vāyur gandhair iva bahuvidhaiḥ karmabhir vāsyamānaḥ // KAvk_10.4 //

tasmin sūkṣmakramapariṇatir mīnaparyuṣṭake (?) 'sau
nānākārapracuraracanācitrarūpo 'py alakṣyaḥ /
kaṃ cit kālaṃ vahati vikṛtiṃ nirvikārāyamāno
māyūrāṇḍe jalamaya iva vyaktabhaktir mayūraḥ // KAvk_10.5 //

tatrādhānād ghanakalalatāśalyapeśyādyavasthās
tyaktvā tās tā jaṭharajanitenoṣmaṇā pacyamānaḥ /
pūrṇair māsair navabhir athavāvartakarmakramo 'sau
kleśaṃ bhuṅkte kim api viṣamaṃ duḥkhasaṃjñāprapannaḥ // KAvk_10.6 //

kāle vṛntāt svayaṃ iva phalaṃ vicyutaṃ karmapākāt
tatkālotthair avihatajavaiḥ preritaḥ pūtivātaiḥ /
lakṣyābhyāsāyatanasacivair ācitaḥ karmabandhair
niryāty antaḥ śara iva dhanuryantraṇair yantramuktaḥ // KAvk_10.7 //

uttānāsyaḥ saralarasanaś cūcukāgraṃ lihānaḥ stanyaṃ mātuḥ pibati yad asau naiva karṇena nākṣṇā / janmābhyāsavyasanayatanāyāsasaṃvāsalinā sā tasyāgre sakalakalanādeśini vāsanaiva // KAvk_10.8 //

syūtair antar vividhaviṣayasvādasaṃpādabhedair
vyāptaḥ sūtair (?) bisalava iva vyaktatantupratānaiḥ /
mūdhaḥ so 'tha prakṛtisacivair indriyair dattasamjñaḥ
stanyālāpākṛtiparimalasparśanair vetti dhātrīm // KAvk_10.9 //

hastākarṣaiḥ śayanavasanāgharṣaṇaiḥ pīḍyamānaḥ
sthāne sthāne taralitatanuḥ kīṭakair bhakṣyamāṇaḥ /
nityākrandī vacanavirahāt kāyikīṃ kleśaśailīṃ
kaṃ bobrūte viṣamavipadām āspadatvaṃ prayātaḥ // KAvk_10.10 //

pīḍodvāntaiś churitavadanaḥ procchalatkṣīrapūrair
uttānorastalanipatitair ukṣito lakṣyate 'sau /
māyāvadhvāḥ smaraṇaharaṇaprauḍhakelīvilāse
hāseneva sphuritarucinā nirbharavyāptakāyaḥ // KAvk_10.11 //

so 'tha prāpte lipiparicaye helayā dattahaste
saṃsāre 'sminn avicalitayā bandhalekhyakriyāsu /
janmāvartaṃ nijaṃ iva likhan dīrghaṃ oṃkāram ādau
varge varge vitarati matiṃ bhogasarge niviṣṭaḥ // KAvk_10.12 //

prāptaprajñaḥ katham api galadbālabhāvapramohaḥ
kāmautsukyāt punar api pare yauvane naṣṭasaṃjñaḥ /
niḥsāreṣu vyasanavilasadmeghasaudāminīnāṃ
badhnāty āsthāṃ sthirataradhiyā yoṣitāṃ vibhrameṣu // KAvk_10.13 //

vāci śrotraṃ vapur api calāliṅganeṣv aṅganānāṃ
ghrāṇaṃ vaktrāsavaparimale svādanaṃ tadrase ca /
pātre kurvan dṛśam api mukhe suptasarvakriyo 'sau
dhatte mātraṃ tanupariṇatāṃnīva sarvendriyāṇi // KAvk_10.14 //

dveṣṭi snigdhaṃ paricitaparidveṣaśīlaḥ sa kāmī
vāñchaty anyāṃ navanavarasaḥ saprayatno 'nyakāmām /
ity anyonyānucitacaritālakṣyavailakṣyasākṣī
hāsyāyaiva prakṛtivirasaś citratantro 'sya kāmaḥ // KAvk_10.15 //

alpādhāre viṣayajaladhau majjataḥ sajjataś ca
bhraṣṭasyāsya pratihatagateḥ kuñjarasyeva paṅke /
kiṃkartavyāvagatirahitā jāyate mohamūrcchā
nītasyāndhyaṃ katipayadinasthāyinā yauvanena // KAvk_10.16 //

yāvatkālaṃ bhramati calati prīyate jṛmbhate 'sau
smeraṃ smeraṃ vadati madanāliṅgitair aṅgabhaṅgaiḥ /
tāvat tasyopari paripatary eva kālapramuktā
prāleyālīdhavalapalitacchadmanā vadhyamālā // KAvk_10.17 //

kāle kāle kṣaṇakalanayā mohanidrāvaśena
prāptaṃ nāsmin vapuṣi sukṛtaṃ naiva dattaṃ na bhuktaṃ /
itthaṃ caurair iva sa muṣitaś cintayaty eva duḥkhāt
saṃmūḍhānāṃ anuśayaphalaḥ so 'vasādapramādaḥ // KAvk_10.18 //

tasmin yāte lalitavanitāpuṣpavallīvasante
duṣkarmāptadraviṇatulayā yauvane svapnakalpe /
naṣṭāśeṣaprakṛtir akhilaiḥ kheditāṅgair viraktair
rājyabhraṃśe nṛpa iva sukhaṃ so 'tha śocaty atītaṃ // KAvk_10.19 //

āyur nītaṃ na ca samucitaṃ yācakāyopanītaṃ

nāpy unnītaṃ diśi diśi yaśaḥ satpathaṃ na pratītaṃ
pītaṃ yācñāviṣam adhigataṃ sphītasaṃtāpaśītaṃ
bhītaṃ pāpāt kim api na mayā yat tad eva praṇītaṃ // KAvk_10.20 //

kvāsau hemadrumaruciharā hāriṇī yauvanaśrīḥ
kāyaḥ kvāyaṃ kṛmihatataruprāyavicchāyapākaḥ /
dūrād etāḥ parihṛtadṛśāḥ koṇalīnaṃ taruṇyaḥ
śuṣkaṃ śītaṃ tarum iva vane vānaraṃ māṃ vadanti // KAvk_10.21 //

so 'yaṃ kāyaḥ śrayati vilayaṃ naiva māyānikāyaḥ
srastāḥ sarve daśanamaṇayas te ca keśāḥ na doṣāḥ /
gātrotsāhe praharati marun naiva mohaprarohe
kṣīṇasyeyaṃ śayanaśaraṇasyāpi tṛṣṇākṣayā me // KAvk_10.22 //

saṃcintyeti prasṛtaviṣamaśvāsahikkārdito (?) 'sau
sadyas tyaktuṃ ciraparicitām udyato lokayātrām /
mūkibhūtaḥ svajanavirahaṃ dhyāyati dhvastadhairyaḥ
śakticchedād ṛṇaṃ iva mahat prāptakālo daridraḥ // KAvk_10.23 //

bhūmiṃ gehaṃ vasu parijanaṃ putradārādi cānyat
tāvat tāvat kalayati dhiyā prāṇaparyantakāle /
yāvaj janmany api punar asau snehamohānubandhais
tais tair antaḥ kṛtaparicayas tanmayībhāvam eti // KAvk_10.24 //

duḥkhaṃ duḥsahapāpakarmajanitaṃ kumbhīsahasrāntare
bhuktvā rauravakālasūtranarakeṣv āvartate yoniṣu /
yad vā puṇyakalārjitaṃ sukhapadaṃ tat saṃkṣaye duḥkhadaṃ
sānāgāmiphalāptaye vimaladhīs tasmāt samādhīyatāṃ // KAvk_10.25 //

iti bhīmabhavāmbhodhisaṃtāraṇakṛtavrataḥ /
samādideśa bhagavān sattvānāṃ kuśalāptaye // KAvk_10.26 //

/ iti kṣemendraviracitāyāṃ bodhisattvāvadānakalpalatāyāṃ garbhāvakrāntinirdeśo nāma daśamaḥ pallavaḥ /