Padmagupta: Navasāhasāṅkacarita
Header
Data entry: Somadeva Vasudeva
Contribution: Somadeva Vasudeva
Date of this version: 2020-07-31
Source:
- Vamanasastri Islampurakara, Bombay : Govt. Central Book Depot (Bombay Sanskrit Series, 53).
Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen
Licence:
Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Interpretive markup:
- remarks
- analysis
Notes:
Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented below.
Padmagupta (alias Parimala):
Navasahasankacarita
Based on the edition by Vamanasastri Islampurakara,
Bombay : Govt. Central Book Depot
(Bombay Sanskrit Series, 53)
Input by Somadeva Vasudeva, 2001
ANALYTIC TEXT VERSION (BHELA conventions)
Revisions:
- 2020-07-31: TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus
- 2025-05-20: Added BK, GND and ISO code for language.
Text
Padmagupta (alias Parimala): Navasāhasāṅkacarita
prathamaḥ sargaḥ
avyāt sa vo yasya nisargavakraḥ spṛśaty adhijyasmaracāpalīlām
jaṭāpinaddhoragarājaratnamarīcilīḍhobhayakoṭir induḥ //
PNc_1.1
avyāt sa vo yasya nisarga-vakraḥ spṛśaty adhijya-smara-cāpa-līlām jaṭā-pinaddha-uraga-rāja-ratnamarīci-līḍha-ubhaya-koṭir induḥ //
jaṭāhiratnadyutipāṭalo 'vyāt sa vaḥ śaśī śaṅkaramauliratnam
śrutāv aśokāṅkurakautukena yaṃ kartum icchaty acalendrakanyā //
PNc_1.2
jaṭā-ahi-ratna-dyuti-pāṭalo 'vyāt sa vaḥ śaśī śaṅkara-mauli-ratnam śrutāv aśoka-aṅkura-kautukena yaṃ kartum icchaty acala-indra-kanyā //
kumbhasthalī rakṣatu vo vikīrṇasindūrareṇur dviradānanasya
praśāntaye vighnatamaśchaṭānāṃ niṣṭhyūtabālātapapallaveva //
PNc_1.3
kumbha-sthalī rakṣatu vo vikīrṇasindūra-reṇur dvirada-ānanasya praśāntaye vighna-tamaś-chaṭānāṃ niṣṭhyūta-bāla-ātapa-pallava īva //
cakṣus tad unmeṣi sadā mukhe vaḥ sārasvataṃ śāśvatam āvir astu
paśyanti yenāvahitāḥ kavīndrās triviṣṭapābhyantaravarti vastu //
PNc_1.4
cakṣus tad unmeṣi sadā mukhe vaḥ sārasvataṃ śāśvatam āvir astu paśyanti yena-avahitāḥ kavi-indrās triviṣṭapa-abhyantara-varti vastu //
prācīnakavivarṇanam (PNc_p10836)
prācīnakavivarṇanam
tattvaspṛśas te kavayaḥ purāṇāḥ śrībhartṛmeṇṭhapramukhā jayanti
nistṛṃśadhārāsadṛśena yeṣāṃ vaidarbhamārgeṇa giraḥ pravṛttāḥ //
PNc_1.5
tattva-spṛśas te kavayaḥ purāṇāḥ śrī-bhartṛmeṇṭha-pramukhā jayanti nistṛṃśa-dhārā-sadṛśena yeṣāṃ vaidarbha-mārgeṇa giraḥ pravṛttāḥ //
pūrṇendubimbād api sundarāṇi teṣām adūre purato yaśāṃsi
ye bhartṛmeṇṭhādikavīndrasūktivyaktopadiṣṭena pathā prayānti //
PNc_1.6
pūrṇa-indu-bimbād api sundarāṇi teṣām adūre purato yaśāṃsi ye bhartṛmeṇṭha-ādi-kavi-indra-sūktivyakta-upadiṣṭena pathā prayānti //
sarasvatīkalpalataikakandaṃ vandāmahe vākpatirājadevam
yasya prasādād vayam apy ananyakavīndracīrṇe pathi sañcarāmaḥ //
PNc_1.7
sarasvatī-kalpalatā-eka-kandaṃ vandāmahe vākpatirāja-devam yasya prasādād vayam apy ananyakavi-indra-cīrṇe pathi sañcarāmaḥ //
divaṃ yiyāsur mama vāci mudrām adatta yāṃ vākpatirājadevaḥ
tasyānujanmā kavibāndhavasya bhinatti tāṃ saṃprati sindhurājaḥ //
PNc_1.8
divaṃ yiyāsur mama vāci mudrām adatta yāṃ vākpatirāja-devaḥ tasya anujanmā kavi-bāndhavasya bhinatti tāṃ saṃprati sindhurājaḥ //
kaveḥ śālīnatādi (PNc_p12043)
kaveḥ śālīnatādi
naite kavīndrāḥ kati kāvyabandhe tad eṣa rājñā kim ahaṃ niyuktaḥ
kiṃ vālukāparvatake dhareyam āropyate satsu kulācaleṣu //
PNc_1.9
na ete kavi-indrāḥ kati kāvya-bandhe tad eṣa rājñā kim ahaṃ niyuktaḥ kiṃ vāluka-aparvatake dhara īyam āropyate satsu kula-acaleṣu //
aho mahatsāhasam etad eva yad varṇaṇīyo navasāhasāṅkaḥ
dūre paricchedakathā hi satyam etadguṇānām udadher apāṃ ca //
PNc_1.10
aho mahat-sāhasam etad eva yad varṇaṇīyo nava-sāhasa-aṅkaḥ dūre pariccheda-kathā hi satyam etad-guṇānām udadher apāṃ ca //
bhaktyāthavāsyaiva mama prabandhe sūkṣmo 'yam unmīlati śaktileśaḥ
ullaṅghito yat kapinā payodhiḥ sevānubhavaḥ sa raghūdvahasya //
PNc_1.11
bhaktya āthava āsya eva mama prabandhe sūkṣmo 'yam unmīlati śakti-leśaḥ ullaṅghito yat kapinā payodhiḥ sevā-anubhavaḥ sa raghu-udvahasya //
samatsare cetasi durjanānāṃ na jātucit sūktiguṇo guṇāya
nisargakṛṣṇendravadhūkapole nirarthakaḥ kuṅkumapattrabhaṅgaḥ //
PNc_1.12
sa-matsare cetasi durjanānāṃ na jātu-cit sūkti-guṇo guṇāya nisarga-kṛṣṇa-indra-vadhū-kapole nirarthakaḥ kuṅkuma-pattra-bhaṅgaḥ //
kim anyad asyāś caritair nṛpasya muktāvadātaiḥ kṛtamaṇḍanāyāḥ
madīyasūkter mukulībhavantu svabhāvaśuddhāni satāṃ manāṃsi //
PNc_1.13
kim anyad asyāś caritair nṛpasya muktāvadātaiḥ kṛta-maṇḍanāyāḥ madīya-sūkter mukulībhavantu svabhāva-śuddhāni satāṃ manāṃsi //
namo 'stu sāhityarasāya tasmai niṣiktam antaḥ pṛṣatāpi yasya
suvarṇatāṃ vaktram upaiti sadhor durvarṇatāṃ yāti ca durjanasya //
PNc_1.14
namo 'stu sāhitya-rasāya tasmai niṣiktam antaḥ pṛṣata āpi yasya suvarṇatāṃ vaktram upaiti sadhor durvarṇatāṃ yāti ca durjanasya //
śrīsāhasāṅkojjvalakīrtigarbhā mamāthavā kaṃ na haranti vācaḥ
kasyātra lobhāya na śuktayas tā muktā hi yāsām udare sphuranti //
PNc_1.15
śrī-sāhasa-aṅka-ujjvala-kīrti-garbhā mama athavā kaṃ na haranti vācaḥ kasya atra lobhāya na śuktayas tā muktā hi yāsām udare sphuranti //
pratijñā (PNc_p14128)
pratijñā
etāny avantīśvarapārijātajātāni tārāpatipāṇḍurāṇi
sampraty ahaṃ paśyata! digvadhūnāṃ yaśaḥprasūnāny avataṃsayāmi //
PNc_1.16
etāny avanti-īśvara-pārijātajātāni tārā-pati-pāṇḍurāṇi sampraty ahaṃ paśyata! dig-vadhūnāṃ yaśaḥ-prasūnāny avataṃsayāmi //
atha ujjayinīvarṇanam (PNc_p14449)
atha ujjayinīvarṇanam
asti kṣitaūjjayinīti nāmnā purī vihāyasy amarāvatīva
babandha yasyāṃ padam indrakalpaḥ śrīvikramāditya iti kṣitīśaḥ //
PNc_1.17
asti kṣitau ujjayini īti nāmnā purī vihāyasy amarāvati īva babandha yasyāṃ padam indra-kalpaḥ śrī-vikramāditya iti kṣiti-īśaḥ //
āmañjuguñjatkalahaṃsapaṅktivikasvarāmbhojarajaḥpiśaṅgā
ābhāti yasyāḥ parikhā nitambe saśabdajambūnadamekhaleva //
PNc_1.18
ā-mañju-guñjat-kalahaṃsa-paṅktivikasvara-ambhoja-rajaḥ-piśaṅgā ābhāti yasyāḥ parikhā nitambe sa-śabda-jambū-nada-mekhala īva //
prākāravapracchalataḥ śarīram āvartya līlāśayanaṃ murāreḥ
yatrāntarasthāyinidhānarakṣāṃ vidhātum unmagna ivoragendraḥ //
PNc_1.19
prākāra-vapra-cchalataḥ śarīram āvartya līlā-śayanaṃ murāreḥ yatra antara-sthāyi-nidhāna-rakṣāṃ vidhātum unmagna iva uraga-indraḥ //
pade pade sāndrasudhojjvalāni gṛhāṇi yā nākasadāṃ bibharti
abhyudgatānīva phaṇīndralokam āpūrya tadbhūmibhṛtāṃ yaśāṃsi //
PNc_1.20
pade pade sāndra-sudhā-ujjvalāni gṛhāṇi yā nāka-sadāṃ bibharti abhyudgatāni-iva phaṇi-indra-lokam āpūrya tad-bhūmi-bhṛtāṃ yaśāṃsi //
himacchaṭāhāribhir aṃśujālaiḥ prālambimuktāphalajālakāni
vilāsinīvibhramamandirāṇi yasyāṃ hasantīva parasparasya //
PNc_1.21
hima-cchaṭā-hāribhir aṃśu-jālaiḥ prālambi-muktāphala-jālakāni vilāsinī-vibhrama-mandirāṇi yasyāṃ hasanti iva parasparasya //
gṛhāṇi yasyāṃ savarāṅganāni varāṅganā rūpapuraskṛtāṅgyaḥ
rūpaṃ samunmīlitasadvilāsam astraṃ vilāsāḥ kusumāyudhasya //
PNc_1.22
gṛhāṇi yasyāṃ sa-vara-aṅganāni vara-aṅganā rūpa-puraskṛta-aṅgyaḥ rūpaṃ samunmīlita-sad-vilāsam astraṃ vilāsāḥ kusumāyudhasya //
yatrānanair eṇādṛśām abhikhyāṃ sitāśmavātāyanapaṅktir eti
ambhoruhair ujjvalahemakḷptair ākāśagaṅgājalaveṇikeva //
PNc_1.23
yatrā ananair eṇā-dṛśām abhikhyāṃ sita-aśma-vāta-āyana-paṅktir eti ambho-ruhair ujjvala-hema-kḷptair ākāśa-gaṅgā-jala-veṇika īva //
vidhūyamānāḥ pavanena yasyāṃ nīlāśmaveśmāruṇavaijayantyaḥ
bhinnāñjanaśyāmaghanodgatānāṃ taḍillatānāṃ dyutim āvahanti //
PNc_1.24
vidhūyamānāḥ pavanena yasyāṃ nīla-aśma-veśma-aruṇa-vaijayantyaḥ bhinna-añjana-śyāma-ghana-udgatānāṃ taḍil-latānāṃ dyutim āvahanti //
udeti kāntāmaṇimekhalānāṃ gṛhe gṛhe yatra muhur ninādaḥ
āyāti yo 'naṅgajayadvipasya madāvatārotsavaḍiṇḍimatvam //
PNc_1.25
udeti kāntā-maṇi-mekhalānāṃ gṛhe gṛhe yatra muhur ninādaḥ āyāti yo 'naṅga-jaya-dvipasya mada-avatāra-utsava-ḍiṇḍimatvam //
mukhendubhiḥ pauravilāsinīnāṃ kapolakāntyā kṛtasaṃvibhāgaḥ
na yāti kārśyaṃ bahule 'pi yatra vātāyanāsannataraḥ śaśāṅkaḥ //
PNc_1.26
mukha-indubhiḥ paura-vilāsinīnāṃ kapola-kāntyā kṛta-saṃvibhāgaḥ na yāti kārśyaṃ bahule 'pi yatra vātāyana-āsanna-taraḥ śaśa-aṅkaḥ //
na pakṣapātena vadāmi satyam uṣassu yasyāṃ bhavanāṅganebhyaḥ
sammarjanībhiḥ parataḥ kriyante visūtritaikāvalimauktikāni //
PNc_1.27
na pakṣa-pātena vadāmi satyam uṣassu yasyāṃ bhavana-aṅganebhyaḥ sammarjanībhiḥ parataḥ kriyante visūtrita-eka-āvali-mauktikāni //
yasyām asaṅkṣiptadṛśāṃ stanāṅke kastūrikāpattralatā cakāsti
śarāsanābhyāsavidhau samāpte mukteva godhā makaradhvajena //
PNc_1.28
yasyām asaṅkṣipta-dṛśāṃ stana-aṅke kastūrikā-pattra-latā cakāsti śara-āsana-ābhyāsa-vidhau samāpte mukta īva godhā makara-dhvajena //
vilāsinīsadmalasatpatākāpaṭāñcale kāñcanakiṅkiṇīnām
nirantarair yā raṇitair ajasram ājñām ivodghoṣayati smarasya //
PNc_1.29
vilāsinī-sadma-lasat-patākāpaṭa-añcale kāñcana-kiṅkiṇīnām nirantarair yā raṇitair ajasram ājñām iva udghoṣayati smarasya //
pratikṣaṇaṃ yā galitāṃśukānām anaṅgalīlākalahotsaveṣu
analpakṛṣṇāgurudhūmabhaṅgyā vāmabhruvām arpayatīva vāsaḥ //
PNc_1.30
pratikṣaṇaṃ yā galita-aṃśukānām anaṅga-līlā-kalaha-utsaveṣu an-alpa-kṛṣṇa-āguru-dhūma-bhaṅgyā vāma-bhruvām arpayati iva vāsaḥ //
yatrāṣṭamīcandram upeyivāṃsam ālambya saudheṣv asamagrakāntim
keśāhṛtaiḥ ketakagarbhabarhair āpūrayanty ardham arālakeśyaḥ //
PNc_1.31
yatra aṣṭamī-candram upeyivāṃsam ālambya saudheṣv a-samagra-kāntim keśa-āhṛtaiḥ ketaka-garbha-barhair āpūrayanty ardham arāla-keśyaḥ //
līlākaṭākṣe madirekṣaṇānāṃ sammohanāstrasphuritaṃ niveśya
ratyā saha kṛīḍati puṣpadhanvā yasyām aśokadrumavīthikāsu //
PNc_1.32
līlā-kaṭa-akṣe madirā-īkṣaṇānāṃ sammohana-astra-sphuritaṃ niveśya ratyā saha kṛīḍati puṣpa-dhanvā yasyām aśoka-druma-vīthikāsu //
jāne jaganmohanakautukena vidhāya kūjāmiṣam anyapuṣṭaiḥ
aharniśaṃ cūtavaneṣu yasyām adhīyate mānmatham astravedam //
PNc_1.33
jāne jagan-mohana-kautukena vidhāya kūja-āmiṣam anya-puṣṭaiḥ ahar-niśaṃ cūta-vaneṣu yasyām adhīyate mānmatham astra-vedam //
dikcakrasaṃcārimarīcidaṇḍa= cchalena cāmīkaratoraṇānām
avaimi dikpālapurīr vijitya yā hemavetragrahaṇe niyuṅkte //
PNc_1.34
dik-cakra-saṃcāri-marīci-daṇḍa= cchalena cāmīkara-toraṇānām avaimi dik-pāla-purīr vijitya yā hema-vetra-grahaṇe niyuṅkte //
ullāsiṣu svarṇagavākṣapaṅkter yā raśmidaṇḍeṣu vighūrṇamānaiḥ
bhāty agravedisphaṭikāṃśujālair dodhūyamānojjvalacāmareva //
PNc_1.35
ullāsiṣu svarṇa-gava-akṣa-paṅkter yā raśmi-daṇḍeṣu vighūrṇamānaiḥ bhāty agra-vedi-sphaṭika-aṃśu-jālair dodhūyamāna-ujjvala-cāmara īva //
yasyāṃ gṛhaprāṅganapadmarāgaraśmicchaṭāpāṭalam antarikṣam
āliṅgitaṃ kiṃśukaśoṇabhāsā sandhyātapeneva sadā vibhāti //
PNc_1.36
yasyāṃ gṛha-prāṅgana-padma-rāgaraśmi-cchaṭā-pāṭalam antarikṣam āliṅgitaṃ kiṃśuka-śoṇa-bhāsā sandhyā-ātapena iva sadā vibhāti //
avāpya yasyāṃ gṛhadīrghikācchavaiḍūryasopānamayūkhasakhyam
hārītaśaṅkāṃ kalahaṃsaśāvā vāmabhruvāṃ pratyaham arpayanti //
PNc_1.37
avāpya yasyāṃ gṛha-dīrghika-acchavaiḍūrya-sopāna-mayūkha-sakhyam hārīta-śaṅkāṃ kalahaṃsa-śāvā vāma-bhruvāṃ pratyaham arpayanti //
nikāmam acchaiḥ pramadākapolair yatrendubimbākṛtibhiḥ kriyante
svavaktrasaundaryavilokaneṣu vilāsino darpaṇanirvyapekṣāḥ //
PNc_1.38
nikāmam acchaiḥ pramadā-kapolair yatra indu-bimba-ākṛtibhiḥ kriyante sva-vaktra-saundarya-vilokaneṣu vilāsino darpaṇa-nirvyapekṣāḥ //
parāṅmukhīnām api ratnabhittau prasādavat tadvadanaṃ vilokya
yasyāṃ yuvāno hariṇekṣaṇānām alīkakopaṃ sahasā vidanti //
PNc_1.39
parāṅmukhīnām api ratna-bhittau prasādavat tad-vadanaṃ vilokya yasyāṃ yuvāno hariṇa-īkṣaṇānām alīka-kopaṃ sahasā vidanti //
kurvanti yasyāṃ kusumeṣukeliśramonmiṣatsvedalavās taruṇyaḥ
kapolakālāgurupattravallīkalmāṣam ambho gṛhadīrghikāsu //
PNc_1.40
kurvanti yasyāṃ kusuma-iṣu-keliśrama-unmiṣat-sveda-lavās taruṇyaḥ kapola-kāla-āguru-pattra-vallīkalmāṣam ambho gṛha-dīrghikāsu //
yasyāṃ samunmīlati sundarīṇāṃ sā kāpi saubhāgyaviśeṣalakṣmīḥ
vilāsamuktāguṇavad yad āsāṃ sadā priyas tiṣṭhati kaṇṭhalagnaḥ //
PNc_1.41
yasyāṃ samunmīlati sundarīṇāṃ sā ka āpi saubhāgya-viśeṣa-lakṣmīḥ vilāsa-muktā-guṇa-vad yad āsāṃ sadā priyas tiṣṭhati kaṇṭha-lagnaḥ //
avaimi gītena hṛte kuraṅge purandhribhiḥ saudhatalasthitābhiḥ
śyāmāsu yasyāṃ labhate tadaccha= kapolabimbānukṛtiṃ mṛgāṅkaḥ //
PNc_1.42
avaimi gītena hṛte kuraṅge purandhribhiḥ saudha-tala-sthitābhiḥ śyāmāsu yasyāṃ labhate tad-accha= kapola-bimba-anukṛtiṃ mṛgāṅkaḥ //
durgeti sarvatra gatā prasiddhiṃ nagendrakanyeva sanīlakaṇṭhā
yā lagnakāñcīviṣayeṇa kāntiṃ siṃhāsanenātitarāṃ bibharti //
PNc_1.43
durga īti sarvatra gatā prasiddhiṃ naga-indra-kanya īva sa-nīla-kaṇṭhā yā lagna-kāñcī-viṣayeṇa kāntiṃ siṃhāsanena atitarāṃ bibharti //
vṛntād apāstair marutā vikīrṇaiḥ sugandhibhis tīrataruprasūnaiḥ
śiprāsarit kūlatamālanīlā vibhāti yasyāḥ kabarīlateva //
PNc_1.44
vṛntād apāstair marutā vikīrṇaiḥ sugandhibhis tīra-taru-prasūnaiḥ śiprā-sarit kūla-tamāla-nīlā vibhāti yasyāḥ kabarī-lata īva //
dhūmena yā naikamukhogatena saṃveṣṭyamāṇā paritaś cakāsti
madāttaratneti samatsareṇa kṛtoparodheva mahārṇaveṇa //
PNc_1.45
dhūmena yā na-eka-mukha-ugatena saṃveṣṭyamāṇā paritaś cakāsti mad-ātta-ratna īti sa-matsareṇa kṛta-uparodha īva mahā-arṇaveṇa //
vilaṅghayanti śrutivartma yasyāṃ līlāvatīnāṃ nayanotpalāni
bibharti yasyām api vakrimāṇam eko mahākālajaṭārdhacandraḥ //
PNc_1.46
vilaṅghayanti śruti-vartma yasyāṃ līlāvatīnāṃ nayana-utpalāni bibharti yasyām api vakrimāṇam eko mahā-kāla-jaṭā-ardha-candraḥ //
dhvajāgralagnena vilambatā kham anekaratnāṃśukadambakena
yasyāṃ sa caṇḍīpatimaṇḍapo 'pi bibharti māyūram ivātapattram //
PNc_1.47
dhvaja-agra-lagnena vilambatā kham aneka-ratna-aṃśu-kadambakena yasyāṃ sa caṇḍī-pati-maṇḍapo 'pi bibharti māyūram ivā atapattram //
purā kila brahmakamaṇḍalor yat āpūritaṃ puṇyatamābhir adbhiḥ
dhatte 'tra yā tat tripurāntakasya taḍāgam ādarśam ivāṅkadeśe //
PNc_1.48
purā kila brahma-kamaṇḍalor yat āpūritaṃ puṇyatamābhir adbhiḥ dhatte 'tra yā tat tripura-antakasya taḍāgam ādarśam iva aṅkadeśe //
yasyām anekāmaraveśmarājir maṇidhvajāgrocchalitair mayūkhaiḥ
likhaty amartyapramadākuceṣu vicitravarṇā iva patralekhāḥ //
PNc_1.49
yasyām aneka-amara-veśma-rājir maṇi-dhvaja-agra-ucchalitair mayūkhaiḥ likhaty amartya-pramadā-kuceṣu vicitra-varṇā iva patra-lekhāḥ //
yasyāṃ visūtrojjhitamekhalāni tathā śukāvartitasītkṛtāni
śaṃsanti saṃketam uṣassu yūnāṃ śiprātaṭodyānalatāgṛhāṇi //
PNc_1.50
yasyāṃ visūtra-ujjhita-mekhalāni tathā śuka-āvartita-sītkṛtāni śaṃsanti saṃketam uṣassu yūnāṃ śiprā-taṭa-udyāna-latā-gṛhāṇi //
manoharaiḥ kāmijanasya yasyāṃ nīrandhraniryanmṛganābhigandhaiḥ
sacandanaiḥ kāñcanakeliśailaiḥ kucair ivodyānabhuvo vibhānti //
PNc_1.51
manoharaiḥ kāmi-janasya yasyāṃ nīrandhra-niryan-mṛga-nābhi-gandhaiḥ sa-candanaiḥ kāñcana-keli-śailaiḥ kucair iva udyāna-bhuvo vibhānti //
gatāsu tīraṃ timighaṭṭanena sasaṃbhramaṃ pauravilāsinīṣu
yatrollasatphenataticchalena muktārdrahāseva vibhāti śiprā //
PNc_1.52
gatāsu tīraṃ timi-ghaṭṭanena sa-saṃbhramaṃ paura-vilāsinīṣu yatra ullasat-phena-tati-cchalena mukta-ardrahāsa īva vibhāti śiprā //
saṃsargam āsādya vilāsinīnāṃ vilāsaveśmāgurudhūpadhūmaiḥ
baddhāspadāḥ saudhaśikhāsu yasyāṃ sugandhi toyaṃ jaladā vamanti //
PNc_1.53
saṃsargam āsādya vilāsinīnāṃ vilāsa-veśma-āguru-dhūpa-dhūmaiḥ baddha-āspadāḥ saudha-śikhāsu yasyāṃ sugandhi toyaṃ jaladā vamanti //
satpuṣkaroddyotitaraṅgaśobhiny amandam ārabdhamṛdaṅgavādye
udyānavāpīpayasīva yasyām eṇīdṛśo lāsyagṛhe ramante //
PNc_1.54
sat-puṣkara-uddyoti-taraṅga-śobhiny amandam ārabdha-mṛdaṅga-vādye udyāna-vāpī-payasi iva yasyām eṇī-dṛśo lāsya-gṛhe ramante //
māṇikyavātāyanakāntijālaviluptarathyātimirotkarāsu
śyāmāsu yasyāṃ pramadāḥ kathaṃ cit saṅketam utkampikucāḥ prayānti //
PNc_1.55
māṇikya-vātāyana-kānti-jālavilupta-rathyā-timira-utkarāsu śyāmāsu yasyāṃ pramadāḥ kathaṃ cit saṅketam utkampi-kucāḥ prayānti //
navāmbuvāhapratibimbavatyāṃ yatroccaharmyāruṇaratnabhūmau
vyaktiṃ labhante surasundarīṇāṃ sālaktakāḥ prāvṛṣi pādamudrāḥ //
PNc_1.56
nava-ambu-vāha-pratibimbavatyāṃ yatra ucca-harmya-aruṇa-ratna-bhūmau vyaktiṃ labhante sura-sundarīṇāṃ sa-alaktakāḥ prāvṛṣi pāda-mudrāḥ //
kṛtāvadhānātiśayena manye yā vedhasā madhyamalokaratnam
svaśilpavijñānaparaprakarṣaprakāśanāyātra vinirmiteva //
PNc_1.57
kṛta-avadhāna-atiśayena manye yā vedhasā madhyama-loka-ratnam sva-śilpa-vijñāna-para-prakarṣaprakāśanāya atra vinirmita īva //
atha nāyakavarṇanam (PNc_p26423)
atha nāyaka-varṇanam
rājāsti tasyāṃ sa kulācalendranikuñjaviśrāntayaśastaraṅgaḥ
bhāsvān grahāṇām iva bhūpatīnām avāptasaṃkhyo dhuri sindhurājaḥ //
PNc_1.58
rāja āsti tasyāṃ sa kula-acala-indranikuñja-viśrānta-yaśas-taraṅgaḥ bhāsvān grahāṇām iva bhūpatīnām avāpta-saṃkhyo dhuri sindhurājaḥ //
nirvyūḍhanānādbhutasāhasaṃ ca raṇe vṛtaṃ ca svayam eva lakṣmyā
nāmnā yam eke navasāhasāṅkaṃ kumāranārāyaṇam āhur anye //
PNc_1.59
nirvyūḍha-nānā-adbhuta-sāhasaṃ ca raṇe vṛtaṃ ca svayam eva lakṣmyā nāmnā yam eke nava-sāhasa-aṅkaṃ kumāra-nārāyaṇam āhur anye //
sahelam abhyuddharatā dharitrīṃ magnāṃ dviṣadvārinidhāv agādhe
yenātra nītā pṛthuvikrameṇa vyaktiṃ jagaty ādivarāhalīlā //
PNc_1.60
sa-helam abhyuddharatā dharitrīṃ magnāṃ dviṣad-vāri-nidhāv agādhe yena atra nītā pṛthu-vikrameṇa vyaktiṃ jagaty ādi-varāha-līlā //
uddāmadugdhābdhitaraṅgahāse yasyārikāntākucamaṇḍalāni
hārāḥ patatsāñjanabāṣpapaṅkakalaṅkabhītyeva parityajanti //
PNc_1.61
uddāma-dugdha-abdhi-taraṅga-hāse yasya ari-kāntā-kuca-maṇḍalāni hārāḥ patat-sa-añjana-bāṣpa-paṅkakalaṅka-bhītya īva parityajanti //
sadyaḥ karasparśam avāpya citraṃ raṇe raṇe yasya kṛpāṇalekhā
tamālanīlā śaradindupāṇḍu yaśas trilokābharaṇaṃ prasūte //
PNc_1.62
sadyaḥ kara-sparśam avāpya citraṃ raṇe raṇe yasya kṛpāṇa-lekhā tamāla-nīlā śarad-indu-pāṇḍu yaśas triloka-ābharaṇaṃ prasūte //
parāṅmukhenāpi sadā parasve patyā bhuvaḥ sāgaramekhalāyāḥ
aho yaśaḥ pūrvamahīpatīnām anāvilaṃ yena balād viluptam //
PNc_1.63
parāṅmukhena api sadā parasve patyā bhuvaḥ sāgara-mekhalāyāḥ aho yaśaḥ pūrva-mahī-patīnām an-āvilaṃ yena balād viluptam //
cittaṃ prasādaś ca manasvitā ca bhujaṃ pratāpaś ca vasundharā ca
adhyāsate yasya mukhāravindaṃ dve eva satyaṃ ca sarasvatī ca //
PNc_1.64
cittaṃ prasādaś ca manasvitā ca bhujaṃ pratāpaś ca vasundharā ca adhyāsate yasya mukha-aravindaṃ dve eva satyaṃ ca sarasvatī ca //
yasyāpsarobhiḥ parigīyamānam ākarṇya bāhvor vijayaprapañcam
śacīkucasparśam ivāpya dhatte romodgamādhyāsitam aṅgam indraḥ //
PNc_1.65
yasya apsarobhiḥ parigīyamānam ākarṇya bāhvor vijaya-prapañcam śacī-kuca-sparśam ivā apya dhatte roma-udgama-adhyāsitam aṅgam indraḥ //
prasādhitā yena ca bālya eva caturbhir utsāhavatā catasraḥ
śrutena buddhiḥ prabhutā nayena tyāgena lakṣmīr vasudhā balena //
PNc_1.66
prasādhitā yena ca bālya eva caturbhir utsāhavatā catasraḥ śrutena buddhiḥ prabhutā nayena tyāgena lakṣmīr vasudhā balena //
raṇe raṇe muktakṛpaḥ kṛpāṇaṃ yaḥ śātadhāraṃ kṛtavān kṛtāstraḥ
anekarājanyaghaṭākirīṭamāṇikyaśāṇopalapaṭṭikāsu //
PNc_1.67
raṇe raṇe mukta-kṛpaḥ kṛpāṇaṃ yaḥ śāta-dhāraṃ kṛtavān kṛta-astraḥ aneka-rājanya-ghaṭā-kirīṭamāṇikya-śāṇa-upala-paṭṭikāsu //
bhareṇa bhūmeḥ sphuṭam ā namantyāḥ pāṃsucchaṭāḥ śeṣaphaṇāmaṇīnām
nyamīlayan yadvijayaprayāṇe nāgāṅganānāṃ nayanotpalāni //
PNc_1.68
bhareṇa bhūmeḥ sphuṭam ā namantyāḥ pāṃsu-cchaṭāḥ śeṣa-phaṇā-maṇīnām nyamīlayan yad-vijaya-prayāṇe nāga-aṅganānāṃ nayana-utpalāni //
anyonyasaṃśleṣaviśīrṇahāracyutena sevāvasare nṛpāṇām
kīrṇāsu muktānikareṇa yasya kakṣyāsu vārapramadāḥ skhalanti //
PNc_1.69
anyonya-saṃśleṣa-viśīrṇa-hāracyutena sevā-avasare nṛpāṇām kīrṇāsu muktā-nikareṇa yasya kakṣyāsu vāra-pramadāḥ skhalanti //
ākṣipya hārān nijavikramāgnisphuliṅgaśaṅkām anusandadhanti
yenārikāntākucamaṇḍaleṣu guñjāphalāny ābharaṇīkṛtāni //
PNc_1.70
ākṣipya hārān nija-vikrama-agnisphuliṅga-śaṅkām anusandadhanti yena ari-kāntā-kuca-maṇḍaleṣu guñjā-phalāny ābharaṇīkṛtāni //
kṛpāṇapātair dalatām arātikarīndrakumbhasthalamauktikānām
dhūlicchaṭā māṃsalayanti yasya samudgatāny ājimukhe yaśāṃsi //
PNc_1.71
kṛpāṇa-pātair dalatām arātikari-indra-kumbha-sthala-mauktikānām dhūli-cchaṭā māṃsalayanti yasya samudgatāny āji-mukhe yaśāṃsi //
indudyutiḥ kundasitān dadhānā guṇān anaṅgotsavavaijayantī
yena dviṣāṃ dūram anāyi kaṇṭhād ekāvalī vāmavilocanā ca //
PNc_1.72
indu-dyutiḥ kunda-sitān dadhānā guṇān anaṅga-utsava-vaijayantī yena dviṣāṃ dūram anāyi kaṇṭhād eka-āvalī vāma-vilocanā ca //
yasmin vahaty ambudhinemim urvīm maurvīkiṇaśyāmaladīrghadoṣṇi
vibhāvyate pauravarāṅganānām madhyaṃ paraṃ dhāma daridratāyāḥ //
PNc_1.73
yasmin vahaty ambudhi-nemim urvīm maurvī-kiṇa-śyāmala-dīrgha-doṣṇi vibhāvyate paura-vara-aṅganānām madhyaṃ paraṃ dhāma daridratāyāḥ //
ākrāntadiṅmaṇḍalakuntalendrasāndrāndhakārāntaritaṃ raṇe yaḥ
svarājyam astrāruṇamaṇḍalāgro gṛhītavān dīdhitimān ivāhaḥ //
PNc_1.74
ākrānta-diṅ-maṇḍala-kuntala-indrasāndra-andha-kāra-antaritaṃ raṇe yaḥ sva-rājyam astra-aruṇa-maṇḍala-agro gṛhītavān dīdhitimān iva ahaḥ //
ākampitānāṃ maruteva yasya doṣṇājibhūmāv atidakṣiṇena
ajāyatāripramadālatānāṃ bāṣpodabindūtkarapuṣpamokṣaḥ //
PNc_1.75
ākampitānāṃ maruta īva yasya doṣṇā āji-bhūmāv atidakṣiṇena ajāyata ari-pramadā-latānāṃ bāṣpa-uda-bindu-utkara-puṣpa-mokṣaḥ //
vipakṣahṛdbhaṅgakṛtā nitāntam bhrūlekhayākuñcitayollasantyā
nākāramātreṇa parantapasya yasyānvakāri kriyayāpi cāpam //
PNc_1.76
vipakṣa-hṛd-bhaṅga-kṛtā nitāntam bhrū-lekhayā ākuñcitaya ūllasantyā nā akāra-mātreṇa parantapasya yasya anvakāri kriyaya āpi cāpam //
doścandanānokaham āpya yasya samullasatsāndrayaśaḥprasūnā
gatātivṛddhiṃ lavalīlateva nibaddhamūlā paramāralakṣmīḥ //
PNc_1.77
doś-candana-anokaham āpya yasya samullasat-sāndra-yaśaḥ-prasūnā gata ātivṛddhiṃ lavalī-lata īva nibaddha-mūlā paramāra-lakṣmīḥ //
kṛtānatibhyaḥ sahasā dadāti yaḥ sāmparāyeṣv abhayaṃ ripubhyaḥ
yaśaś ca gṛhṇāti tuṣārahāramṛṇālakarpūraparāgapāṇḍu //
PNc_1.78
kṛta-ānatibhyaḥ sahasā dadāti yaḥ sāmparāyeṣv abhayaṃ ripubhyaḥ yaśaś ca gṛhṇāti tuṣāra-hāramṛṇāla-karpūra-parāga-pāṇḍu //
prakāśitāśaṃ paritaḥ prajānāṃ yasyodayaṃ dhāmanidher vadanti
muktāñjanadhvāntaparigrahāṇi netrāṇi śatrupramadājanasya //
PNc_1.79
prakāśita-āśaṃ paritaḥ prajānāṃ yasya udayaṃ dhāma-nidher vadanti mukta-añjana-dhvānta-parigrahāṇi netrāṇi śatru-pramadā-janasya //
yasya prayāṇe pṛtanābhareṇa pariskhalatsaptasamudramudrā
parasparakṣodasamākulāsu dolāyate bhūḥ phaṇabhṛtphaṇāsu //
PNc_1.80
yasya prayāṇe pṛtanā-bhareṇa pariskhalat-sapta-samudra-mudrā paraspara-kṣoda-samākulāsu dolāyate bhūḥ phaṇa-bhṛt-phaṇāsu //
vibhinnamānaṃ kamalekṣaṇānāṃ vyaktānubhāvaṃ bhuvanatraye 'pi
āhur janā dīrghaguṇābhirāmaṃ yam ekacāpaṃ kusumāyudhasya //
PNc_1.81
vibhinna-mānaṃ kamala-īkṣaṇānāṃ vyakta-anubhāvaṃ bhuvana-traye 'pi āhur janā dīrgha-guṇa-abhirāmaṃ yam eka-cāpaṃ kusuma-āyudhasya //
asaṃśayaṃ prāg asṛjad vidhātā yam ekam eva trijagadvadānyam
kalpadrumādīn atha tais tadīyanirmāṇaśeṣaiḥ paramāṇuleśaiḥ //
PNc_1.82
asaṃśayaṃ prāg asṛjad vidhātā yam ekam eva tri-jagad-vadānyam kalpa-drumādīn atha tais tadīyanirmāṇa-śeṣaiḥ paramāṇu-leśaiḥ //
akṛtrimatyāgasamudgatāni vipakvatālīdalapāṇḍurāṇi
āśālatānāṃ valayeṣu bhartur yaśāṃsi yasya stabakībhavanti //
PNc_1.83
akṛtrima-tyāga-samudgatāni vipakva-tālī-dala-pāṇḍurāṇi āśā-latānāṃ valayeṣu bhartur yaśāṃsi yasya stabakībhavanti //
yatra pratāporjitarājacakrakirīṭaratnadyuticumbitāṅghrau
yathārthatāṃ yāti yayātipāṇḍudilīpatulyaujasi rājaśabdaḥ //
PNc_1.84
yatra pratāpa-ūrjita-rāja-cakrakirīṭa-ratna-dyuti-cumbita-aṅghrau yathā-arthatāṃ yāti yayāti-pāṇḍudilīpa-tulya-ojasi rāja-śabdaḥ //
ucchindataḥ kṣmāsarasīṃ vigāhya dharmakriyāpaṅkajinīvanāni
svairapracāraḥ kalikuñjarasya yenāṅkuśeneva balān niruddhaḥ //
PNc_1.85
ucchindataḥ kṣmā-sarasīṃ vigāhya dharma-kriyā-paṅkajinī-vanāni svaira-pracāraḥ kali-kuñjarasya yena aṅkuśena iva balān niruddhaḥ //
ciraṃ vibhinnāḥ kumudendukundabhāsaḥ samagrā api yatra te te
anyonyam ekatra nivāsasaukhyakutūhaleneva guṇā ghaṭante //
PNc_1.86
ciraṃ vibhinnāḥ kumuda-indu-kundabhāsaḥ samagrā api yatra te te anyonyam ekatra nivāsa-saukhyakutūhalena iva guṇā ghaṭante //
kāntyānuliptāni vilocanānām ā pāṭalānām atirodanena
sakuṅkumānīva puno bhavanti yasyārinārīkucamaṇḍalāni //
PNc_1.87
kāntya ānuliptāni vilocanānām ā pāṭalānām atirodanena sa-kuṅkumāni iva puno bhavanti yasya ari-nārī-kuca-maṇḍalāni //
śriyi pratāpe yaśasi kṣamāyāṃ tyāge vilāse vinaye mahimni
kim anyad ārohati yasya sāmyaṃ na rantidevo na pṛthur na pārthaḥ //
PNc_1.88
śriyi pratāpe yaśasi kṣamāyāṃ tyāge vilāse vinaye mahimni kim anyad ārohati yasya sāmyaṃ na ranti-devo na pṛthur na pārthaḥ //
sacivavarṇanam (PNc_p35562)
saciva-varṇanam
sāmrājyabhārodvahanapragalbho yaśobhaṭākhyaḥ sacivo 'sti yasya
svasūkticaryāsv apareṇa nāmnā ramāṅgadaṃ yaṃ kavayo vadanti //
PNc_1.89
sāmrājya-bhāra-udvahana-pragalbho yaśobhaṭa-ākhyaḥ sacivo 'sti yasya sva-sūkti-caryāsv apareṇa nāmnā ramāṅgadaṃ yaṃ kavayo vadanti //
kularājadhānīvarṇanam (PNc_p35900)
kula-rāja-dhānī-varṇanam
vijitya laṅkām api vartate yā yasyāś ca nāyāty alakāpi sāmyam
jetuḥ purī sāpy aparāsti tasya dhāreti nāmnā kularājadhānī //
PNc_1.90
vijitya laṅkām api vartate yā yasyāś ca nā ayāty alaka āpi sāmyam jetuḥ purī sa āpy apara āsti tasya dhāra īti nāmnā kula-rāja-dhānī //
tasyāṃ sa sāhasajitāvanipālamauliratnāṃśupallavitakāñcanapādapīṭhaḥ
devaḥ kṣamāvalayam etad udañcitaikalīlātapatrasulabhābharaṇaṃ bhunakti //
PNc_1.91
tasyāṃ sa sāhasa-jita-avani-pāla-mauliratna-aṃśu-pallavita-kāñcana-pāda-pīṭhaḥ devaḥ kṣamā-valayam etad udañcita-ekalīlā-ātapatra-sulabha-ābharaṇaṃ bhunakti //
iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye nagarī-nare1ndra-varṇano nāma prathamaḥ sargaḥ
dvitīyaḥ sargaḥ
kadā cil locanātithyam āptenālekhyaveśmani
sa mṛgavyāvinodena paspṛśe pārthivo bhṛśam //
PNc_2.1
kadā cil locana-atithyam āptenā alekhya-veśmani sa mṛgavya-avinodena paspṛśe pārthivo bhṛśam //
udagraturagārūḍhaḥ sa samaṃ rājasūnubhiḥ
girer agacchad vipinam vindhyasyāvandhyaśasanaḥ //
PNc_2.2
udagra-turaga-ārūḍhaḥ sa samaṃ rāja-sūnubhiḥ girer agacchad vipinam vindhyasya avandhya-śasanaḥ //
hāreṇāmalakasthūlamuktenāmuktakuntalaḥ
phaṇīndrabaddhajūṭasya śriyam āpa sa dhūrjaṭeḥ //
PNc_2.3
hāreṇa amalaka-sthūlamuktena amukta-kuntalaḥ phaṇi-indra-baddha-jūṭasya śriyam āpa sa dhūrjaṭeḥ //
devaḥ sa vārabāṇena nalinīpatrabandhunā
śyāmajīmūtasannaddhaḥ kāñcanādrir ivābabhau //
PNc_2.4
devaḥ sa vāra-bāṇena nalinī-patra-bandhunā śyāma-jīmūta-sannaddhaḥ kāñcana-adrir ivā ababhau //
tasyopari vibho nīlam ātapatraṃ vyarājata
vāridher iva pītāmbhaśśyāmalaṃ meghamaṇḍalam //
PNc_2.5
tasya upari vibho nīlam ātapatraṃ vyarājata vāridher iva pīta-ambhaśśyāmalaṃ megha-maṇḍalam //
vyādhūtimuktamarutā vyarucac cāmareṇa saḥ
bandigṛhān niḥśvasatā yaśasevādibhūbhujām //
PNc_2.6
vyādhūti-mukta-marutā vyarucac cāmareṇa saḥ bandi-gṛhān niḥśvasatā yaśasa īvā adi-bhū-bhujām //
vyadhād ivodgatair dūraṃ cūḍāratnaraśmibhiḥ
niśākarakuraṅgasya pāśam ākāśavartmani //
PNc_2.7
vyadhād iva udgatair dūraṃ cūḍā-ratna-raśmibhiḥ niśākara-kuraṅgasya pāśam ākāśa-vartmani //
tasyāṃsayor nṛsiṃhasya hārakāntisaṭābharaḥ
uvāha kaṇṭhalagnaśrīvilāsahasitaśriyam //
PNc_2.8
tasya aṃsayor nṛ-siṃhasya hāra-kānti-saṭā-bharaḥ uvāha kaṇṭha-lagna-śrīvilāsa-hasita-śriyam //
puraḥ pade pade tasya nānāratnāṅgadatviṣaḥ
racayanti sma sañcāri cāpaṃ prācīnabarhiṣaḥ //
PNc_2.9
puraḥ pade pade tasya nānā-ratna-aṅgada-tviṣaḥ racayanti sma sañcāri cāpaṃ prācīna-barhiṣaḥ //
bhāti sma kaṇṭhābharaṇapadmarāgaprabhāvṛtaḥ
rājanyāsrasaraḥsnātaḥ sa bhārgava ivāparaḥ //
PNc_2.10
bhāti sma kaṇṭha-ābharaṇapadma-rāga-prabhā-vṛtaḥ rājanya-asra-saraḥ-snātaḥ sa bhārgava iva aparaḥ //
ruruce sa purastvaṅgatsitacchatraparamparaḥ
velānilasamuddhūtapheṇaḥ patir ivārṇasām //
PNc_2.11
ruruce sa puras-tvaṅgatsita-cchatra-paramparaḥ velā-anila-samuddhūtapheṇaḥ patir iva arṇasām //
upāyanīkṛtonnidrapadmakiñjalkasaurabhaḥ
tam asevata samrājaṃ vindhyadūta ivānilaḥ //
PNc_2.12
upāyanīkṛta-unnidrapadma-kiñjalka-saurabhaḥ tam asevata samrājaṃ vindhya-dūta iva anilaḥ //
tadaśvīyakhurotkhātaiḥ pāṃsukūṭair ajāyata
punaḥ prasabhavardhiṣṇuvindhyaśaṅkākulaṃ jagat //
PNc_2.13
tad-aśvīya-khura-utkhātaiḥ pāṃsu-kūṭair ajāyata punaḥ prasabha-vardhiṣṇuvindhya-śaṅkā-ākulaṃ jagat //
sahemaśṛṅkhalāḥ śvānaḥ śvetās tasyāgrato yayuḥ
vahantaḥ sataḍiddāmaśāradāmbudharaśriyam //
PNc_2.14
sa-hema-śṛṅkhalāḥ śvānaḥ śvetās tasya agrato yayuḥ vahantaḥ sa-taḍid-dāmaśāradā-ambu-dhara-śriyam //
tatas turagaheṣābhiḥ pattikolāhalena ca
ajāyanta bhayodbhrāntaśvāpadā vindhyabhūmayaḥ //
PNc_2.15
tatas turaga-heṣābhiḥ patti-kolāhalena ca ajāyanta bhaya-udbhrāntaśvāpadā vindhya-bhūmayaḥ //
rabhasākṛṣṭakodaṇḍaṃ karṇapūrīkṛtekṣaṇāḥ
tam anaṅgam ivāpaśyan vanānte vanadevatāḥ //
PNc_2.16
rabhasā ākṛṣṭa-kodaṇḍaṃ karṇapūrīkṛta-īkṣaṇāḥ tam anaṅgam iva apaśyan vana-ante vana-devatāḥ //
mayi goptari coro 'yam abalālocanaśriyaḥ
itīva mumuce tena kṛṣṇasāre śilīmukhaḥ //
PNc_2.17
mayi goptari coro 'yam abalā-locana-śriyaḥ iti iva mumuce tena kṛṣṇa-sāre śilī-mukhaḥ //
sa citravarṇavicchittihāriṇor avanīpatiḥ
śrīharṣa iva saṃghaṭṭaṃ cakre bāṇamayūrayoḥ //
PNc_2.18
sa citra-varṇa-vicchittihāriṇor avanī-patiḥ śrīharṣa iva saṃghaṭṭaṃ cakre bāṇa-mayūrayoḥ //
camarīṇāṃ śarotkṛttaiḥ sa vāladhibhir ujjvalam
parito vyadhitāraṇyaṃ svayaśaḥstabakair iva //
PNc_2.19
camarīṇāṃ śara-utkṛttaiḥ sa vāladhibhir ujjvalam parito vyadhita araṇyaṃ sva-yaśaḥ-stabakair iva //
āhuta iva sāṭopaṃ lāṅgūlasphoṭaniḥsvanaiḥ
abhyadhāvad abhivyāghrān āgrataḥ kautukena sa //
PNc_2.20
ā-huta iva sāṭopaṃ lāṅgūla-sphoṭa-niḥsvanaiḥ abhyadhāvad abhivyāghrān āgrataḥ kautukena sa //
vidhitsur ātmanaḥ śauryam asāmānyam ivādadhe
sa śarān puṇḍarīkeṣu puṇḍarīkāyatekṣaṇaḥ //
PNc_2.21
vidhitsur ātmanaḥ śauryam asāmānyam ivā adadhe sa śarān puṇḍarīkeṣu puṇḍarīka-āyata-īkṣaṇaḥ //
tais tasya bāhuvīryeṇa dṛṣṭena vrīḍitair iva
tatyaje vikramaspardhā puraḥ paścāt tu jīvitam //
PNc_2.22
tais tasya bāhu-vīryeṇa dṛṣṭena vrīḍitair iva tatyaje vikrama-spardhā puraḥ paścāt tu jīvitam //
kṣiter ekātapatrāyāḥ sa patir matsarād iva
udagrapuṇḍarīkatvaṃ na sehe vindhyabhūbhṛtaḥ //
PNc_2.23
kṣiter eka-ātapatrāyāḥ sa patir matsarād iva udagra-puṇḍarīkatvaṃ na sehe vindhya-bhū-bhṛtaḥ //
araṇyamahiṣair dūraṃ tasmāt sāyakavarṣiṇaḥ
apasasre vikīrṇāṃśos tamobhir iva bhāsvataḥ //
PNc_2.24
araṇya-mahiṣair dūraṃ tasmāt sāyaka-varṣiṇaḥ apasasre vikīrṇa-aṃśos tamobhir iva bhāsvataḥ //
mahāmahiṣaniṣpeṣakeliḥ pāram agād dvayoḥ
rājñas tasyāticaṇḍasya caṇḍikācaraṇasya ca //
PNc_2.25
mahā-mahiṣa-niṣpeṣa-keliḥ pāram agād dvayoḥ rājñas tasya aticaṇḍasya caṇḍikā-caraṇasya ca //
śaradīva prasarpantyāṃ tasya kodaṇḍaṭāṅkṛtau
vinidrajṛmbhitaharir vindhyodadhir ajāyata //
PNc_2.26
śaradi iva prasarpantyāṃ tasya kodaṇḍa-ṭāṅkṛtau vinidra-jṛmbhita-harir vindhya-udadhir ajāyata //
aśeṣabhuvanakhyātavikrame 'vyaktavikramaiḥ
darpān mumucire tasmin tiryakkesaribhir dṛśaḥ //
PNc_2.27
aśeṣa-bhuvana-khyātavikrame 'vyakta-vikramaiḥ darpān mumucire tasmin tiryak-kesaribhir dṛśaḥ //
sa teṣāṃ sahajodagraśauryasañcāravīthiṣu
mattebhamauktikottaṃsān na sehe nakhaśuktiṣu //
PNc_2.28
sa teṣāṃ sahaja-udagraśaurya-sañcāra-vīthiṣu matta-ibha-mauktika-uttaṃsān na sehe nakha-śuktiṣu //
yūthe mahāvarāhāṇāṃ gate tadbāṇagocaram
cirāt palvalamustānāṃ santānaḥ svastimān abhūt //
PNc_2.29
yūthe mahā-varāhāṇāṃ gate tad-bāṇa-gocaram cirāt palvala-mustānāṃ santānaḥ svastimān abhūt //
samadakroḍadaṃṣṭrābhiḥ kṛttābhiḥ kautukena sa
sthalīr vyadhita vindhyasya vikīrṇendukalā iva //
PNc_2.30
sa-mada-kroḍa-daṃṣṭrābhiḥ kṛttābhiḥ kautukena sa sthalīr vyadhita vindhyasya vikīrṇa-indu-kalā iva //
asairibham asāraṅgam avārāham akesari
kṣaṇād vanam aśārdūlam āttacāpaś cakāra sa //
PNc_2.31
a-sairibham a-sāraṅgam a-vārāham a-kesari kṣaṇād vanam a-śārdūlam ātta-cāpaś cakāra sa //
alaṃ prahṛtya bhūpāla sattveṣv anaparādhiṣu
itīva saḥ khagārāvair nyaṣedhi vanarājibhiḥ //
PNc_2.32
alaṃ prahṛtya bhū-pāla sattveṣv an-aparādhiṣu iti iva saḥ khaga-ārāvair nyaṣedhi vana-rājibhiḥ //
asevanta samīrās tam anastamṛgayāśramam
surataśrāntaśabarīkabarīmālyacumbinaḥ //
PNc_2.33
asevanta samīrās tam an-asta-mṛgayā-śramam surata-śrānta-śabarīkabarī-mālya-cumbinaḥ //
sacivavarṇanam (PNc_p45502)
saciva-varṇanam
athendracāpalalitaṃ sañcarantam itas tataḥ
amandamṛgayāsaṅgaḥ saḥ kuraṅgam alokata //
PNc_2.34
atha indra-cāpa-lalitaṃ sañcarantam itas tataḥ a-manda-mṛgayā-āsaṅgaḥ saḥ kuraṅgam alokata //
so 'pi taṃ valitagrīvaḥ kṣaṇaṃ sthitvā dadarśa ca
nirantaralatāpuñjaṃ vindhyakuñjaṃ viveśa ca //
PNc_2.35
so 'pi taṃ valita-grīvaḥ kṣaṇaṃ sthitvā dadarśa ca nirantara-latā-puñjaṃ vindhya-kuñjaṃ viveśa ca //
tatas turagam utsṛjya visṛjyānuplavān api
tam anviyāya sāraṅgaṃ sāraṅgāyatalocanaḥ //
PNc_2.36
tatas turagam utsṛjya visṛjya anuplavān api tam anviyāya sāraṅgaṃ sāraṅga-āyata-locanaḥ //
devo ramāṅgadenātha saḥ śriyevānvagamyata
chāyā nivartate jātu na tu tasyaiṣa bhūpateḥ //
PNc_2.37
devo ramāṅgadena atha saḥ śriya īva anvagamyata chāyā nivartate jātu na tu tasya eṣa bhū-pateḥ //
mṛgānusārī vicarann āttacāpo vane vane
līlāṃ kirātaveṣasya saḥ prapede pinākinaḥ //
PNc_2.38
mṛga-anusārī vicarann ātta-cāpo vane vane līlāṃ kirāta-veṣasya saḥ prapede pinākinaḥ //
dūrād eva sa tenātha śaravyatvam anīyata
svanāmadheyasya cihnasya hemapuṅkhasya patriṇaḥ //
PNc_2.39
dūrād eva sa tena atha śaravyatvam anīyata sva-nāma-dheyasya cihnasya hema-puṅkhasya patriṇaḥ //
śilābhedakṣamenāpi kim api ślathamuṣṭinā
abhūd viddhaḥ saḥ sāraṅgas tena tvaci ca marmaṇi //
PNc_2.40
śilā-bheda-kṣamena api kim api ślatha-muṣṭinā abhūd viddhaḥ saḥ sāraṅgas tena tvaci ca marmaṇi //
saḥ śarāpātabhītena manaso 'py atiraṃhasā
atidūraṃ kuraṅgeṇa ninye rāma ivāparaḥ //
PNc_2.41
saḥ śara-āpāta-bhītena manaso 'py atiraṃhasā atidūraṃ kuraṅgeṇa ninye rāma iva aparaḥ //
tena vindhyāṭavīmadhye dhāvan nīrandhravīrudhi
utpatann utpatann eva sa kevalam alakṣyata //
PNc_2.42
tena vindhya-aṭavī-madhye dhāvan nīrandhra-vīrudhi utpatann utpatann eva sa kevalam alakṣyata //
dṛśā vanasthalīḥ kurvan vikīrṇendīvarā iva
javād dūram atikrāntaṃ taṃ kṣitīśas tadaikṣata //
PNc_2.43
dṛśā vana-sthalīḥ kurvan vikīrṇa-indīvarā iva javād dūram atikrāntaṃ taṃ kṣitīśas tadā aikṣata //
tatas tirohite tasminn asamāptakutūhalaḥ
svabāṇa iva sa prāpa pṛthivīṃ durvilakṣatām //
PNc_2.44
tatas tirohite tasminn a-samāpta-kutūhalaḥ sva-bāṇa iva sa prāpa pṛthivīṃ durvilakṣatām //
daśanajyotsnayā kurvan latāḥ stabakitā iva
iti pārśvagataṃ smitvā sa jagāda ramāṅgadam //
PNc_2.45
daśana-jyotsnayā kurvan latāḥ stabakitā iva iti pārśva-gataṃ smitvā sa jagāda ramāṅgadam //
ramāṅgadāya mṛgavarṇanam (PNc_p48730)
ramāṅgadāya mṛga-varṇanam
ayaṃ tulitapaulomīkāntakāmukavigrahaḥ
mṛgo dṛggocaraṃ kaccitgatas tava ramāṅgada! //
PNc_2.46
ayaṃ tulita-paulomīkānta-kāmuka-vigrahaḥ mṛgo dṛg-gocaraṃ kac-citgatas tava ramāṅgada! //
tadvadhūsvakaranyastacitrapatralatāṅkitaḥ
asau vihārahariṇaḥ kiṃ syād analasāratheḥ //
PNc_2.47
tad-vadhū-sva-kara-nyastacitra-patra-latā-aṅkitaḥ asau vihāra-hariṇaḥ kiṃ syād anala-sāratheḥ //
api dṛṣṭā tvayaitasya kaṇṭhe kanakaśṛṅkhalā?
churitasyendracāpena meghasyeva taḍillatā //
PNc_2.48
api dṛṣṭā tvaya aitasya kaṇṭhe kanaka-śṛṅkhalā? churitasya indra-cāpena meghasya iva taḍil-latā //
mṛgajātir apūrveyaṃ sarvathā vasudhātale
sambhavaty amarādrau vā bhuvane vā phaṇābhṛtām //
PNc_2.49
mṛga-jātir a-pūrva īyaṃ sarvathā vasudhā-tale sambhavaty amara-adrau vā bhuvane vā phaṇā-bhṛtām //
asyākhaṇḍalakodaṇḍakānti carmātipāvanam
gajapṛṣṭhe nidhāsyāmi mahāsamaraparvasu //
PNc_2.50
asyā akhaṇḍala-kodaṇḍakānti carma ati-pāvanam gaja-pṛṣṭhe nidhāsyāmi mahā-samara-parvasu //
yan nimajjati maccetaḥ kutūhalarasormiṣu
mārgam anveṣṭum etasya tad ehi prayatāvahe //
PNc_2.51
yan nimajjati mac-cetaḥ kutūhala-rasa-ūrmiṣu mārgam anveṣṭum etasya tad ehi prayatāvahe //
ity uktvā virate tasmin paramāramahībhṛti
ūce ramāṅgadenaivam avāpyāvasaraṃ vacaḥ //
PNc_2.52
ity uktvā virate tasmin paramāra-mahī-bhṛti ūce ramāṅgadena evam avāpya avasaraṃ vacaḥ //
ramāṅgadakṛto mṛgānusaraṇaniṣedhaḥ (PNc_p50566)
ramāṅgada-kṛto mṛga-anusaraṇa-niṣedhaḥ
krudhevādhijyacāpena varṇasaṅkaradarśinā
tvayaiṣa citrasāraṅgo deva dūram anudruta //
PNc_2.53
krudha īva adhijya-cāpena varṇa-saṅkara-darśinā tvaya aiṣa citra-sāraṅgo deva dūram anudruta //
aśūnyāḥ suragandharvasiddhavidyādharoragaiḥ
imā navanavāścaryanidhayo vindhyabhūmayaḥ //
PNc_2.54
a-śūnyāḥ sura-gandharvasiddha-vidyādhara-uragaiḥ imā nava-nava-āścaryanidhayo vindhya-bhūmayaḥ //
viramātyādaraḥ ko 'yaṃ kuraṅgānveṣaṇe tava
na dhāvanty arthariktāsu kriyāsu tvādṛśāṃ dhiyaḥ //
PNc_2.55
virama atyādaraḥ ko 'yaṃ kuraṅga-anveṣaṇe tava na dhāvanty artha-riktāsu kriyāsu tvādṛśāṃ dhiyaḥ //
mṛgayāsaktacittasya tavātra vicariṣyataḥ
pathi locanayor eṣa puno 'py āpatiṣyati //
PNc_2.56
mṛgayā-āsakta-cittasya tava atra vicariṣyataḥ pathi locanayor eṣa puno 'py āpatiṣyati //
śaraḥ saṃhriyatām eṣa dhanur apy avatāryatām
śeṣā ca svastimaty astu deva śvāpadasantatiḥ //
PNc_2.57
śaraḥ saṃhriyatām eṣa dhanur apy avatāryatām śeṣā ca svastimaty astu deva śvāpada-santatiḥ //
daśā dinasya tīvreyaṃ yad ayaṃ bhagavān raviḥ
kṛṣṇasyorasi puṣṇāti nabhasaḥ kaustubhaśriyam //
PNc_2.58
daśā dinasya tīvra īyaṃ yad ayaṃ bhagavān raviḥ kṛṣṇasya urasi puṣṇāti nabhasaḥ kaustubha-śriyam //
nihateṣu tvayā deva sattveṣu vyathitā iva
etā vahanti santāpam atīvāraṇyabhūmayaḥ //
PNc_2.59
nihateṣu tvayā deva sattveṣu vyathitā iva etā vahanti santāpam atīva araṇya-bhūmayaḥ //
amībhir bālavānīraviṭapeṣv agataklamaiḥ
kapiñjalair itaḥ paśya sahasaiva nilīyate //
PNc_2.60
amībhir bāla-vānīraviṭapeṣv a-gata-klamaiḥ kapiñjalair itaḥ paśya sahasa aiva nilīyate //
arkāṃśuglapitair ebhir ito 'py ālikhitair iva
rājajambūnikuñjeṣu paśya puṃskokilaiḥ sthitam //
PNc_2.61
arka-aṃśu-glapitair ebhir ito 'py ālikhitair iva rāja-jambū-nikuñjeṣu paśya puṃs-kokilaiḥ sthitam //
āhlādahetuḥ snigdheyam ito vanyena dantinā
paśya nīpataroś chāyā savaśena niṣevyate //
PNc_2.62
āhlāda-hetuḥ snigdha īyam ito vanyena dantinā paśya nīpa-taroś chāyā sa-vaśena niṣevyate //
navāmbudharanīlo 'yaṃ dāvadhūmalatodgamaḥ
nīlakaṇṭhair itas tarṣāt sotkaṇṭhair avalokyate //
PNc_2.63
nava-ambu-dhara-nīlo 'yaṃ dāva-dhūma-latā-udgamaḥ nīla-kaṇṭhair itas tarṣāt sa-utkaṇṭhair avalokyate //
anayā vidrumastambabhaṅgapiṅgalayā dṛśā
itaḥ palvalapaṅkānto vyaktim abhyeti sairibhaḥ //
PNc_2.64
anayā vidruma-stambabhaṅga-piṅgalayā dṛśā itaḥ palvala-paṅka-anto vyaktim abhyeti sairibhaḥ //
kaṭhorātapataptasya rājahaṃsasya samprati
narendra nalinīpatram ātapatrībhavaty adaḥ //
PNc_2.65
kaṭhora-ātapa-taptasya rājahaṃsasya samprati nara-indra nalinī-patram ātapatrībhavaty adaḥ //
mukham aśvarajachannakapolaphalakadyuti
deva danturayanty ete tavāpi svedabindavaḥ //
PNc_2.66
mukham aśva-raja-channakapola-phalaka-dyuti deva danturayanty ete tava api sveda-bindavaḥ //
tad atra kusumasmere niḥsvanatsamadālini
vinīyatāṃ latākuñje tvayaiṣa mṛgayāśramaḥ //
PNc_2.67
tad atra kusuma-smere niḥsvanat-sa-mada-ālini vinīyatāṃ latā-kuñje tvaya aiṣa mṛgayā-śramaḥ //
api svacchajalā deva kalahaṃsāṅkasaikatā
varāhotkhātamṛtsneyaṃ puraḥ puṣkariṇī tava //
PNc_2.68
api svaccha-jalā deva kalahaṃsa-aṅka-saikatā varāha-utkhāta-mṛtsna īyaṃ puraḥ puṣkariṇī tava //
tvām ivārkakaraklāntam ākārayitum etayā
ayam ādhūtakahlārakalikaḥ preṣito 'nilaḥ //
PNc_2.69
tvām iva arka-kara-klāntam ākārayitum etayā ayam ādhūta-kahlārakalikaḥ preṣito 'nilaḥ //
latāpuṣpotkaraiḥ kīrṇo mārgo 'yam avagāhyatām
ito vanyebhamuktābhir imāḥ śarkarilā bhuvaḥ //
PNc_2.70
latā-puṣpa-utkaraiḥ kīrṇo mārgo 'yam avagāhyatām ito vanya-ibha-muktābhir imāḥ śarkarilā bhuvaḥ //
ity ukte masṛṇaṃ tena nṛpasya padam ādadhe
smitaṃ sarasvatīratnaparyaṅke dantavāsasi //
PNc_2.71
ity ukte masṛṇaṃ tena nṛpasya padam ādadhe smitaṃ sarasvatī-ratnaparyaṅke danta-vāsasi //
yaśobhaṭopadiṣṭena gatvā kiñcid ivādhvanā
prāpa puṣkariṇītīram avantitilako 'tha saḥ //
PNc_2.72
yaśobhaṭa-upadiṣṭena gatvā kiñ-cid iva adhvanā prāpa puṣkariṇī-tīram avanti-tilako 'tha saḥ //
karād anucaras tasya sāndrasvedajalāṅguleḥ
madhur manobhavasyeva saśaraṃ cāpam ādade //
PNc_2.73
karād anucaras tasya sāndra-sveda-jala-aṅguleḥ madhur manobhavasya iva sa-śaraṃ cāpam ādade //
atha snānādivarṇanam (PNc_p56051)
atha snāna-ādi-varṇanam
tataḥ snānecchayā spṛṣṭo visṛṣṭaśyāmakañcukaḥ
sa reje meghanirmuktaḥ paryāpta iva candramaḥ //
PNc_2.74
tataḥ snāna-icchayā spṛṣṭo visṛṣṭa-śyāma-kañcukaḥ sa reje megha-nirmuktaḥ paryāpta iva candramaḥ //
pramṛṣtamṛgayāreṇu tanmukhaṃ pārśvavartinā
ruruce mārutākṣiptaparāgam iva paṅkajam //
PNc_2.75
pramṛṣta-mṛgayā-reṇu tan-mukhaṃ pārśva-vartinā ruruce māruta-ākṣiptaparāgam iva paṅkajam //
nisargalalitā tasya vimuktālaṅkṛtis tanuḥ
lateva pārijātasya paryastastabakābhavat //
PNc_2.76
nisarga-lalitā tasya vimukta-alaṅkṛtis tanuḥ lata īva pārijātasya paryasta-stabaka ābhavat //
svedanunnāṅgavarṇasya sarasīm avagāhataḥ
vanyasyevābhavat tasya śrīḥ paryantavisarpiṇī //
PNc_2.77
sveda-nunna-aṅga-varṇasya sarasīm avagāhataḥ vanyasya iva abhavat tasya śrīḥ paryanta-visarpiṇī //
sa tasyāṃ dūravikṣiptavihagaśreṇimekhalaḥ
vijahāra yathākāmaṃ vilāsakusumāyudhaḥ //
PNc_2.78
sa tasyāṃ dūra-vikṣiptavihaga-śreṇi-mekhalaḥ vijahāra yathā-kāmaṃ vilāsa-kusumāyudhaḥ //
uvāha visphurannālakaṇṭakacchadmanāpi sā
tadaṅgayaṣṭisparśena romañcam iva padminī //
PNc_2.79
uvāha visphuran-nālakaṇṭaka-cchadmana āpi sā tad-aṅga-yaṣṭi-sparśena romañcam iva padminī //
tatas taraṅganirdhautam adhyāsya sa śilātalam
yaśaḥsnapitadiksīmā devaḥ sasnau yathāvidhi //
PNc_2.80
tatas taraṅga-nirdhautam adhyāsya sa śilā-talam yaśaḥ-snapita-dik-sīmā devaḥ sasnau yathā-vidhi //
tasyā-viralamattāliniḥsvanacchadmanā vane
agīyateva devasya latābhiḥ snānakautukam //
PNc_2.81
tasya a-virala-matta-aliniḥsvanac-chadmanā vane agīyata iva devasya latābhiḥ snāna-kautukam //
so dūrodastaparyastasapuṣpasalilāñjaliḥ
jagattamo'pahaṃ jyotis trayīmayam upasthitaḥ //
PNc_2.82
so dūra-udasta-paryastasa-puṣpa-salila-añjaliḥ jagat-tamo-'pahaṃ jyotis trayī-mayam upasthitaḥ //
tam ānarca sa rājendur maulau yasyendulekhayā
kriyate svardhunībālamṛṇālaśakalabhramaḥ //
PNc_2.83
tam ānarca sa rāja-indur maulau yasya indu-lekhayā kriyate svar-dhunī-bālamṛṇāla-śakala-bhramaḥ //
dhanyā hi tā vanalatā yatphalāny ajahāra sa
kāryataḥ sadṛśī tāsāṃ samudraraśanā mahī //
PNc_2.84
dhanyā hi tā vana-latā yat-phalāny ajahāra sa kāryataḥ sadṛśī tāsāṃ samudra-raśanā mahī //
nipīya nikhilavyaktarājacihnena pāṇinā
upāspṛśat sa cāmbhojakiñjalkakapiśaṃ payaḥ //
PNc_2.85
nipīya nikhila-vyaktarāja-cihnena pāṇinā upāspṛśat sa ca ambhojakiñjalka-kapiśaṃ payaḥ //
nīlātapatramitreṇa patreṇāmbujinībhuvā
nivāritoṣṇaḥ saśrīkaṃ latākuñjaṃ jagāma sa //
PNc_2.86
nīla-ātapatra-mitreṇa patreṇa ambujinī-bhuvā nivārita-uṣṇaḥ sa-śrīkaṃ latā-kuñjaṃ jagāma sa //
saparāge viśaśrāma kusumaprastare ca sa
lakṣmīkucāṅgarāgeṇa bhinne śeṣa ivācyutaḥ //
PNc_2.87
sa-parāge viśaśrāma kusuma-prastare ca sa lakṣmī-kuca-aṅga-rāgeṇa bhinne śeṣa iva acyutaḥ //
ramāṅgado 'pi nirvartya tvarayā kiṃ cid āhnikam
avāptasevāvasaraḥ paryupāsta viśāmpatim //
PNc_2.88
ramāṅgado 'pi nirvartya tvarayā kiṃ cid āhnikam avāpta-seva-avasaraḥ paryupāsta viśām-patim //
so bhṛṅgadhvaninā supto vipañcīnādabandhunā
tamālapallavais tena kiṃ cit kiṃ cid avījyata //
PNc_2.89
so bhṛṅga-dhvaninā supto vipañcī-nāda-bandhunā tamāla-pallavais tena kiṃ cit kiṃ cid avījyata //
nidrāgṛhītanirmuktalocano 'tha jahāra sa
ghanachāyāvṛtavyaktabhāsvato nabhasaḥ śriyam //
PNc_2.90
nidrā-gṛhīta-nirmuktalocano 'tha jahāra sa ghana-chāyā-āvṛta-vyaktabhāsvato nabhasaḥ śriyam //
pīnāṃsataṭasaṃśliṣṭapuṣpakesaraśobhinā
uṣaḥsākalpakeneva śayanīyam amucyate //
PNc_2.91
pīna-aṃsa-taṭa-saṃśliṣṭapuṣpa-kesara-śobhinā uṣaḥ-sa-ākalpakena-iva śayanīyam amucyate //
punar mṛgayāvihāraḥ (PNc_p60876)
punar mṛgayā-vihāraḥ
cakāra ca padaṃ citraḥ sa mṛgas tasya cetasi
lagnaṃ hi kim api kvāpi kṛcchrād ākṛṣyate manaḥ //
PNc_2.92
cakāra ca padaṃ citraḥ sa mṛgas tasya cetasi lagnaṃ hi kim api kva api kṛcchrād ākṛṣyate manaḥ //
prasādahṛdyālaṅkārais tena mūrtir abhūṣyata
atyujjvalaiḥ kavīndreṇa kālidāsena vāg iva //
PNc_2.93
prasāda-hṛdya-alaṅkārais tena mūrtir abhūṣyata atyujjvalaiḥ kavi-indreṇa kālidāsena vāg iva //
jagāhe sa mahāraṇyam aṃsāsaktadhanurlataḥ
upoḍhaśaśabhṛllekhaḥ sāyam abdhim ivāryamā //
PNc_2.94
jagāhe sa mahā-araṇyam aṃsa-āsakta-dhanur-lataḥ upoḍha-śaśabhṛl-lekhaḥ sāyam abdhim iva aryamā //
tasmin kusumakirmīratale ca vicacāra sa
sphurannakṣatraśabale nabhasīva niśākaraḥ //
PNc_2.95
tasmin kusuma-kirmīratale ca vicacāra sa sphuran-nakṣatra-śabale nabhasi iva niśākaraḥ //
mṛgānugamanirbandho na jagāmāsya mandatām
maithilīramaṇasyeva vipine pṛthivīpateḥ //
PNc_2.96
mṛga-anugama-nirbandho na jagāma asya mandatām maithilī-ramaṇasya iva vipine pṛthivī-pateḥ //
niśātikramaṇam (PNc_p62200)
niśā-atikramaṇam
tataḥ papāta jaladhau virocanaphaṇāmaṇiḥ
dināher nīyamānasya balātkāragarutmatā //
PNc_2.97
tataḥ papāta jaladhau virocana-phaṇā-maṇiḥ dina-aher nīyamānasya balāt-kāra-garutmatā //
śanaiḥ śanair atha vyomni mṛgāṅkaḥ padam ādadhe
saśaṅka iva bhūpālān mṛgayāsaktacetasaḥ //
PNc_2.98
śanaiḥ śanair atha vyomni mṛga-aṅkaḥ padam ādadhe sa-śaṅka iva bhū-pālān mṛgayā-āsakta-cetasaḥ //
ramāṅgadāstṛtasnigdhapallavaprastare tataḥ
vane rājendunā ninye tenendutilakā niśā //
PNc_2.99
ramāṅgada-āstṛta-snigdhapallava-prastare tataḥ vane rāja-indunā ninye tena indu-tilakā niśā //
atha mukharakhagāpanītanidraḥ kvacid api padmasarasy upāsya sandhyām
puno 'pi tam avekṣituṃ niśānte nṛpatir iyeṣṭa mṛgaṃ mṛgendrakalpaḥ //
PNc_2.100
atha mukhara-khaga-apanīta-nidraḥ kva-cid api padma-sarasy upāsya sandhyām puno 'pi tam avekṣituṃ niśā-ante nṛpatir iyeṣṭa mṛgaṃ mṛga-indra-kalpaḥ //
pañcaikena smara iva śarān pāṇinā hemapuṅkhān anyenorvīvijayi ca dhanuḥ sāhasāṅkaṃ dadhānaḥ
devaḥ sa atha vyavaharad ariṣu nyastapādaḥ pikālīnīḍanyañcanniculanicayaśyāmalāsu sthalīṣu //
PNc_2.101
pañca ekena smara iva śarān pāṇinā hema-puṅkhān anyenā urvī-vijayi ca dhanuḥ sāhasa-aṅkaṃ dadhānaḥ devaḥ sa atha vyavaharad ariṣu nyasta-pādaḥ pikālīnīḍa-nyañcan-nicula-nicaya-śyāmalāsu sthalīṣu //
iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye citra-mṛgā1valokano nāma dvitīyaḥ sargaḥ
tritīyaḥ sargaḥ
atha bahu carato 'sya cāpapāṇeś cakitavalanmṛgayūthavīkṣitasya
vanabhuvi sulabhaḥ pariśramo 'bhūn na tu hariṇaḥ sa hṛtendracāpaśobhaḥ //
PNc_3.1
atha bahu carato 'sya cāpa-pāṇeś cakita-valan-mṛga-yūtha-vīkṣitasya vana-bhuvi sulabhaḥ pariśramo 'bhūn na tu hariṇaḥ sa hṛta-indra-cāpa-śobhaḥ //
dhanuṣi tanubharaṃ nidhāya kiṃcit taruṇatamālavane vinītakhedaḥ
mṛgarudhirakalaṅkitena devaḥ samaviṣameṇa pathā puraḥ pratasthe //
PNc_3.2
dhanuṣi tanu-bharaṃ nidhāya kiṃcit taruṇa-tamāla-vane vinīta-khedaḥ mṛga-rudhira-kalaṅkitena devaḥ sama-viṣameṇa pathā puraḥ pratasthe //
vindhyakandarapraveśaḥ (PNc_p64636)
vindhya-kandara-praveśaḥ
atha sa caṭulaṣaṭpadopagītaṃ vanagajadānasugandhigandhavāham
parisaram abhinṛttanīlakaṇṭhaṃ nyaviśata vindhyanagendrakandarasya //
PNc_3.3
atha sa caṭula-ṣaṭpada-upagītaṃ vana-gaja-dāna-sugandhi-gandha-vāham parisaram abhinṛtta-nīlakaṇṭhaṃ nyaviśata vindhya-naga-indra-kandarasya //
caṭulakṛtakacagrahaḥ sa gacchan vanalatayā parihāsalolayeva
narapatir avaśaḥ kṛtaḥ sa kāmaṃ viyati mukhendum udañcayāṃ cakāra //
PNc_3.4
caṭula-kṛta-kaca-grahaḥ sa gacchan vana-latayā parihāsa-lolaya īva nara-patir avaśaḥ kṛtaḥ sa kāmaṃ viyati mukha-indum udañcayāṃ cakāra //
namad avanipatiḥ patiḥ prajānām ayi! capale nu vikṛṣyate kaceṣu
virama muhur itīva manyuguñjaddhvanibhir asāv alibhir latābhyadhāyi //
PNc_3.5
namad avani-patiḥ patiḥ prajānām ayi! capale nu vikṛṣyate kaceṣu virama muhur iti iva manyu-guñjaddhvanibhir asāv alibhir lata ābhyadhāyi //
katicidalinipītadhūpagandhān anativilambiparārdhyamauliratnān
tvaritam atha ramāṅgado 'sya keśān vipinalatāviṭapāntarāc cakarṣa //
PNc_3.6
kati-cid-ali-nipīta-dhūpa-gandhān an-ati-vilambi-parārdhya-mauli-ratnān tvaritam atha ramāṅgado 'sya keśān vipina-latā-viṭapa-antarāc cakarṣa //
haṃsadarśanam (PNc_p66033)
haṃsa-darśanam
nṛpatir atha tadonmukhaś carantaṃ jhaṭiti sitacchadam ambare dadarśa
dadhatam adhigatāṃ kuto 'pi cañcvā bisalatikām iva tārahāralekhām //
PNc_3.7
nṛpatir atha tada ūnmukhaś carantaṃ jhaṭiti sita-cchadam ambare dadarśa dadhatam adhigatāṃ kuto 'pi cañcvā bisa-latikām iva tāra-hāra-lekhām //
vikasitakumudacchadāvadāte tatanibhṛte patatāṃ tatī dadhānam
viracayitum upāyanaṃ nṛpendor navaghaṭite iva dantapatralekhe //
PNc_3.8
vikasita-kumuda-cchada-avadāte tata-nibhṛte patatāṃ tatī dadhānam viracayitum upāyanaṃ nṛpa-indor nava-ghaṭite iva danta-patra-lekhe //
citam atanu visarpatā samantāt kiraṇalatānikareṇa hārayaṣṭeḥ
sitamaṇimayasūcinirmitasya sthitam iva jaṅgamapañjarasya madhye //
PNc_3.9
citam a-tanu visarpatā samantāt kiraṇa-latā-nikareṇa hāra-yaṣṭeḥ sita-maṇi-maya-sūci-nirmitasya sthitam iva jaṅgama-pañjarasya madhye //
taralamaṇirucāvṛtaṃ prakṛtyā vidalitavidrumakandakāñcituṇḍam
praṇayanihitapādayāvakāṅkaṃ kamalavanasthitilolayeva lakṣmyā //
PNc_3.10
tarala-maṇi-rucā āvṛtaṃ prakṛtyā vidalita-vidruma-kanda-kāñci-tuṇḍam praṇaya-nihita-pāda-yāvaka-aṅkaṃ kamala-vana-sthiti-lolaya īva lakṣmyā //
caraṇayugatale vibhātakālasphuṭitajapākusumābhitāmrabhāsi
svayam iva nalinīvanaprasūteḥ paricayataḥ kṛtakāntisaṃvibhāgam //
PNc_3.11
caraṇa-yuga-tale vibhāta-kālasphuṭita-japā-kusuma-abhitāmra-bhāsi svayam iva nalinī-vana-prasūteḥ paricayataḥ kṛta-kānti-saṃvibhāgam //
pratipadam atidīrghahārabhārāt avanamadunnamayantam uttamāṅgam
śirasi nipatato nikāmam uṣṇān ahimarucaḥ kiraṇān ivotkṣipantam //
PNc_3.12
pratipadam atidīrgha-hāra-bhārāt avanamad-unnamayantam uttamāṅgam śirasi nipatato nikāmam uṣṇān a-hima-rucaḥ kiraṇān iva utkṣipantam //
vivṛtamukhadhṛtasya niṣpatadbhis taralamaṇer aruṇasya kāntileśaiḥ
aviratam aravindavṛndapītān madhupṛṣatān iva bhūyasodvamantam //
PNc_3.13
vivṛta-mukha-dhṛtasya niṣpatadbhis tarala-maṇer aruṇasya kānti-leśaiḥ a-viratam aravinda-vṛnda-pītān madhupṛṣatān iva bhūyasa ūdvamantam //
parikhacitam ayatnapūritāśair aviralamauktikadāmaraśmijālaiḥ
yaśa iva parabhūtabhṛtāṃ niruddhya prasabham upāhṛtam ātmano yaśobhiḥ //
PNc_3.14
parikhacitam a-yatna-pūrita-āśair a-virala-mauktika-dāma-raśmi-jālaiḥ yaśa iva para-bhūta-bhṛtāṃ niruddhya prasabham upāhṛtam ātmano yaśobhiḥ //
abhinavabisaśaṅkayāpahṛtya sphaṭikamayīm asamakṣam akṣamālām
vihagam iva vimānahaṃsapaṅkter vighaṭitam ekataraṃ caturmukhasya //
PNc_3.15
abhinava-bisa-śaṅkaya āpahṛtya sphaṭika-mayīm a-samakṣam akṣa-mālām vihagam iva vimāna-haṃsa-paṅkter vighaṭitam ekataraṃ caturmukhasya //
cyutam iva sitacāmaraṃ maghoneḥ śramajaḍavāravilāsinīkarāgrāt
apahṛtam iva lolapatrajālaṃ surasaritaḥ pavanena puṇḍarīkam //
PNc_3.16
cyutam iva sita-cāmaraṃ maghoneḥ śrama-jaḍa-vāra-vilāsinī-kara-agrāt apahṛtam iva lola-patra-jālaṃ surasaritaḥ pavanena puṇḍarīkam //
harahasitasitaṃ divāpi kāntistabakam ivāpatitam sudhākarasya
api patitam ivāntarikṣapīlor maghavadibhasya vilāsakarṇaśaṅkham //
PNc_3.17
hara-hasita-sitaṃ diva āpi kāntistabakam ivā apatitam sudhā-ākarasya api patitam iva antarikṣa-pīlor maghavad-ibhasya vilāsa-karṇa-śaṅkham //
sa ca pariṇatalodhradhūliśuklas taralam avantipateś cakāra cetaḥ
kisalayam iva bālacandanasya stimitagatir malayācalendravātaḥ //
PNc_3.18
sa ca pariṇata-lodhra-dhūli-śuklas taralam avanti-pateś cakāra cetaḥ kisalayam iva bāla-candanasya stimita-gatir malaya-acala-indra-vātaḥ //
nāyakavarṇanam (PNc_p69700)
nāyaka-varṇanam
avadad atha vibuddhapuṇḍarīkapratimam upāntacare nidhāya cakṣuḥ
daśanamaṇimayūkhabhinnavarṇāṃ girim iti mālavarājapūrṇacandraḥ //
PNc_3.19
avadad atha vibuddha-puṇḍarīkapratimam upānta-care nidhāya cakṣuḥ daśana-maṇi-mayūkha-bhinna-varṇāṃ girim iti mālava-rāja-pūrṇa-candraḥ //
surabhikusumacumbināvanamrām alipaṭalena latām imāṃ vinā me
khagam amum upadarśayet ka evaṃ gaganaramāpatipāñcajanyam anyaḥ //
PNc_3.20
surabhi-kusuma-cumbina āvanamrām ali-paṭalena latām imāṃ vinā me khagam amum upadarśayet ka evaṃ gagana-ramā-pati-pāñca-janyam anyaḥ //
smaravarakarihastaśīkarāṇām vidadhati rucayo navahāramauktikānām
vidadhati rucayo 'sya canncukoṭau kavalitabālamṛṇālasūtralīlām //
PNc_3.21
smara-vara-kari-hasta-śīkarāṇām vidadhati rucayo nava-hāra-mauktikānām vidadhati rucayo 'sya canncu-koṭau kavalita-bāla-mṛṇāla-sūtra-līlām //
ayi! kathaya sitacchadaḥ kva cāyaṃ vananalinīpulināntabaddhavāsaḥ
avanipatikalatrakaṇṭhayogyaḥ kva ca śaśibandhur anargha eṣa hāraḥ //
PNc_3.22
ayi! kathaya sita-cchadaḥ kva cāyaṃ vana-nalinī-pulina ānta-baddha-vāsaḥ avani-pati-kalatra-kaṇṭha-yogyaḥ kva ca śaśi-bandhur anargha eṣa hāraḥ //
vanabhuvipatitaḥ kuto 'yam asyāṃ katham ayam asya mukhātithitvam āptaḥ?
guruvibhavapadasya kasya vā syād ayam iti me na paricchinatti cetaḥ //
PNc_3.23
vana-bhuvi-patitaḥ kuto 'yam asyāṃ katham ayam asya mukha-ātithitvam āptaḥ? guru-vibhava-padasya kasya vā syād ayam iti me na paricchinatti cetaḥ //
ayam ucitataraḥ phaṇistriyo vā kucakalaśāntaramartyayoṣito vā ?
niyatam udadhim udram īdṛśāni kṣititalam ābharaṇāni na spṛśanti //
PNc_3.24
ayam ucitataraḥ phaṇi-striyo vā kuca-kalaśa-antara-martya-yoṣito vā ? niyatam udadhim udram īdṛśāni kṣiti-talam ābharaṇāni na spṛśanti //
kim aparam anugamya eṣa haṃsaḥ śramajaḍapakṣatirāvayor vanānte
ayi! yad ayam avāmanasya bhūmir mukhadhṛtahāralataḥ kutūhalasy //
PNc_3.25
kim aparam anugamya eṣa haṃsaḥ śrama-jaḍa-pakṣa-tirāvayor vana-ante ayi! yad ayam a-vāmanasya bhūmir mukha-dhṛta-hāra-lataḥ kutūhalasy //
ramāṅgadavākyam (PNc_p71864)
ramāṅgada-vākyam
iti viratavacasy udīrya tasmin kṛtini nṛpe paramāravaṃśaketau
sphuradadharavikīrṇadantakāntiprasaram idaṃ jagade ramāṅgadena //
PNc_3.26
iti virata-vacasy udīrya tasmin kṛtini nṛpe paramāra-vaṃśa-ketau sphurad-adhara-vikīrṇa-danta-kāntiprasaram idaṃ jagade ramāṅgadena //
jaḍarucir api rocate na kasmai katham api dīrghaguṇena labdhasaṅgaḥ
naravara yad anena hāradāmnā tava patagaḥ spṛhaṇīya eṣa jātaḥ //
PNc_3.27
jaḍa-rucir api rocate na kasmai katham api dīrgha-guṇena labdha-saṅgaḥ nara-vara yad anena hāra-dāmnā tava patagaḥ spṛhaṇīya eṣa jātaḥ //
upavana iva sambhavaḥ kadācin nṛpa ghaṭate vipine 'pi hārayaṣṭeḥ
yad asurasuranāgarājakanyā iha viharanti nagendrakandareṣu //
PNc_3.28
upavana iva sambhavaḥ kadācin nṛpa ghaṭate vipine 'pi hāra-yaṣṭeḥ yad asura-sura-nāga-rāja-kanyā iha viharanti naga-indra-kandareṣu //
śakunir ayam ito digantalagnair anupamamauktikanirgatair mayūkhaiḥ
tava viracayatīva sūtrapātaṃ sukṛtanidhāna! bhaviṣyataḥ śubhasya //
PNc_3.29
śakunir ayam ito dig-anta-lagnair an-upama-mauktika-nirgatair mayūkhaiḥ tava viracayati iva sūtra-pātaṃ sukṛta-nidhāna! bhaviṣyataḥ śubhasya //
drutam ayam anugamyatām idānīm anugamanena yato 'sya hāralābhaḥ
phalam adhikam ato 'pi naḥ kadācit kim api bhaved ayam asya hetuḥ //
PNc_3.30
drutam ayam anugamyatām idānīm anugamanena yato 'sya hāra-lābhaḥ phalam adhikam ato 'pi naḥ kadācit kim api bhaved ayam asya hetuḥ //
taruviṭapalatāntareṇa gacchan bhuvam abhajan bahumuktameghavartmā
ayam atiguruhārabhārajātāṃ śramajaḍatāmalam ātmano vyanakti //
PNc_3.31
taru-viṭapa-latā-antareṇa gacchan bhuvam abhajan bahu-mukta-megha-vartmā ayam ati-guru-hāra-bhāra-jātāṃ śrama-jaḍa-tāmalam ātmano vyanakti //
nayanapatham ayaṃ yathā tavārāt tvam api tathāsya sitacchadasya yātaḥ
avanitalamṛgāṅka! yad vanāntaś cakitam ivāyam itas tataḥ prayāti //
PNc_3.32
nayana-patham ayaṃ yathā tavā arāt tvam api tatha āsya sita-cchadasya yātaḥ avani-tala-mṛga-aṅka! yad vana-antaś cakitam iva ayam itas tataḥ prayāti //
niculavanam atītya vartate 'yam purata imām ayam abjinīm upetaḥ
navajaladharaśaṅkayeva śaṅke taruṇatamālavanādito nivṛttaḥ //
PNc_3.33
nicula-vanam atītya vartate 'yam purata imām ayam abjinīm upetaḥ nava-jala-dhara-śaṅkaya īva śaṅke taruṇa-tamāla-vana-ādito nivṛttaḥ //
kisalayakalitāñjaliṃ tvarāvān ayam upasarpati nīlasinduvāram
kṣaṇam ayam iha bālacūtamaulau vicakilamālyavilāsam ādadhāti //
PNc_3.34
kisalaya-kalita-añjaliṃ tvarāvān ayam upasarpati nīla-sindu-vāram kṣaṇam ayam iha bāla-cūta-maulau vicakila-mālya-vilāsam ādadhāti //
ayam abhinavakarṇikārayaṣṭiṃ jhaṭiti ghanastabakastanīm upaiti
ayam aticapalo nisargaraktāṃ sthalanalinīm avadhīrya deva! yātaḥ //
PNc_3.35
ayam abhinava-karṇikā-āra-yaṣṭiṃ jhaṭiti ghana-stabaka-stanīm upaiti ayam aticapalo nisarga-raktāṃ sthala-nalinīm avadhīrya deva! yātaḥ //
ayam iha hi latām upaiti kaundīṃ kusumavatīṃ navamādhavīṃ vilaṅghya
kvaṇadalivalayāsu nāsu tena skhalitam itaḥ sahakāramañjarīṣu //
PNc_3.36
ayam iha hi latām upaiti kaundīṃ kusumavatīṃ nava-mādhavīṃ vilaṅghya kvaṇad-ali-valayāsu nā asu tena skhalitam itaḥ sahakāra-mañjarīṣu //
abhisarati vanasthalīm ivaitāṃ madanavatīmayamūḍhakāmilīlaḥ
sphuradatanuśilīmukhasya cāgre vicarati karṇe ivāyam arjunasya //
PNc_3.37
abhisarati vana-sthalīm iva etāṃ madanavatī-maya-mūḍha-kāmi-līlaḥ sphurad-atanu-śilīmukhasya ca agre vicarati karṇe iva ayam arjunasya //
śramam apaharatas tanūrmivātair ayam atithir vanapalvalasya jātaḥ
tarutatiṣu tirohito 'yam etāsv ayam aravindavanād ivojjihīte //
PNc_3.38
śramam apaharatas tanu-ūrmi-vātair ayam atithir vana-palvalasya jātaḥ taru-tatiṣu tirohito 'yam etāsv ayam aravinda-vanād iva ujjihīte //
kurabakavanataḥ kadambarājiṃ vrajati tato mucakundakānanāni
iti nagam avagāhate sahāras tvam iva dhrtaklama eṣa rājahaṃsaḥ //
PNc_3.39
kurabaka-vanataḥ kadamba-rājiṃ vrajati tato mucakunda-kānanāni iti nagam avagāhate sa-hāras tvam iva dhrta-klama eṣa rājahaṃsaḥ //
kuru vijayam ito mamārpya etad dhanur adhunā sasuvarṇapuṅkhabāṇam
yad ayam itagatir gato 'tidūraṃ jalapatagaḥ saha naḥ kutūhalena //
PNc_3.40
kuru vijayam ito mama arpya etad dhanur adhunā sa-suvarṇa-puṅkha-bāṇam yad ayam ita-gatir gato 'tidūraṃ jala-patagaḥ saha naḥ kutūhalena //
haṃsānugamanam (PNc_p76395)
haṃsa-anugamanam
iti kathayati cāpam arpayitvā samam iṣubhiḥ sa ramāṅgade narendras
patagam anu tam āttahāraṃ harati na kaṃ navavastusaṃprayogaḥ //
PNc_3.41
iti kathayati cāpam arpayitvā samam iṣubhiḥ sa ramāṅgade nara-indras patagam anu tam āttahāraṃ harati na kaṃ nava-vastu-saṃprayogaḥ //
ṛju tam atha vihāyasā vrajantam rabhasavaśād anugacchato nṛpasya
samajani bhṛśam āyato 'sya panthās taruviṭapāvaṭavarjanena vakraḥ //
PNc_3.42
ṛju tam atha vihāyasā vrajantam rabhasa-vaśād anugacchato nṛpasya samajani bhṛśam āyato 'sya panthās taru-viṭapa-avaṭa-varjanena vakraḥ //
nṛpatir anuyayau vane vihaṅgaṃ nṛpatim abhi praṇayī ramāṅgado 'pi
śrutam iva viśadaṃ śucir vivekaḥ kṛtini vivekam ivāntaraḥ prasādaḥ //
PNc_3.43
nṛ-patir anuyayau vane vihaṅgaṃ nṛpatim abhi praṇayī ramāṅgado 'pi śrutam iva viśadaṃ śucir vivekaḥ kṛtini vivekam iva antaraḥ prasādaḥ //
atha kamalasarastaraṅgadolācalayavilolarathāṅganāmayugmam
madakalakalahaṃsanādakṛṣṭaḥ śramaviveśaḥ saḥ sitacchadaḥ prapede //
PNc_3.44
atha kamala-saras-taraṅga-dolācalaya-vilola-rathāṅganāma-yugmam mada-kala-kalahaṃsa-nāda-kṛṣṭaḥ śrama-viveśaḥ saḥ sita-cchadaḥ prapede //
vilulitakabarīkalāpamālyā mṛdunavaśaivalamekhalā vahantyaḥ
ratiraṇam avasāya yatra nityaṃ saha ramaṇair amarāṅganā ramante //
PNc_3.45
vilulita-kabarī-kalāpa-mālyā mṛdu-nava-śaivala-mekhalā vahantyaḥ rati-raṇam avasāya yatra nityaṃ saha ramaṇair amara-aṅganā ramante //
salilagatadhiyātha tena dūrāt sa gurur amucyata niḥsahena hāraḥ
jaḍahṛtahṛdayāḥ kiyac ciraṃ vā guṇamahatām iha bhāram udvahanti //
PNc_3.46
salila-gata-dhiya ātha tena dūrāt sa gurur amucyata niḥsahena hāraḥ jaḍa-hṛta-hṛdayāḥ kiyac ciraṃ vā guṇa-mahatām iha bhāram udvahanti //
sa ca vitatamarīcicañculekho vigalitahāralatāmiṣeṇa haṃsaḥ
pariṇatabisakāṇḍabhaṅgapītaṃ paya iva vistṛtadhāram ujjagāra //
PNc_3.47
sa ca vitata-marīci-cañcu-lekho vigalita-hāra-latāmiṣeṇa haṃsaḥ pariṇata-bisa-kāṇḍa-bhaṅga-pītaṃ paya iva vistṛta-dhāram ujjagāra //
atha kanakamṛṇālikāyugasya dyutinicayena citaṃ visarpatādhaḥ
aśiśiramahaso visāriṇā khe valayitam aṃśulatākadambakena //
PNc_3.48
atha kanaka-mṛṇālikā-yugasya dyuti-nicayena citaṃ visarpata ādhaḥ a-śiśira-mahaso visāriṇā khe valayitam aṃśu-latā-kadambakena //
taṭabhuvi tam apaśyad āpatantaṃ patir avane ravataṃsitāyatākṣaḥ
sitam abhinavahemadaṇḍaśobhi sphaṭikaśalākam ivātapatram aindram //
PNc_3.49
taṭa-bhuvi tam apaśyad āpatantaṃ patir avane rava-taṃsita-āyata-akṣaḥ sitam abhinava-hema-daṇḍa-śobhi sphaṭika-śalākam ivā atapatram aindram //
sarasi dhavalite tataḥ samantād amṛtamarīciruceva tasya kāntyā
vyadhita balavatī viyogapīḍā padam apade hṛdayeṣu cakranāmnām //
PNc_3.50
sarasi dhavalite tataḥ samantād amṛta-marīci-ruca īva tasya kāntyā vyadhita balavatī viyoga-pīḍā padam apade hṛdayeṣu cakra-nāmnām //
ativitataguṇaikadhāmni tasmin vidhuram adhaḥpatite viśuddhibhāji
katham api vasudhādhipaḥ pramodaṃ jhaṭiti jagāma guṇiṣv amatsaro hi //
PNc_3.51
ativitata-guṇa-eka-dhāmni tasmin vidhuram adhaḥ-patite viśuddhi-bhāji katham api vasudhā-adhipaḥ pramodaṃ jhaṭiti jagāma guṇiṣv amatsaro hi //
atha nabhasi piśaṅgasāndhyarāgacchurita ivāmbaranimnagātaraṅgam
kiyad api sarasas taṭe sa gatvā kamalarajaḥkapiśe dadarśa hāram //
PNc_3.52
atha nabhasi piśaṅga-sāndhya-rāgacchurita iva ambara-nimnag-ātaraṅgam kiyad api sarasas taṭe sa gatvā kamala-rajaḥ-kapiśe dadarśa hāram //
sa ca sapadi ramāṅgadopanītaṃ kanakasaroruhakāntinā kareṇa
nijayaśa iva mūrtam ādade taṃ bhuvanatalābhayadānadīkṣitena //
PNc_3.53
sa ca sapadi ramāṅgada-upanītaṃ kanaka-saroruha-kāntinā kareṇa nija-yaśa iva mūrtam ādade taṃ bhuvana-tala-abhaya-dāna-dīkṣitena //
sujanam iva guṇair upoḍhaśobhaṃ śucitarabālamṛṇālasūtradīrghaiḥ
ahamahamikayā kṛtapraveśaṃ taraṇikaraglapitair ivendupādaiḥ //
PNc_3.54
sujanam iva guṇair upoḍha-śobhaṃ śucitara-bāla-mṛṇāla-sūtra-dīrghaiḥ aham-ahamikayā kṛta-praveśaṃ taraṇi-kara-glapitair iva-indu-pādaiḥ //
dadhatam aruṇam aṅgarāgaśeṣaṃ kvacid api yaṣṭiṣu tāramauktikāsu
ghaṭitam iva navātapena kiṃcid bahunavayā śaśalakṣmaṇas tviṣā ca //
PNc_3.55
dadhatam aruṇam aṅga-rāga-śeṣaṃ kva-cid api yaṣṭiṣu tāra-mauktikāsu ghaṭitam iva nava-ātapena kiṃ-cid bahu-navayā śaśalakṣmaṇas tviṣā ca //
ativitataruciṃ vahantam antas taralamaṇiṃ taruṇendragopaśr̆bham
aviralam asakṛnnivāsalagnaṃ lalitavadhūhṛdayād ivānurāgam //
PNc_3.56
ativitata-ruciṃ vahantam antas tarala-maṇiṃ taruṇa-indragopa-śr̆bham aviralam asakṛn-nivāsa-lagnaṃ lalita-vadhū-hṛdayād iva anurāgam //
katicid api latāntare dadhānaṃ mṛgamadaliptatalāni mauktikāni
śabalajalalavair ivāttajanmāny ayam aranadīyamunātither ghanasya //
PNc_3.57
kati-cid api latā-antare dadhānaṃ mṛga-mada-lipta-talāni mauktikāni śabala-jala-lavair ivā atta-janmāny ayam ara-nadī-yamunā-ātither ghanasya //
anuguṇapadavīvinirgatāsu pratilatam āyatamauktikaprabhāsu
rajanikaramarīcisūcidīrghair bahubhir iva grathitaṃ mṛṇālasūtraiḥ //
PNc_3.58
anuguṇa-padavī-vinirgatāsu pratilatam āyata-mauktika-prabhāsu rajani-kara-marīci-sūci-dīrghair bahubhir iva grathitaṃ mṛṇālasūtraiḥ //
atidṛḍham anuraktayā vitīrṇaṃ mukharamahodadhimekhalāṃ vahantyā
urasi nihitabandhujīvam urvyā vicakilamālyam iva svayaṃvarāya //
PNc_3.59
atidṛḍham anuraktayā vitīrṇaṃ mukhara-mahā-udadhi-mekhalāṃ vahantyā urasi nihita-bandhu-jīvam urvyā vicakila-mālyam iva svayaṃ-varāya //
arucad atha kare sa tasya bibhrad yuvatiradacchadakāntimadhyaratnam
kim api manasijena śāsanāṅkaḥ prahitanijāyudhacitrapuṣpamudraḥ //
PNc_3.60
arucad atha kare sa tasya bibhrad yuvati-rada-cchada-kānti-madhya-ratnam kim api manasijena śāsana-aṅkaḥ prahita-nija-āyudha-citra-puṣpa-mudraḥ //
śaśikararucā sa tena reje mṛdukarapuṣkaravartinā narendraḥ
amarapuradhunīsamuddhṛtena tridaśakarīva mṛṇālakandalena //
PNc_3.61
śaśi-kara-rucā sa tena reje mṛdu-kara-puṣkara-vartinā nara-indraḥ amara-pura-dhunī-samuddhṛtena tridaśa-kari īva mṛṇāla-kandalena //
urasi narapateḥ pataṃś cakāśe kanakaśilāvipule tadaṃśupūraḥ
akhilabhuvanakośarājalakṣmyā nihita ivādhikam utkyā kaṭākṣaḥ //
PNc_3.62
urasi nara-pateḥ pataṃś cakāśe kanaka-śilā-vipule tad-aṃśu-pūraḥ akhila-bhuvana-kośa-rāja-lakṣmyā nihita iva adhikam utkyā kaṭa-akṣaḥ //
vikṛtir udadhiśuktieṣu cyutānāṃ dhruvam iyam indukalāsudhālavānām
jaladajalakaṇodbhaveṣu kāmaṃ nivasati kāntir iyaṃ na mauktikeṣu //
PNc_3.63
vikṛtir udadhi-śuktieṣu cyutānāṃ dhruvam iyam indu-kalā-sudhā-lavānām jalada-jala-kaṇa-udbhaveṣu kāmaṃ nivasati kāntir iyaṃ na mauktikeṣu //
na kim ayam uḍumaṇḍalāpavādaḥ kumudavanāni puro 'sya na trapante
katham ayam avadhir na muktibhājām iti tam avekṣya sa cintayāṃ cakāra //
PNc_3.64
na kim ayam uḍu-maṇḍala-apavādaḥ kumuda-vanāni puro 'sya na trapante katham ayam avadhir na muktibhājām iti tam avekṣya sa cintayāṃ cakāra //
sphuradudaraniveśitendranīlāṃ madajalarājim iva smaradvipasya
avanipatir apaśyad akṣarāṇāṃ tatim atha hāramṛṇālikāntarāle //
PNc_3.65
sphurad-udara-niveśita-indranīlāṃ mada-jala-rājim iva smara-dvipasya avani-patir apaśyad akṣarāṇāṃ tatim atha hāra-mṛṇālikā-antarāle //
abhinavalikhitām iva praśatiṃ madanamahānṛpateḥ sa pārthivendraḥ
iti nibiḍakutūhalākulas tāṃ lalitapadābharaṇām avācayac ca //
PNc_3.66
abhinava-likhitām iva praśatiṃ madana-mahā-nṛpateḥ sa pārthiva-indraḥ iti nibiḍa-kutūhala-ākulas tāṃ lalita-pada-ābharaṇām avācayac ca //
``manasijavaravīravaijantyās tribhuvanadurlabhavibhramaikabhūmeḥ
kucamukulavicitrapatravallīparicita eṣa sadā śaśiprabhāyāḥ'' //
PNc_3.67
``manasija-vara-vīra-vaijantyās tri-bhuvana-durlabha-vibhrama-eka-bhūmeḥ kuca-mukula-vicitra-patra-vallīparicita eṣa sadā śaśiprabhāyāḥ'' //
kim u vipulam imaṃ manuṣyalokaṃ puram uta parvatapakṣaśātanasya
kim u yuvatir iyaṃ bhujaṅgabhartur bhuvanam alaṅkurute śaśiprabheti //
PNc_3.68
kim u vipulam imaṃ manuṣya-lokaṃ puram uta parvata-pakṣa-śātanasya kim u yuvatir iyaṃ bhujaṅga-bhartur bhuvanam alaṅkurute śaśiprabha īti //
vadati śaśimukhīm itas na dūre taruṇavilepanabhinna eṣa hāraḥ
saritam iva vanāntare samīraḥ sphutitasaroruhareṇunā piśaṅgaḥ //
PNc_3.69
vadati śaśi-mukhīm itas na dūre taruṇa-vilepana-bhinna eṣa hāraḥ saritam iva vana-antare samīraḥ sphutita-saroruha-reṇunā piśaṅgaḥ //
kusumaśarasakhasya kasya cit kiṃ samajani nākatalādhidevateyam
uta mukulitamanmathāvatāre pathi vicare 'dhinākakanyakānām //
PNc_3.70
kusumaśara-sakhasya kasya cit kiṃ samajani nāka-tala-adhidevata īyam uta mukulita-manmatha-avatāre pathi vicare 'dhināka-kanyakānām //
api kṛtanayanotsavena tanvī taruṇasudhāmadhureṇa darśanena
mudam upajaned vane kim eṣā ? mama śaradindukaleva kairavasya //
PNc_3.71
api kṛta-nayana-utsavena tanvī taruṇa-sudhā-madhureṇa darśanena mudam upajaned vane kim eṣā ? mama śarad-indu-kala īva kairavasya //
iti kiyad api yāvad eva cintāvaśam agamat sa manuṣyalokapālaḥ
dhanur api niculaṃ vidhāya tāvat kusumaśaro 'sya babhūva pārśvavartī //
PNc_3.72
iti kiyad api yāvad eva cintāvaśam agamat sa manuṣya-loka-pālaḥ dhanur api niculaṃ vidhāya tāvat kusuma-śaro 'sya babhūva pārśvavartī //
atha sambhramād anucareṇa nihitatamālapallave
āsta tarukusumasaṃvalite sarasaḥ saḥ saikataśilātale nṛpaḥ //
PNc_3.73
atha sambhramād anucareṇa nihita-tamāla-pallave āsta taru-kusuma-saṃvalite sarasaḥ saḥ saikata-śilā-tale nṛpaḥ //
ālakṣya stanasakhyalakṣmaṇi tatas tasmin kuraṅgīdṛśo muktādāmni karodarapraṇayitām āpte tuṣāratviṣi
vismṛtyā sahasā hṛtaṃ caturayā kroḍīkṛtaṃ cintayā cetaḥ śrīnavasāhasāṅkanṛpater utkaṇṭhayākṛṣyata //
PNc_3.74
ālakṣya stana-sakhya-lakṣmaṇi tatas tasmin kuraṅgī-dṛśo muktā-dāmni kara-udara-praṇayitām āpte tuṣāra-tviṣi vismṛtyā sahasā hṛtaṃ caturayā kroḍīkṛtaṃ cintayā cetaḥ śrī-navasāhasāṅka-nṛpater utkaṇṭhayā ākṛṣyata //
iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā-hāra-lābho nāma tṛtīyaḥ sargaḥ
caturthaḥ sargaḥ
tataḥ saś cetasy avanīpatir dadhe śaśiprabhālokamahotsavaspṛhām
upoḍharāgām udadhis taṭodare navodgatāṃ vidrumakandalīm iva //
PNc_4.1
tataḥ saś cetasy avanī-patir dadhe śaśiprabhā-āloka-mahā-utsava-spṛhām upoḍha-rāgām udadhis taṭa-udare nava-udgatāṃ vidruma-kandalīm iva //
śaśiprabhāśānalinīmṛṇālatām upāgate mauktikadāmni sādaraḥ
tadāgate dūta iva nyaveśayat sa darśitapremalave vilocane //
PNc_4.2
śaśiprabhā-āśā-nalinī-mṛṇālatām upāgate mauktika-dāmni sa-ādaraḥ tad-āgate dūta iva nyaveśayat sa darśita-prema-lave vilocane //
punaḥ punaḥ ṣaṭpadarājimecakāṃ tadindranīlākṣarapaṅktim aikṣata
sa tatkṣanān manmathajātavedasaṃ tanīyasīṃ dhūmalatām ivodgatām //
PNc_4.3
punaḥ punaḥ ṣaṭpada-rāji-mecakāṃ tad-indranīla-akṣara-paṅktim aikṣata sa tat-kṣanān manmatha-jātavedasaṃ tanīyasīṃ dhūma-latām iva udgatām //
sugandhihārād anulepanaṃ kare samunmiṣatsvedalave vilumpati
asaṅgatāyā api dīrghacakṣuṣaḥ payodharaspṛśam ivāsasāda sa //
PNc_4.4
sugandhi-hārād anulepanaṃ kare samunmiṣat-sveda-lave vilumpati a-saṅgatāyā api dīrgha-cakṣuṣaḥ payodhara-spṛśam ivā asasāda sa //
tadīyanāmāṅkalipiṃ śanaiḥ śanaiḥ salīlam āvartayituṃ pracakrame
parisphuratpallavapāṭalādharo rahasyavidyām iva manmathasya sa //
PNc_4.5
tadīya-nāma-aṅka-lipiṃ śanaiḥ śanaiḥ sa-līlam āvartayituṃ pracakrame parisphurat-pallava-pāṭala-adharo rahasya-vidyām iva manmathasya sa //
anekarūpālikhanapragalbhayā sutīkṣṇayā vartikayeva cintayā
sas tām anāptekṣaṇasaṃstavāṃ purā lilekha citte muhur anyathānyathā //
PNc_4.6
aneka-rūpa-ālikhana-pragalbhayā sutīkṣṇayā vartikaya īva cintayā sas tām anāpta-īkṣaṇa-saṃstavāṃ purā lilekha citte muhur anyatha ānyathā //
anaṅgacaṇḍātapataptayos tadā śaśiprabhāvibhramadarśanaṃ prati
dvayor abhūd utsukatā vanāntare vilāsinas tasya ca kairavasya ca //
PNc_4.7
anaṅga-caṇḍa-ātapa-taptayos tadā śaśiprabhā-vibhrama-darśanaṃ prati dvayor abhūd utsukatā vana-antare vilāsinas tasya ca kairavasya ca //
udagradigvāraṇahastahāriṇā sa dakṣiṇena sphuratā ca bahunā
sthirīkṛtāśo manāsāpi durlabhām adurlabhām indumukhīm amanyata //
PNc_4.8
udagra-dig-vāraṇa-hasta-hāriṇā sa dakṣiṇena sphuratā ca bahunā sthirīkṛta-āśo manāsa āpi durlabhām a-durlabhām indu-mukhīm amanyata //
puro vimuñcannayane yadṛcchayā nṛpas tamāladrumakānanodare
apaśyad atravāsare vilāsinīṃ payodhamadhye śaśinaḥ kalām iva //
PNc_4.9
puro vimuñcan-nayane yadṛcchayā nṛpas tamāla-druma-kānana-udare apaśyad atra-vāsare vilāsinīṃ payodha-madhye śaśinaḥ kalām iva //
nāyakavākyam (PNc_p89680)
nāyaka-vākyam
athaiṣa dīrghā darśanārciṣaḥ kiran mukhāmṛtāṃśoḥ kiraṇacchaṭā iva
nirīkṣya tām unmadahaṃsagāminīṃ ramāṅgadaṃ sasmitam ity avocat //
PNc_4.10
atha eṣa dīrghā darśana-arciṣaḥ kiran mukha-amṛta-aṃśoḥ kiraṇa-cchaṭā iva nirīkṣya tām unmada-haṃsa-gāminīṃ ramāṅgadaṃ sa-smitam ity avocat //
śanaiś carantī vipine tava sthitā nitambinī kaccid iyaṃ dṛśaḥ pathi?
adhīratāṃ dakṣiṇamātariśvanā lateva nītā masṛṇena mādhavī //
PNc_4.11
śanaiś carantī vipine tava sthitā nitambinī kac-cid iyaṃ dṛśaḥ pathi? a-dhīratāṃ dakṣiṇa-mātariśvanā lata īva nītā masṛṇena mādhavī //
yutā sitābhaiḥ sumanobhir etayā pariślatheyaṃ kabarī niyamyate
udastabhāsvatkarakāntayā śriyā dinasya tārāśabaleva śarvarī //
PNc_4.12
yutā sita-ābhaiḥ sumanobhir etayā pariślatha īyaṃ kabarī niyamyate udasta-bhāsvat-kara-kāntayā śriyā dinasya tārā-śabala īva śarvarī //
asatkaver vāg iva vītasauṣṭhavaṃ niveśayantī padam avyavasthayā
asāv anekaskhalitaiḥ samākulā vimucya mārgaṃ kim itaḥ pratiṣṭhate //
PNc_4.13
asat-kaver vāg iva vīta-sauṣṭhavaṃ niveśayantī padam avyavasthayā asāv aneka-skhalitaiḥ samākulā vimucya mārgaṃ kim itaḥ pratiṣṭhate //
haṭhena netuṃ vaśatām ivātmano mano'bhirāmāsu vilāsabhaṅgiṣu
dhṛtāṃśukā tābhir iyaṃ pade pade latābhir ambhojamukhī niruddhyate //
PNc_4.14
haṭhena netuṃ vaśatām ivā atmano mano-'bhirāmāsu vilāsa-bhaṅgiṣu dhṛta-aṃśukā tābhir iyaṃ pade pade latābhir ambhoja-mukhī niruddhyate //
vicinvatī kiṃ cid iveyam ādarād apakṣamapātastimite vilocane
gate 'vataṃsotpalapatrabandhutām itas tataḥ padmavane vimuñcati //
PNc_4.15
vicinvatī kiṃ cid iva iyam ādarād apakṣama-pāta-stimite vilocane gate 'vataṃsa-utpala-patra-bandhutām itas tataḥ padma-vane vimuñcati //
mṛdu prayāntīyam animnanimnayoḥ sitāṃśukā kām api kāntim aśnute
jale kalā iva pratibimbitaindavī vanānilodañcadavāñcadūrmiṇi //
PNc_4.16
mṛdu prayānti īyam animna-nimnayoḥ sita-aṃśukā kām api kāntim aśnute jale kalā iva pratibimbita-endavī vana-anila-udañcad-avāñcad-ūrmiṇi //
prasādam asmākam araṇyadurlabhair vidhehi sālaktakapādatāḍanaiḥ
asāv aśokaiḥ kṣaṇam āśritaiḥ śramāt itīva mattālirutena yācyate //
PNc_4.17
prasādam asmākam araṇya-durlabhair vidhehi sa-ālaktaka-pāda-tāḍanaiḥ asāv aśokaiḥ kṣaṇam āśritaiḥ śramāt iti iva matta-ali-rutena yācyate //
abhedamūḍhastabakābhir āvṛtā latābhir īṣal lulitālipaṅktibhiḥ
iyaṃ puro mārutanartitālakā na lakṣyate vyaktam avāmanastanī //
PNc_4.18
abheda-mūḍha-stabakābhir āvṛtā latābhir īṣal lulita-ali-paṅktibhiḥ iyaṃ puro māruta-nartita-alakā na lakṣyate vyaktam a-vāmana-stanī //
ṛju kvacit kvāpi anṛju pravartate kvacit skhalaty uccaśilātale pathi
iyaṃ śanaiḥ śailanadīva ca kvacit vinamravānīratalena gacchati //
PNc_4.19
ṛju kva-cit kva-api anṛju pravartate kva-cit skhalaty ucca-śilā-tale pathi iyaṃ śanaiḥ śaila-nadi īva ca kva-cit vinamra-vānīra-talena gacchati //
sthite pariṣvajya sarojinīm imāṃ vane ghane 'smin kusumonmadālini
prayāti sāsūyam iyaṃ kathaṃcana svahastasīmantitamārgavīrudhi //
PNc_4.20
sthite pariṣvajya sarojinīm imāṃ vane ghane 'smin kusuma-unmada-alini prayāti sāsūyam iyaṃ kathaṃ-cana sva-hasta-sīmantita-mārga-vīrudhi //
kvacit kvacit svedalavodgamo mukhe samāhṛteyaṃ kabarī yathā tathā
sayaṃ ca kampaḥ kucayor vadhūr iyaṃ ratiśramavyākuliteva lakṣyate //
PNc_4.21
kva-cit kva-cit sveda-lava-udgamo mukhe samāhṛta īyaṃ kabarī yathā tathā sayaṃ ca kampaḥ kucayor vadhūr iyaṃ rati-śrama-vyākulita īva lakṣyate //
anena rūpātiśayena līlayā viviktanepathyaparigraheṇa ca
araṇyasañcāraparā iyam ekikā kutūhalaṃ me hṛdaye niṣiñcati //
PNc_4.22
anena rūpa-atiśayena līlayā vivikta-nepathya-parigraheṇa ca araṇya-sañcāra-parā iyam ekikā kutūhalaṃ me hṛdaye niṣiñcati //
asau parādhīnatayāspadīkṛtā na bālikā na pratibhāsate na mama
ayaṃ sphuratkāñcanapadmasodaraḥ sacāmaro 'syāḥ kathamanyathā karaḥ //
PNc_4.23
asau parādhīnatayā āspadīkṛtā na bālikā na pratibhāsate na mama ayaṃ sphurat-kāñcana-padma-sa-udaraḥ sa-cāmaro 'syāḥ katham-anyathā karaḥ //
iyaṃ kim u syād vanadevatāgatā ? gatā dharāṃ vyomavadhūr iyaṃ kim u ?
avekṣituṃ hāram iheyam āgatā śaśiprabhāvāravilāsinī kim u ? //
PNc_4.24
iyaṃ kim u syād vana-devatā āgatā ? gatā dharāṃ vyoma-vadhūr iyaṃ kim u ? avekṣituṃ hāram iha iyam āgatā śaśiprabhā-vāra-vilāsinī kim u ? //
itaḥ saś citrākṛtir īkṣato mṛgaḥ sitacchadādāptam ito vibhūṣaṇam
itaś ca dṛṣṭeyam iti sprasūyate prasaktam āścaryam iyaṃ vanasthalī //
PNc_4.25
itaḥ saś citra-ākṛtir īkṣato mṛgaḥ sita-cchadād-āptam ito vibhūṣaṇam itaś ca dṛṣṭa īyam iti sprasūyate prasaktam āścaryam iyaṃ vana-sthalī //
pāṭalāyā nāyakadarśanam (PNc_p94565)
pāṭalāyā nāyaka-darśanam
iti prakṛtyā madhuroktir uktavān tayāyatākṣyā dadṛśe viśāmpatiḥ
tamālapatrāpihite śilātale kumudvatīkānta ivāmbare sthitaḥ //
PNc_4.26
iti prakṛtyā madhura-uktir uktavān tayā āyata-akṣyā dadṛśe viśāmpatiḥ tamāla-patra-apihite śilā-tale kumudvatī-kānta iva ambare sthitaḥ //
tatas tadālokanakautukena sā sthitā nimeṣojjhitapakṣmalekṣaṇam
vinidrasatkesarapaṅkajā babhau vane nivātastimiteva padminī //
PNc_4.27
tatas tad-ālokana-kautukena sā sthitā nimeṣa-ujjhita-pakṣmala-īkṣaṇam vinidra-satkesara-paṅkajā babhau vane nivāta-stimita īva padminī //
pāṭalāyāḥ svagatam (PNc_p95211)
pāṭalāyāḥ svagatam
acintayat seti ca pāṭalādharaḥ sitāravindacchadadīrghalocanaḥ
mukhaṃ sudhādīdhitisundaraṃ dadhan vane gataḥ ko 'yam anaṅgavibhramaḥ //
PNc_4.28
acintayat sa īti ca pāṭalādharaḥ sita-aravinda-cchada-dīrgha-locanaḥ mukhaṃ sudhā-dīdhiti-sundaraṃ dadhan vane gataḥ ko 'yam anaṅga-vibhramaḥ //
vyanakti kalyāṇamayīyam ākṛtir mahīyasīmasya mahānubhavatām
asatyam etāsu rucā vitanvatī latāsu kārtasvarapallavodgamam //
PNc_4.29
vyanakti kalyāṇa-mayīyam ākṛtir mahīya-sīmasya mahā-anubhavatām asatyam etāsu rucā vitanvatī latāsu kārtasvara-pallava-udgamam //
bhujena citrāṅgadaratnaśobhinā satārahāreṇa bhujāntareṇa ca
vadaty ayaṃ madhyamalokapālatāṃ parārdhyacūḍāmaṇinā ca maulinā //
PNc_4.30
bhujena citra-aṅgada-ratna-śobhinā sa-tāra-hāreṇa bhuja-antareṇa ca vadaty ayaṃ madhyama-lokapālatāṃ para-ardhya-cūḍāmaṇinā ca maulinā //
anātapatro 'yam atra lakṣyate sitātapatrair iva sarvato vṛtaḥ
acāmaro 'py eṣa sateva vījyate vilāsavālavyajanena ko 'pi ayam //
PNc_4.31
anātapatro 'yam atra lakṣyate sita-ātapatrair iva sarvato vṛtaḥ acāmaro 'py eṣa sata īva vījyate vilāsa-vālavyajanena ko 'pi ayam //
priyā iyam ārūḍhaguṇā suvaṃśabhūr na cāntikaṃ cāpalatāsya muñcati
ime pṛṣatkā api pārthivaśriyo vilāsakarṇotpalapallavā iva //
PNc_4.32
priyā iyam ārūḍha-guṇā suvaṃśa-bhūr na ca antikaṃ cāpalata āsya muñcati ime pṛṣatkā api pārthiva-śriyo vilāsa-karṇa-utpala-pallavā iva //
itaḥ śilotsaṅgatale niṣeduṣā divaścyuteneva kuraṅgalakṣmaṇā
adhas taruṇām amunā vinīyate kṣaṇaṃ mṛgavyopanataḥ pariśramaḥ //
PNc_4.33
itaḥ śilā-utsaṅga-tale niṣeduṣā divaś-cyutena iva kuraṅga-lakṣmaṇā adhas taruṇām amunā vinīyate kṣaṇaṃ mṛgavya-upanataḥ pariśramaḥ //
ayaṃ sa na syān navasāhasāṅka ity anaṅgalīlāsu kṛtī bhuvaḥpatiḥ
sa yena mukto nijanāmalāñchitaḥ śaśiprabhākelikuraṅgake śaraḥ //
PNc_4.34
ayaṃ sa na syān nava-sāhasa-aṅka ity anaṅga-līlāsu kṛtī bhuvaḥ-patiḥ sa yena mukto nija-nāma-lāñchitaḥ śaśiprabhā-keli-kuraṅgake śaraḥ //
ayaṃ sa no hāra ivāsya dṛśyate karodare pallavapāṭalatviṣi
itaḥ kim etasya na saikate saḥ kiṃ sitacchado locanagocaraṃ gataḥ //
PNc_4.35
ayaṃ sa na u hāra iva asya dṛśyate karodare pallava-pāṭalatviṣi itaḥ kim etasya na saikate saḥ kiṃ sita-cchado locana-gocaraṃ gataḥ //
suvarṇapuṅkhe likhitaṃ śilīmukhe tad asya nāmāsti samānam ākṛteḥ
yad adbhutām ekapade pṛṣatkatām agād anaṅgasya śaśiprābhāṃ prati //
PNc_4.36
suvarṇa-puṅkhe likhitaṃ śilīmukhe tad asya nāma asti samānam ākṛteḥ yad adbhutām eka-pade pṛṣatkatām agād anaṅgasya śaśiprābhāṃ prati //
anena ced yogam upaiti daivataḥ phanīndrakanyā śaśineva rohiṇī
analpalāvaṇyatiraskṛtopamaṃ vapus tad asyāḥ saphalatvam eṣyati //
PNc_4.37
anena ced yogam upaiti daivataḥ phanīndra-kanyā śaśina īva rohiṇī analpa-lāvaṇya-tiraskṛta-upamaṃ vapus tad asyāḥ saphalatvam eṣyati //
vidhātum enām aham eva vā kṣamā mitodarīm aṅkatale 'sya ko vidhiḥ
mamedṛśe yadviṣaye vimatsarāḥ stuvanti sakhyo masṛṇoktisauṣṭhavam //
PNc_4.38
vidhātum enām aham eva vā kṣamā mita-udarīm aṅkatale 'sya ko vidhiḥ mamā idṛśe yad-viṣaye vimatsarāḥ stuvanti sakhyo masṛṇa-ukti-sauṣṭhavam //
sahāmunā kiṃcidupāntavartinā vadaty asaūdgatadantadīdhitiḥ
kutūhalākṣiptanimeṣalāsyayā vilokayan mām iva dīrghayā dṛśā //
PNc_4.39
saha amunā kiṃ-cid-upānta-vartinā vadaty asau udgata-danta-dīdhitiḥ kutūhala-ākṣipta-nimeṣa-lāsyayā vilokayan mām iva dīrghayā dṛśā //
pāṭalāyāḥsamīpagamanam (PNc_p98817)
pāṭalāyāḥ-samīpa-gamanam
athādhigantuṃ kila tasya patriṇo gatiṃ vanānte katham apy alakṣitām
tam abhyagāt sā nṛpatiṃ sacāmarā sarit saphenā nidhim ambhasām iva //
PNc_4.40
atha adhigantuṃ kila tasya patriṇo gatiṃ vana-ante katham apy alakṣitām tam abhyagāt sā nṛpatiṃ sa-cāmarā sarit saphenā nidhim ambhasām iva //
samuccaran nūpurasinncitaiḥ padair yathā yathā saṃmukham ājagāma sā
tayāyatākṣyeva tathātatheritā dṛg asya paścād apasāram ādade //
PNc_4.41
samuccaran nūpura-sinncitaiḥ padair yathā yathā saṃmukham ājagāma sā tayā āyata-akṣya īva tathā-tathā-īritā dṛg asya paścād apasāram ādade //
śanais tatas tāṃ savidhopasarpaṇīṃ nirīkṣya hāraṃ pidadhe narādhipaḥ
nijottarīyeṇa sitena mārutaḥ śaraddhaneneva śaśāṅkamaṇḍalam //
PNc_4.42
śanais tatas tāṃ savidha-upasarpaṇīṃ nirīkṣya hāraṃ pidadhe narādhipaḥ nija-uttarīyeṇa sitena mārutaḥ śarad-dhanena iva śaśāṅka-maṇḍalam //
payodharotsaṅganivāsalālitaṃ vyadhād imaṃ pannagarājakanyakā
iti prarohadbahumānamantharo babhūva tasminn avanīpurandaraḥ //
PNc_4.43
payodhara-utsaṅga-nivāsa-lālitaṃ vyadhād imaṃ pannaga-rāja-kanyakā iti prarohad-bahumāna-mantharo babhūva tasminn avanī-purandaraḥ //
analpalāvaṇyavilāsajanmabhūr vicitraratnadyutibhāsvarormikā
tamiddhamuktābharaṇaṃ bhuvaḥpatiṃ payodhiveleva suvelam āpa sā //
PNc_4.44
analpa-lāvaṇya-vilāsa-janma-bhūr vicitra-ratna-dyuti-bhāsvara-ūrmikā tamiddhamukta-ābharaṇaṃ bhuvaḥ-patiṃ payodhi-vela īva suvelam āpa sā //
avāpa devaḥ śriyam antikasthayā tayā sa vālavyajanāṅkahastayā
niṣevyamāṇaḥ sphuṭalakṣyadehayā narendralakṣmyeva yaśaḥsametayā //
PNc_4.45
avāpa devaḥ śriyam antikasthayā tayā sa vālavyajana-aṅka-hastayā niṣevyamāṇaḥ sphuṭa-lakṣya-dehayā narendra-lakṣmya īva yaśaḥ-sametayā //
pāṭalākṛtaḥ satkāraḥ (PNc_p100665)
pāṭalā-kṛtaḥ satkāraḥ
vibhinnacūrṇālakabhakti kurvatī vikīrṇacūḍāmaṇicandrikaṃ śiraḥ
athānubhavena nideśiteva sā nanāma māninyavaśā viśāṃpatim //
PNc_4.46
vibhinna-cūrṇa-alaka-bhakti kurvatī vikīrṇa-cūḍāmaṇi-candrikaṃ śiraḥ atha anubhavena nideśita īva sā nanāma māninyavaśā viśāṃpatim //
dṛśā narendreṇa nideśite svayaṃ śilātale nātividūravartini
upāviśat sā raśanāmaṇitviṣā niṣicyamāne 'maracāpaśobhini //
PNc_4.47
dṛśā narendreṇa nideśite svayaṃ śilā-tale na-atividūra-vartini upāviśat sā raśanā-maṇi-tviṣā niṣicyamāne 'mara-cāpa-śobhini //
ramāṅgadavākyam (PNc_p101297)
ramāṅgada-vākyam
tayātidīrghair daśanānupātibhir vikṛṣyamāṇām iva bhūṣaṇāṃśubhiḥ
iti kṣitīśeṅgitavartmadīpikām udīrayām āsa giraṃ ramāṅgadaḥ //
PNc_4.48
taya ātidīrghair daśana-anupātibhir vikṛṣyamāṇām iva bhūṣaṇa-aṃśubhiḥ iti kṣitīśa-iṅgita-vartma-dīpikām udīrayām āsa giraṃ ramāṅgadaḥ //
anena vindhyādrivihārajanmanā śrameṇa kāmaṃ bhavatī kadarthitā
prasuptajūṭāhimukhāniloṣmaṇā jaṭāviṭaṅkendukaleva śūlinaḥ //
PNc_4.49
anena vindhya-adri-vihāra-janmanā śrameṇa kāmaṃ bhavatī kadarthitā prasupta-jūṭa-ahi-mukha ānila-uṣmaṇā jaṭā-viṭaṅka-indu-kala īva śūlinaḥ //
amī sarojapratime mukhe muhus tavātapātāmrakapolabhittini
samunmiṣanti śramavāribindavo natāṅgi lāvaṇyasudhālavās iva //
PNc_4.50
amī saroja-pratime mukhe muhus tavā atapa-ātāmra-kapola-bhittini samunmiṣanti śrama-vāri-bindavo nata-aṅgi lāvaṇya-sudhā-lavās iva //
ito 'vataṃsotpalalāsyadeśike nirantaraṃ gandhavahe vahaty api
na ghūrṇate khinnalalāṭasaṅginī tavālakaśreṇir iyaṃ manāg api //
PNc_4.51
ito 'vataṃsa-utpala-lāsya-deśike nirantaraṃ gandha-vahe vahaty api na ghūrṇate khinna-lalāṭa-saṅginī tava alaka-śreṇir iyaṃ manāg api //
anena pīnastanakampadāyinā nirāyatenodvahatā kaduṣṇatām
atha pravālād api pāṭalacchavir na dūyate niḥśvasitena te 'dharaḥ //
PNc_4.52
anena pīna-stana-kampa-dāyinā nirāyatena udvahatā kaduṣṇatām atha pravālād api pāṭala-cchavir na dūyate niḥśvasitena te 'dharaḥ //
uditya paṅktyā śramavārivipruṣāṃ nirantarādhyāsitarekhayānayā
tavaiṣa kaṇṭhaḥ kuṭajāvadātayā vilāsamuktālatatayeva bhūṣyate //
PNc_4.53
uditya paṅktyā śrama-vāri-vipruṣāṃ nirantara-adhyāsita-rekhaya ānayā tava eṣa kaṇṭhaḥ kuṭaja-avadātayā vilāsa-muktā-latataya īva bhūṣyate //
idaṃ mahac citram amānuṣaṃ tvayā vigāhyate yad vanam advitīyayā
imāḥ kva vindhyasya bhuvo 'tidurgamāḥ kva rājaveśmābharaṇaṃ bhavādṛśī //
PNc_4.54
idaṃ mahac citram amānuṣaṃ tvayā vigāhyate yad vanam advitīyayā imāḥ kva vindhyasya bhuvo 'tidurgamāḥ kva rāja-veśma-ābharaṇaṃ bhavādṛśī //
navodgatāśokapalāśakāntinā nikāmaniryannakhacandrikeṇa ca
bibharṣi kasyedam anena pāṇinā vadāvadhūtendumarīci cāmaram //
PNc_4.55
nava-udgata-aśoka-palāśa-kāntinā nikāma-niryan-nakha-candrikeṇa ca bibharṣi kasya idam anena pāṇinā vada āvadhūta-indu-marīci cāmaram //
nṛpasya kasyāpi paricchadāṅganā yadi tvam uccair vibhavo hi ko 'pi sa
marutpatir menakayeva tanvi yas tvayāpi vālavyajanena vījyate //
PNc_4.56
nṛpasya kasya api paricchada-aṅganā yadi tvam uccair vibhavo hi ko 'pi sa marutpatir menakaya īva tanvi yas tvaya āpi vālavyajanena vījyate //
atha rdhimatyā paravaty asi striyā kayāpi kāsau jagadekasundarī
natabhru yasyāḥ smaracāpayaṣṭayo vidheyatāṃ yānti bhavadvidhā api //
PNc_4.57
atha rdhimatyā paravaty asi striyā kaya āpi ka āsau jagad-eka-sundarī nata-bhru yasyāḥ smara-cāpa-yaṣṭayo vidheyatāṃ yānti bhavadvidhā api //
parasparaspardhi vilāsasampadāṃ trayaṃ bhavatsvāmitayā vikalpyate
marutvato vā ramaṇī ramātha vā kalatram ardhenduvibhūṣaṇasya vā ? //
PNc_4.58
paraspara-spardhi vilāsa-sampadāṃ trayaṃ bhavat-svāmitayā vikalpyate marutvato vā ramaṇī rama ātha vā kalatram ardha-indu-vibhūṣaṇasya vā ? //
iyaṃ paribhrāntir agendrakandare sakhīva te śaṃsati kāryagauravam
bhavādṛśaḥ śvāpadadūṣite 'nyathā caranty araṇye kim adhīnanītayaḥ //
PNc_4.59
iyaṃ paribhrāntir aga-indra-kandare sakhi iva te śaṃsati kārya-gauravam bhavādṛśaḥ śvāpada-dūṣite 'nyathā caranty araṇye kim adhīna-nītayaḥ //
anena khelanmadadantinā vada tvam āgatā caṇḍi kuto duradhvanā
vidhāya viśleṣaviṣādam āvayoḥ svakāryaniṣṭhe kathaya kva yāsyasi ? //
PNc_4.60
anena khelan-mada-dantinā vada tvam āgatā caṇḍi kuto duradhvanā vidhāya viśleṣa-viṣādam āvayoḥ sva-kārya-niṣṭhe kathaya kva yāsyasi ? //
nāyakavākyam (PNc_p105220)
nāyaka-vākyam
iti sābhihitā mṛgāyatākṣī samupoḍhapraṇayaṃ yaśobhaṭena
sahasā na jagāda lajjayā nu śramataḥ kiṃ tu nṛpas tu tām avocat //
PNc_4.61
iti sa ābhihitā mṛgā-āyata-akṣī samupoḍha-praṇayaṃ yaśobhaṭena sahasā na jagāda lajjayā nu śramataḥ kiṃ tu nṛpas tu tām avocat //
śrāntāsi kautukahṛtena kadarthitāsi praśnair anena vihito na tavopacāraḥ
ātithyam eṣa kurute param aṅgalekhāsaṃvāhanaikacaturo niculānilas te //
PNc_4.62
śrānta āsi kautuka-hṛtena kadarthita āsi praśnair anena vihito na tava upacāraḥ ātithyam eṣa kurute param aṅga-lekhāsaṃvāhana-eka-caturo nicula-anilas te //
evaṃ nisargamadhureṇa sudhārasaikaniṣyandinā phaṇivadhūr atha sā hasantī
candrāṃśunā kumudinīva dinoṣmataptā vītaklamā narapater vacasā babhūva //
PNc_4.63
evaṃ nisarga-madhureṇa sudhā-rasa-ekaniṣyandinā phaṇi-vadhūr atha sā hasantī candra-aṃśunā kumudini īva dina-uṣma-taptā vīta-klamā narapater vacasā babhūva //
iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye pāṭalā-darśanaṃ nāma caturthaḥ sargaḥ
pañcamaḥ sargaḥ
atha sā vadane navendukāntismitam aṅke viniveśya cāmaraṃ ca
jagatīpatim evam ā babhāṣe masṛṇaṃ mūrtimatī vidagdhateva //
PNc_5.1
atha sā vadane nava-indu-kāntismitam aṅke viniveśya cāmaraṃ ca jagatīpatim evam ā babhāṣe masṛṇaṃ mūrtimatī vidagdhata īva //
tvayi puṇyavaśena dṛṣtim āpte labhate śarma gataśramo mamātmā
udite hi virocane nalinyā vitamastāmarasaṃ vikāsam eti //
PNc_5.2
tvayi puṇya-vaśena dṛṣtim āpte labhate śarma gata-śramo mamā atmā udite hi virocane nalinyā vitamas-tāmarasaṃ vikāsam eti //
atimātram upoḍhasaukumārye vacasi śrotram upeyuṣi tvadīye
jhaṭiti pratibhāsate mamāyaṃ kaṭhinaś candanapallavāvataṃsaḥ //
PNc_5.3
atimātram upoḍha-saukumārye vacasi śrotram upeyuṣi tvadīye jhaṭiti pratibhāsate mama ayaṃ kaṭhinaś candana-pallava-avataṃsaḥ //
kim ayaṃ mayi saṃbhramo 'yam āstāṃ kim ayaṃ na eva janaḥ paricchadas te
upacāraviśeṣasaṃvidhāne pratipaccandra iva uditas tvam eva //
PNc_5.4
kim ayaṃ mayi saṃbhramo 'yam āstāṃ kim ayaṃ na eva janaḥ paricchadas te upacāra-viśeṣa-saṃvidhāne pratipac-candra iva uditas tvam eva //
bhavadiṅgitavedinaiva pṛṣṭā yad anenāham upāntavartinā te
kim u tat kathayāmi sammataṃ cet kriyatāṃ me svayam ājñayā prasādaḥ //
PNc_5.5
bhavad-iṅgita-vedina aiva pṛṣṭā yad anena aham upānta-vartinā te kim u tat kathayāmi sammataṃ cet kriyatāṃ me svayam ājñayā prasādaḥ //
nāyakanideśaḥ (PNc_p107921)
nāyaka-nideśaḥ
abhidhehi lavaḥ kutūhalasya tvadudantaśravaṇe mamāpi jātaḥ
iti sā vasudhāpater nideśād atha pātālavilāsinī jagāda //
PNc_5.6
abhidhehi lavaḥ kutūhalasya tvad-udanta-śravaṇe mama api jātaḥ iti sā vasudhāpater nideśād atha pātāla-vilāsinī jagāda //
bhujaṅgalokavarṇanam (PNc_p108247)
bhujaṅga-loka-varṇanam
sa tava śrutim āpta eva tāvat smaralīlābhavanaṃ bhujaṅgalokaḥ
upayāti yad ekadeśasāmyaṃ na mahī nāpi purī purandarasya //
PNc_5.7
sa tava śrutim āpta eva tāvat smara-līlā-bhavanaṃ bhujaṅga-lokaḥ upayāti yad eka-deśa-sāmyaṃ na mahī na āpi purī purandarasya //
atidurlabhasūryabhāsi yasmiṃs tamasām ullasatāṃ tiraskriyāyai
phaṇino 'ruṇakāntibhiḥ śirasthair maṇibhir bālam ivātapaṃ vahanti //
PNc_5.8
atidurlabha-sūrya-bhāsi yasmiṃs tamasām ullasatāṃ tiraskriyāyai phaṇino 'ruṇa-kāntibhiḥ śirasthair maṇibhir bālam ivā atapaṃ vahanti //
anulimpati rodasī yathenduḥ prabhayā māṃ na tathety asūyayeva
paṭu yaḥ pramādāvilāsahāsastabakair induparamparāḥ prasūte //
PNc_5.9
anulimpati rodasī yatha īnduḥ prabhayā māṃ na tatha īty asūyaya īva paṭu yaḥ pramāda-avilāsa-hāsastabakair indu-paramparāḥ prasūte //
savilāsam udastahastamuktair nikarair digdviradendraśīkarāṇām
parito nicitāḥ sadaiva yasmin kakubhas tārikā ivāvabhānti //
PNc_5.10
savilāsam udasta-hasta-muktair nikarair dig-dvirada-indra-śīkarāṇām parito nicitāḥ sada aiva yasmin kakubhas tārikā iva avabhānti //
pratibhāti dadhan phaṇākalāpe pṛthivīṃ yatra saḥ śeṣanāgarājaḥ
nabhaso nipatañ javena bhittvā jagatīṃ gāṅga iva cyutaḥ pravāhaḥ //
PNc_5.11
pratibhāti dadhan phaṇā-kalāpe pṛthivīṃ yatra saḥ śeṣa-nāga-rājaḥ nabhaso nipatañ javena bhittvā jagatīṃ gāṅga iva cyutaḥ pravāhaḥ //
bhogavatīvarṇanam (PNc_p109763)
bhogavatī-varṇanam
viditā khalu vāsukes trilokyāṃ harakaṇṭhābharaṇasya bhogibhartuḥ
lalitādbhutabhūmir asti tasmin nagarī bhogavatīti rājadhānī //
PNc_5.12
viditā khalu vāsukes trilokyāṃ hara-kaṇṭha-ābharaṇasya bhogi-bhartuḥ lalita-adbhuta-bhūmir asti tasmin nagarī bhogavati īti rājadhānī //
maṇiharmyatalāni ratnadīpāḥ phaṇikāntārdhavilokitāni vīṇāḥ
ṛtavo 'py akhilāḥ sametya yatra smarasāmrājyamahādhuraṃ vahanti //
PNc_5.13
maṇi-harmya-talāni ratna-dīpāḥ phaṇi-kānta-ardha-vilokitāni vīṇāḥ ṛtavo 'py akhilāḥ sametya yatra smara-sāmrājya-mahā-dhuraṃ vahanti //
anupādhir upāhṛto vikāsaḥ kamalair yatra vilāsadīrghikāsu
api yatra kumudvatībhir astaḥ sahajaś candramarīcipakṣapātaḥ //
PNc_5.14
anupādhir upāhṛto vikāsaḥ kamalair yatra vilāsa-dīrghikāsu api yatra kumudvatībhir astaḥ sahajaś candra-marīci-pakṣa-pātaḥ //
abhikān abhisartum udyataḥ san sapadi vyālavilāsinīsamūhaḥ
bhavati svaphaṇāmaṇipradīpe timirotsāriṇi yatra sābhyasūyaḥ //
PNc_5.15
abhikān abhisartum udyataḥ san sapadi vyāla-vilāsinī-samūhaḥ bhavati sva-phaṇā-maṇi-pradīpe timira-utsāriṇi yatra sa-abhyasūyaḥ //
adhirohati yatra vaṃśamuktāpaṭalasmerataṭā surasravantī
saritaḥ śriyam īrṣyayeva tasyāḥ suvate mauktikam eva yat payāṃsi //
PNc_5.16
adhirohati yatra vaṃśa-muktāpaṭala-smera-taṭā surasravantī saritaḥ śriyam īrṣyaya īva tasyāḥ suvate mauktikam eva yat payāṃsi //
atikāntaguṇābhirāmamūrtir madhureṇa dhvaninā manoharantī
vidadhāti sadaiva yatra yūnāṃ padam aṅke vanitā ca vallakī ca //
PNc_5.17
atikānta-guṇa-abhirāma-mūrtir madhureṇa dhvaninā manoharantī vidadhāti sada aiva yatra yūnāṃ padam aṅke vanitā ca vallakī ca //
śataśo vilasanty udaṃśuratnastabakāḥ kalpalatā yad aṅgaṇeṣu
pratimandriram evam eva yasyām api cintāmaṇayaḥ pade luṭhanti //
PNc_5.18
śataśo vilasanty udaṃśu-ratnastabakāḥ kalpalatā yad aṅgaṇeṣu pratimandriram evam eva yasyām api cintāmaṇayaḥ pade luṭhanti //
api dattakutūhalāḥ surāṇām api vāñcchāpadam ekapiṅgalasya
api nirviṣayā manorathānām uragān yatra vibhūtayaḥ śrayante //
PNc_5.19
api datta-kutūhalāḥ surāṇām api vāñcchā-padam eka-piṅgalasya api nirviṣayā manorathānām uragān yatra vibhūtayaḥ śrayante //
vasati svayam eva yatra devaḥ sadā kalpitahāṭakeśvarākhyaḥ
smaram ūrdhvavilocanārciṣīva tripuraṃ yaḥ śarapāvake juhāva //
PNc_5.20
vasati svayam eva yatra devaḥ sadā kalpita-hāṭakeśvara-ākhyaḥ smaram ūrdhva-vilocana-arciṣi iva tripuraṃ yaḥ śara-pāvake juhāva //
śaṅkhapālavarṇanam (PNc_p112491)
śaṅkhapāla-varṇanam
nijavaṃśaviśeṣako 'sti tasyām uragāṇām adhipaḥ saḥ śaṅkhapālaḥ
srag asāv iti yat phaṇāsu dhatte vasudhāṃ vāsukinā samānasāraḥ //
PNc_5.21
nija-vaṃśa-viśeṣako 'sti tasyām uragāṇām adhipaḥ saḥ śaṅkhapālaḥ srag asāv iti yat phaṇāsu dhatte vasudhāṃ vāsukinā samāna-sāraḥ //
śaśiprabhāvarṇanam (PNc_p112834)
śaśiprabhā-varṇanam
jagadekalalāma tasya kanyā guṇavaty asti śaśiprabhā nāmnā
sahasaiva phaṇabhṛtāṃ praviṣṭā bhuvane rāhubhayād ivendulekhā //
PNc_5.22
jagad-eka-lalāma tasya kanyā guṇavaty asti śaśiprabhā nāmnā sahasa aiva phaṇa-bhṛtāṃ praviṣṭā bhuvane rāhu-bhayād iva indu-lekhā //
na kayāpy atiśayyate 'tiśīghraṃ yad iyaṃ kandukakeliṣu bhramantī
aparaṃ kṛtam arthavat tad asyāḥ sutarāṃ nāma sakhībhir āśugeti //
PNc_5.23
na kaya āpy atiśayyate 'tiśīghraṃ yad iyaṃ kanduka-keliṣu bhramantī aparaṃ kṛtam arthavat tad asyāḥ sutarāṃ nāma sakhībhir āśuga īti //
sphuradadbhutarūpasampadāṃ tām anukartuṃ kalayāpi dhārṣṭyam eti
na ratir na śacī na citralekhā na ghṛtācī na tilottamā na rambhā //
PNc_5.24
sphurad-adbhuta-rūpa-sampadāṃ tām anukartuṃ kalaya āpi dhārṣṭyam eti na ratir na śacī na citralekhā na ghṛtācī na tilottamā na rambhā //
surakinnarasiddhakanyakābhiḥ svakalābhyāsavatībhir āptasakhyā
nikhilāsu gatā paraṃ prakarṣaṃ śitadhīḥ śaiśavas eva yā kalāsu //
PNc_5.25
sura-kinnara-siddha-kanyakābhiḥ sva-kalā-abhyāsavatībhir āpta-sakhyā nikhilāsu gatā paraṃ prakarṣaṃ śita-dhīḥ śaiśavas eva yā kalāsu //
anivāritakelikautukā sā sutanuḥ snehavaṃśavadena pitrā
viharaty apacīyamānabālyā haraśaile malaye himālaye ca //
PNc_5.26
anivārita-keli-kautukā sā sutanuḥ sneha-vaṃśa-vadena pitrā viharaty apacīyamāna-bālyā hara-śaile malaye himālaye ca //
adhunā puno 'tra vindhyapade viharantyāḥ kusumāvacūḍanāmni
kvacid apy agamat palāyya tasyāś capalaḥ kelimṛgo mṛgāyatākṣyāḥ //
PNc_5.27
adhunā puno 'tra vindhya-pade viharantyāḥ kusumāvacūḍa-nāmni kva-cid apy agamat palāyya tasyāś capalaḥ keli-mṛgo mṛga-āyata-akṣyāḥ //
ativatsalayā samaṃ sakhībhir vipine taṃ paritas tayā vicitya
puline saritaḥ śaśāṅkasūteḥ śramavatyeyam anīyata triyāmā //
PNc_5.28
ativatsalayā samaṃ sakhībhir vipine taṃ paritas tayā vicitya puline saritaḥ śaśāṅka-sūteḥ śramavatya īyam anīyata tri-yāmā //
kalahaṃsakalasvanair vibuddhā parivārapramadānideśitaṃ sā
nikaṣā niculapravālaśayyāṃ tam atha prekṣitavaty āptanidram //
PNc_5.29
kalahaṃsa-kala-svanair vibuddhā parivāra-pramadā-nideśitaṃ sā nikaṣā nicula-pravāla-śayyāṃ tam atha prekṣitavaty āpta-nidram //
tapanīyaśilīmukhas tadaṅge cakitaṃ citrarucau tayā ca dṛṣṭaḥ
jalade lalitendracāpabhaktau ahimāṃśor iva bhāsuro mayūkhaḥ //
PNc_5.30
tapanīya-śilīmukhas tad-aṅge cakitaṃ citra-rucau tayā ca dṛṣṭaḥ jalade lalita-indracāpa-bhaktau ahimāṃśor iva bhāsuro mayūkhaḥ //
aravindadalatviṣā kareṇa svayam utpāṭya sakautukaṃ gṛhīte
avalokitam etayātha tasmin vijayāṅke navasāhasāṅkanāma //
PNc_5.31
aravinda-dala-tviṣā kareṇa svayam utpāṭya sa-kautukaṃ gṛhīte avalokitam etaya ātha tasmin vijaya-aṅke navasāhasāṅka-nāma //
aviśan naranātha nāma pūrvaṃ hṛdaye 'syāḥ sahasātha puṣpaketuḥ
amṛtāṃśumarīciluptanidre labhate yat kumude 'ntaraṃ dvirephaḥ //
PNc_5.32
aviśan nara-nātha nāma pūrvaṃ hṛdaye 'syāḥ sahasa ātha puṣpaketuḥ amṛta-aṃśu-marīci-lupta-nidre labhate yat kumude 'ntaraṃ dvirephaḥ //
navameghamalīmasād yugānte vasudhām uddharato rathāṅgapāṇeḥ
paritaḥ śramavāribindavo ye nirapīyanta payodhaśuktiyūthaiḥ //
PNc_5.33
nava-megha-malīmasād yuga-ante vasudhām uddharato rathāṅgapāṇeḥ paritaḥ śrama-vāri-bindavo ye nirapīyanta payodha-śukti-yūthaiḥ //
prakṛtiḥ kila yasya te parītā pariṇāmena tadantare 'tra haṃsaḥ
śayanāntagataṃ mṛṇālaśaṅki shṛtavān hāram adhīralocanāyāḥ //
PNc_5.34
prakṛtiḥ kila yasya te parītā pariṇāmena tad-antare 'tra haṃsaḥ śayana-anta-gataṃ mṛṇāla-śaṅki shṛtavān hāram adhīra-locanāyāḥ //
udaḍīyata khe mukhena bibhrad bhujagendrapratimaṃ tam añjasā sa
apadārpitavaitaneyaśaṅkaḥ phaṇikanyāsu muhūrtaviklavāsu //
PNc_5.35
udaḍīyata khe mukhena bibhrad bhujaga-indra-pratimaṃ tam añjasā sa apadārpita-vaitaneya-śaṅkaḥ phaṇi-kanyāsu muhūrta-viklavāsu //
sa ca vindhyavanāntarājim etām aviśan mārutapītapadmagandhām
atidūravikṛṣṭanāgakanyācakitodañcitadīrghanetramālaḥ //
PNc_5.36
sa ca vindhya-vana-anta-rājim etām aviśan māruta-pīta-padma-gandhām atidūra-vikṛṣṭa-nāga-kanyācakita-udañcita-dīrgha-netra-mālaḥ //
ahirājasutānideśato 'smin asamāpteṣuvilokanotsavo 'pi
atha haṃsam itas tato vicetuṃ vijane nāgavadhūjanaḥ pravṛttaḥ //
PNc_5.37
ahi-rāja-sutā-nideśato 'smin asamāpta-iṣu-vilokana-utsavo 'pi atha haṃsam itas tato vicetuṃ vijane nāga-vadhū-janaḥ pravṛttaḥ //
śabalāsv iha kṛṣṇasārayūthaiḥ samadakroḍasanāthapalvalāsu
gahanāsv api tadgaveṣaṇāyai vanalekhāsu mama tvayaṃ prayatnaḥ //
PNc_5.38
śabalāsv iha kṛṣṇasāra-yūthaiḥ sa-mada-kroḍa-sa-nātha-palvalāsu gahanāsv api tad-gaveṣaṇāyai vana-lekhāsu mama tvayaṃ prayatnaḥ //
sa mayā na taṭeṣu nirjharāṇāṃ sarasāṃ nāpsu na puṇḍarīkaṣaṇḍe
sarasīṣv api nāyatormilekhā ntarapāriplavasārasāsu dṛṣṭaḥ //
PNc_5.39
sa mayā na taṭeṣu nirjharāṇāṃ sarasāṃ na apsu na puṇḍarīka-ṣaṇḍe sarasīṣv api nā ayata-ūrmi-lekha-a ntara-pāriplava-sārasāsu dṛṣṭaḥ //
sitacāmaradhāraṇe niyuktāṃ duhitas tena bhujaṅgamādhipena
avadhāraya pāṭaleti nāmnā tanayāṃ mām uragasya hemanāmnaḥ //
PNc_5.40
sita-cāmara-dhāraṇe niyuktāṃ duhitas tena bhujaṅgama-adhipena avadhāraya pāṭala īti nāmnā tanayāṃ mām uragasya hema-nāmnaḥ //
acale vicayaḥ patatriṇo 'yaṃ phalitaḥ sādhu mamāhitaśramo 'pi
yad itaḥ puruṣottamo 'si dṛṣṭo vanamadhye nibiḍaśriyopagūḍhaḥ //
PNc_5.41
acale vicayaḥ patatriṇo 'yaṃ phalitaḥ sādhu mamā ahita-śramo 'pi yad itaḥ puruṣa-uttamo 'si dṛṣṭo vana-madhye nibiḍa-śriya ūpagūḍhaḥ //
uparodham imaṃ na manyase ced yadi vāsmāsu tavāsti pakṣapātaḥ
vada tac caratā kvacid vane 'smin saḥ sahāro vihagas tvayā nu dṛṣṭaḥ //
PNc_5.42
uparodham imaṃ na manyase ced yadi va āsmāsu tava asti pakṣa-pātaḥ vada tac caratā kva-cid vane 'smin saḥ sahāro vihagas tvayā nu dṛṣṭaḥ //
na sa dṛṣṭim itas tavāpi manye tad ahaṃ tadvicayād ito nivarte
nanu tāmyati kāmam āttacintā cirayantyāṃ mayi sāhirājakanyā //
PNc_5.43
na sa dṛṣṭim itas tava api manye tad ahaṃ tad-vicayād ito nivarte nanu tāmyati kāmam ātta-cintā cirayantyāṃ mayi sa āhi-rāja-kanyā //
atha vā mṛgabhaṅginopanīte vidhinā sā navasāhasāṅkabāṇe
praṇayārpitalocanā sanāmany adhunāpy ālikhiteva nūnam āste //
PNc_5.44
atha vā mṛga-bhaṅgina ūpanīte vidhinā sā navasāhasāṅka-bāṇe praṇaya-arpita-locanā sanāmany adhuna āpy ālikhita īva nūnam āste //
puno 'pi pāṭaloktiḥ (PNc_p119626)
puno 'pi pāṭalā-uktiḥ
iti sā samudīrya tatpṛṣatkān avalokyaiva punaś camatkṛtā iva
sphuṭakelimṛgopanītabāṇasmaraṇasmeramukhī puno jagāda //
PNc_5.45
iti sā samudīrya tat-pṛṣatkān avalokya eva punaś camatkṛtā iva sphuṭa-keli-mṛga-upanīta-bāṇasmaraṇa-smera-mukhī puno jagāda //
so nṛlokaśaśī tvam eva manye mṛgayābaddharuciḥ sa yatpṛṣatkaḥ
bhuvanābhayadāyinām amīṣāṃ bhavataḥ saṃvadatīva sāyakānām //
PNc_5.46
so nṛ-loka-śaśī tvam eva manye mṛgayā-baddha-ruciḥ sa yat-pṛṣatkaḥ bhuvana-abhaya-dāyinām amīṣāṃ bhavataḥ saṃvadati iva sāyakānām //
sthitam etad ayomukheṣv amīṣu sphutavarṇaṃ tava nāmadheyalakṣma
avanītilaka tvayi prarūḍhaṃ mama sandehalavaṃ balāt pramārṣṭi //
PNc_5.47
sthitam etad ayomukheṣv amīṣu sphuta-varṇaṃ tava nāmadheya-lakṣma avanī-tilaka tvayi prarūḍhaṃ mama sandeha-lavaṃ balāt pramārṣṭi //
samupaiti sanāthatāṃ kim anyat tritayena tritayaṃ narendracandra
tridivaṃ namucidviṣā tvayeyaṃ vasudhā vāsukinā rasātalaṃ ca //
PNc_5.48
samupaiti sa-nāthatāṃ kim anyat tritayena tritayaṃ narendra-candra tridivaṃ namucidviṣā tvaya īyaṃ vasudhā vāsukinā rasā-talaṃ ca //
sanaye nṛpatāv akhaṇḍitājñe tvayi śāsaty avanīṃ dilīpakalpe
vidadhīta padaṃ sudurnaye kas tam ṛte hāramalimlucaṃ vihaṅgam //
PNc_5.49
sa-naye nṛpatāv akhaṇḍita-ājñe tvayi śāsaty avanīṃ dilīpa-kalpe vidadhīta padaṃ sudurnaye kas tam ṛte hāra-malimlucaṃ vihaṅgam //
asatām asuhṛn na lajjate 'yaṃ kim iti jyākiṇalāñchito bhujas te
avanau yad anena rakṣitāyāṃ vayam asyāṃ mūṣitāḥ patatriṇāpi //
PNc_5.50
asatām asuhṛn na lajjate 'yaṃ kim iti jyā-kiṇa-lāñchito bhujas te avanau yad anena rakṣitāyāṃ vayam asyāṃ mūṣitāḥ patatriṇa āpi //
apayātu khagaḥ sas tena kṛtyaṃ na hi me hāram iha tvam eva yācyaḥ
na diśanti kim atra coraluptaṃ bata ṣaṣṭāṃśabhujo vasundharāyāḥ //
PNc_5.51
apayātu khagaḥ sas tena kṛtyaṃ na hi me hāram iha tvam eva yācyaḥ na diśanti kim atra cora-luptaṃ bata ṣaṣṭa-aṃśa-bhujo vasundharāyāḥ //
pathi ced avatiṣṭhase praṇīte manunā nātha tad arpyatāṃ sa hāraḥ
na narendra bhavādṛśāḥ kadācit padavīṃ nyāyavidāṃ vilaṅghayanti //
PNc_5.52
pathi ced avatiṣṭhase praṇīte manunā nātha tad arpyatāṃ sa hāraḥ na narendra bhavādṛśāḥ kadā-cit padavīṃ nyāya-vidāṃ vilaṅghayanti //
nijam arthayase śilīmukhaṃ ced bhavatā yatnavatāpi kiṃ na labhyaḥ?
tvam anāgasi yac chaśiprabhāyāḥ praharan kelimṛge kṛtavyālīkaḥ //
PNc_5.53
nijam arthayase śilīmukhaṃ ced bhavatā yatnavata āpi kiṃ na labhyaḥ? tvam anāgasi yac chaśiprabhāyāḥ praharan keli-mṛge kṛta-vyālīkaḥ //
atha vā mṛgayiṣyate na hāraṃ viśikhaṃ dāsyati coragendrakanyā
tvayi netrapathātithitvam āpte sulabho 'syā hi mahājanoparodhaḥ //
PNc_5.54
atha vā mṛgayiṣyate na hāraṃ viśikhaṃ dāsyati ca uragendra-kanyā tvayi netra-patha-atithitvam āpte sulabho 'syā hi mahā-jana-uparodhaḥ //
atidūrato dṛśyate 'yaṃ tvam ivābhyunnatimānino nagendraḥ
vahati praṇayoparuddhakūlā kalahaṃsair amum antareṇa revā //
PNc_5.55
atidūrato dṛśyate 'yaṃ tvam iva abhyunnati-mānino nagendraḥ vahati praṇaya-uparuddha-kūlā kalahaṃsair amum antareṇa revā //
amṛtendukalāsahodarāsyāḥ sutanus tīratale 'vatiṣṭhate sā
urasīva payodhirājakanyā vanamālābharaṇe rathāṅgapāṇeḥ //
PNc_5.56
amṛta-indu-kalā-sahodara āsyāḥ sutanus tīra-tale 'vatiṣṭhate sā urasi iva payodhi-rāja-kanyā vana-mālā-ābharaṇe rathāṅgapāṇeḥ //
tad itaḥ svayam eva deva gatvā pulinaṃ somabhuvas taraṅgavatyāḥ
khagaluptavibhūṣaṇaṃ kṣitau te phaṇirājendrasutāṃ vibodhayehi //
PNc_5.57
tad itaḥ svayam eva deva gatvā pulinaṃ soma-bhuvas taraṅgavatyāḥ khaga-lupta-vibhūṣaṇaṃ kṣitau te phaṇi-rāja-indra-sutāṃ vibodhayehi //
iti tadvacasā smaraikadūtaprasavollāsavasantavāsareṇa
so nṛpaḥ kam api pramodam āpat ghanarājidhvanineva nīlakaṇṭhaḥ //
PNc_5.58
iti tad-vacasā smara-eka-dūtaprasava-ullāsa-vasanta-vāsareṇa so nṛpaḥ kam api pramodam āpat ghana-rāji-dhvanina īva nīlakaṇṭhaḥ //
avadac ca vihasya pārthivendraḥ phaṇirājendrasutāvilāsinīṃ tām
vacasotkayatā mayūraśāvān navajīmūtaninādasodareṇa //
PNc_5.59
avadac ca vihasya pārthiva-indraḥ phaṇi-rāja-indra-sutā-vilāsinīṃ tām vacasa ūtkayatā mayūra-śāvān nava-jīmūta-nināda-sodareṇa //
api nāma mṛdūni vetsi vaktuṃ nipunaṃ nyāyam anujjhatī vacāṃsi
prasabhaṃ vihitās tvayā yad ete vayam ātmaskhalite 'pi sāparādhāḥ //
PNc_5.60
api nāma mṛdūni vetsi vaktuṃ nipunaṃ nyāyam anujjhatī vacāṃsi prasabhaṃ vihitās tvayā yad ete vayam ātma-skhalite 'pi sa-aparādhāḥ //
idam om iti gṛhyate vacas te saha medhāvini kas tvayā vivādaḥ
yad imā viśadodgamā giras te pathi siddhāntasamīkṣite caranti //
PNc_5.61
idam om iti gṛhyate vacas te saha medhāvini kas tvayā vivādaḥ yad imā viśada-udgamā giras te pathi siddhānta-samīkṣite caranti //
tad anena vinodayāśu tāvan mama hāreṇa manaḥ śaśiprabhāyāḥ
iha palvalasaikateṣu yāvat tadalaṅkāram avekṣituṃ yatiṣyate //
PNc_5.62
tad anena vinodayā aśu tāvan mama hāreṇa manaḥ śaśiprabhāyāḥ iha palvala-saikateṣu yāvat tad-alaṅkāram avekṣituṃ yatiṣyate //
hārapradānam (PNc_p124941)
hāra-pradānam
atha hāram anādareṇa kaṇṭhāt svayam ākṛṣya saḥ kṛṣṭacandraśobham
vihasann aravindakośatāmre nidade pāṇitale vilāsavatyāḥ //
PNc_5.63
atha hāram anādareṇa kaṇṭhāt svayam ākṛṣya saḥ kṛṣṭa-candra-śobham vihasann aravinda-kośa-tāmre nidade pāṇi-tale vilāsavatyāḥ //
api kośagṛhodare durāpaṃ phaṇināṃ bhartur upoḍhavismayā sā
tam udañcitapakṣmaṇā mṛgākṣī likhitenaiva dadarśa locanena //
PNc_5.64
api kośa-gṛha-udare durāpaṃ phaṇināṃ bhartur upoḍha-vismayā sā tam udañcita-pakṣmaṇā mṛga-akṣī likhitena eva dadarśa locanena //
śaśiprabhāhārapradānam (PNc_p125564)
śaśiprabhā-hāra-pradānam
avakṛṣya salīlam uttarīyāt sitameghād iva tārakāvitānam
urasā sa babhāra hāram īśaḥ stanaparyaṅkaśayaṃ śaśiprabhāyāḥ //
PNc_5.65
avakṛṣya salīlam uttarīyāt sita-meghād iva tārakā-vitānam urasā sa babhāra hāram īśaḥ stana-paryaṅka-śayaṃ śaśiprabhāyāḥ //
vadati sma hasan ramāṅgadas tām uragastrīm atah bhartur iṅgitajñaḥ
yadi kautukavaty amatsaras te tad itaḥ kiṃ cid ito 'valokayeti //
PNc_5.66
vadati sma hasan ramāṅgadas tām uraga-strīm atah bhartur iṅgita-jñaḥ yadi kautukavaty amatsaras te tad itaḥ kiṃ cid ito 'valokaya iti //
atha hāralatāvikṛṣṭadṛṣṭiḥ sahasā vārivihaṅgamāvaluptam
uragendrasutāvibhūṣaṇaṃ tan nṛpater vakṣasi pāṭalā dadarśaḥ //
PNc_5.67
atha hāra-latā-vikṛṣṭa-dṛṣṭiḥ sahasā vāri-vihaṅgama-avaluptam uragendra-sutā-vibhūṣaṇaṃ tan nṛpater vakṣasi pāṭalā dadarśaḥ //
punaḥ pāṭalāvākyam (PNc_p126490)
punaḥ pāṭalā-vākyam
daśanacchadam āttabimbaśobhaṃ snapayantī sudhayeva hāsakāntyā
avadac ca vācāṃsi pārthivaṃ sā caturaivaṃ parihāsapeśalāni //
PNc_5.68
daśana-cchadam ātta-bimba-śobhaṃ snapayantī sudhaya īva hāsa-kāntyā avadac ca vācāṃsi pārthivaṃ sā catura aivaṃ parihāsa-peśalāni //
apahartum agās tvam eva hāraṃ kim itaḥ kalpitarājahaṃsarūpaḥ
vidito 'si ghanā tavoragāṇāṃ nagare 'sty eva hi kāmarūpavārtā //
PNc_5.69
apahartum agās tvam eva hāraṃ kim itaḥ kalpita-rājahaṃsa-rūpaḥ vidito 'si ghanā tava uragāṇāṃ nagare 'sty eva hi kāmarūpa-vārtā //
paravañcanapaṇḍitā matis te yadi naivaṃ katham anyathā narendra
idam ābharaṇaṃ harasy araṇye harahāsaikasitaṃ śaśiprabhāyāḥ //
PNc_5.70
para-vañcana-paṇḍitā matis te yadi na evaṃ katham anyathā narendra idam ābharaṇaṃ harasy araṇye hara-hāsa-eka-sitaṃ śaśiprabhāyāḥ //
avanīvalaye tvam āttadaṇḍaḥ sahase nāvinayāṃśam ity avaimi
atha ca sthitim ātmanā vidhatse viṣaye dasyuniṣevite kim etat //
PNc_5.71
avanī-valaye tvam ātta-daṇḍaḥ sahase na āvinaya-aṃśam ity avaimi atha ca sthitim ātmanā vidhatse viṣaye dasyu-niṣevite kim etat //
72 kṣitipa smayase kim eṣa kelir na bhavaty arpaya hāram asmadīyam
nayavartmajuṣo bhavādṛśāḥ kiṃ na parasvagrahaṇād iha trapante //
PNc_5.
72 kṣitipa smayase kim eṣa kelir na bhavaty arpaya hāram asmadīyam naya-vartma-juṣo bhavādṛśāḥ kiṃ na para-sva-grahaṇād iha trapante //
athavā parato 'stu narma nāsyāṃ bhuvi devena samo 'sti pārthivo 'nyaḥ
apaviddhanayā na yasya dṛṣṭer apasarpanty atha khecarāḥ kim anye //
PNc_5.73
athavā parato 'stu narma na asyāṃ bhuvi devena samo 'sti pārthivo 'nyaḥ apaviddhanayā na yasya dṛṣṭer apasarpanty atha khecarāḥ kim anye //
anayoḥ kim api tvayā vilāsin parivarto 'yam akāri hārayor yaḥ
vacasām avakāśam īśa datte sa na kasyānṛjucetaso janaḥ? //
PNc_5.74
anayoḥ kim api tvayā vilāsin parivarto 'yam akāri hārayor yaḥ vacasām avakāśam īśa datte sa na kasya anṛju-cetaso janaḥ? //
vihito na hi vakṣasi tvayāyaṃ nṛpa hāraḥ phaṇirājakanyakāyāḥ
kim apīpsitam ātmano vidhātur vihitaṃ sūtram idaṃ manobhavena //
PNc_5.75
vihito na hi vakṣasi tvaya āyaṃ nṛpa hāraḥ phaṇi-rāja-kanyakāyāḥ kim apī ipsitam ātmano vidhātur vihitaṃ sūtram idaṃ manobhavena //
nanu yāmy amunā śaśiprabhāyās tava hāreṇa mano vinodayāmi
tvayi sāpy alam eva sāndracetaḥ sutanuḥ sneharasārdratām upaitu //
PNc_5.76
nanu yāmy amunā śaśiprabhāyās tava hāreṇa mano vinodayāmi tvayi sa āpy alam eva sāndra-cetaḥ sutanuḥ sneha-rasa-ārdratām upaitu //
ucitaṃ nijasāyakānurodhād ahirājendrasutopasarpaṇaṃ te
parato 'stu śaras tvadarthitā sā kim u na tyāgavaśaṃvadā dadāti //
PNc_5.77
ucitaṃ nija-sāyaka-anurodhād ahi-rāja-indra-sutopa-sarpaṇaṃ te parato 'stu śaras tvad-arthitā sā kim u na tyāga-vaśaṃvadā dadāti //
saraso 'sya vimuñca tīralekhām anurevā pulinaṃ gṛhāṇa yātrām
uragādhiparūpapakṣapātaṃ śamaya vyālavadhūvilocanānām //
PNc_5.78
saraso 'sya vimuñca tīra-lekhām anurevā pulinaṃ gṛhāṇa yātrām uraga-adhipa-rūpa-pakṣapātaṃ śamaya vyāla-vadhū-vilocanānām //
śaśiprabhādarśanārthaṃ gamanam (PNc_p129753)
śaśiprabhā-darśana-arthaṃ gamanam
iti valgu vaco niśamya tasyāḥ sa nṛpaḥ pannagavāmalocanāyāḥ
sthitam atra vacasy alaṅghanīye tava kalyāṇi mayeti tām uvāca //
PNc_5.79
iti valgu vaco niśamya tasyāḥ sa nṛpaḥ pannaga-vāma-locanāyāḥ sthitam atra vacasy alaṅghanīye tava kalyāṇi maya īti tām uvāca //
atha sānṛjuvādinī vidhāya kṣitipālaṃ purataś cacāla bālā
hṛdayena parāmamarśa caivaṃ vilasanmāṃsalavismayo narendraḥ //
PNc_5.80
atha sa ānṛju-vādinī vidhāya kṣitipālaṃ purataś cacāla bālā hṛdayena parāmamarśa ca evaṃ vilasan-māṃsala-vismayo narendraḥ //
araṇyānī kveyaṃ dhṛtakanasūtraḥ kva sa mṛgaḥ kva muktāhāro 'yaṃ kva ca saḥ patagaḥ kveyam abalā
kva tat kanyāratnaṃ lalitam ahibhartuḥ kva ca vayam svam ākūtaṃ dhātā kim api nibhṛtaṃ pallavayati //
PNc_5.81
araṇyānī kva iyaṃ dhṛta-kana-sūtraḥ kva sa mṛgaḥ kva muktā-hāro 'yaṃ kva ca saḥ patagaḥ kva iyam abalā kva tat kanyā-ratnaṃ lalitam ahi-bhartuḥ kva ca vayam svam ākūtaṃ dhātā kim api nibhṛtaṃ pallavayati //
atha madagajalīlākhelagāmī saḥ kṛtvā kanakaviśikhayācñāvyājam avyājakāntaḥ
avanihariṇalakṣmā sāhasopārjitaśrīr ahiparivṛḍhakanyālokanāya pratasthe //
PNc_5.82
atha mada-gaja-līlā-khela-gāmī saḥ kṛtvā kanaka-viśikha-yācñā-vyājam avyāja-kāntaḥ avani-hariṇa-lakṣmā sāhasa-upārjita-śrīr ahi-parivṛḍha-kanyā-ālokanāya pratasthe //
iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā2valokanā1rtha-prasthānaṃ nāma pañcamaḥ sargaḥ
ṣaṣṭhaḥ sargaḥ
nāyikāvasthāvarṇanam (PNc_p131336)
nāyikā-avasthā-varṇanam
tadā phaṇīndrakanyāpi bāṇanāmāṅkasūcite
narendratilake tasminn abhilāṣaṃ babandha sā //
PNc_6.1
tadā phaṇi-indra-kanya āpi bāṇa-nāma-aṅka-sūcite narendra-tilake tasminn abhilāṣaṃ babandha sā //
sahasā hṛdaye tasyā nidadhe manmathaḥ padam
aśokayaṣṭistabake sarāga iva ṣaṭpadaḥ //
PNc_6.2
sahasā hṛdaye tasyā nidadhe manmathaḥ padam aśoka-yaṣṭi-stabake sa-rāga iva ṣaṭpadaḥ //
avaśā sābhavac citraṃ nāmnāpi pṛthivīpateḥ
na tad asty atra yan nāstraṃ sannaddhasya manobhuvaḥ //
PNc_6.3
avaśā sa ābhavac citraṃ nāmna āpi pṛthivī-pateḥ na tad asty atra yan na astraṃ sannaddhasya manobhuvaḥ //
smarāgnikaṇameṇākṣyās tasyāḥ samudadīpayat
makaradhvajasāmrājyasacivo malayānilaḥ //
PNc_6.4
smara-agni-kaṇa-meṇā-akṣyās tasyāḥ samudadīpayat makara-dhvaja-sāmrājyasacivo malaya-anilaḥ //
sollasatsmaralīlena navena vayasā babhau
unmiṣanmadhulekhena mukuleneva mālatī //
PNc_6.5
sa-ullasat-smara-līlena navena vayasā babhau unmiṣan-madhu-lekhena mukulena iva mālatī //
sātanuśvasanaspṛṣṭapāṭalādharapallavam
uvāha mukham ujjṛmbham ambhojam iva padminī //
PNc_6.6
sa ātanu-śvasana-spṛṣṭapāṭala-adhara-pallavam uvāha mukham ujjṛmbham ambhojam iva padminī //
nikāmasarale tasmin sā muhus taraledṛśau
śare narendracandrasya cikṣepa na sakhījane //
PNc_6.7
nikāma-sarale tasmin sā muhus taraledṛśau śare narendra-candrasya cikṣepa na sakhī-jane //
narendranāmāṅkalipis tām ānandayati sma sā
kumudvatīm ivodañcatbālendukiraṇacchaṭā //
PNc_6.8
narendra-nāma-aṅka-lipis tām ānandayati sma sā kumudvatīm iva udañcatbāla-indu-kiraṇa-cchaṭā //
hemapuṅkhāṅkite tasmin śare karam upeyuṣi
balād viveśa sā bālā dīkṣāṃ vaivāhikīm iva //
PNc_6.9
hema-puṅkha-aṅkite tasmin śare karam upeyuṣi balād viveśa sā bālā dīkṣāṃ vaivāhikīm iva //
tenāvāptatadātāmrapāṇisparśeṇa patriṇā
sphuratkānticayavyājād amucyanteva pallavāḥ //
PNc_6.10
tena avāpta-tad-ātāmrapāṇi-sparśeṇa patriṇā sphurat-kānti-caya-vyājād amucyanta iva pallavāḥ //
navīnasāhasāṅkasya kāmadevākṛter ayam
mālavaikamṛgāṅkasya sindhurājasya sāyakaḥ //
PNc_6.11
navīnasāhasāṅkasya kāmadeva-ākṛter ayam mālava-eka-mṛgāṅkasya sindhurājasya sāyakaḥ //
punaḥpuna iti svādu nṛpater nāmalakṣma sā
apaṭhac cārubimbauṣṭhaluṭhaddaśanacandrikā //
PNc_6.12
punaḥpuna iti svādu nṛpater nāma-lakṣma sā apaṭhac cāru-bimba-oṣṭhaluṭhad-daśana-candrikā //
adhītya kautukenātha kṛtapañcamamūrcchanāḥ
tadagre nṛpanāmāṅkaṃ jaguḥ pātālakanyakāḥ //
PNc_6.13
adhītya kautukena atha kṛta-pañcama-mūrcchanāḥ tad-agre nṛpa-nāma-aṅkaṃ jaguḥ pātāla-kanyakāḥ //
adṛṣṭe 'py utsukā rājñi tadgītena babhūva sā
prabodhe yadanaṅgāgneḥ pañcamaḥ prathāmā samit //
PNc_6.14
adṛṣṭe 'py utsukā rājñi tad-gītena babhūva sā prabodhe yad-anaṅga-agneḥ pañcamaḥ prathāmā samit //
avepata samunmīlatvilāsakusumānncitā
manobhavānilasparśavaśād vanalateva sā //
PNc_6.15
avepata samunmīlatvilāsa-kusuma-anncitā manobhava-anila-sparśavaśād vana-lata īva sā //
navānurāgam aṅgena vyaktataccihnacumbinā
vināvacanam ācakhyau sakhīṣu caturāsu sā //
PNc_6.16
nava-anurāgam aṅgena vyakta-tac-cihna-cumbinā vinā-vacanam ācakhyau sakhīṣu caturāsu sā //
śaśiprabhāyāḥ praśnaḥ (PNc_p135477)
śaśiprabhāyāḥ praśnaḥ
sāvahittham athetthaṃ sā sakhījanam abhāṣata
sudhāniṣyandajaḍayā śaradindumukhī girā //
PNc_6.17
sāvahittham atha itthaṃ sā sakhī-janam abhāṣata sudhā-niṣyanda-jaḍayā śarad-indu-mukhī girā //
abhedam indunā nītaḥ sācivyaṃ menaketunā
sakhyaḥ kaḥ sindhurājo 'yaṃ sāhasāṅkanirūpyate //
PNc_6.18
abhedam indunā nītaḥ sācivyaṃ menaketunā sakhyaḥ kaḥ sindhurājo 'yaṃ sāhasa-aṅka-nirūpyate //
kim evam avatiṣṭhadhvai maunaṃ muñcata śaṃsata
unmīlati yad antar me balāt kautukakandalī //
PNc_6.19
kim evam avatiṣṭhadhvai maunaṃ muñcata śaṃsata unmīlati yad antar me balāt kautuka-kandalī //
malyavatyā uttaram (PNc_p136295)
malyavatyā uttaram
atha mālyavatī nāma tatsakhī siddhakanyakā
iti smitasudhārdreṇa vacasā tām avocata //
PNc_6.20
atha mālyavatī nāma tat-sakhī siddha-kanyakā iti smita-sudhā-ārdreṇa vacasā tām avocata //
sakhi sāhāsikaḥ sa ayam avantitilako nṛpaḥ
gīyate ketakāpāṇḍu yasyoragapure yaśaḥ //
PNc_6.21
sakhi sāhāsikaḥ sa ayam avanti-tilako nṛpaḥ gīyate ketakā-pāṇḍu yasya uraga-pure yaśaḥ //
taṃ kāśyapīsahasrākṣam adrakṣam aham ekadā
gatā śrīmanmahākālaparvaṇy ujjayinīṃ purīṃ //
PNc_6.22
taṃ kāśyapī-sahasrākṣam adrakṣam aham ekadā gatā śrīman-mahākālaparvaṇy ujjayinīṃ purīṃ //
tanvi tigmāṃśuneva dyaur niśeva śaśalakṣmaṇā
sā sanāthā purī tena vajriṇevāmarāvatī //
PNc_6.23
tanvi tigmāṃśuna īva dyaur niśeva śaśalakṣmaṇā sā sa-nāthā purī tena vajriṇa īva amarāvatī //
rambhā tvayeva yat satyaṃ tenāli nalakūbaraḥ
tyājito rūpajaṃ garvam urvīmakaraketunā //
PNc_6.24
rambhā tvaya īva yat satyaṃ tenā ali nalakūbaraḥ tyājito rūpajaṃ garvam urvī-makaraketunā //
akalaṅkākṛtes tasya catuḥṣaṣṭhikalāvataḥ
tulādhirohahevāke kaḥ ṣoḍaśakalaḥ śaśī //
PNc_6.25
akalaṅka-ākṛtes tasya catuḥ-ṣaṣṭhi-kalāvataḥ tula-adhiroha-hevāke kaḥ ṣoḍaśa-kalaḥ śaśī //
tasyāvanipradīpasya te te naisargikā guṇāḥ
kva nāma na prakāśante raver iva marīcayaḥ //
PNc_6.26
tasya avani-pradīpasya te te naisargikā guṇāḥ kva nāma na prakāśante raver iva marīcayaḥ //
na nāgeṣu na siddheṣu na nareṣv amareṣv atha
avāpi kvāpi saṃvādas tadrūpollekhalekhayā //
PNc_6.27
na nāgeṣu na siddheṣu na nareṣv amareṣv atha avāpi kva api saṃvādas tad-rūpa-ullekha-lekhayā //
so hi kenāpi kṛtyena gāṃ gataḥ śrūyate punaḥ
nihnutaikabhujadvandvo devaḥ śrīvatsalāñchanaḥ //
PNc_6.28
so hi kena api kṛtyena gāṃ gataḥ śrūyate punaḥ nihnuta-eka-bhuja-dvandvo devaḥ śrīvatsalāñchanaḥ //
kim anyat tava saṃtuṣṭyai paśya citre likhāmy aham
cirasya dīrghanayane tavāstu nayanotsavaḥ //
PNc_6.29
kim anyat tava saṃtuṣṭyai paśya citre likhāmy aham cirasya dīrgha-nayane tava astu nayana-utsavaḥ //
ākṛtilekhanam (PNc_p138949)
ākṛti-lekhanam
atha sā siddhatanayā taṃ lilekha śilātale
hṛdi tūragarājendraduhitur mīnaketanaḥ //
PNc_6.30
atha sā siddha-tanayā taṃ lilekha śilā-tale hṛdi tu uraga-rājendraduhitur mīnaketanaḥ //
tadālikhitabhūpālaṃ tayā cintitakāmadam
cintāmaṇer apy adhikaṃ śilātalam amāṃsta sā //
PNc_6.31
tadā ālikhita-bhūpālaṃ tayā cintita-kāmadam cintā-maṇer apy adhikaṃ śilā-talam amāṃsta sā //
tataś citragate tasmin mahīpālo madālasāḥ
samam evāhikanyānāṃ petur netraparamparāḥ //
PNc_6.32
tataś citra-gate tasmin mahīpālo mada-ālasāḥ samam eva ahi-kanyānāṃ petur netra-paramparāḥ //
papau śaśiprabhāpy enaṃ ciram utpakṣmalekhayā
punaruktīkṛtonnidrakarṇendīvarayā dṛśā //
PNc_6.33
papau śaśiprabha āpy enaṃ ciram utpakṣmalekhayā punaruktīkṛta-unnidrakarṇa-indīvarayā dṛśā //
rūpam āsvādayām āsa tasyālekhyagatasya sā
bhramarīvāravindasya sudhāsahacaram madhu //
PNc_6.34
rūpam āsvādayām āsa tasyā alekhya-gatasya sā bhramari īva aravindasya sudhā-sahacaram madhu //
ānīyatākulatvaṃ sā tritīyena tanūdarī
vismayenātisāndreṇa madena madanena ca //
PNc_6.35
ānīyatā akulatvaṃ sā tritīyena tanu-udarī vismayena atisāndreṇa madena madanena ca //
viveśa hṛdaye tasyāḥ sa citralikhito nṛpaḥ
śaratprasanne saritaḥ pratimendur iva ambhasi //
PNc_6.36
viveśa hṛdaye tasyāḥ sa citra-likhito nṛpaḥ śarat-prasanne saritaḥ pratimā-indur iva ambhasi //
stanapatralatāṃ tasyā bibheda pulakodgamaḥ
satyaṃ yadantaraṅgeṇa bahiraṅgo nirasyate //
PNc_6.37
stana-patra-latāṃ tasyā bibheda pulaka-udgamaḥ satyaṃ yad-antar-aṅgeṇa bahir-aṅgo nirasyate //
tasyāḥ kucayuge kiṃcin niśvāsaḥ kampam ādadhe
rathāṅganāmamithune sāyantana ivānilaḥ //
PNc_6.38
tasyāḥ kuca-yuge kiṃ-cin niśvāsaḥ kampam ādadhe rathāṅga-nāma-mithune sāyantana iva anilaḥ //
tasyāḥ svedalavaśreṇicchadmanā vadanaśriyā
viśato 'ntar anaṅgasya lājāñjalir ivojjhitaḥ //
PNc_6.39
tasyāḥ sveda-lava-śreṇicchadmanā vadana-śriyā viśato 'ntar anaṅgasya lājā-añjalir iva ujjhitaḥ //
śaṅke śaram ṛjūkurvan dadṛśe manmathas tayā
yat sā mṛdukvaṇatkāñcikiṅkiṇīkam akampata //
PNc_6.40
śaṅke śaram ṛjūkurvan dadṛśe manmathas tayā yat sā mṛdu-kvaṇat-kāñcikiṅkiṇīkam akampata //
eṣa dṛṣṭas tvayety uktā sakhyā sā sādhvasākulā
gadgadākṣaram avyaktaṃ kṛcchrāt prativaco dadau //
PNc_6.41
eṣa dṛṣṭas tvaya īty uktā sakhyā sā sādhvasā ākulā gadgada-akṣaram avyaktaṃ kṛcchrāt prativaco dadau //
citravartiny api nṛpe tattvāveśena cetasi
vrīḍārdhavalitaṃ cakre mukhendum avaśaiva sā //
PNc_6.42
citra-vartiny api nṛpe tattva-āveśena cetasi vrīḍā-ardha-valitaṃ cakre mukha-indum avaśa aiva sā //
dṛṣṭā sakhībhiḥ sākūtaṃ sā bālādharapallave
dadhau vailakṣyahasitaṃ prasūnam iva mādhavī //
PNc_6.43
dṛṣṭā sakhībhiḥ sākūtaṃ sā bāla-adhara-pallave dadhau vailakṣya-hasitaṃ prasūnam iva mādhavī //
navaṃ prema navotkaṇṭhā navās te te manorathāḥ
iti tasyās tathaivābhūd antaraṅgaḥ paricchadaḥ //
PNc_6.44
navaṃ prema nava-utkaṇṭhā navās te te manorathāḥ iti tasyās tatha aiva abhūd antaraṅgaḥ paricchadaḥ //
kiṃcit trapānuviddhena puṇḍarīkadalatviṣā
tam ānarceva rājendum animittasmitena sā //
PNc_6.45
kiṃ-cit trapā-anuviddhena puṇḍarīka-dala-tviṣā tam ānarca iva rāja-indum animitta-smitena sā //
sā ca doḥśayitabhuvā nṛpeṇāddhyāsitā hṛdi
kṛtāṅgabhaṅgavalanā jhaṭity ālasyam āyayau //
PNc_6.46
sā ca doḥ-śayita-bhuvā nṛpeṇāddhyāsitā hṛdi kṛta-aṅga-bhaṅga-valanā jhaṭity ālasyam āyayau //
tatkṣaṇenaiva sā citraṃ tanvī tanmayatāṃ yayau
kaṃ na pratārayaty eṣa kitavaḥ kusumāyudhaḥ //
PNc_6.47
tat-kṣaṇena eva sā citraṃ tanvī tanmayatāṃ yayau kaṃ na pratārayaty eṣa kitavaḥ kusumāyudhaḥ //
stimitevāvatasthe sā sāraṅgāyatalocanā
acetaneva śūnyeva suptevālikhiteva ca //
PNc_6.48
stimita īva avatasthe sā sāraṅga-āyata-locanā acetana īva śūnya īva supta īvā alikhita īva ca //
smareṇa marmaṇi kvāpi sāvidhyata sumadhyamā
anidritāpi yat sābhūt kṣaṇaṃ mukulitekṣaṇā //
PNc_6.49
smareṇa marmaṇi kva api sa āvidhyata sumadhyamā anidrita āpi yat sa ābhūt kṣaṇaṃ mukulita-īkṣaṇā //
vyañcitānaṅgalīlena śṛṅgārarasabandhunā
tanvī navānurāgeṇa sānyaiva ghaṭitābhavat //
PNc_6.50
vyañcita-anaṅga-līlena śṛṅgāra-rasa-bandhunā tanvī nava-anurāgeṇa sa ānya aiva ghaṭita ābhavat //
ṛjunā aikṣata yac citraṃ yad abhūc ca trapāvatī
tenātigūḍhabhāvāpi sā sakhībhir alakṣyata //
PNc_6.51
ṛjunā aikṣata yac citraṃ yad abhūc ca trapāvatī tena atigūḍha-bhāva āpi sā sakhībhir alakṣyata //
athānaṅgavatī nāma sakhī tām ity avocata
daśanajyotsnayāraṇyaṃ sudhayeva niṣiñcatī //
PNc_6.52
atha anaṅgavatī nāma sakhī tām ity avocata daśana-jyotsnaya āraṇyaṃ sudhaya īva niṣiñcatī //
kac cid asya pramodāya kumudasyeva cakṣuṣaḥ
ayaṃ madhyamalokenduḥ pātālendukale tava //
PNc_6.53
kac cid asya pramodāya kumudasya iva cakṣuṣaḥ ayaṃ madhyama-loka-induḥ pātāla-indu-kale tava //
vanānilāhṛtonnidrapadmakesaraśālinā
romodgama ivānena dhṛtas tvadavalokanāt //
PNc_6.54
vana-anila-āhṛta-unnidrapadma-kesara-śālinā roma-udgama iva anena dhṛtas tvad-avalokanāt //
adya naḥ saphalaṃ cakṣuś citre yad avalokitaḥ
kandarpādhikakānto 'yam avantimṛgalāñchanaḥ //
PNc_6.55
adya naḥ saphalaṃ cakṣuś citre yad avalokitaḥ kandarpa-adhika-kānto 'yam avanti-mṛga-lāñchanaḥ //
tvām apy avāñcitāṃ manye yat tvayaitasya vakṣasi
ete savibhramaṃ nyaste dṛśau muktālate iva //
PNc_6.56
tvām apy avāñcitāṃ manye yat tvaya aitasya vakṣasi ete savibhramaṃ nyaste dṛśau muktā-late iva //
jitam etena ko 'py eṣa satyaṃ kāmo 'sya kiṅkaraḥ
ārohati parāṃ koṭim atra yat tava sambhramaḥ //
PNc_6.57
jitam etena ko 'py eṣa satyaṃ kāmo 'sya kiṅkaraḥ ārohati parāṃ koṭim atra yat tava sambhramaḥ //
tvam atra baddhabhāveva kim indumukhi lajjase
vilaṅghayaty alaṅghyāni smaradurlalitāni kaḥ //
PNc_6.58
tvam atra baddha-bhāva īva kim indu-mukhi lajjase vilaṅghayaty alaṅghyāni smara-durlalitāni kaḥ //
ko 'nyaḥ sakhi nṛśaṃso 'sti kāmaṃ viṣamabāṇataḥ
sukumāre tavāpy aṅge yena vyāpāritaḥ śaraḥ //
PNc_6.59
ko 'nyaḥ sakhi nṛśaṃso 'sti kāmaṃ viṣamabāṇataḥ sukumāre tava apy aṅge yena vyāpāritaḥ śaraḥ //
bimbauṣṭhe eva rāgas te tanvi pūrvam adṛśyata
adhunā hṛdaye 'py eṣa mṛgaśāvākṣi lakṣyate //
PNc_6.60
bimba-oṣṭhe eva rāgas te tanvi pūrvam adṛśyata adhunā hṛdaye 'py eṣa mṛga-śāva-akṣi lakṣyate //
ekena rājahaṃsena hṛto hāras tanūdari
anena tu dvitīyena likhitenāpi te manaḥ //
PNc_6.61
ekena rājahaṃsena hṛto hāras tanu-udari anena tu dvitīyena likhitena api te manaḥ //
kutas trapā tavālīṣu kiṃcid unnamayānanam
aho bata tvam etasminn atyāyatakutūhalā //
PNc_6.62
kutas trapā tavā alīṣu kiṃ-cid unnamayā ananam aho bata tvam etasminn atyāyata-kutūhalā //
etat karṇotpalaṃ lolam apāṅgaprativeśitam
tvad udantam ivaitasya kathayaty alikūjitaiḥ //
PNc_6.63
etat karṇa-utpalaṃ lolam apāṅga-prativeśitam tvad udantam iva etasya kathayaty ali-kūjitaiḥ //
aho dūrasthitenāpi hṛdi spṛṣṭā nṛpendunā
indukāntaśileva tvam ārdratām avagāhase //
PNc_6.64
aho dūrasthitena api hṛdi spṛṣṭā nṛpa-indunā indu-kānta-śila īva tvam ārdratām avagāhase //
nipuṇe niḥśvasiṣy evam atigūḍhaṃ yathā yathā
tathā tathā tava vyaktam ayam ucchvasati smaraḥ //
PNc_6.65
nipuṇe niḥśvasiṣy evam atigūḍhaṃ yathā yathā tathā tathā tava vyaktam ayam ucchvasati smaraḥ //
smitam etad alolākṣi lajjāsaṃvalitaṃ tava
idaṃ nirjitabālyasya yauvanasyoditaṃ yaśaḥ //
PNc_6.66
smitam etad alola-akṣi lajjā-saṃvalitaṃ tava idaṃ nirjita-bālyasya yauvanasya uditaṃ yaśaḥ //
yathā taveyam aratir yathā sutanu vepase
tathā kavacitaḥ śaṅke niḥśaṅkaṃ madanas tvayi //
PNc_6.67
yathā tava iyam aratir yathā sutanu vepase tathā kavacitaḥ śaṅke niḥśaṅkaṃ madanas tvayi //
kim atra karavai gāḍham ākalpakam idaṃ tava
iyaṃ ca manmathasyāstraṃ nirgatā cūtamañjarī //
PNc_6.68
kim atra karavai gāḍham ākalpakam idaṃ tava iyaṃ ca manmathasya astraṃ nirgatā cūta-mañjarī //
surataklāntaśabarīkabarīmālyacumbinaḥ
katham ete tvayā tanvi sahyā malayavāyavaḥ //
PNc_6.69
surata-klānta-śabarīkabarī-mālya-cumbinaḥ katham ete tvayā tanvi sahyā malaya-vāyavaḥ //
kiṃ tāmyasi tavopāntam ānayāmy adhunaiva tam
ity āśvāsayatīva tvām kokilo 'yaṃ kalasvanaḥ //
PNc_6.70
kiṃ tāmyasi tava upāntam ānayāmy adhuna aiva tam ity āśvāsayati iva tvām kokilo 'yaṃ kala-svanaḥ //
kūjantī kokilavadhūr iyam ādhiṃ dhunoti te
anaṅganṛpasāmrājyalīlāmaṅgalagāyinī //
PNc_6.71
kūjantī kokila-vadhūr iyam ādhiṃ dhunoti te anaṅga-nṛpa-sāmrājyalīlā-maṅgala-gāyinī //
vanāntadevatāvāptapādanyāsotsavaḥ sphuṭam
eṣa stabakito 'śokaḥ suhṛt kāmasya kā gatiḥ //
PNc_6.72
vana-anta-devatā-avāptapāda-nyāsa-utsavaḥ sphuṭam eṣa stabakito 'śokaḥ suhṛt kāmasya kā gatiḥ //
atrorvītilake dṛṣṭim asyantīṃ tilakaḥ krudhā
ayaṃ tarjayatīva tvāṃ vātādhūtalatāṅguliḥ //
PNc_6.73
atra urvī-tilake dṛṣṭim asyantīṃ tilakaḥ krudhā ayaṃ tarjayati iva tvāṃ vātā-dhūta-latā-aṅguliḥ //
pathi smarasya viṣame skhalitāyām itas tvayi
smitacchaṭeva niryāti sinduvārasya mañjarī //
PNc_6.74
pathi smarasya viṣame skhalitāyām itas tvayi smita-cchaṭa īva niryāti sinduvārasya mañjarī //
drāghayaty astabimbauṣṭharuciniḥśvasitāni te
ayaṃ mukulitaḥ kiṃcid bakulo mukulastani //
PNc_6.75
drāghayaty asta-bimba-oṣṭharuci-niḥśvasitāni te ayaṃ mukulitaḥ kiṃ-cid bakulo mukula-stani //
latayā karṇikārasya puraḥ puṣpitayānayā
anaṅgasyaikarājye 'smin hemavetralatāyitam //
PNc_6.76
latayā karṇika-arasya puraḥ puṣpitaya ānayā anaṅgasya eka-rājye 'smin hema-vetra-latāyitam //
aho na kasya bhindanti hṛdayaṃ vīkṣitā api
nisargamṛdavo 'py ete sahakāranavāṅkurāḥ //
PNc_6.77
aho na kasya bhindanti hṛdayaṃ vīkṣitā api nisarga-mṛdavo 'py ete sahakāra-nava-aṅkurāḥ //
caturāṃ kokilām eṣa kṛtvā kurabako mukhe
durlabhaṃ yācatīva tvāṃ līlāliṅganadohadam //
PNc_6.78
caturāṃ kokilām eṣa kṛtvā kurabako mukhe durlabhaṃ yācati iva tvāṃ līlā-liṅgana-dohadam //
aśokaskandhalagneyaṃ kusumair navamādhavī
prārthanīyapriyasparśāṃ hasati tvām ivotsukām //
PNc_6.79
aśoka-skandha-lagna īyaṃ kusumair nava-mādhavī prārthanīya-priya-sparśāṃ hasati tvām iva utsukām //
bhūpatāv anuraktāyās tava santāpadīpanam
sthalāravindaṃ serṣyeva sūte sakhi vasundharā //
PNc_6.80
bhūpatāv anuraktāyās tava santāpa-dīpanam sthala-aravindaṃ sa-īrṣya īva sūte sakhi vasundharā //
amīṣv aṅkasthakandarpajagadvijagayasiddhiṣu
dṛṣṭir udvijate tanvi pāṭalākuḍmaleṣu te //
PNc_6.81
amīṣv aṅkastha-kandarpajagad-vijagaya-siddhiṣu dṛṣṭir udvijate tanvi pāṭalā-kuḍmaleṣu te //
sundari dvitayasyātra kraśimā bhūṣaṇāyate
rājanyābaddhabhāvāyās tava rātreś ca samprati //
PNc_6.82
sundari dvitayasya atra kraśimā bhūṣaṇāyate rājanya-ābaddha-bhāvāyās tava rātreś ca samprati //
eṣa caitrotsavaś citre nṛpo 'yaṃ nūtanaṃ vayaḥ
prāptāvakāśaḥ kāmo 'pi patitāsyatisaṅkaṭe //
PNc_6.83
eṣa caitra-utsavaś citre nṛpo 'yaṃ nūtanaṃ vayaḥ prāpta-avakāśaḥ kāmo 'pi patitāsyati-saṅkaṭe //
kim ālikhitavaty eṣā citre mālyavatī nṛpam
dvārīkṛteyam athavā vāmena vidhinā tava //
PNc_6.84
kim ālikhitavaty eṣā citre mālyavatī nṛpam dvārīkṛta īyam athavā vāmena vidhinā tava //
bahunā kiṃ cakorākṣi chalitāsi manobhuvā
sarvathā te kariṣyanti kuśalaṃ kuladevatāḥ //
PNc_6.85
bahunā kiṃ cakora-akṣi chalita āsi manobhuvā sarvathā te kariṣyanti kuśalaṃ kula-devatāḥ //
ityādi vyāharantī sā kṛtabhrūbhaṅgayā tayā
narendrabāṇapuṅkhena kuce kiṃ cid atudyata //
PNc_6.86
ity-ādi vyāharantī sā kṛta-bhrū-bhaṅgayā tayā narendra-bāṇa-puṅkhena kuce kiṃ cid atudyata //
kalāvatīvacanam (PNc_p153524)
kalāvatī-vacanam
atha kinnararājendrakanyā nāmnā kalāvatī
evaṃ vacaḥ smitasudhāniṣiktākṣaram ādade //
PNc_6.87
atha kinnara-rājendrakanyā nāmnā kalāvatī evaṃ vacaḥ smita-sudhāniṣikta-akṣaram ādade //
kāmaṃ durlabham evaitac caitraś candrāṅkitā niśāḥ
preyān vipañcīraṇitaṃ pañcabāṇāṅkitaṃ vayaḥ //
PNc_6.88
kāmaṃ durlabham eva etac caitraś candra-aṅkitā niśāḥ preyān vipañcī-raṇitaṃ pañcabāṇa-aṅkitaṃ vayaḥ //
ayi tvāṃ mlāpayaty eṣa kālaḥ kamalalocane
jagadāhlādajanakaḥ sudhāsūtir ivābjinīm //
PNc_6.89
ayi tvāṃ mlāpayaty eṣa kālaḥ kamala-locane jagad-āhlāda-janakaḥ sudhā-sūtir iva abjinīm //
sthāne tavānurāgo 'yam anaṅgasyāyam utsavaḥ
sakhi snihyati nirvyājam indāv eva kumudvatī //
PNc_6.90
sthāne tava anurāgo 'yam anaṅgasya ayam utsavaḥ sakhi snihyati nirvyājam indāv eva kumudvatī //
nṛpasyāraṇyasañcāraḥ śareṇānena sūcyate
marutā dviradasyeva madaniṣyandagandhinā //
PNc_6.91
nṛpasya araṇya-sañcāraḥ śareṇa anena sūcyate marutā dviradasya iva mada-niṣyanda-gandhinā //
avaśyaṃ tanvi cinvānā vane haṃsam itas tataḥ
kvacid vilokayiṣyanti taṃ tvatparijanastriyaḥ //
PNc_6.92
avaśyaṃ tanvi cinvānā vane haṃsam itas tataḥ kva-cid vilokayiṣyanti taṃ tvat-parijana-striyaḥ //
jñātatvadiṅgitaivātra taṃ ced drakṣyati pāṭalā
tato 'sya ṣaṭpadasyeva balāc ceto hariṣyati //
PNc_6.93
jñāta-tvad-iṅgita aiva atra taṃ ced drakṣyati pāṭalā tato 'sya ṣaṭpadasya iva balāc ceto hariṣyati //
sthirā bhava nṛpena tvam iha saṃyogam āpsyasi
yathā kaṇvāśrame pūrvaṃ duṣyantena śakuntalā //
PNc_6.94
sthirā bhava nṛpena tvam iha saṃyogam āpsyasi yathā kaṇva-āśrame pūrvaṃ duṣyantena śakuntalā //
iti tadvacasaḥ sīmni masṛṇotkampitastanī
vyājasācīkṛtamukhaṃ niśaśvāsa śaśiprabhā //
PNc_6.95
iti tad-vacasaḥ sīmni masṛṇa-utkampita-stanī vyāja-sācīkṛta-mukhaṃ niśaśvāsa śaśiprabhā //
vanaśrīratnamañjīro latākuñjodare tataḥ
cukūja mañjukaṇṭhas tāṃ dakṣiṇena kapiñjalaḥ //
PNc_6.96
vana-śrī-ratna-mañjīro latā-kuñja-udare tataḥ cukūja mañju-kaṇṭhas tāṃ dakṣiṇena kapiñjalaḥ //
harṣāśrulavakīrṇena satpatrāvalicāruṇā
vāmena pasphure tasyāś cakṣuṣā ca stanena ca //
PNc_6.97
harṣa-aśru-lava-kīrṇena sat-patra-āvali-cāruṇā vāmena pasphure tasyāś cakṣuṣā ca stanena ca //
atrāntare samāyāntī dadṛśe dūratas tayā
narendrasavitus tasya puraḥ sandhyeva pāṭalā //
PNc_6.98
atra antare samāyāntī dadṛśe dūratas tayā narendra-savitus tasya puraḥ sandhya īva pāṭalā //
tasyās traye ca tritayam apaśyat phaṇikanyakā
mukhe smitaṃ kare hāraṃ sitam aṃse ca cāmaram //
PNc_6.99
tasyās traye ca tritayam apaśyat phaṇi-kanyakā mukhe smitaṃ kare hāraṃ sitam aṃse ca cāmaram //
sā hārahastā ruruce dhṛtastimitacāmarā
sarasī suptahaṃseva phenādhyāsitapaṅkajā //
PNc_6.100
sā hāra-hastā ruruce dhṛta-stimita-cāmarā sarasī supta-haṃsa īva phena-adhyāsita-paṅkajā //
dṛṣṭiḥ phanīndraduhitur atikramyaiva pāṭalām
bhṛṅgaśreṇir ivāśoke papātāvantibhartari //
PNc_6.101
dṛṣṭiḥ phani-indra-duhitur atikramya eva pāṭalām bhṛṅga-śreṇir iva aśoke papāta avanti-bhartari //
priyaṃ naḥ sa ayam āyāti paśya paśya śaśiprabhe
paramārānvayodārahāramadhyamaṇir nṛpas //
PNc_6.102
priyaṃ naḥ sa ayam āyāti paśya paśya śaśiprabhe paramāra-anvaya-udārahāra-madhya-maṇir nṛpas //
iti priyasakhīsūktisudhāniṣyandalekhayā
sikte tadābhavat tasyāḥ smaraḥ pallavito hṛdi //
PNc_6.103
iti priya-sakhī-sūktisudhā-niṣyanda-lekhayā sikte tada ābhavat tasyāḥ smaraḥ pallavito hṛdi //
sudhārasa ivorvībhṛt tayā saṃmukham āpatan
dṛśā sphaṭikaśuktyeva vāraṃvāram apīyata //
PNc_6.104
sudhā-rasa iva urvībhṛt tayā saṃmukham āpatan dṛśā sphaṭika-śuktya īva vāraṃvāram apīyata //
vitene 'py ahikanyābhiḥ kautukenātanīyasā
tasyāgre rājahaṃsasya netrendīvaravāgurā //
PNc_6.105
vitene 'py ahi-kanyābhiḥ kautukena atanīyasā tasya agre rājahaṃsasya netra indīvara-vāgurā //
avantitilakodantam upasṛtyātha pāṭalā
anaṅgadīpanaṃ tasyai jagādeṅgitavedinī //
PNc_6.106
avanti-tilaka-udantam upasṛtya atha pāṭalā anaṅga-dīpanaṃ tasyai jagāda iṅgita-vedinī //
deva paścātsthito 'py agre prāptaḥ paryutsuko bhavān
ity abhāṣyata bhūpālaḥ citre caturayā tayā //
PNc_6.107
deva paścāt-sthito 'py agre prāptaḥ paryutsuko bhavān ity abhāṣyata bhūpālaḥ citre caturayā tayā //
abhūt paryākulā sā ca muhūrtam asitekṣaṇā
paścād alajjatālībhis tathā sasmitam īkṣitā //
PNc_6.108
abhūt paryākulā sā ca muhūrtam asita-īkṣaṇā paścād alajjatā alībhis tathā sa-smitam īkṣitā //
tasyai hāraṃ mahībhartur arpayām āsa pāṭalā
ākṛṣya bhartum ānītam atiśuddham iva āśayam //
PNc_6.109
tasyai hāraṃ mahībhartur arpayām āsa pāṭalā ākṛṣya bhartum ānītam atiśuddham iva āśayam //
sakhīnām anurodhena sā kilānaṅgamohitā
hṛdi dīrghaguṇaṃ dadhre hāraṃ priyam ivāparam //
PNc_6.110
sakhīnām anurodhena sā kila anaṅga-mohitā hṛdi dīrgha-guṇaṃ dadhre hāraṃ priyam iva aparam //
tuṣārapāṇḍunā tena vavṛdhe 'syā manobhavaḥ
digantavāntajyotsnena mahodadhir ivendunā //
PNc_6.111
tuṣāra-pāṇḍunā tena vavṛdhe 'syā manobhavaḥ dig-anta-vānta-jyotsnena mahā-udadhir iva indunā //
puṣpodgameneva latā prasādeneva bhāratī
sā tena reje hāreṇa yaśaseva narendratā //
PNc_6.112
puṣpa-udgamena iva latā prasādena iva bhāratī sā tena reje hāreṇa yaśasa īva narendratā //
tataḥ śithilaparyastavilolakabarīlatā
ketuyaṣṭir iva śyāmapatākāṅgā hiraṇmayī //
PNc_6.113
tataḥ śithila-paryastavilola-kabarī-latā ketu-yaṣṭir iva śyāmapatāka-aṅgā hiraṇmayī //
vasaṃtakamalollāsimattabhramaraniḥsvanā
dīpamānopadeśeva svarahasye manobhuvaḥ //
PNc_6.114
vasaṃta-kamala-ullāsimatta-bhramara-niḥsvanā dīpamāna-upadeśa īva sva-rahasye manobhuvaḥ //
ullasatkuṭajācchācchavilāsahasitacchaviḥ
jhaṭity uadadhiveleva nirgacchad amṛtacchaṭā //
PNc_6.115
ullasat-kuṭaja-acchācchavilāsa-hasita-cchaviḥ jhaṭity uadadhi-vela īva nirgacchad amṛta-cchaṭā //
sarojinīva haṃsībhir bhṛṅgībhir iva mālatī
śaśilekheva tārābhiḥ sakhībhir abhito vṛtā //
PNc_6.116
sarojini īva haṃsībhir bhṛṅgībhir iva mālatī śaśi-lekha īva tārābhiḥ sakhībhir abhito vṛtā //
dṛṣṭvā narandram āyāntam udasthād utsukātha sā
dadhatī nūtanapremapariṇītām adhīratām //
PNc_6.117
dṛṣṭvā narandram āyāntam udasthād utsuka ātha sā dadhatī nūtana-premapariṇītām adhīratām //
atha sutanur alolatārake sā suciram udañcitadīrghapakṣmamāle
śaśina iva navodgatasya dūrātavanipateḥ pathi locane mumoca //
PNc_6.118
atha sutanur alola-tārake sā suciram udañcita-dīrgha-pakṣmamāle śaśina iva nava-udgatasya dūrātavanipateḥ pathi locane mumoca //
āsannānucaradhṛtena paṅkajinyāḥ patreṇa sphuṭaghaṭitātapatralīlaḥ
saś cchāyām atha mahasā hasan himāṃśoḥ kṣmāpālaḥ pulinam avāpa narmadāyās //
PNc_6.119
āsanna-anucara-dhṛtena paṅkajinyāḥ patreṇa sphuṭa-ghaṭita-ātapatra-līlaḥ saś cchāyām atha mahasā hasan hima-aṃśoḥ kṣmāpālaḥ pulinam avāpa narmadāyās //
iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā-darśano nāma ṣaṣṭhaḥ sargaḥ
saptamaḥ sargaḥ
śaśiprabhādarśanam (PNc_p162379)
śaśiprabhā-darśanam
tataḥ sa dūrād ahirājakanyakāṃ javaikamitreṇā yutāṃ patatriṇā
viśāmpatidīrghaguṇānuṣaṅgiṇīm anaṅgakodaṇḍalatām ivaikṣata //
PNc_7.1
tataḥ sa dūrād ahi-rāja-kanyakāṃ javā-eka-mitreṇā yutāṃ patatriṇā viśāmpati-dīrgha-guṇa-anuṣaṅgiṇīm anaṅga-kodaṇḍa-latām ivā ekṣata //
upoḍhalāvaṇyataraṅgabhaṅgayā sarāgabimbauṣṭhagalatpravālayā
ahāri lolaṃ nṛpates tayā balāt anaṅgaratnākaravelayā manaḥ //
PNc_7.2
upoḍha-lāvaṇya-taraṅga-bhaṅgayā sa-rāga-bimba-oṣṭha-galat-pravālayā ahāri lolaṃ nṛpates tayā balāt anaṅga-ratna-ākara-velayā manaḥ //
ramāṅgadakṛtaṃ śaśiprabhāvarṇanam (PNc_p163017)
ramāṅgada-kṛtaṃ śaśiprabhā-varṇanam
savismayo locanamārgam āptayā tayā saḥ pātālatalendulekhayā
athettham amlānamanorathodgamo ramāṅgadenābhidadhe narādhipaḥ //
PNc_7.3
sa-vismayo locana-mārgam āptayā tayā saḥ pātāla-tala-indu-lekhayā atha ittham amlāna-manoratha-udgamo ramāṅgadena abhidadhe narādhipaḥ //
avaimi saiveyam amogham āyudhaṃ manobhuvaḥ pannagarājakanyakā
udaṃśulekhena mukhena kurvatī jagad vilīnenduvilokanaspṛham //
PNc_7.4
avaimi sa aiva iyam amogham āyudhaṃ manobhuvaḥ pannaga-rāja-kanyakā udaṃśu-lekhena mukhena kurvatī jagad vilīna-indu-vilokana-spṛham //
narendra satyaṃ saḥ kutūhalī bhaved alaukikaṃ rūpam avekṣituṃ rateḥ
iyaṃ na yasyātithitāṃ gatā dṛśor agādhalāvaṇyasarit sumadhyamā //
PNc_7.5
narendra satyaṃ saḥ kutūhalī bhaved alaukikaṃ rūpam avekṣituṃ rateḥ iyaṃ na yasya atithitāṃ gatā dṛśor agādha-lāvaṇya-sarit sumadhyamā //
iyaṃ sudhā mugdhavilāsajanmabhūr iyaṃ bhujaṅgālayaratnadīpikā
iyaṃ jagannetracakoracandrikā puraḥ patākeyam ayugmapatriṇaḥ //
PNc_7.6
iyaṃ sudhā mugdha-vilāsa-janma-bhūr iyaṃ bhujaṅga-ālaya-ratna-dīpikā iyaṃ jagannetra-cakora-candrikā puraḥ patāka īyam ayugma-patriṇaḥ //
iyattayā muktam avaimi naipuṇaṃ prajāpater adbhutaśilpakarmaṇi
nṛpopamānām upamānatāṃ gataṃ vinirmitaṃ yena hi ratnam īdṛśam //
PNc_7.7
iyattayā muktam avaimi naipuṇaṃ prajāpater adbhuta-śilpa-karmaṇi nṛpa-upamānām upamānatāṃ gataṃ vinirmitaṃ yena hi ratnam īdṛśam //
iyaṃ tavānena virājatetarāṃ karasthitenāvanipālapatriṇā
upeyuṣā kāñcanapadmam aṃśunā himetarāṃśor iva jahnukanyakā //
PNc_7.8
iyaṃ tava anena virājatetarāṃ kara-sthitena avanipāla-patriṇā upeyuṣā kāñcana-padmam aṃśunā hima-itara-aṃśor iva jahnu-kanyakā //
arālakeśīyam anena bhāti te śareṇa kārtasvarapuṅkhaśobhinā
nisargagaureṇa narendraraśminā sakajjalā dīpaśikheva śārvarī //
PNc_7.9
arāla-keśīyam anena bhāti te śareṇa kārtasvara-puṅkha-śobhinā nisarga-gaureṇa narendra-raśminā sa-kajjalā dīpa-śikha īva śārvarī //
iyaṃ vilāsorminimagnaśaiśavaṃ svibhāvyamānastanakuḍmalodgamam
madaikavisrambhagṛhaṃ vigāhate vayo vibhaktāṅgam anaṅgadohadam //
PNc_7.10
iyaṃ vilāsa-ūrmi-nimagna-śaiśavaṃ svibhāvyamāna-stana-kuḍmala-udgamam mada-eka-visrambha-gṛhaṃ vigāhate vayo vibhakta-aṅgam anaṅga-dohadam //
iyaṃ natāṅgī jagadekasundare nideśite pāṭalayā nṛpa tvayi
dṛśau navendīvarapatrapeśale vimuñcati śrīr iva śārṅgadhanvani //
PNc_7.11
iyaṃ nata-aṅgī jagad-eka-sundare nideśite pāṭalayā nṛpa tvayi dṛśau nava-indīvara-patra-peśale vimuñcati śrīr iva śārṅgadhanvani //
anaṅgasāmrājyavilāsacāmare vanānilavyākulite 'ṃsucumbini
pariślathe saṃyamanārtham etayā salīlam astaḥ kabarībhare karaḥ //
PNc_7.12
anaṅga-sāmrājya-vilāsa-cāmare vana-anila-vyākulite 'ṃsu-cumbini pariślathe saṃyamana-artham etayā sa-līlam astaḥ kabarī-bhare karaḥ //
vilokayantī kusumaṃ kacāgrataś cyutaṃ kucasparśadhiyeva vakṣasi
iyaṃ kṛśāṅgī kusumāstraśaṅkayā kṛtapraṇāmeva tavāvalokyate //
PNc_7.13
vilokayantī kusumaṃ kaca agrataś cyutaṃ kuca-sparśa-dhiya īva vakṣasi iyaṃ kṛśa-aṅgī kusumāstra-śaṅkayā kṛta-praṇāma īva tava avalokyate //
vilokayāsyāḥ kṣitipāla bibhratīṃ pradīpaśobhāṃ kabarīṃ niśāmukhe
amī muhuḥ kuṅkumakesarāruṇā lasanti sīmantamaṇer marīcayaḥ //
PNc_7.14
vilokaya asyāḥ kṣitipāla bibhratīṃ pradīpa-śobhāṃ kabarīṃ niśā-mukhe amī muhuḥ kuṅkuma-kesara-aruṇā lasanti sīmanta-maṇer marīcayaḥ //
virājate 'syās tilako 'yam añcito vikuñcitabhrūlatikāntare nṛpa
vijitya lokadvitayaṃ divaṃ prati smareṇa bāṇo dhanuṣīva saṃhitaḥ //
PNc_7.15
virājate 'syās tilako 'yam añcito vikuñcita-bhrū-latikā-antare nṛpa vijitya loka-dvitayaṃ divaṃ prati smareṇa bāṇo dhanuṣi iva saṃhitaḥ //
apāṅgasaṃvardhitaśoṇakāntinā sukṛṣṇatāreṇa tuṣārapāṇḍunā
iyaṃ pravālāsitaratnamauktikair vinirmiteneva cakāsti cakṣuṣā //
PNc_7.16
apāṅga-saṃvardhita-śoṇakāntinā sukṛṣṇa-tāreṇa tuṣāra-pāṇḍunā iyaṃ pravāla-asita-ratna-mauktikair vinirmitena iva cakāsti cakṣuṣā //
iyaṃ puro niryatidūram āyate kapolataḥ kāñcanakuṇḍalārciṣi
iṣuṃ ruṣeva pratibhoktum udyatā manobhuve muktaśilīmukhe hṛdi //
PNc_7.17
iyaṃ puro niryati-dūram āyate kapolataḥ kāñcana-kuṇḍala-arciṣi iṣuṃ ruṣa īva pratibhoktum udyatā manobhuve mukta-śilīmukhe hṛdi //
iyaṃ triyāmāpatikāntipeśalaṃ vibuddhabandhūkadalādhikatviṣā
bibharti bimbādharamudrayā mukhaṃ manobhirāmaṃ rajanīva sandhyayā //
PNc_7.18
iyaṃ triyāmā-pati-kānti-peśalaṃ vibuddha-bandhūka-dala-adhika-tviṣā bibharti bimba-adhara-mudrayā mukhaṃ manobhirāmaṃ rajani īva sandhyayā //
upoḍhatārāpatitārahārayor iyaṃ yugena stanayor virājate
dvayena deva uṣasi cakravākayoḥ saridgṛhītaikamṛṇālayor iva //
PNc_7.19
upoḍha-tārāpati-tāra-hārayor iyaṃ yugena stanayor virājate dvayena deva uṣasi cakravākayoḥ sarid-gṛhīta-eka-mṛṇālayor iva //
surāpagāvīcivipāṇḍur eṣa te cireṇa hāraś caritārthatāṃ gataḥ
dhṛtaḥ kṣitīśa praṇayārdrayānayā salīlam utkampini yat kucadvaye //
PNc_7.20
surā-apagā-vīci-vipāṇḍur eṣa te cireṇa hāraś carita-arthatāṃ gataḥ dhṛtaḥ kṣitīśa praṇaya-ārdraya ānayā sa-līlam utkampini yat kuca-dvaye //
iyaṃ mahīpāla vilokitena te vigāhate kāntam idaṃ daśāntaram
bhavaty anārūḍhavikāsavibhramā kim udgame candramasaḥ kumudvatī //
PNc_7.21
iyaṃ mahīpāla vilokitena te vigāhate kāntam idaṃ daśā-antaram bhavaty anārūḍha-vikāsa-vibhramā kim udgame candramasaḥ kumudvatī //
kim anyad uktaṃ sudhayeva sāndrayā tad anyathā nātha na pāṭalavacaḥ
sphuṭeyam asyāḥ kurute yad aṅgake balāt pariṣvaṅgam anaṅgavikriyā //
PNc_7.22
kim anyad uktaṃ sudhaya īva sāndrayā tad anyathā nātha na pāṭala-vacaḥ sphuṭa īyam asyāḥ kurute yad aṅgake balāt pariṣvaṅgam anaṅga-vikriyā //
śaśiprabhāsamīpagamanam (PNc_p168981)
śaśiprabhā-samīpa-gamanam
itīṅgitajñe vadati priyaṃvade ramāṅgadena smitam udgatasmitaḥ
avāpa paryāptaśaśāṅkadarśanaḥ phanīndrakanyāsavidhaṃ narādhipaḥ //
PNc_7.23
iti iṅgitajñe vadati priyaṃvade ramāṅgadena smitam udgata-smitaḥ avāpa paryāpta-śaśāṅka-darśanaḥ phani-indra-kanyā-savidhaṃ narādhipaḥ //
nāyikāceṣṭāḥ (PNc_p169334)
nāyikā-ceṣṭāḥ
uvāha lajjānatam añcitālakaṃ tato bhujaṅgādhipateḥ sutāmukhaṃ
avāñcitaṃ kiṃ cana mātariśvanā saṣaṭpadaṃ padmam ivāravindinī //
PNc_7.24
uvāha lajjā-natam añcita-alakaṃ tato bhujaṅga-adhipateḥ sutā-mukhaṃ avāñcitaṃ kiṃ cana mātariśvanā sa-ṣaṭpadaṃ padmam iva aravindinī //
pataty adhaḥ kuṅkumapaṅkapāṭale mayūkhalekhāpaṭale śikhāmaṇeḥ
hriyeva raktāṃśukapallavas tayā pidhātum ālekhyanṛpe nyadhīyata //
PNc_7.25
pataty adhaḥ kuṅkuma-paṅka-pāṭale mayūkha-lekhā-paṭale śikhā-maṇeḥ hriya īva rakta-aṃśuka-pallavas tayā pidhātum ālekhya-nṛpe nyadhīyata //
nṛpasya citre madhureyam ākṛtir na bhidyate candramaso yathāmbhasi
sakhījanas tām iti narmapeśalaḥ śanais trapānamramukhīm abhāṣata //
PNc_7.26
nṛpasya citre madhura īyam ākṛtir na bhidyate candramaso yatha āmbhasi sakhī-janas tām iti narma-peśalaḥ śanais trapā-namra-mukhīm abhāṣata //
yathāsmi vaktāsi tathāsya bhūpater yadā punaḥ karṇasamīpam āpsyasi
itīva nirvyājam udīrya tatyaje tayāyatākṣyā sa narendrasāyakaḥ //
PNc_7.27
yatha āsmi vakta āsi tatha āsya bhūpater yadā punaḥ karṇa-samīpam āpsyasi iti iva nirvyājam udīrya tatyaje tayā āyata-akṣyā sa narendra-sāyakaḥ //
alaṃ hriyaivaṃ samupekṣya gṛhyatām ayaṃ hi pāṇigrahaṇocitas tava
itīrayantyāḥ kuṭilaṃ vacaḥ karād anaṅgavatyāḥ kamalaṃ jahāra sā //
PNc_7.28
alaṃ hriya aivaṃ samupekṣya gṛhyatām ayaṃ hi pāṇi-grahaṇa-ucitas tava itī irayantyāḥ kuṭilaṃ vacaḥ karād anaṅgavatyāḥ kamalaṃ jahāra sā //
atha svabimbādharapāṭalacchadaṃ kareṇa tattatsadṛśena bibhratī
niṣevitum bhūpatim abhyupāgatā rameva rājīvamukhī rarāja sā //
PNc_7.29
atha sva-bimba-adhara-pāṭala-cchadaṃ kareṇa tattat-sadṛśena bibhratī niṣevitum bhūpatim abhyupāgatā rama īva rājīva-mukhī rarāja sā //
dṛśas tatas tatparivārayoṣitāṃ netrāñjanaśyāmalapakṣmarājayaḥ
śaśiprabhe bhūmipatau sakautukāḥ samāpatan kunda ivālipaṅktayaḥ //
PNc_7.30
dṛśas tatas tat-parivāra-yoṣitāṃ netra-añjana-śyāmala-pakṣma-rājayaḥ śaśiprabhe bhūmipatau sa-kautukāḥ samāpatan kunda iva-ali-paṅktayaḥ //
nṛpārhaṇam (PNc_p171471)
nṛpa-arhaṇam
nipīyamānasya tayā śanaiḥśanair apāṅgasañcāritadīrghanetrayā
upāttapuṣpaḥ kṣitibhartur arhaṇāṃ cakāra tasyāś caturaḥ sakhījanaḥ //
PNc_7.31
nipīyamānasya tayā śanaiḥ-śanair apāṅga-sañcārita-dīrgha-netrayā upātta-puṣpaḥ kṣiti-bhartur arhaṇāṃ cakāra tasyāś caturaḥ sakhī-janaḥ //
puraḥ śirasy āhitamanmathājñayā tayā kaṭākṣaiḥ kuṭajair ivārcitaḥ
nṛpaḥ saparyāṃ punaruktasaṃvidāṃ sas tadvayasyānihitāv amanyata //
PNc_7.32
puraḥ śirasy āhita-manmatha-ājñayā tayā kaṭa-akṣaiḥ kuṭajair iva arcitaḥ nṛpaḥ saparyāṃ punarukta-saṃvidāṃ sas tad-vayasyā-nihitāv amanyata //
sarāgavaty utkalikābhir ākule mṛduny alaṃ pāṭalayā samarpite
atha nyaṣīdannavapallavāsane phanīndrakanyāmanasīva pārthivaḥ //
PNc_7.33
sa-rāgavaty utkalikābhir ākule mṛduny alaṃ pāṭalayā samarpite atha nyaṣīdan-nava-pallava-āsane phanīndra-kanyā-manasi iva pārthivaḥ //
anu kṣitīśaṃ nalinīdalāsane kayā cid āste parivārayoṣitā
ramāṅgado 'py āsanabandham ādade vasundharāyāṃ vinayaikabandhuḥ //
PNc_7.34
anu kṣitīśaṃ nalinī-dala-āsane kayā cid āste parivāra-yoṣitā ramāṅgado 'py āsana-bandham ādade vasundharāyāṃ vinaya-eka-bandhuḥ //
śramānurodhād upaviśyatām itaḥ kṣaṇaṃ kṛśāṅgīti sakhībhir arthitā
upāviśad vepitavāmanastanī tataḥ samaṃ tābhir ahīndrakanyakā //
PNc_7.35
śrama-anurodhād upaviśyatām itaḥ kṣaṇaṃ kṛśa-aṅgi īti sakhībhir arthitā upāviśad vepita-vāmana-stanī tataḥ samaṃ tābhir ahi-indra-kanyakā //
nāyikāvilasitāni (PNc_p173000)
nāyikā-vilasitāni
vivartayantī vadanendumaṇḍalaṃ viśālanetrāntaniṣaktatārakam
dvayena sā kṛṣyata sundarī samaṃ hriyā nṛpālokanakautukena ca //
PNc_7.36
vivartayantī vadana-indu-maṇḍalaṃ viśāla-netra-anta-niṣakta-tārakam dvayena sā kṛṣyata sundarī samaṃ hriyā nṛpa-ālokana-kautukena ca //
athāvataṃsīkṛtalocanotpalaṃ kapoladolāyitaratnakuṇḍalam
ciraṃ papau saḥ stimitena cakṣuṣā tadānanaṃ mālavamīnaketanaḥ //
PNc_7.37
atha avataṃsīkṛta-locana-utpalaṃ kapola-dolāyita-ratna-kuṇḍalam ciraṃ papau saḥ stimitena cakṣuṣā tad-ānanaṃ mālava-mīnaketanaḥ //
kṛtī dṛśāsyāḥ sudṛśaḥ pibaty ayaṃ kapolalāvaṇyasudhāṃ narādhipaḥ
mithaḥ sakhīnām iti sasmitaṃ vaco niśamya sābhūd adhikādhikatrapā //
PNc_7.38
kṛtī dṛśa āsyāḥ sudṛśaḥ pibaty ayaṃ kapola-lāvaṇya-sudhāṃ narādhipaḥ mithaḥ sakhīnām iti sasmitaṃ vaco niśamya sa ābhūd adhika-adhika-trapā //
manāg ivāṃsād apavartitānanā nirīkṣya taṃ bhūpatim arpitekṣaṇam
vihasya lajjāmukule cakarṣa sā balād apāṅgaprasṛte vilocane //
PNc_7.39
manāg iva aṃsād apavartita-ānanā nirīkṣya taṃ bhūpatim arpita-īkṣaṇam vihasya lajjā-mukule cakarṣa sā balād apāṅga-prasṛte vilocane //
yaśobhaṭe rūpam avantiśasituḥ kṛtasmite citragataṃ praśaṃsati
karasthitaṃ sā jhaṭiti nyadhāt tataḥ śilātale tāmarasaṃ trapāvatī //
PNc_7.40
yaśobhaṭe rūpam avanti-śasituḥ kṛta-smite citra-gataṃ praśaṃsati kara-sthitaṃ sā jhaṭiti nyadhāt tataḥ śilā-tale tāmarasaṃ trapāvatī //
nikāmam uktaṃ sukumāram aṅganā vilāsinas tasya jahāra sā manaḥ
smaraikadūtīsahakāraśākhino lasanmadhāv anyabhṛteva pallavam //
PNc_7.41
nikāmam uktaṃ sukumāram aṅganā vilāsinas tasya jahāra sā manaḥ smara-eka-dūtī-sahakāra-śākhino lasan-madhāv anya-bhṛta īva pallavam //
tadīyam uddāmarasorminirbharaṃ sa rājahaṃso 'pi viveśa mānasam
kṛtapraveśaś ca salīlam acchinan manāṅ mṛṇālīm iva dhīratām ataḥ //
PNc_7.42
tadīyam uddāma-rasa-ūrmi-nirbharaṃ sa rājahaṃso 'pi viveśa mānasam kṛta-praveśaś ca salīlam acchinan manāṅ mṛṇālīm iva dhīratām ataḥ //
kṣaṇād apāṅgastimitāyatākṣayoḥ sakampayoḥ kaṇṭakitāṅgalekhayoḥ
avāpad anyonyanibaddhabhāvayos tayoḥ prarohaṃ hṛdi bālamanmathaḥ //
PNc_7.43
kṣaṇād apāṅga-stimita-āyata-akṣayoḥ sa-kampayoḥ kaṇṭakita-aṅga-lekhayoḥ avāpad anyonya-nibaddha-bhāvayos tayoḥ prarohaṃ hṛdi bāla-manmathaḥ //
nāyakasya nāyikāṃ praty uktiḥ (PNc_p175422)
nāyakasya nāyikāṃ praty uktiḥ
asūyayevātha vimuñcatī dṛśaṃ sakhīṣu sā sūtritanarmasūktiṣu
iti smitakṣālitadantavāsasā nṛpeṇa nāgendrasutābhyadhīyata //
PNc_7.44
asūyayā-iva atha vimuñcatī dṛśaṃ sakhīṣu sā sūtrita-narma-sūktiṣu iti smita-kṣālita-danta-vāsasā nṛpeṇa nāga-indra-sutā-abhyadhīyata //
vadānavadyāṅgi sakhījanādṛtaḥ kim eṣa nāma vyatiricyate janaḥ
vihāya visrambhaviśeṣam etayā yad aṅgam anto viśatīva lajjayā //
PNc_7.45
vada anavadya-aṅgi sakhī-jana-ādṛtaḥ kim eṣa nāma vyatiricyate janaḥ vihāya visrambha-viśeṣam etayā yad aṅgam anto viśati iva lajjayā //
sadā sadācārapareti vārtayā vayaṃ hṛtāḥ pannagarājaputri te
ataḥ kim evaṃ pratipattimūḍhatāṃ vigāhase 'smāsu vimucyatām iyam //
PNc_7.46
sadā sadācāra-para īti vārtayā vayaṃ hṛtāḥ pannaga-rāja-putri te ataḥ kim evaṃ pratipatti-mūḍhatāṃ vigāhase 'smāsu vimucyatām iyam //
anena te sundari darśanena vā kṛtopacāro 'smi kiyat kadarthyase
na vīkṣate valgu na mañju bhāṣate gatā kvacil locanavartmamālatī //
PNc_7.47
anena te sundari darśanena vā kṛta-upacāro 'smi kiyat kadarthyase na vīkṣate valgu na mañju bhāṣate gatā kva-cil locana-vartma-mālatī //
adhaḥkṛtāḥ satyam adhīralocane rasātalena tridivasya bhūmayaḥ
anaṅgadurvāraśarādhidaivataṃ bhavadvidhaṃ ratnam avāpyate 'tra yat //
PNc_7.48
adhaḥ-kṛtāḥ satyam adhīra-locane rasātalena tridivasya bhūmayaḥ anaṅga-durvāra-śara-adhidaivataṃ bhavad-vidhaṃ ratnam avāpyate 'tra yat //
kutūhalādhyāsitamadhyalokayā tvayā muhūrtaṃ phaṇilokakaumudi
avaimi pātālam avāptasandhinā vilaṅghyate santamasena samprati //
PNc_7.49
kutūhala-adhyāsita-madhya-lokayā tvayā muhūrtaṃ phaṇi-loka-kaumudi avaimi pātālam avāpta-sandhinā vilaṅghyate santamasena samprati //
idaṃ mṛṇālad api komalaṃ vapus tavaiṣa dūrād aravindinīpatiḥ
punaḥ punaḥ saṃspṛśatīva kautukāt tamālagulmāntarapātibhiḥ karaiḥ //
PNc_7.50
idaṃ mṛṇālad api komalaṃ vapus tava eṣa dūrād aravindinī-patiḥ punaḥ punaḥ saṃspṛśati iva kautukāt tamāla-gulma-antara-pātibhiḥ karaiḥ //
anena te saśramavāribindunā navīnapīyūṣatuṣāradanturaḥ
śirīṣamṛdvaṅgi tuṣārapāṇḍunā kapolabimbena viḍambyate śāśī //
PNc_7.51
anena te sa-śrama-vāri-bindunā navīna-pīyūṣa-tuṣāra-danturaḥ śirīṣa-mṛdv-aṅgi tuṣāra-pāṇḍunā kapola-bimbena viḍambyate śāśī //
idaṃ vadāśikṣata kaitavaṃ kutas tavaiṣa mugdhe saralāṅguliḥ karaḥ
ihaitad ālikhya śilātale śanair anena līlākamalaṃ yad ujjhitam //
PNc_7.52
idaṃ vada aśikṣata kaitavaṃ kutas tava eṣa mugdhe sarala-aṅguliḥ karaḥ iha etad ālikhya śilā-tale śanair anena līlā-kamalaṃ yad ujjhitam //
na citram evaṃ kva cid asti bhūtale mamātra tenāsti kutūhalaṃ mahat
ataḥ kim etat pihitaṃ prakāśyatām ahetukas tanvi ka eṣa matsaraḥ //
PNc_7.53
na citram evaṃ kva cid asti bhū-tale mama atra tena asti kutūhalaṃ mahat ataḥ kim etat pihitaṃ prakāśyatām ahetukas tanvi ka eṣa matsaraḥ //
adṛśyam etad yadi manyase tataḥ kim arthyase kiṃ tv iyad eva śaṃso naḥ
kṛtī tvayāyaṃ bhujagāmbaraukasām alekhi citre katamaḥ kṛśodari //
PNc_7.54
adṛśyam etad yadi manyase tataḥ kim arthyase kiṃ tv iyad eva śaṃso naḥ kṛtī tvaya āyaṃ bhujaga-ambara-okasām alekhi citre katamaḥ kṛśa-udari //
lateva sammīlitaṣaṭpadasvanā kiyac ciraṃ nirvacanaiva tiṣṭhasi
itaś cakorākṣi vicintya sūnṛtaṃ mamottaraṃ kiṃ cana dātum arhasi //
PNc_7.55
lata īva sammīlita-ṣaṭpada-svanā kiyac ciraṃ nirvacana aiva tiṣṭhasi itaś cakora-akṣi vicintya sūnṛtaṃ mama uttaraṃ kiṃ cana dātum arhasi //
yathātijihreṣi yathātivepase yathā kapole pulakaṃ bibharṣi ca
tathātra manye tava pakṣapātavan nitāntam antaḥkaraṇaṃ kṛśodari //
PNc_7.56
yatha ātijihreṣi yatha ātivepase yathā kapole pulakaṃ bibharṣi ca tatha ātra manye tava pakṣapātavan nitāntam antaḥkaraṇaṃ kṛśa-udari //
hriye taveyaṃ yadi kalpate kathā kim etayā naḥ prakṛte yatāmahe
yad artham ete vayam āgatāḥ svayaṃ sa nārpyate kiṃ karabhoru sāyakaḥ //
PNc_7.57
hriye tava iyaṃ yadi kalpate kathā kim etayā naḥ prakṛte yatāmahe yad artham ete vayam āgatāḥ svayaṃ sa na arpyate kiṃ karabha-ūru sāyakaḥ //
salīlam evaṃ vadati smitānane nṛpe navapremasārdracetasi
vivartayantī maṇikaṅkaṇaṃ kare mumoca maunaṃ na phaṇīndrakanyakā //
PNc_7.58
sa-līlam evaṃ vadati smita-ānane nṛpe nava-prema-sārdra-cetasi vivartayantī maṇi-kaṅkaṇaṃ kare mumoca maunaṃ na phaṇi-indra-kanyakā //
mālyavatīvacanam (PNc_p179939)
mālyavatī-vacanam
tayā tathā dṛṣṭam athāntarāntarā kaṭākṣakāntiḥ snapitāvataṃsayā
iti smitāpy āyitadantadīdhitir jagāda taṃ mālyavātī viśāmpatim //
PNc_7.59
tayā tathā dṛṣṭam atha antara-antarā kaṭākṣa-kāntiḥ snapita-avataṃsayā iti smita āpy āyita-danta-dīdhitir jagāda taṃ mālyavātī viśāmpatim //
tavaitayā satkṛtipātra satkṛtaṃ svayaṃ na yat kalpitam alpamadhyayā
na sa avalepo na ca sā pramāditā na ca trapā tatra nṛpo 'parāddhyati //
PNc_7.60
tava etayā satkṛti-pātra satkṛtaṃ svayaṃ na yat kalpitam alpa-madhyayā na sa avalepo na ca sā pramāditā na ca trapā tatra nṛpo 'parāddhyati //
kṛtīti vārtā tava vetsi vāñchitaṃ tvam antarātmeva na kasya vā bhuvi
ataḥ sakhībhāvagatasya gopanaṃ na yujyate nas tvayi tan niśāmyatām //
PNc_7.61
kṛti īti vārtā tava vetsi vāñchitaṃ tvam antara-ātma īva na kasya vā bhuvi ataḥ sakhī-bhāva-gatasya gopanaṃ na yujyate nas tvayi tan niśāmyatām //
śilīmukhe 'smiṃs tava nāmalāñchite mṛgopanīte mṛgaśāvalocanā
pramodam āpteyam ito vilokite kare cakorīva tuṣāradīdhiteḥ //
PNc_7.62
śilīmukhe 'smiṃs tava nāma-lāñchite mṛga-upanīte mṛga-śāva-locanā pramodam āpta īyam ito vilokite kare cakori īva tuṣāra-dīdhiteḥ //
ka eṣa rājeti muhuḥ kutūhalād iyaṃ yadā pṛṣṭavatī sakhījanam
atas tadāsyai kathitaḥ savistaraṃ mayā tvam urvītalamīnalāñchānaḥ //
PNc_7.63
ka eṣa rāja īti muhuḥ kutūhalād iyaṃ yadā pṛṣṭavatī sakhī-janam atas tada āsyai kathitaḥ savistaraṃ mayā tvam urvī-tala-mīnalāñchānaḥ //
kareṇa sāsūyam apāsya karṇataḥ kvaṇaddvirephāvali nīlam utpalam
tadaitayābhyudgatapakṣapātayā śrutā guṇāḍhyasya bṛhatkathā tava //
PNc_7.64
kareṇa sa-āsūyam apāsya karṇataḥ kvaṇad-dvirepha-āvali nīlam utpalam tada aitaya ābhyudgata-pakṣa-pātayā śrutā guṇāḍhyasya bṛhatkathā tava //
imāṃ tvadākāranirūpiṇe sakhīm avetya paryutsukalocanām iva
tato mayā viśvavilocanotsavas tvam eva citre likhito 'si pārthiva ! //
PNc_7.65
imāṃ tvad-ākāra-nirūpiṇe sakhīm avetya paryutsuka-locanām iva tato mayā viśva-vilocana-utsavas tvam eva citre likhito 'si pārthiva ! //
udañcitavyāyatapakṣmaṇā tataḥ sakhīsamakṣaṃ nibhṛtena cakṣuṣā
ciraṃ nipītasatṛṣeva mugdhayā tvayaitayā madhyamalokavāsasaḥ //
PNc_7.66
udañcita-vyāyata-pakṣmaṇā tataḥ sakhī-samakṣaṃ nibhṛtena cakṣuṣā ciraṃ nipīta-sa-tṛṣa īva mugdhayā tvaya aitayā madhyama-loka-vāsasaḥ //
ato varo 'yaṃ yuvayoḥ samāgamaḥ kumudvatīcandramasor ivocitaḥ
iyaṃ hi bālocchvasito manobhuvas tvam atra lokatritayaikasundaraḥ //
PNc_7.67
ato varo 'yaṃ yuvayoḥ samāgamaḥ kumudvatī-candramasor iva ucitaḥ iyaṃ hi bāla-ucchvasito manobhuvas tvam atra loka-tritaya-eka-sundaraḥ //
nṛpa gṛhītuṃ nayam atra ko 'py alaṃ sureṣu vā pannagapuṅgaveṣu vā
sa eṣa paṅkeruhakarṇikāmṛdus tvayā śayo 'syāḥ kriyate sakautukaḥ //
PNc_7.68
nṛpa gṛhītuṃ nayam atra ko 'py alaṃ sureṣu vā pannaga-puṅgaveṣu vā sa eṣa paṅkeruha-karṇikā-mṛdus tvayā śayo 'syāḥ kriyate sakautukaḥ //
ayācito 'py arpita eva te śaraḥ kṣiter ayaṃ nyāyavidāṃ varaitayā
tad enam abhyarthayase kathaṃ punaḥ kalatram eṣā hi vasundharā tava //
PNc_7.69
ayācito 'py arpita eva te śaraḥ kṣiter ayaṃ nyāya-vidāṃ vara aitayā tad enam abhyarthayase kathaṃ punaḥ kalatram eṣā hi vasundharā tava //
itītivṛttaṃ tadupāśrayaṃ tathā prakāśayantī pṛthivīpatiṃ prati
chalād alīkabhṛkuṭiṃ vidhāya sā tayāluloke phaṇirājakanyayā //
PNc_7.70
iti itivṛttaṃ tad-upāśrayaṃ tathā prakāśayantī pṛthivīpatiṃ prati chalād alīka-bhṛkuṭiṃ vidhāya sā taya āluloke phaṇi-rāja-kanyayā //
atha dvirephasya mukhābjapātino nivāraṇayoragarājakanyakā
śilātalāt saṃbhramamīlitasmṛtis tadāśu līlāśatapatram ādade //
PNc_7.71
atha dvirephasya mukha-abja-pātino nivāraṇaya ūraga-rāja-kanyakā śilā-talāt saṃbhrama-mīlita-smṛtis tadā āśu līlā-śatapatram ādade //
tataḥ sa romañcanipīḍitāṅgado ramāṅgadaṃ vyaktaśaśiprabheṅgitaḥ
apaśyad indīvaradāmadīrghayā pramodavistaritayā dṛśā nṛpaḥ //
PNc_7.72
tataḥ sa romañca-nipīḍita-aṅgado ramāṅgadaṃ vyakta-śaśiprabhā-iṅgitaḥ apaśyad indīvara-dāma-dīrghayā pramoda-vistaritayā dṛśā nṛpaḥ //
ramāṅgadavacanam (PNc_p184252)
ramāṅgada-vacanam
samarpitā pārthiva puṣpaketunā taveyam ārdrapraṇayā manasvinī
asīmasaundaryasudhāvilāsabhūr udanvatevendukalā pinākinaḥ //
PNc_7.73
samarpitā pārthiva puṣpaketunā tava iyam ārdra-praṇayā manasvinī asīma-saundarya-sudhā-vilāsa-bhūr udanvata īva indu-kalā pinākinaḥ //
kim anyad atrollasitaṃ jagattraye tavaiva saubhāgyapatākayā nṛpa
yad āgatā manmathapatriṇām iyaṃ śaravyatām evam api śrute tvayi //
PNc_7.74
kim anyad atra ullasitaṃ jagat-traye tava eva saubhāgya-patākayā nṛpa yad āgatā manmatha-patriṇām iyaṃ śara-vyatām evam api śrute tvayi //
vadhūr dilīpasya sudakṣiṇā yathā yathā sunandā bharatasya bhūpateḥ
raghūdvahasyāvanikanyakā yathā tathā taveyaṃ vidhinā upapāditā //
PNc_7.75
vadhūr dilīpasya sudakṣiṇā yathā yathā sunandā bharatasya bhūpateḥ raghu-udvahasya avani-kanyakā yathā tathā tava iyaṃ vidhinā upapāditā //
kim anyad asyāḥ kṛtapāṇipīḍanaḥ padaṃ nidhatse gṛhamedhināṃ dhuri
iti prasarpatsmitacandrikaḥ śanair abhāṣatorvītilakaṃ ramāṅgadaḥ //
PNc_7.76
kim anyad asyāḥ kṛta-pāṇi-pīḍanaḥ padaṃ nidhatse gṛha-medhināṃ dhuri iti prasarpat-smita-candrikaḥ śanair abhāṣata urvī-tilakaṃ ramāṅgadaḥ //
vilokitaṃ citram alīkabhāṣiṇī bhavatsakhīyaṃ pratibhāsate mama
udīritaivaṃ kila pārthivena sā bhṛśam lalajje nibhṛtaṃ jahāsa ca //
PNc_7.77
vilokitaṃ citram alīka-bhāṣiṇī bhavat-sakhi īyaṃ pratibhāsate mama udīrita aivaṃ kila pārthivena sā bhṛśam lalajje nibhṛtaṃ jahāsa ca //
vilokayantī tam apāṅgalocanā samullasatsvedalavāṅkitastanī
tataḥ sujātastabakāstamauktikā lateva sā hemamayī vyakampata //
PNc_7.78
vilokayantī tam apāṅga-locanā samullasat-sveda-lava-aṅkita-stanī tataḥ sujāta-stabaka-asta-mauktikā lata īva sā hema-mayī vyakampata //
mukhe tavāsaktam idaṃ śaśiprabhe dṛśāvataṃsāgatayaitadīyayā
sakhījanaḥ sasmitam ity uvāca tām avantināthaṃ ca mitho ramāṅgadaḥ //
PNc_7.79
mukhe tavā asaktam idaṃ śaśiprabhe dṛśa āvataṃsa-āgataya aitadīyayā sakhī-janaḥ sasmitam ity uvāca tām avanti-nāthaṃ ca mitho ramāṅgadaḥ //
atrāntare jhaṭiti cittam ivāccham ambhaḥ kṣobhaṃ jagāma saritas tuhināṃśusūteḥ
vāti sma ca prasabhabhagnatamālatālahintālasālasaralaḥ sahasā samīraḥ //
PNc_7.80
atra antare jhaṭiti cittam iva accham ambhaḥ kṣobhaṃ jagāma saritas tuhina-aṃśu-sūteḥ vāti sma ca prasabha-bhagna-tamāla-tālahintāla-sāla-saralaḥ sahasā samīraḥ //
payododayaḥ (PNc_p186737)
payoda-udayaḥ
udanamad atha tatkṣaṇād udañcatkanakapiśaṅgataḍillataḥ payodaḥ
adharitamurajadhvanīni muñcan vidhuritakarṇatalāni garjitāni //
PNc_7.81
udanamad atha tat-kṣaṇād udañcatkanaka-piśaṅga-taḍil-lataḥ payodaḥ adharita-muraja-dhvanīni muñcan vidhurita-karṇa-talāni garjitāni //
atha samuditatrāsā meghasvanān nanu bhūpater bhujaparighayor anto bālā praveṣṭum iyeṣa sā
kim asi cakitā mā tvaṃ bhaiṣīr ito bhava lajjayā kṛtam iti ca tām ūce devaḥ sa sāhasalāñcanaḥ //
PNc_7.82
atha samudita-trāsā megha-svanān nanu bhūpater bhuja-parighayor anto bālā praveṣṭum iyeṣa sā kim asi cakitā mā tvaṃ bhaiṣīr ito bhava lajjayā kṛtam iti ca tām ūce devaḥ sa sāhasa-lāñcanaḥ //
iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā-saṃllāpo nāma saptamaḥ sargaḥ samāptaḥ
aṣṭamaḥ sargaḥ
nāyikātirodhānam (PNc_p187672)
nāyikā-tirodhānam
sāpade 'tha bhujagendrakanyakā khe payodapatalais tirohite
narmadāpulinapallavasthitā haṃsapaṅktir iva kampam ādade //
PNc_8.1
sa āpade 'tha bhujaga-indra-kanyakā khe payoda-patalais tirohite narmadā-pulina-pallava-sthitā haṃsa-paṅktir iva kampam ādade //
spardhayeva nicayaḥ payomucāṃ tāramandram anadad yathā yathā
sā narendratilakaṃ tam aikṣata mugdhalolanayanā tathā tathā //
PNc_8.2
spardhaya īva nicayaḥ payomucāṃ tāra-mandram anadad yathā yathā sā narendra-tilakaṃ tam aikṣata mugdha-lola-nayanā tathā tathā //
ullasan navapayodharālasāṃ dyāṃ ca tāṃ ca sumukhīṃ vilokayan
bhūpatiḥ sa nitarām abhūd vaśo vismayasya ca manobhavasya ca //
PNc_8.3
ullasan nava-payodhara-ālasāṃ dyāṃ ca tāṃ ca sumukhīṃ vilokayan bhūpatiḥ sa nitarām abhūd vaśo vismayasya ca manobhavasya ca //
vāmanatvam alinatvam atyajan vyañjitakrama iva trivikramaḥ
krāmati sma sahasaiva meghabhūr andhakāranikaro 'tha rodasī //
PNc_8.4
vāmanatvam alinatvam atyajan vyañjita-krama iva trivikramaḥ krāmati sma sahasa aiva meghabhūr andhakāra-nikaro 'tha rodasī //
netrarodhini tayor na kevalaṃ mūrcchite tamasi vaiśasaṃ hṛdi
yāvad āsyavigaladbisāṅkure cakravākamithune 'py ajṛmbhata //
PNc_8.5
netra-rodhini tayor na kevalaṃ mūrcchite tamasi vaiśasaṃ hṛdi yāvad āsya-vigalad-bisa-aṅkure cakravāka-mithune 'py ajṛmbhata //
karṇabhūṣaṇamaṇiprabhālavais tokalakṣitakapolapatrayā
kṛṣyamāṇanayano 'tha pipriye pannagendrasutayā tayā nṛpaḥ //
PNc_8.6
karṇa-bhūṣaṇa-maṇi-prabhā-lavais toka-lakṣita-kapola-patrayā kṛṣyamāṇa-nayano 'tha pipriye pannaga-indra-sutayā tayā nṛpaḥ //
tejasi sphurati tāḍite muhur bibhyatī kanakabhaṅgapiṅgale
taṃ hṛdisthitam iveśam īkṣituṃ sāpi mīlitavilocanābhavat //
PNc_8.7
tejasi sphurati tāḍite muhur bibhyatī kanaka-bhaṅga-piṅgale taṃ hṛdi-sthitam ivā iśam īkṣituṃ sa āpi mīlita-vilocana ābhavat //
ākāśavāṇī (PNc_p189763)
ākāśa-vāṇī
eṣa te na ghaṭate manorathaḥ pārthivāhipatikanyakāṃ prati
gaccha vindhyavipināntadṛṣṭayā vañcito 'si mṛgatṛṣṇayaitayā //
PNc_8.8
eṣa te na ghaṭate manorathaḥ pārthiva ahi-pati-kanyakāṃ prati gaccha vindhya-vipina-anta-dṛṣṭayā vañcito 'si mṛgatṛṣṇaya aitayā //
sāhasodadhiviloḍane svayaṃ yo 'ṃsam aṃsalatayārpayiṣyati
śrīr ivorasi muradviṣaḥ padaṃ tasya niścitam iyaṃ vidhāsyati //
PNc_8.9
sāhasa-udadhi-viloḍane svayaṃ yo 'ṃsam aṃsa-lataya ārpayiṣyati śrīr iva urasi mura-dviṣaḥ padaṃ tasya niścitam iyaṃ vidhāsyati //
paśya paśya capaleyam antikāt nīyate tava yathocitaṃ kuru
evam eva yad iyaṃ na labhyate jānakīva janakapratijñayā //
PNc_8.10
paśya paśya capala īyam antikāt nīyate tava yathā-ucitaṃ kuru evam eva yad iyaṃ na labhyate jānaki īva janaka-pratijñayā //
kanyakāsi kim idaṃ śaśiprabhe yuktam ehi pitur antikaṃ vraja
ity avigrahavatī nabhastalāt ullalāsa sahasā sarasvatī //
PNc_8.11
kanyaka āsi kim idaṃ śaśiprabhe yuktam ehi pitur antikaṃ vraja ity avigrahavatī nabhas-talāt ullalāsa sahasā sarasvatī //
tāṃ niśamya sa nikāmavismitaḥ sācikārmukalatām alokata
indumauligalakandalāsitaṃ tatkṣaṇāc ca timiraṃ nyavartata //
PNc_8.12
tāṃ niśamya sa nikāma-vismitaḥ sāci-kārmuka-latām alokata indumauli-gala-kandala-asitaṃ tat-kṣaṇāc ca timiraṃ nyavartata //
sācirāṃśutapanīyamekhalā śakracāpamaṇikuṇḍalā tataḥ
kvāpi mudritamayūratāṇḍavā saṃhatir jalamucāṃ tirodadhe //
PNc_8.13
sa ācira-aṃśu-tapanīya-mekhalā śakracāpa-maṇi-kuṇḍalā tataḥ kva api mudrita-mayūra-tāṇḍavā saṃhatir jalamucāṃ tirodadhe //
sā purātanapathena pāvanī somasūtir api nimnagā vahat
svādunirmalarasorminirbharā bhāratīva masṛṇaṃ mahākaveḥ //
PNc_8.14
sā purātana-pathena pāvanī soma-sūtir api nimnagā vahat svādu-nirmala-rasa-ūrmi-nirbharā bhārati īva masṛṇaṃ mahā-kaveḥ //
apy apākṛtarayaḥ sa narmadāvīcilāsyaracanākutūhalī
āvavau śabararājayoṣitāṃ nartitālakalataḥ samīraṇaḥ //
PNc_8.15
apy apākṛta-rayaḥ sa narmadāvīci-lāsya-racanā-kutūhalī āvavau śabara-rāja-yoṣitāṃ nartita-alaka-lataḥ samīraṇaḥ //
ity akālajaladādivaikṛte kena cid viracite gate śamam
bhūpateḥ śaśimukhī sakhīyutā netranirviṣayatām avāpa sā //
PNc_8.16
ity akāla-jalada-ādi-vaikṛte kena cid viracite gate śamam bhūpateḥ śaśi-mukhī sakhī-yutā netra-nirviṣayatām avāpa sā //
kvāpi nūnam apahṛtya tanmano nāgarājaduhitā jagāma sā
utpalasya sarasaṃ lasatspṛhā cakravākavaniteva kesaram //
PNc_8.17
kva api nūnam apahṛtya tan-mano nāga-rāja-duhitā jagāma sā utpalasya sarasaṃ lasat-spṛhā cakravāka-vanita īva kesaram //
agrataḥ kṛtapayodharaśriyā dhautataptatapanīyakāntayā
vidyuteva sadṛśā tayākulaḥ sa abhavaj jhaṭiti dṛṣṭanaṣṭayā //
PNc_8.18
agrataḥ kṛta-payodhara-śriyā dhauta-tapta-tapanīya-kāntayā vidyuta īva sadṛśā tayā ākulaḥ sa abhavaj jhaṭiti dṛṣṭa-naṣṭayā //
sā puro mama hṛteti lajjayā cintayā kim iva sā cared iti
sā puno na sulabhety asau śucā tapyate sma tisṛbhiḥ kṣitīśvaraḥ //
PNc_8.19
sā puro mama hṛta īti lajjayā cintayā kim iva sā cared iti sā puno na sulabha īty asau śucā tapyate sma tisṛbhiḥ kṣitīśvaraḥ //
tasya tāpajananena mānasaṃ tena bālaviraheṇa vivyathe
ketakacchadakadarthane paraṃ yat kaṇo 'pi śiśiraḥ pragalbhate //
PNc_8.20
tasya tāpa-jananena mānasaṃ tena bāla-viraheṇa vivyathe ketaka-cchada-kadarthane paraṃ yat kaṇo 'pi śiśiraḥ pragalbhate //
jitvaraṃ jagati puṣpaketunā tadvikṛṣya tarasā śarāsanam
tāḍyate sma hṛdaye patatṛiṇā so 'tha mālavakuraṅgalāñchanaḥ //
PNc_8.21
jitvaraṃ jagati puṣpaketunā tad-vikṛṣya tarasā śara-āsanam tāḍyate sma hṛdaye patatṛiṇā so 'tha mālava-kuraṅga-lāñchanaḥ //
lajjayā valitakaṇṭhakandalaṃ locanāñcalamiladvataṃsakam
tasya vartitam ivābhavat tadā tat priyāvadanam unnasaṃ hṛdi //
PNc_8.22
lajjayā valita-kaṇṭha-kandalaṃ locana-añcala-milad-vataṃsakam tasya vartitam iva abhavat tadā tat priyā-vadanam unnasaṃ hṛdi //
mlānim āpa sas tayā vinā nṛpas tatra pannagapates tanūjayā
svāṃ ruciṃ na hi kadā cid aśnute śarvarīvirahadhūsaraḥ śaśī //
PNc_8.23
mlānim āpa sas tayā vinā nṛpas tatra pannaga-pates tanūjayā svāṃ ruciṃ na hi kadā cid aśnute śarvarī-viraha-dhūsaraḥ śaśī //
pāṇḍupakṣmaladṛśaḥ paricyutaṃ so 'tha mālyaśakalaṃ vyalokata
tādṛśi vyatikare vinirgataṃ hāsaleśam iva puṣpadhanvanaḥ //
PNc_8.24
pāṇḍu-pakṣmala-dṛśaḥ paricyutaṃ so 'tha mālya-śakalaṃ vyalokata tādṛśi vyatikare vinirgataṃ hāsa-leśam iva puṣpadhanvanaḥ //
śaṃsadujjvalakapolasaṃgataṃ kuṅkumena dalakoṭicumbinā
sambhrameṇa galitaṃ natabhruvaḥ karṇatāmarasam ādade 'tha sa //
PNc_8.25
śaṃsad-ujjvala-kapola-saṃgataṃ kuṅkumena dala-koṭi-cumbinā sambhrameṇa galitaṃ nata-bhruvaḥ karṇa-tāmarasam ādade 'tha sa //
kārmuke sati śareṣu satsv api preyasī tava hṛtāntikād iti
tena saurabhahṛtāliniḥsvanair vācyateva nṛpater vyadhīyata //
PNc_8.26
kārmuke sati śareṣu satsv api preyasī tava hṛta-antikād iti tena saurabha-hṛta-ali-niḥsvanair vācyata īva nṛpater vyadhīyata //
koṣṇaniḥśvasitavepitacchadaṃ tanniveśya vadane saḥ sādaraḥ
ardhanimīlitalocanotpalaḥ pustakalpita ivābhavat kṣaṇam //
PNc_8.27
koṣṇa-niḥśvasita-vepita-cchadaṃ tan-niveśya vadane saḥ sādaraḥ ardha-nimīlita-locana-utpalaḥ pusta-kalpita iva abhavat kṣaṇam //
narmadormilulite tadaṃśuke pallavālikhitahaṃsahāriṇi
āhṛtastanavilepane dṛśā so 'kṛtapraṇayam indupāṇḍuni //
PNc_8.28
narmadā-ūrmi-lulite tad-aṃśuke pallava-ālikhita-haṃsa-hāriṇi āhṛta-stana-vilepane dṛśā so 'kṛta-praṇayam indu-pāṇḍuni //
mā viṣīda navasāhasāṅka, te kāntayā gatam anena vartmanā
paśya tatpadam itīva revayā tasya sārasarutair asūcyata //
PNc_8.29
mā viṣīda navasāhasāṅka, te kāntayā gatam anena vartmanā paśya tat-padam iti iva revayā tasya sārasa-rutair asūcyata //
kiṃ nimagnam iha bālayā tayā bhītayā bhujagarājakanyayā
naivam atra niyataṃ rasātale vidyate vivaram ityatarkayat //
PNc_8.30
kiṃ nimagnam iha bālayā tayā bhītayā bhujaga-rāja-kanyayā na evam atra niyataṃ rasātale vidyate vivaram ity-atarkayat //
so 'timātragahane 'pi raṃhasā pārthivaḥ patitum aicchad ambhasi
jīvitaṃ tṛṇam ivāvajānate sāhasavyasanino 'pi tādṛśāḥ //
PNc_8.31
so 'timātra-gahane 'pi raṃhasā pārthivaḥ patitum aicchad ambhasi jīvitaṃ tṛṇam iva avajānate sāhasa-vyasanino 'pi tādṛśāḥ //
tat samīhitam avantivāsavas tasya nāvadad upāntavartinaḥ
eṣa vighnam iha sāhasotsave kalpayiṣyati mameti śaṅkitaḥ //
PNc_8.32
tat samīhitam avanti-vāsavas tasya na avadad upānta-vartinaḥ eṣa vighnam iha sāhasa-utsave kalpayiṣyati mama iti śaṅkitaḥ //
ujjhati sma saḥ śanaiḥ samucchvasan pallavāsanam upāsya śāsanaḥ
agrahīc ca saśaraṃ kareṇa tad vyaktarājakakudena kārmukam //
PNc_8.33
ujjhati sma saḥ śanaiḥ samucchvasan pallava-āsanam upāsya śāsanaḥ agrahīc ca sa-śaraṃ kareṇa tad vyakta-rāja-kakudena kārmukam //
pannagendraduhituḥ kareṇa yaḥ sakhyam āpad aravindabandhunā
arpitaṃ praṇayinā tam apy asau sāyakaṃ kanakapuṅkham ādade //
PNc_8.34
pannaga-indra-duhituḥ kareṇa yaḥ sakhyam āpad aravinda-bandhunā arpitaṃ praṇayinā tam apy asau sāyakaṃ kanaka-puṅkham ādade //
subhruvaḥ smaravilāsadeśikaṃ taṃ śaśaṃsa saḥ śaram patatriṣu
pītaśītakaramūrtitānavaṃ bhānumān iva mayūkham aṃśuṣu //
PNc_8.35
subhruvaḥ smara-vilāsa-deśikaṃ taṃ śaśaṃsa saḥ śaram patatriṣu pīta-śītakara-mūrti-tānavaṃ bhānumān iva mayūkham aṃśuṣu //
vyaktataccaraṇalakṣmaṇā tataḥ srastakeśakusumākulālinā
meghasiktasikatenavartmanā narmadājalasamīpam āpa sa //
PNc_8.36
vyakta-tac-caraṇa-lakṣmaṇā tataḥ srasta-keśa-kusuma-ākula-alinā megha-sikta-sikatenavartmanā narmadā-jala-samīpam āpa sa //
eṣa jātu na vikatthate kva cil lakṣyate 'sya phalataḥ sadā kriyā
tat kariṣyati kim atra sāhasaṃ cetasīti vidadhe ramāṅgadaḥ //
PNc_8.37
eṣa jātu na vikatthate kva cil lakṣyate 'sya phalataḥ sadā kriyā tat kariṣyati kim atra sāhasaṃ cetasi iti vidadhe ramāṅgadaḥ //
narmadāpraveśaḥ (PNc_p198356)
narmadā-praveśaḥ
akṣipat taṭaśilāviṭaṅkataḥ pārthivaḥ svam atha narmadāmbhasi
vāridheḥ payasi viśvadīpakaḥ sāyamadriśikharād ivāryamā //
PNc_8.38
akṣipat taṭa-śilā-viṭaṅkataḥ pārthivaḥ svam atha narmadā-ambhasi vāridheḥ payasi viśva-dīpakaḥ sāyam-adri-śikharād ivā aryamā //
tatra mīnamakarākule patan āsasāda sa vilāsam iśvaraḥ
yāmunāmbhasi nipātinaḥ purā gopatām upāgatasya śārṅgiṇaḥ //
PNc_8.39
tatra mīna-makara-ākule patan āsasāda sa vilāsam iśvaraḥ yāmunā-ambhasi nipātinaḥ purā gopatām upāgatasya śārṅgiṇaḥ //
ambhasas tadavapātatāḍitād ūrdhvam etya nipatatsu binduṣu
sāhasena paritoṣitaiḥ surair mauktikārgha iva tasya cikṣipe //
PNc_8.40
ambhasas tad-avapāta-tāḍitād ūrdhvam etya nipatatsu binduṣu sāhasena paritoṣitaiḥ surair mauktika-argha iva tasya cikṣipe //
kiṃ cid antaritamūrtibhiḥ kṣaṇād anvagacchad atha taṃ ramāṅgadaḥ
yena yāty aruṇasārathiḥ pathā vāsaras tam avalambate na kim ? //
PNc_8.41
kiṃ cid antarita-mūrtibhiḥ kṣaṇād anvagacchad atha taṃ ramāṅgadaḥ yena yāty aruṇasārathiḥ pathā vāsaras tam avalambate na kim ? //
kas tulāgram adhiropya jīvitaṃ svāminaṃ tvam iva sevatām iti
tasya haṃsaninādena valgunā sādhuvādam iva narmadā dadau //
PNc_8.42
kas tulāgram adhiropya jīvitaṃ svāminaṃ tvam iva sevatām iti tasya haṃsa-ninādena valgunā sādhu-vādam iva narmadā dadau //
bilapraveśaḥ (PNc_p199834)
bila-praveśaḥ
tau muhur jalacarair adṛśyatām agrataś cakitam uktavartmabhiḥ
dhvāntasantatibhide rasātalaṃ prastitau raviniśākarāv iva //
PNc_8.43
tau muhur jala-carair adṛśyatām agrataś cakitam ukta-vartmabhiḥ dhvānta-santati-bhide rasātalaṃ prastitau ravi-niśākarāv iva //
āśrayaty avanimeghavāhane vārigarbham abhito garīyasi
prāpa mekalasutā samānatām antarāhitanidhānayā bhuvā //
PNc_8.44
āśrayaty avani-megha-vāhane vāri-garbham abhito garīyasi prāpa mekala-sutā samānatām antara-āhita-nidhānayā bhuvā //
ujjhitā jhaṭiti kāryagauravād īśvareṇa ruruce na medinī
sodyamena puno 'py avaiṣyatā bhānuneva padavī payomucām //
PNc_8.45
ujjhitā jhaṭiti kārya-gauravād īśvareṇa ruruce na medinī sa-udyamena puno 'py avaiṣyatā bhānuna īva padavī payomucām //
āpapāta saramāṅgadaḥ kṣaṇāt sarvataḥ sas tamasāvile bile
gūḍhamatsaraviṣe viśeṣavān durjanasya manasīva sadguṇaḥ //
PNc_8.46
āpapāta sa-ramāṅgadaḥ kṣaṇāt sarvataḥ sas tamasā āvile bile gūḍha-matsara-viṣe viśeṣavān durjanasya manasi iva sad-guṇaḥ //
yad babhūva purato 'sya bhūpater ekakuṇḍalapaṭāsitaṃ tamaḥ
tasya taddinakarāṃśubhāsurair mauliratnakiraṇair abhajyata //
PNc_8.47
yad babhūva purato 'sya bhūpater eka-kuṇḍala-paṭa-asitaṃ tamaḥ tasya tad-dina-kara-aṃśu-bhāsurair mauli-ratna-kiraṇair abhajyata //
sandrahemarajasā mahaujasām agraṇīr agarudhūpagandhinā
so 'tha tena bilavartmanā śanaiḥ krośamātram agaman nareśvaraḥ //
PNc_8.48
sandra-hema-rajasā mahaujasām agraṇīr agaru-dhūpa-gandhinā so 'tha tena bila-vartmanā śanaiḥ krośa-mātram agaman nareśvaraḥ //
siṃhadarśanam (PNc_p201590)
siṃha-darśanam
lagnasāndragajaśoṇitacchaṭaiḥ śauryapāvakaśikhāṅkurair iva
kesarair atikarālakandharo mārgam asya rurudhe 'tha kesarī //
PNc_8.49
lagna-sāndra-gaja-śoṇita-cchaṭaiḥ śaurya-pāvaka-śikhā-aṅkurair iva kesarair atikarāla-kandharo mārgam asya rurudhe 'tha kesarī //
muktagharghararavaḥ sa raṃhasā taṃ viśāmadhipam abhyadhāvata
vyāttadīrghadaśanāsyakandaraḥ pūrṇam indum iva siṃhikāsutaḥ //
PNc_8.50
mukta-gharghara-ravaḥ sa raṃhasā taṃ viśāmadhipam abhyadhāvata vyātta-dīrgha-daśana-āsya-kandaraḥ pūrṇam indum iva siṃhikā-sutaḥ //
ardhacandram atha tajjighāṃsayā saṃdadhe dhanuṣi yāvad īśvaraḥ
tāvad asphuṭitakorakaṃ puro bālakundaviṭapaṃ tam aikṣata //
PNc_8.51
ardha-candram atha taj-jighāṃsayā saṃdadhe dhanuṣi yāvad īśvaraḥ tāvad asphuṭita-korakaṃ puro bāla-kunda-viṭapaṃ tam aikṣata //
bibhrato vikaṭadaṃṣṭram ānanaṃ kālameghaśakalāsitatviṣaḥ
āyato 'bhimukham īrṣyayā javāt tena vartma mumuce na potriṇaḥ //
PNc_8.52
bibhrato vikaṭa-daṃṣṭram ānanaṃ kāla-megha-śakala-asita-tviṣaḥ āyato 'bhimukham īrṣyayā javāt tena vartma mumuce na potriṇaḥ //
gajadarśanam (PNc_p202797)
gaja-darśanam
kiṃ cid asya purato 'tha gacchataḥ karṇatālavidhutālipaṅktinā
ruddhyate sma samadena paddhatir dīrghadantamusalena dantinā //
PNc_8.53
kiṃ cid asya purato 'tha gacchataḥ karṇa-tāla-vidhuta-ali-paṅktinā ruddhyate sma sa-madena paddhatir dīrgha-danta-musalena dantinā //
mandrakaṇṭhaninado 'tivegavān ūrdhvavāladhir udagralocanaḥ
kuṇḍalīkṛtakaras tam abhyagāt saḥ krudhā nibhṛtakarṇapallavaḥ //
PNc_8.54
mandra-kaṇṭha-ninado 'tivegavān ūrdhva-vāladhir udagra-locanaḥ kuṇḍalī-kṛta-karas tam abhyagāt saḥ krudhā nibhṛta-karṇa-pallavaḥ //
yāvad aṅkuritamatsaro 'bhavat tasya saṃmukham adhijyakārmukaḥ
tāvad aikṣata na saḥ kva cid dvipaṃ rājagandhamadagandhakesarī (\ed emends ? gandhamada to gandhavaha) //
PNc_8.55
yāvad aṅkurita-matsaro 'bhavat tasya saṃmukham adhijya-kārmukaḥ tāvad aikṣata na saḥ kva cid dvipaṃ rāja-gandha-mada-gandha-kesarī (\ed emends ? gandhamada to gandhavaha) //
utpatan nipatad agrato muhur muñcad aṭṭahasitaṃ sahārciṣā
kevalaṃ kapilakuntalaṃ śiraḥ paśyato 'sya na camatkṛtaṃ manaḥ //
PNc_8.56
utpatan nipatad agrato muhur muñcad aṭṭahasitaṃ saha-arciṣā kevalaṃ kapila-kuntalaṃ śiraḥ paśyato 'sya na camatkṛtaṃ manaḥ //
evamādi yad abhūn mahīpater adbhutaṃ pathi bibhīṣikāvaham
tad bibheda nijasattvasampadā tigmadīdhitir iva tviṣā tamaḥ //
PNc_8.57
evam-ādi yad abhūn mahīpater adbhutaṃ pathi bibhīṣikā-āvaham tad bibheda nija-sattva-sampadā tigma-dīdhitir iva tviṣā tamaḥ //
sariduttaraṇam (PNc_p204340)
sarid-uttaraṇam
tāṃ dadarśa saritaṃ sudustarām agrato 'tha bilakalpavin nṛpaḥ
sparśataḥ kila yadambhasāṃ jhaṭity aśmabhāvam upayānty asūrayaḥ //
PNc_8.58
tāṃ dadarśa saritaṃ sudustarām agrato 'tha bila-kalpa-vin nṛpaḥ sparśataḥ kila yad-ambhasāṃ jhaṭity aśma-bhāvam upayānty asūrayaḥ //
mārutair aparapāranunnayā prāṃśu vaṃśalatayā saḥ sānugaḥ
tām alaṅghayad athopagūḍhayā janmabhītim iva yogavidyayā //
PNc_8.59
mārutair apara-pāra-nunnayā prāṃśu vaṃśa-latayā saḥ sānugaḥ tām alaṅghayad atha upagūḍhayā janma-bhītim iva yoga-vidyayā //
nagaradarśanam (PNc_p204965)
nagara-darśanam
prasthitas tad anu sodyamaṃ puraḥ sa atha sāhasavatāṃ puraḥsaraḥ
nirmitaṃ maṇimayūkhapallavair bālam ātapam iva vyalokata //
PNc_8.60
prasthitas tad anu sa-udyamaṃ puraḥ sa atha sāhasavatāṃ puraḥ-saraḥ nirmitaṃ maṇi-mayūkha-pallavair bālam ātapam iva vyalokata //
indranīlakapiśīrṣakaṃ tataḥ sa abhitaḥ sphaṭikasālam aikṣata
sāvaśeṣajalanīlakoṭibhiḥ śāradair ghaṭitam ambudair iva //
PNc_8.61
indranīla-kapi-śīrṣakaṃ tataḥ sa abhitaḥ sphaṭika-sālam aikṣata sāvaśeṣa-jala-nīla-koṭibhiḥ śāradair ghaṭitam ambudair iva //
utpatākamaṇitoraṇāṅkitaṃ maṇditaṃ kanakapallavasrajā
kiṃ ca kāñcanakapāṭasaṃpuṭaṃ tatra gopuram apaśyad īśvaraḥ //
PNc_8.62
utpatāka-maṇi-toraṇa-aṅkitaṃ maṇditaṃ kanaka-pallava-srajā kiṃ ca kāñcana-kapāṭa-saṃpuṭaṃ tatra gopuram apaśyad īśvaraḥ //
vismayena viṣayīkṛtaḥ puraṃ tena sa aviśad avantivāsavaḥ
nirvṛtaiḥ padam ivojjhitāvaniḥ sūryamaṇḍalapathena yogavān //
PNc_8.63
vismayena viṣayīkṛtaḥ puraṃ tena sa aviśad avanti-vāsavaḥ nirvṛtaiḥ padam iva ujjhita-avaniḥ sūrya-maṇḍala-pathena yogavān //
tatra vaidrumagavākṣam ucchritaṃ hemaharmyam avalokate sma sa
meruśṛṅgam iva dhātutāmrayā sandhyayā kṛtapadaṃ kva cit kva cit //
PNc_8.64
tatra vaidruma-gavākṣam ucchritaṃ hema-harmyam avalokate sma sa meru-śṛṅgam iva dhātu-tāmrayā sandhyayā kṛta-padaṃ kva cit kva cit //
agrataḥ saś ca yaśobhaṭo 'viśat so 'tha kautukahṛtas tadaṅgaṇam
indranīlamaṇikāntimecakaṃ vyoma sāruṇa ivoṣṇadīdhitiḥ //
PNc_8.65
agrataḥ saś ca yaśobhaṭo 'viśat so 'tha kautuka-hṛtas tad-aṅgaṇam indranīla-maṇi-kānti-mecakaṃ vyoma sa-aruṇa iva uṣṇa-dīdhitiḥ //
padmarāgaracitālavālakā vedikāmaṇiviṭaṅkavistṛtā
tena tatra dadṛśe kutūhalād antike kanakamādhavīlatā //
PNc_8.66
padmarāga-racita-ālavālakā vedikā-maṇi-viṭaṅka-vistṛtā tena tatra dadṛśe kutūhalād antike kanaka-mādhavī-latā //
strīdarśanam (PNc_p207020)
strī-darśanam
tattale sthitim upeyuṣā śamāt tena kā cid abalā vyalokata
nirgatā jhaṭiti hemaveśmataḥ śrīḥ suvarṇakamalodarād iva //
PNc_8.67
tat-tale sthitim upeyuṣā śamāt tena kā cid abalā vyalokata nirgatā jhaṭiti hema-veśmataḥ śrīḥ suvarṇa-kamala-udarād iva //
aṃśukena śaradindubandhunā tyāgiteva yaśasāvabhāsitā
kāntimatyadharanīlavāsasā yāmunena payaseva jāhnavī //
PNc_8.68
aṃśukena śarad-indu-bandhunā tyāgita īva yaśasa āvabhāsitā kāntimaty-adhara-nīla-vāsasā yāmunena payasa īva jāhnavī //
bandhujīvakumudachavī mukhe bibhratīva kuruvindakuṇḍale
śarvarīva sitapakṣaparvaṇaḥ śītadīdhitipataṅgamaṇḍale //
PNc_8.69
bandhu-jīva-kumuda-chavī mukhe bibhrati īva kuruvinda-kuṇḍale śarvari īva sita-pakṣa-parvaṇaḥ śītadīdhiti-pataṅga-maṇḍale //
śobhitā kim api hāralekhayā bhinnakhelalolayorasi
tatkṣaṇasphuṭitakundaśuddhayā gandhavāhapadavīva gaṅgayā //
PNc_8.70
śobhitā kim api hāra-lekhayā bhinna-khela-lolaya ūrasi tat-kṣaṇa-sphuṭita-kunda-śuddhayā gandha-vāha-padavi īva gaṅgayā //
ānanena lalitākṣipakṣmaṇā niryadujjvalakapolakāntinā
kurvatīva phaṇilokam aṅkitaṃ yāminītilakabindunendunā //
PNc_8.71
ānanena lalita-akṣi-pakṣmaṇā niryad-ujjvala-kapola-kāntinā kurvati īva phaṇi-lokam aṅkitaṃ yāminī-tilaka-binduna īndunā //
puṣpadāma dadhatī saṣaṭpadaṃ dakṣiṇena śaśipāṇḍupāṇinā
sākṣataṃ sadadhidūrvayāñcitaṃ hemapātram itareṇa bibhratī //
PNc_8.72
puṣpa-dāma dadhatī sa-ṣaṭpadaṃ dakṣiṇena śaśi-pāṇḍu-pāṇinā sa-akṣataṃ sa-dadhi-dūrvaya āñcitaṃ hema-pātram itareṇa bibhratī //
tannirīkṣaṇasavismayaṃ tataḥ pārthivaṃ janitakautukaḥ śukaḥ
ity uvāca maṇipañjare sthito bālacūtaviṭapāvalambini //
PNc_8.73
tan-nirīkṣaṇa-sa-vismayaṃ tataḥ pārthivaṃ janita-kautukaḥ śukaḥ ity uvāca maṇi-pañjare sthito bāla-cūta-viṭapa-avalambini //
śukavākyam (PNc_p209077)
śuka-vākyam
satkriyāṃ racayituṃ tavātither narmadā bhagavtīyam udyatā
ślāghanīyacarito jagattraye kasya nāsi bahumānabhājanam //
PNc_8.74
sat-kriyāṃ racayituṃ tava atither narmadā bhagavtīyam udyatā ślāghanīya-carito jagat-traye kasya na asi bahu-māna-bhājanam //
deva pannagavadhūbhir ujjvalaṃ vallakīkalaravaṃ priyaiḥ saha
mallikādhavalam atra gīyate keliratnabhavaneṣu te yaśaḥ //
PNc_8.75
deva pannaga-vadhūbhir ujjvalaṃ vallakī-kala-ravaṃ priyaiḥ saha mallikā-dhavalam atra gīyate keli-ratna-bhavaneṣu te yaśaḥ //
durmanā nṛpa, pathāmunā gatā sā vilāsavasatiḥ śaśiprabhā
tatsakhījanakathānvayaśruter yuṣmad āgamanam ūhitaṃ mayā //
PNc_8.76
durmanā nṛpa, patha āmunā gatā sā vilāsa-vasatiḥ śaśiprabhā tat-sakhī-jana-kathā-anvaya-śruter yuṣmad āgamanam ūhitaṃ mayā //
durlabho 'yam atithir mamāpi tad guhyatām ucitayā saparyayā
pārthivo hi navasāhasāṅka ity eṣa sīyakanarendranandanaḥ //
PNc_8.77
durlabho 'yam atithir mama api tad guhyatām ucitayā saparyayā pārthivo hi navasāhasāṅka ity eṣa sīyaka-narendra-nandanaḥ //
peśaloktinipuṇasya pakṣiṇas tasya gām iti niśamya sasmitaḥ
tām atha praṇamati sma nimnagām indusūtim avanīndur ādṛtaḥ //
PNc_8.78
peśala-ukti-nipuṇasya pakṣiṇas tasya gām iti niśamya sa-smitaḥ tām atha praṇamati sma nimnagām indu-sūtim avani-indur ādṛtaḥ //
narmadākṛtaḥ satkāraḥ (PNc_p210580)
narmadā-kṛtaḥ satkāraḥ
kāritāsanaparigrahe puro bhūpatāv apacitiṃ vidhāya sā
āsta mauktikaśilātale tataś cetasīva sukaveḥ sarasvatī //
PNc_8.79
kārita-āsana-parigrahe puro bhūpatāv apacitiṃ vidhāya sā āsta mauktika-śilā-tale tataś cetasi iva sukaveḥ sarasvatī //
sthitvātha kiṃ cit tam avantinātham apṛcchad acchannakutūhalā sā
nivedyatāṃ mānavadeva kasmād alaṅkṛtā bhūmir iyaṃ tvayeti //
PNc_8.80
sthitva ātha kiṃ cit tam avanti-nātham apṛcchad acchanna-kutūhalā sā nivedyatāṃ mānava-deva kasmād alaṅkṛtā bhūmir iyaṃ tvaya īti //
tasyai śaśaṃsa nijam ā mṛgayāvihārād vṛttāntam antavirasaṃ sa viśuddhavṛttiḥ
kāntāsmṛtiprasabhakaṇṭakitāṅgajātalajjāvanamravadano navasāhasāṅkaḥ //
PNc_8.81
tasyai śaśaṃsa nijam ā mṛgayā-vihārād vṛttāntam anta-virasaṃ sa viśuddha-vṛttiḥ kāntā-smṛti-prasabha-kaṇṭakita-aṅga-jātalajjā-avanamra-vadano navasāhasāṅkaḥ //
iti parimalā1para-nāmno mṛgāṅkadatta-sūnoḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite nāga-lokā1vatāro nāmā7ṣṭamaḥ sargaḥ samāptaḥ
navamaḥ sargaḥ
narmadāvākyam (PNc_p211746)
narmadā-vākyam
atha svareṇāṅgaṇadīrghikāṇāṃ saṃvāhayantī kalahaṃsanādam
tam ity avantīśvaram ā babhāṣe sā mekalakṣmādhararājakanyā //
PNc_9.1
atha svareṇa aṅgaṇa-dīrghikāṇāṃ saṃvāhayantī kalahaṃsa-nādam tam ity avanti-īśvaram ā babhāṣe sā mekala-kṣmā-dhara-rāja-kanyā //
nāsya kṣitīśopakṛtaṃ janasya kiyat tayā pannagarājaputryā
yasyāḥ kṛte samprati bhūṣiteyaṃ bhūmis tvayā bhūśaśalāñchanena //
PNc_9.2
na asya kṣitīśa-upakṛtaṃ janasya kiyat tayā pannaga-rāja-putryā yasyāḥ kṛte samprati bhūṣita īyaṃ bhūmis tvayā bhū-śaśa-lāñchanena //
idaṃ nṛpa tvām avalokya jātaṃ manaḥ pramodena mamāsvatantram
no kasya lokatrayasaṃmatānāṃ bhavet satāṃ saṅgatam utsavāya //
PNc_9.3
idaṃ nṛpa tvām avalokya jātaṃ manaḥ pramodena mama asvatantram no kasya loka-traya-saṃmatānāṃ bhavet satāṃ saṅgatam utsavāya //
adyaiṣa kasyāpi mayā śubhasya tvaddarśanenānumito vipākaḥ
ātithyam akṣṇoḥ katham anyathaivam āyānti ratnāni bhavadvidhāni //
PNc_9.4
adya eṣa kasya api mayā śubhasya tvad-darśanena anumito vipākaḥ ātithyam akṣṇoḥ katham anyatha aivam āyānti ratnāni bhavadvidhāni //
so vatsa, jāte janakaḥ kṛtātmā sā puṇyamūrtijananī jagatsu
mahīkalāpodvahanādipātraḥ putro yayos tvaṃ naralokapālaḥ //
PNc_9.5
so vatsa, jāte janakaḥ kṛta-ātmā sā puṇya-mūrti-jananī jagatsu mahī-kalāpa-udvahana-ādi-pātraḥ putro yayos tvaṃ nara-loka-pālaḥ //
rūpeṇa tejasvitayārjavena priyaṃvadatvena tavāmunā ca
dilīpaduṣyantabhagīrathādīn tān ādirājān jhaṭiti smarāmi //
PNc_9.6
rūpeṇa tejasvitayā ārjavena priyaṃvadatvena tava amunā ca dilīpa-duṣyanta-bhagīratha-ādīn tān ādi-rājān jhaṭiti smarāmi //
samānabhāvais tribhir eva manye samudranemivasudhā dhṛteyam
bhujaṅgamendreṇa ca meruṇā ca doṣṇā ca maurvīkiṇaśobhinā te //
PNc_9.7
samāna-bhāvais tribhir eva manye samudra-nemi-vasudhā dhṛta īyam bhujaṅgama-indreṇa ca meruṇā ca doṣṇā ca maurvī-kiṇa-śobhinā te //
tvayi sthite samprati jāgarūke jagadvidheyeṣu vidhūtacintaḥ
karoti netre bhagavān avaimi sa yoganidrāmukule mukundaḥ //
PNc_9.8
tvayi sthite samprati jāgarūke jagad-vidheyeṣu vidhūta-cintaḥ karoti netre bhagavān avaimi sa yoganidrā-mukule mukundaḥ //
na kiṃ cid ikṣvākukulāvatīrṇād rathāṅgapāṇeḥ parihīyate te
ajāyatāmbhojadṛśā viyogo vane yathā tasya tathā tavāpi //
PNc_9.9
na kiṃ cid ikṣvāku-kula-avatīrṇād rathāṅgapāṇeḥ parihīyate te ajāyata-ambhoja-dṛśā viyogo vane yathā tasya tathā tava api //
akṛtrimo 'yaṃ guṇavatsu jāne jātyaiva te pārthiva pakṣapātaḥ
yat prauḍhalāvaṇyasudhāsravantyā tayā vinā cetasi tāmyasīva //
PNc_9.10
akṛtrimo 'yaṃ guṇavatsu jāne jātya aiva te pārthiva pakṣa-pātaḥ yat prauḍha-lāvaṇya-sudhā-sravantyā tayā vinā cetasi tāmyasi iva //
alaṃ viṣādena ghanādhirūḍhā lalāmabhūtā jagato 'khilasya
tavāṅkam abhyeṣyati sācireṇa śaśiprabhā pārthivakairavasya //
PNc_9.11
alaṃ viṣādena ghana-adhirūḍhā lalāma-bhūtā jagato 'khilasya tava aṅkam abhyeṣyati sa ācireṇa śaśiprabhā pārthiva-kairavasya //
ito 'dya yāntī purato mayā sā dṛṣṭā bhujaṅgādhipates tanūjā
udagrabhogair ahibhiḥ parītā lateva tanvī haricandanasya //
PNc_9.12
ito 'dya yāntī purato mayā sā dṛṣṭā bhujaṅga-adhipates tanūjā udagra-bhogair ahibhiḥ parītā lata īva tanvī hari-candanasya //
uddaṇḍahemāmburuhāsu khelad etāsu līlāgṛhadīrghikāsu
samutkayantī kalahaṃsayūtham āmañjunā nūpurasiñjitena //
PNc_9.13
uddaṇḍa-hema-amburuhāsu khelad etāsu līlā-gṛha-dīrghikāsu samutkayantī kalahaṃsa-yūtham āmañjunā nūpura-siñjitena //
vyāpārayantī valitānanenduḥ paścād dṛśau ketakapatradīrghe
itas tataḥ śūnyatayā skhalantī same 'pi mārge dadatī padāni //
PNc_9.14
vyāpārayantī valita-ānana-induḥ paścād dṛśau ketaka-patra-dīrghe itas tataḥ śūnyatayā skhalantī same 'pi mārge dadatī padāni //
visrastamālyaḥ ślathabandhanatvād aṃsāvakīrṇāṃ kabarīṃ vahantī
kalindakanyāmasṛṇorminīlāṃ nistṛṃśalekhām iva manmathasya //
PNc_9.15
visrasta-mālyaḥ ślatha-bandhanatvād aṃsa-avakīrṇāṃ kabarīṃ vahantī kalinda-kanyā-masṛṇa-ūrmi-nīlāṃ nistṛṃśa-lekhām iva manmathasya //
mukhaṃ niśāghrātam ivāravindaṃ viṣadavītaprabham udvahantī
vilumpatī niḥśvasitena kāntim āpāṭalasyādharapallavasya //
PNc_9.16
mukhaṃ niśā-āghrātam iva aravindaṃ viṣada-vīta-prabham udvahantī vilumpatī niḥśvasitena kāntim āpāṭalasya adhara-pallavasya //
unmocayantīm alakāgram etya lagnaṃ calatkuṇḍalaratnakoṭau
kim apy udañcaddaśanāṃśulekhā sakhīṃ śanaiḥ sasmitam ālapantī //
PNc_9.17
unmocayantīm alaka-agram etya lagnaṃ calat-kuṇḍala-ratna-koṭau kim apy udañcad-daśana-aṃśu-lekhā sakhīṃ śanaiḥ sasmitam ālapantī //
sudhāsitaṃ kṣaumam ivāstṛtaṃ taṃ nakhāṃśurekhāvalayacchalena
kṛtaṃ dadhānopari pāṇipadmam udagrakampasya kucadvayasya //
PNc_9.18
sudhā-sitaṃ kṣaumam ivā astṛtaṃ taṃ nakha-aṃśu-rekhā-valaya-cchalena kṛtaṃ dadhāna upari pāṇi-padmam udagra-kampasya kuca-dvayasya //
gatāni sadyaḥ ślathatāṃ sakhībhir vihasya sākūtavilokitāni
krameṇa kiṃ cit pratisārayantī vilajjamānā maṇikaṅkaṇāni //
PNc_9.19
gatāni sadyaḥ ślathatāṃ sakhībhir vihasya sa-ākūta-vilokitāni krameṇa kiṃ cit pratisārayantī vilajjamānā maṇi-kaṅkaṇāni //
aśokapuṣpagrathitāṃ dadhānā prālambamālām avalagnamadhyā
āropitajyeva jagajjayāya svacāpalekhā makaradhvajena //
PNc_9.20
aśoka-puṣpa-grathitāṃ dadhānā prālamba-mālām avalagna-madhyā āropita-jya īva jagaj-jayāya sva-cāpa-lekhā makaradhvajena //
ārdravraṇāṅkasya kṛpārdracittā kelīmṛgasya svayam eva tasya
ācumbatī pāṇḍukapolalekhaṃ vataṃsadūrdhvāṅkuram arpayantī //
PNc_9.21
ārdra-vraṇa-aṅkasya kṛpā-ārdra-cittā kelī-mṛgasya svayam eva tasya ācumbatī pāṇḍu-kapola-lekhaṃ vataṃsad-ūrdhva-aṅkuram arpayantī //
mārgeṣu rūḍhāsu nirūḍhabhāvāt dvirephasampātasamākulāpi
latāsu puṣpāvacchayacchalena pade pade vatsa vilambamānā //
PNc_9.22
mārgeṣu rūḍhāsu nirūḍha-bhāvāt dvirepha-sampāta-samākula āpi latāsu puṣpa-avacchaya-cchalena pade pade vatsa vilambamānā //
tvadīyaviśleṣam avāpya bālā sā lakṣyate kiṃ cid anirvṛteva
bhavādṛśām ekapade viyogo na kasya, rājendra, mano dunoti //
PNc_9.23
tvadīya-viśleṣam avāpya bālā sā lakṣyate kiṃ cid anirvṛta īva bhavādṛśām eka-pade viyogo na kasya, rājendra, mano dunoti //
pṛthupratāpaḥ savitā yathaiva yathā kalānāṃ nidhir oṣadhīśaḥ
yathā vasantaḥ sumano 'nukūlas tathāsi bhūmiḥ spṛhaṇīyatāyāḥ //
PNc_9.24
pṛthu-pratāpaḥ savitā yatha aiva yathā kalānāṃ nidhir oṣadhīśaḥ yathā vasantaḥ sumano 'nukūlas tatha āsi bhūmiḥ spṛhaṇīyatāyāḥ //
nāyakavākyam (PNc_p218720)
nāyaka-vākyam
iti kṣitīśaśrutiśuktipeyām udīrya vācaṃ virarāma revā
sa ca smitadyotitadantam evam uvāca tāṃ madhyamalokapālaḥ //
PNc_9.25
iti kṣitīśa-śruti-śukti-peyām udīrya vācaṃ virarāma revā sa ca smita-dyotita-dantam evam uvāca tāṃ madhyama-lokapālaḥ //
sthāne yad āhlādayasi prapannaṃ pīyūṣadhārāmadhurair vacobhis
sudhaikasūtiḥ sa yadākaras te caṇḍīśacūḍābharaṇaṃ śaśāṅkaḥ //
PNc_9.26
sthāne yad āhlādayasi prapannaṃ pīyūṣa-dhārā-madhurair vacobhis sudhā-eka-sūtiḥ sa yad-ākaras te caṇḍīśa-cūḍā-ābharaṇaṃ śaśāṅkaḥ //
ṛjuḥ prakṛtyāsi paraṃ tad amba vīcīśu paryāptam anārjavaṃ te
na kevalaṃ sā payasi prasaktir ālakṣyate te bata mānase 'pi //
PNc_9.27
ṛjuḥ prakṛtyā āsi paraṃ tad amba vīcīśu paryāptam anārjavaṃ te na kevalaṃ sā payasi prasaktir ālakṣyate te bata mānase 'pi //
yā jūṭamadhye ca śaśāṅkamauler unnidrakundasrag ivāvabhāti
tām apyatīva trijagatpratīkṣyāṃ triḥsrotasaṃ puṇyatayātiśeṣe //
PNc_9.28
yā jūṭa-madhye ca śaśāṅka-mauler unnidra-kunda-srag iva avabhāti tām apy-atīva trijagat-pratīkṣyāṃ triḥ-srotasaṃ puṇyataya ātiśeṣe //
yā sāsya śaktiḥ prasarāmbupaṅke tvayā vṛtā dharmavihāravīthiḥ
salīlam uddhūlakulācaleyaṃ mahī mahāsūkaradaṃṣṭra eva //
PNc_9.29
yā sa āsya śaktiḥ prasara-ambu-paṅke tvayā vṛtā dharma-vihāra-vīthiḥ sa-līlam uddhūla-kula-acala īyaṃ mahī mahā-sūkara-daṃṣṭra eva //
bhavādṛśīnāṃ mahatāṃ nadīnām adbhir jagatyastamitopasarge
sukhaṃ sadaivāsurajit samudre nidrāti paryaṅkitapannagendraḥ //
PNc_9.30
bhavādṛśīnāṃ mahatāṃ nadīnām adbhir jagaty-astamita-upasarge sukhaṃ sada aiva asurajit samudre nidrāti paryaṅkita-pannaga-indraḥ //
asantam apy amba mayi prasannā sambhāvanābhāramaho nidhatse
asty eva bhakteṣv ativatsalatvāt balād guṇāropaṇakautukaṃ te //
PNc_9.31
asantam apy amba mayi prasannā sambhāvanā-bhāra-maho nidhatse asty eva bhakteṣv ativatsalatvāt balād guṇa-āropaṇa-kautukaṃ te //
anena me ko 'pi hṛdi praharṣas tava prasādātiśayena jātaḥ
anārdratām indumarīcisakhye kiyac ciraṃ candramaṇir bibharti //
PNc_9.32
anena me ko 'pi hṛdi praharṣas tava prasāda-atiśayena jātaḥ anārdratām indu-marīci-sakhye kiyac ciraṃ candra-maṇir bibharti //
vidhāya tattādṛśam indrajālaṃ sā kena nītā phaṇirājakanyā
apaśyato hetum ihopapannaṃ kim apy aho vismayate mano me //
PNc_9.33
vidhāya tat-tādṛśam indrajālaṃ sā kena nītā phaṇi-rāja-kanyā apaśyato hetum iha upapannaṃ kim apy aho vismayate mano me //
ajñānam asmin viṣaye kim anyat mamaitad arhasy apanetum amba
dināntasammūrcchitam andhakāraṃ niśāmukhasyeva śaśāṅkalekhā //
PNc_9.34
ajñānam asmin viṣaye kim anyat mama etad arhasy apanetum amba dina-anta-sammūrcchitam andhakāraṃ niśā-mukhasya iva śaśāṅka-lekhā //
puno narmadāvākyam (PNc_p221656)
puno narmadā-vākyam
uktveti tūṣṇīm abhavan nṛsomaḥ sā somasūtiḥ sarid ity uvāca
atretivṛttaṃ kathayāmy aśeṣaṃ niśamyatāṃ mālavalokapālaḥ //
PNc_9.35
uktva īti tūṣṇīm abhavan nṛ-somaḥ sā soma-sūtiḥ sarid ity uvāca atra itivṛttaṃ kathayāmy aśeṣaṃ niśamyatāṃ mālava-loka-pālaḥ //
gṛhadevatāvācaḥ (PNc_p221993)
gṛhadevatā-vācaḥ
yadaiva sā tarjitacandrakāntir ajāyatendīvarapatranetrā
citrasthitānāṃ gṛhadevatānām iti sphuranti sma tadaiva vācaḥ //
PNc_9.36
yada aiva sā tarjita-candra-kāntir ajāyata indīvara-patra-netrā citra-sthitānāṃ gṛha-devatānām iti sphuranti sma tada aiva vācaḥ //
ratnākaratvaṃ, bhujagendra jātaṃ kanyā tava śrīḥ śubhalakṣaṇeyam
vakṣaḥsthalaṃ madhyamalokabhartur vibhūṣayitrī puruṣottamasya //
PNc_9.37
ratnākaratvaṃ, bhujaga-indra jātaṃ kanyā tava śrīḥ śubha-lakṣaṇa īyam vakṣaḥ-sthalaṃ madhyama-loka-bhartur vibhūṣayitrī puruṣottamasya //
bhujaṅgavaṃśārṇavakaumudīyam iyaṃ patākāsya rasātalasya
upāgateyaṃ nidhanāgradūtī vajrāṅkuśasyāsurapuṅgavasya //
PNc_9.38
bhujaṅga-vaṃśa-arṇava-kaumudīyam iyaṃ patāka āsya rasātalasya upāgata īyaṃ nidhana-agra-dūtī vajrāṅkuśasya asura-puṅgavasya //
svavīryaparyastapurandareṇa tenāsurendreṇa kadarthitasya
tejaś cirād ucchvasitaṃ tadābhūd iti śrute bhogabhṛtāṃ kulasya //
PNc_9.39
sva-vīrya-paryasta-purandareṇa tena asura-indreṇa kadarthitasya tejaś cirād ucchvasitaṃ tada ābhūd iti śrute bhoga-bhṛtāṃ kulasya //
taddehakāntis timiraṃ vyanaiṣīt yad atra moghīkṛtaratnadīpā
pitrā tad asyāḥ kṛtam arthayuktam āhlādanaṃ nāma śaśiprabheti //
PNc_9.40
tad-deha-kāntis timiraṃ vyanaiṣīt yad atra moghīkṛta-ratna-dīpā pitrā tad asyāḥ kṛtam artha-yuktam āhlādanaṃ nāma śaśiprabha īti //
tataḥ sudhāsūtikarābhirāmair guṇaiḥ parītā sahajanmabhiḥ sā
śanaiḥ śanair vṛddhim avāpad atra rasātale bālamṛṇālokeva //
PNc_9.41
tataḥ sudhā-sūti-kara-abhirāmair guṇaiḥ parītā saha-janmabhiḥ sā śanaiḥ śanair vṛddhim avāpad atra rasātale bāla-mṛṇāloka īva //
śaśiprābhāpituḥ pratijñā (PNc_p223968)
śaśiprābhā-pituḥ pratijñā
yad arthitābhūd anubaddhamānasaiḥ suraiś ca siddhaiś ca mahoragaiś ca
teṣāṃ purastād akṛtavyavasthām ity ekadā saṃsadi pannagendraḥ //
PNc_9.42
yad arthita ābhūd anubaddha-mānasaiḥ suraiś ca siddhaiś ca mahā-uragaiś ca teṣāṃ purastād akṛta-vyavasthām ity ekadā saṃsadi pannaga-indraḥ //
guptābhihito yat tridaśārivīrair vajrāṅkuśākhyasya mahāsurasya
asūta līlāgṛhadīrghikeha haimaṃ harer nābhir ivāravindam //
PNc_9.43
gupta ābhihito yat tridaśa-ari-vīrair vajrāṅkuśa-ākhyasya mahā-asurasya asūta līlā-gṛha-dīrghika īha haimaṃ harer nābhir iva aravindam //
ānīya tad yo duhitur mamāsyāḥ karṇāvataṃsapraṇayīkaroti
tasyeyam iṣvāsabhṛtaḥ kalatraṃ pārthasya pāñcālanṛpātmajeva //
PNc_9.44
ānīya tad yo duhitur mama asyāḥ karṇa-avataṃsa-praṇayīkaroti tasya iyam iṣvāsa-bhṛtaḥ kalatraṃ pārthasya pāñcāla-nṛpa-ātmaja īva //
tenaivam ukte ca tadā pareṣu tam artham aṅgīkṛtavān na ko 'pi
vanyadvipād udgatadānarājeḥ kaḥ kumbhamuktāphalam ādadīta //
PNc_9.45
tena evam ukte ca tadā pareṣu tam artham aṅgīkṛtavān na ko 'pi vanya-dvipād udgata-dāna-rājeḥ kaḥ kumbha-muktā-phalam ādadīta //
tataḥ prabhṛtyadbhutarūparekhā sā bālikābhūd avarā varāpi
citte vacas tat kuladevatānāṃ kṛtvāpi tasyāḥ saś ca nānvaśeta //
PNc_9.46
tataḥ prabhṛty-adbhuta-rūpa-rekhā sā bālika ābhūd avarā vara āpi citte vacas tat kula-devatānāṃ kṛtva āpi tasyāḥ saś ca na anvaśeta //
sampraty avaimi prathitā yadātaḥ svarge ca bhūmau ca bhuvastale ca
nīto 'si netrātithitāṃ tvam asyāḥ puṇyena janmāntarasambhṛtena //
PNc_9.47
sampraty avaimi prathitā yada ātaḥ svarge ca bhūmau ca bhuvas-tale ca nīto 'si netra-atithitāṃ tvam asyāḥ puṇyena janma-antara-sambhṛtena //
ānetukāmena bhavantam atra nijaṃ vacas tannayatā pratiṣṭhām
āptaprayatnena tathā sa manye phaṇīśvareṇopakṛtaḥ prapañcaḥ //
PNc_9.48
ānetukāmena bhavantam atra nijaṃ vacas tan-nayatā pratiṣṭhām āpta-prayatnena tathā sa manye phaṇi-īśvareṇa upakṛtaḥ prapañcaḥ //
ekaḥ kṣitau sāhasikas tvam eva nānyo 'sti rājan navasāhasāṅkaḥ
nisargadurgām api bhūmim etāṃ svodyānavīthīm iva yaḥ praviṣṭaḥ //
PNc_9.49
ekaḥ kṣitau sāhasikas tvam eva na anyo 'sti rājan navasāhasāṅkaḥ nisarga-durgām api bhūmim etāṃ sva-udyāna-vīthīm iva yaḥ praviṣṭaḥ //
tad asya kāryasya puraskṛtasya yatasva sīmāntavilokanāya
vigāhamāno 'mbaram ardhamārgaṃ nivartate jātu kim uṣṇarāśmiḥ //
PNc_9.50
tad asya kāryasya puraskṛtasya yatasva sīmānta-vilokanāya vigāhamāno 'mbaram ardha-mārgaṃ nivartate jātu kim uṣṇarāśmiḥ //
ito 'sti gavyūtiśatārdhamātraṃ gatvā purī ratnavatīti nāmnā
vinirmitā śilpikalāmayena mayena yā nākajigīṣayena //
PNc_9.51
ito 'sti gavyūti-śata-ardha-mātraṃ gatvā purī ratnavati īti nāmnā vinirmitā śilpi-kalā-mayena mayena yā nāka-jigīṣayena //
tasyāsurendrasya narādhipendra jagaddruhaḥ sā kila rājadhānī
samedhitasyābjabhuvā vareṇa raṇeṣv avadhyo marutāṃ bhaveti //
PNc_9.52
tasya asura-indrasya narādhipa-indra jagad-druhaḥ sā kila rājadhānī sa-medhitasya abja-bhuvā vareṇa raṇeṣv avadhyo marutāṃ bhava iti //
so mauliratnāni mahoragāṇām utkhyāya cotkhāya ca kautukena
karoti nirvāsitanāyakeṣu nijāṅganāhāralatāntareṣu //
PNc_9.53
so mauli-ratnāni mahā-uragāṇām utkhyāya ca utkhāya ca kautukena karoti nirvāsita-nāyakeṣu nija-aṅganā-āhāra-latā-antareṣu //
so bāṣpaparyākulalocanāni niḥśvāsabhinnādharapallavāni
karoti vaktrāṇy amarāṅganānām utsannalīlāsmitacandrikāni //
PNc_9.54
so bāṣpa-paryākula-locanāni niḥśvāsa-bhinna-adhara-pallavāni karoti vaktrāṇy amara-aṅganānām utsanna-līlā-smita-candrikāni //
kṛtāṅgadaḥ kambalakāliyābhyāṃ yajñopavītīkṛtaśaṅkhacūḍaḥ
sas takṣakāpāditakaṇṭhabhūṣo bibharti līlām aśivaḥ śivasya //
PNc_9.55
kṛta-aṅgadaḥ kambala-kāliyābhyāṃ yajñopavītīkṛta-śaṅkha-cūḍaḥ sas takṣaka-āpādita-kaṇṭha-bhūṣo bibharti līlām aśivaḥ śivasya //
āstāṃ kim anyaiḥ phaṇibhiḥ saś cintyas tasyāpi śeṣasya ca vāsukeś ca
rāhur yathā viśvabhayaikahetus tārādhipasyāhimadīdhiteś ca //
PNc_9.56
āstāṃ kim anyaiḥ phaṇibhiḥ saś cintyas tasya api śeṣasya ca vāsukeś ca rāhur yathā viśva-bhaya-eka-hetus tārādhipasya ahimadīdhiteś ca //
khagendrabhaṅgena tathā tathā ca na sarpayajñe janamejayasya
nidhānam ātaṅkaparamparāṇāṃ jāto yathā samprati nāgalokaḥ //
PNc_9.57
khagendra-bhaṅgena tathā tathā ca na sarpa-yajñe janamejayasya nidhānam ātaṅka-paramparāṇāṃ jāto yathā samprati nāga-lokaḥ //
hares tvam aṃśo 'tra kṛtāvatāras tasyāsurendrasya nibarhaṇāya
avaimi lokatrayakaṇṭakasya laṅkādhipasyeva sa maithilīśaḥ //
PNc_9.58
hares tvam aṃśo 'tra kṛta-avatāras tasya asura-indrasya nibarhaṇāya avaimi loka-traya-kaṇṭakasya laṅkā-adhipasya iva sa maithilī-īśaḥ //
śrīkaṇṭhavaikuṇṭhapurandarādyair upekṣitaṃ yat tridaśair aśaktyā
kṛtasya tasyāsya bharaṃ visoḍhuṃ sambhāvyase me nṛpate tvam eva //
PNc_9.59
śrīkaṇṭha-vaikuṇṭha-purandara-ādyair upekṣitaṃ yat tridaśair aśaktyā kṛtasya tasya asya bharaṃ visoḍhuṃ sambhāvyase me nṛpate tvam eva //
kim anyad uttiṣṭha gṛhāṇa yātrāṃ vajrāṅkuśaṃ pratyamitapratāpa
tac cāvataṃsīkuru hemapadmam ānīya, bhūśakra, śaśiprabhāyāḥ //
PNc_9.60
kim anyad uttiṣṭha gṛhāṇa yātrāṃ vajrāṅkuśaṃ pratyamita-pratāpa tac ca avataṃsīkuru hema-padmam ānīya, bhūśakra, śaśiprabhāyāḥ //
sā te samāptādbhutasāhasasya vatsāṅkam abhyetu phaṇīndrakanyā [vatsāṅka pun?]
sītā yathā daśaratheḥ salīlam āropitatryambakakārmukasya //
PNc_9.61
sā te samāpta-adbhuta-sāhasasya vatsa aṅkam abhyetu phaṇi-indra-kanyā [vatsāṅka pun?] sītā yathā daśaratheḥ salīlam āropita-tryambaka-kārmukasya //
agādhapātālatalodgatāni vinidrakundacchadasundarāni
lokadvaye samprati te yaśāṃsi ākalpapallavīphalavac carantu //
PNc_9.62
agādha-pātāla-tala-udgatāni vinidra-kunda-cchada-sundarāni loka-dvaye samprati te yaśāṃsi ākalpa-pallavī-phalavac carantu //
prasādam āptena cirād vilīne tasmin surārātighanoparodhe
mukhendunā pannagasundarīṇāṃ punaḥ samāgacchatu patralekhā //
PNc_9.63
prasādam āptena cirād vilīne tasmin surārāti-ghana-uparodhe mukhendunā pannaga-sundarīṇāṃ punaḥ samāgacchatu patra-lekhā //
āsīt purastāt tripurāvabhaṅge yan maṇḍalaṃ bālamṛgāṅkamauleḥ
mahāsurair bhāvini sāmparāye tavāstu tat saṃyugajāmadagnya //
PNc_9.64
āsīt purastāt tripurā-avabhaṅge yan maṇḍalaṃ bāla-mṛgāṅka-mauleḥ mahā-asurair bhāvini sāmparāye tava astu tat saṃyuga-jāmadagnya //
panthāḥ śivo 'yaṃ purato 'tra gantā vaṅkurmunir locanagocaraṃ te
upācares taṃ ca tathāvidhānāṃ bhaktiṃ hi gāṃ kāmaduhām uśanti //
PNc_9.65
panthāḥ śivo 'yaṃ purato 'tra gantā vaṅkur-munir locana-gocaraṃ te upācares taṃ ca tathāvidhānāṃ bhaktiṃ hi gāṃ kāmaduhām uśanti //
ity udīrya maṇikāntikandalīḥ kalpitaṃ tridaśacāpam asya sā
ā mumoca nijakaṇkaṇaṃ bhuje jyākiṇāṅkakaṭhiṇīkṛtatvaci //
PNc_9.66
ity udīrya maṇi-kānti-kandalīḥ kalpitaṃ tridaśa-cāpam asya sā ā mumoca nija-kaṇkaṇaṃ bhuje jyā-kiṇa-aṅka-kaṭhiṇīkṛta-tvaci //
narmadoktisvīkāraḥ (PNc_p231459)
narmadā-ukti-svīkāraḥ
avadad atha saḥ sāhasonmukhas tām iha hi vayaṃ vacasi sthitās taveti
taḍid iva na cirād udīritāśīḥ sarid api sāsya puras tirobabhūva //
PNc_9.67
avadad atha saḥ sāhasa-unmukhas tām iha hi vayaṃ vacasi sthitās tava iti taḍid iva na cirād udīritā aśīḥ sarid api sa āsya puras tirobabhūva //
iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye narmadā-saṃvādo nāma navamaḥ sargaḥ
daśamaḥ sargaḥ
nāyakasya ramāṅgadaṃ prati praśnaḥ (PNc_p232041)
nāyakasya ramāṅgadaṃ prati praśnaḥ
atha mekalācalasutātirohitau atimātravismayarasārdramānasaḥ
daśanacchavicchuritapāṭalādharaḥ sa ramāṅgadaṃ nṛpatir ity avocat //
PNc_10.1
atha mekala-acala-sutā-tirohitau atimātra-vismaya-rasa-ārdra-mānasaḥ daśana-cchavi-cchurita-pāṭala-adharaḥ sa ramāṅgadaṃ nṛpatir ity avocat //
adhirohati svayam acintitāpy aho śubhasampadaṅkam aparāṅmukhe vidhau
savapur vilocanapathaṃ yadāvayor amṛtāṃśusūtir iyam āpadāpagā //
PNc_10.2
adhirohati svayam acintita āpy aho śubha-sampad-aṅkam aparāṅmukhe vidhau sa-vapur vilocana-pathaṃ yadā āvayor amṛta-aṃśu-sūtir iyam āpada āpagā //
idam indrajālam iti me samutthitām matim etad arpitam udārayā tayā
vikasanmarīciracitendrakārmukaṃ karavarti ratnavalayaṃ vilumpati //
PNc_10.3
idam indrajālam iti me samutthitām matim etad arpitam udārayā tayā vikasan-marīci-racita-indra-kārmukaṃ karavarti ratna-valayaṃ vilumpati //
ayi mekalādritanayāpuraḥkṛte kriyate kim atra vada kṛtyavastuni
tava yat sadā nayarahasyavedino na dhiyaś caranty anayapāṃsule pathi //
PNc_10.4
ayi mekala-adri-tanayā-puraḥ-kṛte kriyate kim atra vada kṛtya-vastuni tava yat sadā naya-rahasya-vedino na dhiyaś caranty anaya-pāṃsule pathi //
ramāṅgadavākyam (PNc_p233320)
ramāṅgada-vākyam
iti pārthivena kathite dadhan manāk pulakena cumbitakapolam ānanam
idam āttanītipatham ādade vacaḥ smitapuṣpitādharadalo ramāṅgadaḥ //
PNc_10.5
iti pārthivena kathite dadhan manāk pulakena cumbita-kapolam ānanam idam ātta-nīti-patham ādade vacaḥ smita-puṣpita-adhara-dalo ramāṅgadaḥ //
iha kiṃ pratisphurati me tavāgrato nayaśāstranīranidhipāradṛśvanaḥ
avalīḍhaviśvatamasaḥ puro raver na hi jātu dipakaśikhā prakāśate //
PNc_10.6
iha kiṃ pratisphurati me tava agrato naya-śāstra-nīra-nidhi-pāra-dṛśvanaḥ avalīḍha-viśva-tamasaḥ puro raver na hi jātu dipaka-śikhā prakāśate //
viṣaye 'tra maunam ucitaṃ hi mādṛśām avaśas tathāpi kathayāmi kiṃ cana
kṣitipālamaulimaṇiveṇikātithes tava kena śāsanam idaṃ vilaṅghyate //
PNc_10.7
viṣaye 'tra maunam ucitaṃ hi mādṛśām avaśas tatha āpi kathayāmi kiṃ cana kṣitipāla-mauli-maṇi-veṇikā-atithes tava kena śāsanam idaṃ vilaṅghyate //
prathamaṃ hi maṇḍalam akhaṇḍaśāktibhir vijigīṣubhiḥ svam abhitaḥ prasādhyate
paramaṇḍale tad anu nītipāragair avanīpurandara, karaḥ prasāryate //
PNc_10.8
prathamaṃ hi maṇḍalam akhaṇḍa-śāktibhir vijigīṣubhiḥ svam abhitaḥ prasādhyate para-maṇḍale tad anu nīti-pāragair avanī-purandara, karaḥ prasāryate //
tad apāsyam evam avitarkitotthite paripanthinām iha vidheyavastuni
yadi nābhaviṣyad abhimānaśālinas tava rājyam uddhṛtasamastakaṇṭakam //
PNc_10.9
tad apāsyam evam avitarkita-utthite paripanthinām iha vidheya-vastuni yadi na abhaviṣyad abhimāna-śālinas tava rājyam uddhṛta-samasta-kaṇṭakam //
śrutaśaktisaṅkalitamantraniścayair upalabdhaṣaḍguṇavivekavartmabhiḥ
tadupāyatattvam adhigamya dhūḥ kṣites tava mantribhir nṛpa durudvahohyate //
PNc_10.10
śruta-śakti-saṅkalita-mantra-niścayair upalabdha-ṣaḍguṇa-viveka-vartmabhiḥ tad-upāya-tattvam adhigamya dhūḥ kṣites tava mantribhir nṛpa durudvahā uhyate //
atisāndrakāñcanamarīcipiṅgalaṃ digupāhitapracurapatraśobhinaḥ
tava kośam utsṛjati na kṣaṇaṃ ramā paramāravaṃśasarasīsaroruha //
PNc_10.11
atisāndra-kāñcana-marīci-piṅgalaṃ dig-upāhita-pracura-patra-śobhinaḥ tava kośam utsṛjati na kṣaṇaṃ ramā paramāra-vaṃśa-sarasī-saroruha //
priyakīrtayo jayapavitritāśayās tarasā tṛṇīkṛtajagattrayā yudhi
jagatīviśeṣaka tavānujīvino nivasanty avantiviṣaye sahasraśaḥ //
PNc_10.12
priya-kīrtayo jaya-pavitrita-āśayās tarasā tṛṇīkṛta-jagat-trayā yudhi jagatī-viśeṣaka tava anujīvino nivasanty avanti-viṣaye sahasraśaḥ //
pṛthivībhṛtaḥ prathitavikrameṇa ye gamitās tvayā vaśam upāyasampadā
nayavartmagāḥ kṣitipate tavānyathā na bhavanti bhāvisamarābhiśaṅkayā //
PNc_10.13
pṛthivī-bhṛtaḥ prathita-vikrameṇa ye gamitās tvayā vaśam upāya-sampadā naya-vartma-gāḥ kṣitipate tava anyathā na bhavanti bhāvi-samara-abhiśaṅkayā //
apakartum atra samaye tavāttabhīr manasāpi hūṇanṛpatir na vāñchati
ibhakumbhabhittidalanodyame harer na kapiḥ kadā cana saṭāṃ vikaṛṣati //
PNc_10.14
apakartum atra samaye tavā atta-bhīr manasa āpi hūṇa-nṛpatir na vāñchati ibha-kumbha-bhitti-dalana-udyame harer na kapiḥ kadā cana saṭāṃ vikaṛṣati //
asikāntijālajaṭilāgrabāhunā raṇasīmni nātha nihateṣu bhartṛṣu
bhavatātra vāgaḍavadhūjanaḥ kṛto ratisandhivigrahakathāparāṅmukhaḥ //
PNc_10.15
asi-kānti-jāla-jaṭila-agra-bāhunā raṇa-sīmni nātha nihateṣu bhartṛṣu bhavata ātra vāgaḍa-vadhū-janaḥ kṛto rati-sandhivigraha-kathā-parāṅmukhaḥ //
adhunāpi deva muralāṅganājanais vijayapraśastir iva likhyate tava
galadañjanāśrupṛṣatāvalicchalāl lasadindupāṇḍuṣu kapolabhittiṣu //
PNc_10.16
adhuna āpi deva muralā-aṅganā-janais vijaya-praśastir iva likhyate tava galad-añjana-aśru-pṛṣata-āvalicchalāl lasad-indu-pāṇḍuṣu kapola-bhittiṣu //
rabhasād apāsya maṇikaṅkaṇāvalīḥ kanakāravindakatakeṣu te 'sinā
na kim arpitāni nṛpa lāṭayoṣitā sphaṭikākṣasūtravalayāni pāṇiṣu //
PNc_10.17
rabhasād apāsya maṇi-kaṅkaṇa-āvalīḥ kanaka-aravinda-katakeṣu te 'sinā na kim arpitāni nṛpa lāṭa-yoṣitā sphaṭika-akṣasūtra-valayāni pāṇiṣu //
nayanāmbubhiḥ snapitadhūsarādharāḥ pratibaddharūkṣamalinaikaveṇayaḥ
nihitā na kiṃ mahati śokasāgare jagatīndra kosalapateḥ purandhrayaḥ //
PNc_10.18
nayana-ambubhiḥ snapita-dhūsara-adharāḥ pratibaddha-rūkṣa-malina-eka-veṇayaḥ nihitā na kiṃ mahati śoka-sāgare jagatī-indra kosala-pateḥ purandhrayaḥ //
uditena vairitimiradruhābhitas tava nātha vikramamayūkhamālinā
gamitāḥ prabhāvalayaśūnyatāṃ jhaṭity aparāntapārthivavadhūmukhendavaḥ //
PNc_10.19
uditena vairi-timira-druha ābhitas tava nātha vikrama-mayūkha-mālinā gamitāḥ prabhā-valaya-śūnyatāṃ jhaṭity aparānta-pārthiva-vadhū-mukhendavaḥ //
ativelam uttaradigantavartinā samaraśramābhyuditagharmabindunā
śaradindunirmalam apāyi bhūbhṛtām asipatrapātrapatitaṃ tvayā yaśaḥ //
PNc_10.20
ativelam uttara-dig-anta-vartinā samara-śrama-abhyudita-gharma-bindunā śarad-indu-nirmalam apāyi bhūbhṛtām asi-patra-pātra-patitaṃ tvayā yaśaḥ //
nijarandhragopanapaṭīyasābhitaḥ pararandhradṛṣṭipaṭucāracakṣuṣā
nayabhinnasāhasabhuvā bhuvastale bhavatā samaṃ kathaya ko viruddhyate //
PNc_10.21
nija-randhra-gopana-paṭīyasa ābhitaḥ para-randhra-dṛṣṭi-paṭu-cāra-cakṣuṣā naya-bhinna-sāhasa-bhuvā bhuvas-tale bhavatā samaṃ kathaya ko viruddhyate //
naradeva daivam adhikṛtya yā vipat nipataty avantiviṣaye kathaṃ cana
śikhimuktamantrahaviṣā vihanyate tava sā vasiṣṭhamahasā purodhasā //
PNc_10.22
nara-deva daivam adhikṛtya yā vipat nipataty avanti-viṣaye kathaṃ cana śikhi-mukta-mantra-haviṣā vihanyate tava sā vasiṣṭha-mahasā purodhasā //
nṛpa vāsarāṇi nirupaplavāḥ prajāḥ sukham ātmakarmaṇi ratā nayanti yat
vijayaṃ jayaikasuhṛdo 'sya sarvadā nanu kārmukasya tava tadvijṛmbhitam //
PNc_10.23
nṛpa vāsarāṇi nirupaplavāḥ prajāḥ sukham ātma-karmaṇi ratā nayanti yat vijayaṃ jaya-eka-suhṛdo 'sya sarvadā nanu kārmukasya tava tad-vijṛmbhitam //
iti kiṃ cid eva na tava svamaṇḍale nṛpa cintyam asty uditaśaktisampadaḥ
adhunā tu nītinihitena cetasā phaṇilokakṛtyam idam eva cintyatām //
PNc_10.24
iti kiṃ cid eva na tava sva-maṇḍale nṛpa cintyam asty udita-śakti-sampadaḥ adhunā tu nīti-nihitena cetasā phaṇi-loka-kṛtyam idam eva cintyatām //
prabhuśāktir udyamaparatvam arpitatrijagaccamatkṛtir ahaṅkṛtiś ca sā
asurasya tasya kathitā narendra te nagarī ca mekalanagendrakanyayā //
PNc_10.25
prabhu-śāktir udyama-paratvam arpitatrijagac-camatkṛtir ahaṅkṛtiś ca sā asurasya tasya kathitā narendra te nagarī ca mekala-nagendra-kanyayā //
abhigamya eva sas tavādhunā ripur marutām udāranijakāryasiddhaye
śrutilagnagandhagajabṛṃhitaḥ kṣaṇaṃ nṛpa kesarī kathaya kiṃ vilambate //
PNc_10.26
abhigamya eva sas tava adhunā ripur marutām udāra-nija-kārya-siddhaye śruti-lagna-gandha-gaja-bṛṃhitaḥ kṣaṇaṃ nṛpa kesarī kathaya kiṃ vilambate //
navasāhasāṅka, na tavāsurād ahaṃ kalayāmi samprati kim apy atādṛśam
vidhutiḥ kadā cana vibho na bhūbhṛtaḥ kalaviṅkapakṣapavanena śāṅkyate //
PNc_10.27
navasāhasāṅka, na tava asurād ahaṃ kalayāmi samprati kim apy atādṛśam vidhutiḥ kadā cana vibho na bhūbhṛtaḥ kalaviṅka-pakṣa-pavanena śāṅkyate //
bhavatā yadoccalita eṣa dakṣiṇaś caraṇas tadaiva suravairiyoṣitām
vigalanti deva nayanodabindavaḥ śaradindupāṇḍuni kapolamaṇḍale //
PNc_10.28
bhavatā yada ūccalita eṣa dakṣiṇaś caraṇas tada aiva sura-vairi-yoṣitām vigalanti deva nayana-udabindavaḥ śarad-indu-pāṇḍuni kapola-maṇḍale //
vijayaikasadmani guṇaḥ śarāsane tava yāvad atra na nṛpādhirohati
tuhinacchaṭādhavalacāmarasmitā vilasanti tāvad asurālaye śriyaḥ //
PNc_10.29
vijaya-eka-sadmani guṇaḥ śarāsane tava yāvad atra na nṛpa-adhirohati tuhina-cchaṭā-dhavala-cāmara-smitā vilasanti tāvad asura-ālaye śriyaḥ //
kanakāravindam aravindalocana praṇayena naiva saḥ samarpayiṣyati
suranirjayārjitamadāvṛte 'ntaraṃ labhate na sāma kila tādṛśaṃ hṛdi //
PNc_10.30
kanaka-aravindam aravinda-locana praṇayena na eva saḥ samarpayiṣyati sura-nirjaya-arjita-mada-āvṛte 'ntaraṃ labhate na sāma kila tādṛśaṃ hṛdi //
bhavataḥ kuto 'pi nṛpa yāvad āgamaṃ na sa vetti tāvad abhiyoktum arhasi
sahasānyathā rahasi mantribodhitaḥ paritaḥ svadurghaṭane yatiṣyate //
PNc_10.31
bhavataḥ kuto 'pi nṛpa yāvad āgamaṃ na sa vetti tāvad abhiyoktum arhasi sahasa ānyathā rahasi mantri-bodhitaḥ paritaḥ sva-durghaṭane yatiṣyate //
kṛtanūtanārgalakapāṭasaṃpuṭāṃ subhaṭair udāyudhakarair adhiṣṭhitām
paritaḥ sukhātaparikhāṃ punaḥ purīṃ racitaikadurgam apathāṃ vidhāsyati //
PNc_10.32
kṛta-nūtana-argala-kapāṭa-saṃpuṭāṃ subhaṭair udāyudha-karair adhiṣṭhitām paritaḥ sukhāta-parikhāṃ punaḥ purīṃ racita-eka-durgam apathāṃ vidhāsyati //
valite 'pi kiṃ cana dhanuḥparigrahe bhuvanatrayaprathitasāhase tvayi
api jāyate dhṛtiviparyayo harer asureṣu kaiva gaṇanā tapasviṣu //
PNc_10.33
valite 'pi kiṃ cana dhanuḥ-parigrahe bhuvana-traya-prathita-sāhase tvayi api jāyate dhṛti-viparyayo harer asureṣu ka aiva gaṇanā tapasviṣu //
niyataṃ, narendra, vidatphaṇāmaṇisphuradaṃśusūtritanavātapaṃ nabhaḥ
suravairivīryadṛḍhamatsaraṃ puraḥ phaṇisainyam ājibhuvi te bhaviṣyati //
PNc_10.34
niyataṃ, narendra, vidat-phaṇā-maṇisphurad-aṃśu-sūtrita-nava-ātapaṃ nabhaḥ sura-vairi-vīrya-dṛḍha-matsaraṃ puraḥ phaṇi-sainyam āji-bhuvi te bhaviṣyati //
adhunaiva te 'tra nijatāṃ vrajanti vā subhaṭāḥ svayaṃ vidhivaśena ke cana
kapayaḥ purā raghupater yathā vane hanumatpataṅgatanayāṅgadādayaḥ //
PNc_10.35
adhuna aiva te 'tra nijatāṃ vrajanti vā subhaṭāḥ svayaṃ vidhi-vaśena ke cana kapayaḥ purā raghupater yathā vane hanumat-pataṅga-tanaya-aṅgada-ādayaḥ //
yad udīritaś ca purukutsakāntayā saritāsi vaṅkumunidarśanaṃ prati
pratibhāti kiṃ cana mamaiva tatra te kim u nirmukheṅgitavidas tadiṅgitam //
PNc_10.36
yad udīritaś ca puru-kutsa-kāntayā sarita āsi vaṅku-muni-darśanaṃ prati pratibhāti kiṃ cana mama eva tatra te kim u nirmukha-iṅgita-vidas tad-iṅgitam //
athavaika eva vibhur asy arer vadhe nanu dhāma tat sphurati śārṅgiṇas tvayi
uditakrudhas tripuradāhaḍambare śaratām avāpa kila yat pinākinaḥ //
PNc_10.37
athava aika eva vibhur asy arer vadhe nanu dhāma tat sphurati śārṅgiṇas tvayi udita-krudhas tripura-dāha-ḍambare śaratām avāpa kila yat pinākinaḥ //
avalokayāmi śakunaṃ yathā tathā tad avaimi pakṣmaladṛśaḥ sabhāntare
na cirād upoḍḥapulakena pāṇinā kanakāravindam avataṃsayiṣyasi //
PNc_10.38
avalokayāmi śakunaṃ yathā tathā tad avaimi pakṣmala-dṛśaḥ sabhā-antare na cirād upoḍḥa-pulakena pāṇinā kanaka-aravindam avataṃsayiṣyasi //
tvam ihaiva nātha maṇidhāmni tiṣṭha vā na hi nāma tādṛśam idaṃ prayojanam
asuraṃ nihatya sahasaiva tatkṣaṇād aham ānayāmi tapanīyapaṅkajam //
PNc_10.39
tvam iha eva nātha maṇi-dhāmni tiṣṭha vā na hi nāma tādṛśam idaṃ prayojanam asuraṃ nihatya sahasa aiva tat-kṣaṇād aham ānayāmi tapanīya-paṅkajam //
vijayī yad asmi smareṣu jitvarāḥ prabhavanti tatra tava pādapāṃsavaḥ
aruṇo yad andhatamasaṃ niṣedhati sphuritaṃ narādhipa tad arkatejasām //
PNc_10.40
vijayī yad asmi smareṣu jitvarāḥ prabhavanti tatra tava pāda-pāṃsavaḥ aruṇo yad andhatamasaṃ niṣedhati sphuritaṃ narādhipa tad arka-tejasām //
nāyakavākyam (PNc_p244451)
nāyaka-vākyam
masṛṇoktipallavitanītivikramakramam ity udīrya virate ramāṅgade
saḥ sarasvatīmukhararatnanūpuradhvanipeśalaṃ nṛpatir ādade vacaḥ //
PNc_10.41
masṛṇa-ukti-pallavita-nīti-vikramakramam ity udīrya virate ramāṅgade saḥ sarasvatī-mukhara-ratna-nūpuradhvani-peśalaṃ nṛpatir ādade vacaḥ //
tvadṛte mukhāt sukhanirastasaṃśayaprasareyaṃ bhāratī ullasati kasya bhāratī
śaśalakṣmaṇaḥ paramakharvaśarvarītimirachiducchalati kāntikandali //
PNc_10.42
tvad-ṛte mukhāt sukha-nirasta-saṃśayaprasara īyaṃ bhāratī ullasati kasya bhāratī śaśalakṣmaṇaḥ parama-kharva-śarvarītimira-chid-ucchalati kānti-kandali //
tava vedmi pauruṣam ahaṃ tvayā vinā na vapuḥsthitiṃ kva cana kartum utsahe
dhanuṣīva dīrghaguṇasaṅgate yatas tvayi me dṛḍhapraṇayavāsitaṃ manaḥ //
PNc_10.43
tava vedmi pauruṣam ahaṃ tvayā vinā na vapuḥ-sthitiṃ kva cana kartum utsahe dhanuṣi iva dīrgha-guṇa-saṅgate yatas tvayi me dṛḍha-praṇaya-vāsitaṃ manaḥ //
gamane tad ehi sahitau yatāvahe jhaṭiti triviṣṭaparipoḥ purīṃ prati
apade yad udyamakathāvirodhinī na hi siddhaye bhavati dīrghasūtratā //
PNc_10.44
gamane tad ehi sahitau yatāvahe jhaṭiti triviṣṭapa-ripoḥ purīṃ prati apade yad udyama-kathā-virodhinī na hi siddhaye bhavati dīrgha-sūtratā //
śukavākyam (PNc_p245736)
śuka-vākyam
iti pārśvavartinam udīrya maunavān abhavat sa mālavakuraṅgalāñchanaḥ
tvarayāvatīrya saś ca ratnapañjarāt purataḥ śuko 'sya puna ity abhāṣata //
PNc_10.45
iti pārśvavartinam udīrya maunavān abhavat sa mālava-kuraṅga-lāñchanaḥ tvaraya āvatīrya saś ca ratna-pañjarāt purataḥ śuko 'sya puna ity abhāṣata //
śṛṇu śaṅkhacūḍaśucivaṃśabhūr ahaṃ nṛpa, ratnacūḍa iti nāgarakaḥ
udapādi kaṇvamuniśiṣyaśāpataḥ śukatā mameyam animīlitasmṛtiḥ //
PNc_10.46
śṛṇu śaṅkhacūḍa-śuci-vaṃśa-bhūr ahaṃ nṛpa, ratnacūḍa iti nāgarakaḥ udapādi kaṇva-muni-śiṣya-śāpataḥ śukatā mama-iyam animīlita-smṛtiḥ //
praṇayoktibhir munir atha prasedivān iti me saḥ śāpatimirāvadhiṃ vyadhāt
vaśināṃ ruṣo matiṣu nāsate ciraṃ jalavipuṣaś ca, nṛpa, sasyasūciṣu //
PNc_10.47
praṇaya-uktibhir munir atha prasedivān iti me saḥ śāpa-timira-avadhiṃ vyadhāt vaśināṃ ruṣo matiṣu na-āsate ciraṃ jala-vipuṣaś ca, nṛpa, sasya-sūciṣu //
tvam aphalgu neṣyasi śaśiprabhāntikaṃ navasāhasāṅkanṛpater yadā vacaḥ
niyataṃ bhaviṣyati tadā kumāra te śukarūparūpaparivartanotsavaḥ //
PNc_10.48
tvam aphalgu neṣyasi śaśiprabhā-antikaṃ navasāhasāṅka-nṛpater yadā vacaḥ niyataṃ bhaviṣyati tadā kumāra te śuka-rūpa-rūpa-parivartana-utsavaḥ //
tad anaṅgaṣaṣṭhaśaraṃ saṃdiśa svayaṃ śanakaiḥ kim apy uragabālikāṃ prati
hṛdi yan nidhāya sahasaiva yāmy ahaṃ phaṇinām anamramaṇitoraṇāṃ purīm //
PNc_10.49
tad anaṅga-ṣaṣṭha-śaraṃ saṃdiśa svayaṃ śanakaiḥ kim apy uraga-bālikāṃ prati hṛdi yan nidhāya sahasa aiva yāmy ahaṃ phaṇinām anamra-maṇi-toraṇāṃ purīm //
ayi maunam etad avanīndra, mucyatāṃ drutam ucyatāṃ ca kim iyaṃ mayi trapā
pṛthag asmi deva na hi te paricchadāt ucitaṃ na tan mayi rahasyagopanam //
PNc_10.50
ayi maunam etad avanīndra, mucyatāṃ drutam ucyatāṃ ca kim iyaṃ mayi trapā pṛthag asmi deva na hi te paricchadāt ucitaṃ na tan mayi rahasya-gopanam //
nāyakavākyam (PNc_p247686)
nāyaka-vākyam
iti valgu jalpati śuke 'tha vismayād api vismayaṃ param avāpa pārthivaḥ
avadac ca pañjaram ivāsya kalpayan daśanāṃśubhiḥ sphaṭikasūcikomalaiḥ //
PNc_10.51
iti valgu jalpati śuke 'tha vismayād api vismayaṃ param avāpa pārthivaḥ avadac ca pañjaram iva asya kalpayan daśana-aṃśubhiḥ sphaṭika-sūci-komalaiḥ //
vipadaṃ vilokya tava duḥsahām imām ayi ratnacūḍa mama dūyate manaḥ
patitaṃ kukūladahane na kasya vā mṛdumālatīmukulamālyamādhaye //
PNc_10.52
vipadaṃ vilokya tava duḥsahām imām ayi ratnacūḍa mama dūyate manaḥ patitaṃ kukūla-dahane na kasya vā mṛdu-mālatī-mukula-mālya-mādhaye //
nāyikāṃ prati saṃdeśaḥ (PNc_p248341)
nāyikāṃ prati saṃdeśaḥ
ghaṭitaṃ vidher idam ajaryam āvayor na ramāṅgadān mama sakhe 'tiricyase
idam ārya tat tvayi vimuktayantraṇo nanu saṃdiśāmi hariṇīdṛśāṃ prati //
PNc_10.53
ghaṭitaṃ vidher idam ajaryam āvayor na ramāṅgadān mama sakhe 'tiricyase idam ārya tat tvayi vimukta-yantraṇo nanu saṃdiśāmi hariṇī-dṛśāṃ prati //
virate 'pi meghatimire natāṅgi me na gatāsi locanapathaṃ yadā tadā
phaṇilokabhūmim atidurgamām imām aviśaṃ tava anupadam eva sudnari //
PNc_10.54
virate 'pi megha-timire nata-aṅgi me na gata āsi locana-pathaṃ yadā tadā phaṇi-loka-bhūmim atidurgamām imām aviśaṃ tava anupadam eva sudnari //
nagarīṃ tvadāttahṛdayo 'pi bhoginām aham āgato na mṛgadīrghalocane
śrutayendusūtisaritānyato hṛtaḥ sahasaiva hemaśatapatravārtayā //
PNc_10.55
nagarīṃ tvad-ātta-hṛdayo 'pi bhoginām aham āgato na mṛga-dīrgha-locane śrutaya īndu-sūti-sarita ānyato hṛtaḥ sahasa aiva hema-śata-patra-vārtayā //
atipāṭalādharam avāñcitaṃ hriyā smitakāntimat stimitaratnakuṇḍalam
tadapāṅgasaṅkalitalocanotpalaṃ phaṇilokakaumudi mukhaṃ smarāmi te //
PNc_10.56
atipāṭala-adharam avāñcitaṃ hriyā smita-kāntimat stimita-ratna-kuṇḍalam tad-apāṅga-saṅkalita-locana-utpalaṃ phaṇi-loka-kaumudi mukhaṃ smarāmi te //
dvitaye dvayena sahasojjhitas tadā śaśisūtisindhupulinodare śaraḥ
jagadekavibhramabhvā bhuvastale sutanu tvayā mayi ca puṣpadhanvanā //
PNc_10.57
dvitaye dvayena sahasā-ujjhitas tadā śaśi-sūti-sindhu-pulina-udare śaraḥ jagad-eka-vibhrama-bhvā bhuvas-tale sutanu tvayā mayi ca puṣpadhanvanā //
dhṛtam ūrmihastanivahena revayā nanu phenakānti karabhoru me patat
viṣaye dṛśor upadaśaṃ manaḥśilālikhitaikahaṃsamithunaṃ tavāṃśukam //
PNc_10.58
dhṛtam ūrmi-hasta-nivahena revayā nanu phena-kānti karabha-ūru me patat viṣaye dṛśor upadaśaṃ manaḥśilālikhita-eka-haṃsa-mithunaṃ tava aṃśukam //
maṇikāntiluptatimire rasātale bhavatīm ihānusaratā tanūdari
avalokitāny atha mayā padāni te sahasā suvarṇasikatāṅkite pathi //
PNc_10.59
maṇi-kānti-lupta-timire rasātale bhavatīm iha anusaratā tanu-udari avalokitāny atha mayā padāni te sahasā suvarṇa-sikata-aṅkite pathi //
sarale jaṭhity uditakārśyadorlatāgailtāni ratnavalayāni te mayā
katham apy udaśrupṛṣataṃ pade pade cakitena candramukhi vīkṣitāni ca //
PNc_10.60
sarale jaṭhity udita-kārśya-dor-latāgailtāni ratna-valayāni te mayā katham apy udaśrupṛṣataṃ pade pade cakitena candra-mukhi vīkṣitāni ca //
manasā kim ālikhati kiṃ samācaraty adhunā kim induvadanā ca vakti sā
iti me 'padiśya bhavatīṃ pravṛttayā hṛdayaṃ saśalyam iva hanta cintayā //
PNc_10.61
manasā kim ālikhati kiṃ samācaraty adhunā kim indu-vadanā ca vakti sā iti me 'padiśya bhavatīṃ pravṛttayā hṛdayaṃ saśalyam iva hanta cintayā //
paritāpavatyaviralocchalatprabhātuhinacchaṭābhir asitābjalocane
śaradindudīdhitikalāpasundaras tava hāra eṣa hṛdi siñcatīva mām //
PNc_10.62
paritāpavaty-avirala-ucchalat-prabhātuhina-cchaṭābhir asita-abja-locane śarad-indu-dīdhiti-kalāpa-sundaras tava hāra eṣa hṛdi siñcati iva mām //
kathaya priye nihitasāndracandanadravaśītalojjvalakarā kucadvaye
mama hārayaṣṭir api sā sakhīva kiṃ madanābhitāpam apaṭūkaroti te //
PNc_10.63
kathaya priye nihita-sāndra-candanadrava-śītala-ujjvala-karā kuca-dvaye mama hāra-yaṣṭir api sā sakhi īva kiṃ madana-abhitāpam apaṭūkaroti te //
kṣaṇam apy aho patasi me śucismite na samutsukasya tava vismṛteḥ pathi
jhaṭiti praviśya hṛdaye mamātra kiṃ likhitāsi padmamukhi puṣpaketunā //
PNc_10.64
kṣaṇam apy aho patasi me śuci-smite na samutsukasya tava vismṛteḥ pathi jhaṭiti praviśya hṛdaye mama atra kiṃ likhita āsi padma-mukhi puṣpaketunā //
samudvahantī sravadañjanāśrughorotkaraśyāmitakaṅkaṇena
karāravindena mukhendubimbam āpāṇḍurakṣāmakapolabhitti //
PNc_10.65
samudvahantī sravad-añjana-aśrughora-utkara-śyāmita-kaṅkaṇena kara-aravindena mukha-indu-bimbam āpāṇḍura-kṣāma-kapola-bhitti //
nave nave paṅkajinīpalāśamṛṇālahārādisanāthapārśve
pravālalīlāstaraṇe niṣaṇṇā siṃhāsane manmathapārthivasya //
PNc_10.66
nave nave paṅkajinī-palāśamṛṇāla-hāra-ādi-sanātha-pārśve pravāla-līlā-āstaraṇe niṣaṇṇā siṃhāsane manmatha-pārthivasya //
bālapravālāṅkurapāṭalasya lāvaṇyaratnākarakaustubhasya
udūṣmaṇā niḥśvasitena kāntiṃ kadarthayantī daśanacchadasya //
PNc_10.67
bāla-pravāla-aṅkura-pāṭalasya lāvaṇya-ratna-ākara-kaustubhasya udūṣmaṇā niḥśvasitena kāntiṃ kadarthayantī daśana-cchadasya //
analpasaṅkalpavikalpajālaviloḍanair na svam api smarantī
sasādhvasenāvirataṃ mayā tvam utprekṣyase pannagarājaputri //
PNc_10.68
analpa-saṅkalpa-vikalpa-jālaviloḍanair na svam api smarantī sa-sādhvasena avirataṃ mayā tvam utprekṣyase pannaga-rāja-putri //
brūmaḥ kiyan naya kathaṃ cana kālam alpam atrābjapatranayane nayane nimīlya
hemāmbujaṃ taruṇi tat tarasāpahṛtya devadviṣo 'yam aham āgata ity avehi //
PNc_10.69
brūmaḥ kiyan naya kathaṃ cana kālam alpam atra abja-patra-nayane nayane nimīlya hema-ambujaṃ taruṇi tat tarasa āpahṛtya deva-dviṣo 'yam aham āgata ity avehi //
bhadraitad vraja ratnacūḍanibiḍapremārdram asmadvacas tasyās tatra kuraṅgaśāvakadṛśaḥ karṇāvataṃsīkuru
śāpānte bata vismariṣyasi bhrātas tad ekaṃ kim apy ādāya svayam eva tatprativacaḥ pārśvaṃ mamābhyeṣyasi //
PNc_10.70
bhadra aitad vraja ratnacūḍa-nibiḍa-prema-ārdram asmad-vacas tasyās tatra kuraṅga-śāvaka-dṛśaḥ karṇa-avataṃsīkuru śāpa-ante bata vismariṣyasi bhrātas tad ekaṃ kim apy ādāya svayam eva tat-prativacaḥ pārśvaṃ mama abhyeṣyasi //
iti nṛpateḥ svānte kṛtvā manomṛgavāgurāṃ giram udakamannistriṃśābhe nabhasy aśanaiḥ śukaḥ
ciravinihitāṃ dṛṣṭiṃ tasmān nivartya tathotsuko jhaṭiti gamane devo 'py asīt saḥ sāhasalāñchanaḥ //
PNc_10.71
iti nṛpateḥ svānte kṛtvā manomṛga-vāgurāṃ giram udakaman-nistriṃśa-ābhe nabhasy aśanaiḥ śukaḥ cira-vinihitāṃ dṛṣṭiṃ tasmān nivartya tatha ūtsuko jhaṭiti gamane devo 'py asīt saḥ sāhasa-lāñchanaḥ //
iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye ratnacūḍa-saṃpreṣaṇo nāma daśamaḥ sargaḥ
ekādaśaḥ sargaḥ
śatrujayārthaṃ prasthānam (PNc_p254542)
śatru-jaya-arthaṃ prasthānam
atha bibhrat sarāgeṇa hṛdayena kṛśodarīm
saḥ pratasthe mahīnāthaḥ kareṇa ca dhanurlatām //
PNc_11.1
atha bibhrat sa-rāgeṇa hṛdayena kṛśa-udarīm saḥ pratasthe mahī-nāthaḥ kareṇa ca dhanur-latām //
indranīlapratolītaḥ sa nirgacchan patiḥ śriyaḥ
tatkāntiśyāmatāṃ gatvā kṣaṇaṃ kṛṣṇa ivābabhau //
PNc_11.2
indranīla-pratolītaḥ sa nirgacchan patiḥ śriyaḥ tat-kānti-śyāmatāṃ gatvā kṣaṇaṃ kṛṣṇa ivā ababhau //
āsannapadmasarasā kusumānamraśākhinā
so narmadopadiṣṭena gantuṃ pravavṛte pathā //
PNc_11.3
āsanna-padma-sarasā kusuma-ānamra-śākhinā so narmadā-upadiṣṭena gantuṃ pravavṛte pathā //
yāntam ekāntaśiśirāḥ samīrās taṃ siṣevire
elālavaṅgakaṅkolajātīphalasugandhayaḥ //
PNc_11.4
yāntam ekānta-śiśirāḥ samīrās taṃ siṣevire elā-lavaṅga-kaṅkolajātī-phala-sugandhayaḥ //
cakras tasyānilasparśakvaṇatkāñcanapallavāḥ
mauktikastabakasmerā vismayaṃ ratnavīrudhaḥ //
PNc_11.5
cakras tasya anila-sparśakvaṇat-kāñcana-pallavāḥ mauktika-stabaka-smerā vismayaṃ ratna-vīrudhaḥ //
amandamārutākṣepamuktamuktāphalacchalāt
caladvaṃśalatā mūrdhni tasya lājān ivākiran //
PNc_11.6
amanda-māruta-ākṣepamukta-muktāphala-cchalāt calad-vaṃśa-latā mūrdhni tasya lājān ivā akiran //
agalan kusumavyājāt tasminn abhyarṇagāmini
pātālakalpavṛkṣāṇām ānandāśrulavā iva //
PNc_11.7
agalan kusuma-vyājāt tasminn abhyarṇa-gāmini pātāla-kalpavṛkṣāṇām ānanda-aśrulavā iva //
aravindamukhakroḍakrīḍanmukharaṣaṭpadā
anāmayam ivāpṛcchat tam abhyāgatam abjinī //
PNc_11.8
aravinda-mukha-kroḍakrīḍan-mukhara-ṣaṭpadā anāmayam iva apṛcchat tam abhyāgatam abjinī //
śaśiprabhākṣivistārasaṃvādinyaḥ pade pade
taṃ kim apy ārdratāṃ ninyur araṇyahariṇīdṛśaḥ //
PNc_11.9
śaśiprabhā-akṣi-vistārasaṃvādinyaḥ pade pade taṃ kim apy ārdratāṃ ninyur araṇya-hariṇī-dṛśaḥ //
upayuktāmṛtaspardhinārikelaphalodakān
āsvāditalavāṅgailāpūganāgalatādalān //
PNc_11.10
upayukta-amṛta-spardhinārikela-phala-udakān āsvādita-lavāṅga-elā-pūga-nāgalatā-dalān //
śayyīkṛtātanusvarṇakadalībālapallavān
viṣṭarīkṛtavistīrṇacandrakāntaśilātalān //
PNc_11.11
śayyīkṛta-atanu-svarṇakadalī-bāla-pallavān viṣṭarīkṛta-vistīrṇacandrakānta-śilā-talān //
tatkālocitakartavyavyāvṛttaikaramāṅgadān
āvṛttivihitapreyaḥphaṇirājasutākathān //
PNc_11.12
tat-kāla-ucita-kartavyavyāvṛtta-eka-ramāṅgadān āvṛtti-vihita-preyaḥphaṇi-rāja-sutā-kathān //
hṛdayanyastakarpūramṛṇālanalinīdalān
puṃḥkokilakulollāpajanitasmarasañjvarā //
PNc_11.13
hṛdaya-nyasta-karpūramṛṇāla-nalinī-dalān puṃḥ-kokila-kula-ullāpajanita-smara-sañjvarā //
jāmbūnadalatāgulmavihitāśrayasauhṛdān
gacchan sas tatra kati cin nivāsān vyadhitādhvani //
PNc_11.14
jāmbūnada-latā-gulmavihita-āśraya-sauhṛdān gacchan sas tatra kati cin nivāsān vyadhita adhvani //
vaṅkumunyāśramaprāptiḥ (PNc_p258188)
vaṅkumuny-āśrama-prāptiḥ
saṃprāpa pṛthivīpālaḥ kālena kiyatāpy atha
saḥ kūlopāntavicaranyaṅku vaṅkutapovanam //
PNc_11.15
saṃprāpa pṛthivīpālaḥ kālena kiyata āpy atha saḥ kūla-upānta-vicaranyaṅku vaṅku-tapovanam //
āśramavarṇanam (PNc_p258496)
āśrama-varṇanam
hṛtaṃ kutūhalenālaṃ tadālokanajanmanā
patiṃ madhyamalokasya taṃ jagāda ramāṅgadaḥ //
PNc_11.16
hṛtaṃ kutūhalena alaṃ tad-ālokana-janmanā patiṃ madhyama-lokasya taṃ jagāda ramāṅgadaḥ //
sīmā satītiśabdasya sakuśāṅkālpapallavā
maithilīva śriyaṃ dhatte kām apy āśramabhūr iyam //
PNc_11.17
sīmā sa-tīti-śabdasya sa-kuśa-aṅka-alpa-pallavā maithili īva śriyaṃ dhatte kām apy āśrama-bhūr iyam //
ito vānti havir dhūmalatālasyapradā ime
marutaḥ pāvanāḥ pakvapuroḍāśasugandhayaḥ //
PNc_11.18
ito vānti havir dhūmalatā-ālasya-pradā ime marutaḥ pāvanāḥ pakvapuroḍāśa-sugandhayaḥ //
ito hiraṇmayī bhūmis taravo hemavalkalāḥ
unnidrahemapadmāni payāṃsīva pade pade //
PNc_11.19
ito hiraṇmayī bhūmis taravo hema-valkalāḥ unnidra-hema-padmāni payāṃsi iva pade pade //
kākapakṣāṅkamūrdhānaḥ paśyaite guruśikṣayā
baṭavaḥ khaṇḍayanty atra samidhaś ca padāni ca //
PNc_11.20
kāka-pakṣa-aṅka-mūrdhānaḥ paśya ete guru-śikṣayā baṭavaḥ khaṇḍayanty atra samidhaś ca padāni ca //
anayā sāma gāyantyā svarasaṃśayavān ayam
itaḥ karoti kalahaṃ śukaḥ sārikayā samam //
PNc_11.21
anayā sāma gāyantyā svara-saṃśayavān ayam itaḥ karoti kalahaṃ śukaḥ sārikayā samam //
idam atrādbhutaṃ paśya madaklinnaṃ gajasya yat
gaṇḍalekhāṃ nakhāgreṇa śanaiḥ kaṇḍūyate hariḥ //
PNc_11.22
idam atra adbhutaṃ paśya mada-klinnaṃ gajasya yat gaṇḍa-lekhāṃ nakha-agreṇa śanaiḥ kaṇḍūyate hariḥ //
prabhāmaṇḍalaparyastatamasaḥ śataśaḥ pathi
tavāpatanti pātālaravayo 'mī maharṣayaḥ //
PNc_11.23
prabhā-maṇḍala-paryastatamasaḥ śataśaḥ pathi tavā apatanti pātālaravayo 'mī maharṣayaḥ //
eṣāṃ dvitayam etābhiḥ kapilābhir alaṅkṛtam
uṭajaprāṅgaṇaṃ gobhir jaṭābhir abhitaḥ śiraḥ //
PNc_11.24
eṣāṃ dvitayam etābhiḥ kapilābhir alaṅkṛtam uṭaja-prāṅgaṇaṃ gobhir jaṭābhir abhitaḥ śiraḥ //
ito gātraparāvṛttibhagnāsthi puruṣetarān
muneḥ śayyākuśān atti bālaḥ kastūrikāmṛgaḥ //
PNc_11.25
ito gātra-parāvṛttibhagna-asthi puruṣa-itarān muneḥ śayyā-kuśān atti bālaḥ kastūrikā-mṛgaḥ //
ito 'py ayam ṛṣiḥ paśya japāpāṭalayānayā
gavānugamyate sāyaṃ saṃdhyeva divākaraḥ //
PNc_11.26
ito 'py ayam ṛṣiḥ paśya japā-pāṭalaya ānayā gava ānugamyate sāyaṃ saṃdhya īva divākaraḥ //
sahasaivātithiḥ prāptaḥ ko 'py ayaṃ bhavatām iti
eṣa praty uṭajaṃ vakti sasaṃbhramam ayaṃ śukaḥ //
PNc_11.27
sahasa aiva atithiḥ prāptaḥ ko 'py ayaṃ bhavatām iti eṣa praty uṭajaṃ vakti sa-saṃbhramam ayaṃ śukaḥ //
ataḥ saṃprati vīkṣante kautukottānitekṣaṇāḥ
tvām indum iva paryāptamaṇḍalaṃ munikanyakāḥ //
PNc_11.28
ataḥ saṃprati vīkṣante kautuka-uttānita-īkṣaṇāḥ tvām indum iva paryāptamaṇḍalaṃ muni-kanyakāḥ //
bhūdattasmarasāmrājyaṃ mukhaśrītarjitendu ca
āsām indīvarākṣīṇām alaṅkāro navaṃ vayaḥ //
PNc_11.29
bhū-datta-smara-sāmrājyaṃ mukha-śrī-tarjita-indu ca āsām indīvara-akṣīṇām alaṅkāro navaṃ vayaḥ //
muktāstraḥ strīṣu kandarpo devātrānuśayād iva
śaṅke saṃtyajya kodaṇḍam āttadaṇḍas tapasyati //
PNc_11.30
mukta-astraḥ strīṣu kandarpo deva atra anuśayād iva śaṅke saṃtyajya kodaṇḍam ātta-daṇḍas tapasyati //
vaṅkumunidarśanam (PNc_p262386)
vaṅkumuni-darśanam
tasminn ityuktavaty eva tathā savidhavartmani
tataḥ pṛthvīśaśāṅkena vaṅkumunir adṛśyata //
PNc_11.31
tasminn ity-uktavaty eva tathā savidha-vartmani tataḥ pṛthvī-śaśāṅkena vaṅku-munir adṛśyata //
aṃsāvalambinīr bibhrat sandhyābhrakapiśā jaṭāḥ
prasṛtā iva nirgatya paramajyotiṣaḥ śikhāḥ //
PNc_11.32
aṃsa-avalambinīr bibhrat sandhyā-abhra-kapiśā jaṭāḥ prasṛtā iva nirgatya parama-jyotiṣaḥ śikhāḥ //
dadhadyajñopavītena sīmantitam uraḥsthalam
jāhnavīnirjhareṇeva nabhaḥ prāleyapāṇḍunā //
PNc_11.33
dadhad-yajñopavītena sīmantitam uraḥ-sthalam jāhnavī-nirjhareṇa iva nabhaḥ prāleya-pāṇḍunā //
śuddhaikaguṇasaṃpṛktām akṣamālāṃ dadhat kare
mūrtāṃ tīvratapaḥsiddhim ātmanaḥ phalitām iva //
PNc_11.34
śuddha-eka-guṇa-saṃpṛktām akṣa-mālāṃ dadhat kare mūrtāṃ tīvra-tapaḥ-siddhim ātmanaḥ phalitām iva //
yogakṣemopapattyartham upaviṣṭaḥ kuśāsane
napteva maithilībhartur atithir nāma pārthivaḥ //
PNc_11.35
yoga-kṣema-upapatty-artham upaviṣṭaḥ kuśa-āsane napta īva maithilī-bhartur atithir nāma pārthivaḥ //
priyasomaḥ sadāyuktaḥ priyayā cānasūyayā
pātram atrir ivogrāṇāṃ tapasāṃ tejasām iva //
PNc_11.36
priya-somaḥ sadā-yuktaḥ priyayā ca anasūyayā pātram atrir iva ugrāṇāṃ tapasāṃ tejasām iva //
so dṛṣṭipatham āyāti yayātipratime nṛpe
tutoṣa kasya vā na syād ākṛtis tasya sā mude //
PNc_11.37
so dṛṣṭi-patham āyāti yayāti-pratime nṛpe tutoṣa kasya vā na syād ākṛtis tasya sā mude //
tataḥ kṛtapraṇāmasya tasya praṇatabhūbhṛtaḥ
vidadhe sa viśāmpatyur ātithyam attithipriyaḥ //
PNc_11.38
tataḥ kṛta-praṇāmasya tasya praṇata-bhūbhṛtaḥ vidadhe sa viśāmpatyur ātithyam attithi-priyaḥ //
athādūre sukhāsīnaḥ sukhāsīne mahībhṛti
iti sūnṛtayā vācā sa vaktum upacakrame //
PNc_11.39
atha adūre sukha-āsīnaḥ sukha-āsīne mahībhṛti iti sūnṛtayā vācā sa vaktum upacakrame //
adya naḥ puṇyabījena mukto yat satyam aṅkuraḥ
lalāma lokatritaye yena tvam avalokitaḥ //
PNc_11.40
adya naḥ puṇya-bījena mukto yat satyam aṅkuraḥ lalāma loka-tritaye yena tvam avalokitaḥ //
tava śaṃsati saubhāgyam abhijāteyam ākṛtiḥ
indoḥ sudhānidhānatvaṃ jyotsnayā yat pratīyate //
PNc_11.41
tava śaṃsati saubhāgyam abhijāta īyam ākṛtiḥ indoḥ sudhā-nidhānatvaṃ jyotsnayā yat pratīyate //
yathā pradeśam āyātair vyaktiṃ vajrāṅkuśādibhiḥ
cakravartīty anukto 'pi cihnais tvam anumīyase //
PNc_11.42
yathā pradeśam āyātair vyaktiṃ vajrāṅkuśa-ādibhiḥ cakravarti īty anukto 'pi cihnais tvam anumīyase //
tvadarśanotsavenaiva kṛtārthaṃ cakṣur adya naḥ
vimuñcati śaraccandre cirarūḍham api spṛhām //
PNc_11.43
tva-darśana-utsavena-eva kṛta-arthaṃ cakṣur adya naḥ vimuñcati śarac-candre cira-rūḍham api spṛhām //
hetudvitayam evātra paramānandasampadaḥ
parabrahmopalabdhir vā saṅgataṃ vā bhavādṛśām //
PNc_11.44
hetu-dvitayam eva atra parama-ānanda-sampadaḥ para-brahma-upalabdhir vā saṅgataṃ vā bhavādṛśām //
akṛtvā bhavataḥ praśnaṃ na sthātum aham utsahe
dhīratāṃ mama bhindanti yat kautukarasormayaḥ //
PNc_11.45
akṛtvā bhavataḥ praśnaṃ na sthātum aham utsahe dhīratāṃ mama bhindanti yat kautuka-rasa-ūrmayaḥ //
tvayā mahībhṛtām atra vaṃśaḥ keṣām alaṅkṛtaḥ?
śrotrapīyūṣagaṇḍūṣaḥ kāni nāmākṣarāṇi te ? //
PNc_11.46
tvayā mahībhṛtām atra vaṃśaḥ keṣām alaṅkṛtaḥ? śrotra-pīyūṣa-gaṇḍūṣaḥ kāni nāma akṣarāṇi te ? //
anena guṇinā sārdhaṃ dhanuṣānucareṇa ca
kena kāryātibhāreṇa tvam etām āgato bhuvam ? //
PNc_11.47
anena guṇinā sārdhaṃ dhanuṣa ānucareṇa ca kena kārya-atibhāreṇa tvam etām āgato bhuvam ? //
ramāṅgadavākyam (PNc_p266814)
ramāṅgada-vākyam
ity uktvā virate tasmin rājñā sasmitam īkṣitaḥ
sthitvā kṣaṇam uvācedam iṅgitajño ramāṅgadaḥ //
PNc_11.48
ity uktvā virate tasmin rājñā sa-smitam īkṣitaḥ sthitvā kṣaṇam uvāca idam iṅgita-jño ramāṅgadaḥ //
arbudācalavarṇanam (PNc_p267121)
arbudācala-varṇanam
brahmāṇḍamaṇḍapastambhaḥ śrīmān asty abudo giriḥ
upoḍhahaṃsikā yasya saritaḥ sālabhañjikā //
PNc_11.49
brahmāṇḍa-maṇḍapa-stambhaḥ śrīmān asty abudo giriḥ upoḍha-haṃsikā yasya saritaḥ sālabhañjikā //
yaḥ sūryāṃśuśalākasya viśvasyopari tiṣṭhataḥ
vyomanīlātapatrasya daṇḍatvam adhirohat //
PNc_11.50
yaḥ sūrya-aṃśu-śalākasya viśvasya upari tiṣṭhataḥ vyoma-nīla-ātapatrasya daṇḍatvam adhirohat //
ādātum avataṃsāya svarṇadīhemapuṣkaram
yaḥ sendranīlakaṭako bhuvo bhuja ivoddhṛtaḥ //
PNc_11.51
ādātum avataṃsāya svarṇadī-hema-puṣkaram yaḥ sa-indranīla-kaṭako bhuvo bhuja iva uddhṛtaḥ //
śikharāsannanakṣatro lakṣyate yaḥ pratikṣapam
saśīkara ivodasto hastaḥ pātāladantinā //
PNc_11.52
śikhara-āsanna-nakṣatro lakṣyate yaḥ pratikṣapam sa-śīkara iva udasto hastaḥ pātāla-dantinā //
yasya śṛṅgendranīlāṃśuśyāmam ādityamaṇḍalam
kṣaṇaṃ puṭakinīpatrachatrākṛti vilokyate //
PNc_11.53
yasya śṛṅga-indranīla-aṃśuśyāmam āditya-maṇḍalam kṣaṇaṃ puṭakinī-patrachatra-ākṛti vilokyate //
nīlakaṇṭhapriyā kāmaṃ kṛtapañcānanasthitiḥ
yasyāgrabhūmir gaurīva guhāpītapayodharā //
PNc_11.54
nīlakaṇṭha-priyā kāmaṃ kṛta-pañcānana-sthitiḥ yasya agra-bhūmir gauri īva guhā-pīta-payodharā //
adhaḥsaṃnaddhamedheṣu sthitā yasyāgrasānuṣu
prāvṛḍvilāsālāsyānām anabhijñāḥ kalāpinaḥ //
PNc_11.55
adhaḥ-saṃnaddha-medheṣu sthitā yasya agra-sānuṣu prāvṛḍ-vilāsa-ālāsyānām anabhijñāḥ kalāpinaḥ //
induḥ kaṭakamāṇikyaṃ yasya tuṅgasya bhūbhṛtaḥ
bhuvo yasya ca kāntāyā mekhalāmaṇir aṃśumān //
PNc_11.56
induḥ kaṭaka-māṇikyaṃ yasya tuṅgasya bhūbhṛtaḥ bhuvo yasya ca kāntāyā mekhalā-maṇir aṃśumān //
kva cit kva cit patantyā yaḥ kṛṣṇasāraḥ śaśitviṣā
kaṇḍūyata ivāsannaṃ śṛṅgeṇa hi mṛgīṃ niśi //
PNc_11.57
kva cit kva cit patantyā yaḥ kṛṣṇasāraḥ śaśi-tviṣā kaṇḍūyata ivā asannaṃ śṛṅgeṇa hi mṛgīṃ niśi //
pāṇḍuḥ śaraddhanair ūrdhvam adhastālīvanāsitaḥ
yaḥ kailāsa ivāśliṣṭaḥ paulastyabhujasampradā //
PNc_11.58
pāṇḍuḥ śaraddhanair ūrdhvam adhastālīvanāsitaḥ yaḥ kailāsa ivā aśliṣṭaḥ paulastya-bhuja-sampradā //
harayaḥ śerate yasya mattebhavadhaniḥsahāḥ
guhāsu nakhanirmuktamuktādanturabhūmiṣu //
PNc_11.59
harayaḥ śerate yasya matta-ibha-vadha-niḥsahāḥ guhāsu nakha-nirmuktamuktā-dantura-bhūmiṣu //
alakacyutamandāramakarandasugandhibhiḥ
amartyamithunakrīḍā nikuñjair yasya sūcyate //
PNc_11.60
alaka-cyuta-mandāramakaranda-sugandhibhiḥ amartya-mithuna-krīḍā nikuñjair yasya sūcyate //
udañcadindracāpāni nānāratnāṃśupallavaiḥ
sānūni yasya sevante dvaye citraśīnaḥ //
PNc_11.61
udañcad-indracāpāni nānā-ratna-aṃśu-pallavaiḥ sānūni yasya sevante dvaye citra-śīnaḥ //
patyā saha vanānteṣu viharantyādrikanyayā
nīyante śoṇatāṃ yasya śilāḥ sālaktakaiḥ padaiḥ //
PNc_11.62
patyā saha vana-anteṣu viharantya ādri-kanyayā nīyante śoṇatāṃ yasya śilāḥ sālaktakaiḥ padaiḥ //
pratibhānti puras te 'pi yasya valmīkavāmanāḥ
śailāḥ suvelakailāsamahendramalayādayaḥ //
PNc_11.63
pratibhānti puras te 'pi yasya valmīka-vāmanāḥ śailāḥ suvela-kailāsamahendra-malaya-ādayaḥ //
vasiṣṭhāśramavarṇanam (PNc_p271020)
vasiṣṭha-āśrama-varṇanam
atisvādhīnanīvāraphalamūlasamitkuśam
munis tapovanaṃ cakre tatrekṣvākupurohitaḥ //
PNc_11.64
ati-svādhīna-nīvāraphala-mūla-samit-kuśam munis tapo-vanaṃ cakre tatra-ikṣvāku-purohitaḥ //
hṛtā tasyaikadā dhenuḥ kāmasargādhisūnunā
kārtavīryārjuneneva jamadagner anīyata //
PNc_11.65
hṛtā tasya-ekadā dhenuḥ kāma-sarga-adhisūnunā kārtavīryārjunena-iva jamadagner anīyata //
sthūlāśrudhārāsaṃtānasnapitastanavalkalā
amarṣapāvakasyābhūd bhartuḥ samid arundhatī //
PNc_11.66
sthūla-aśru-dhārā-saṃtānasnapita-stana-valkalā amarṣa-pāvakasya abhūd bhartuḥ samid arundhatī //
athātharvavidām ādyaḥ samantrām āhutiṃ dadau
vikasadvikaṭajvālājaṭile jātavedasi //
PNc_11.67
atha atharvavidām ādyaḥ sa-mantrām āhutiṃ dadau vikasad-vikaṭa-jvālājaṭile jātavedasi //
tataḥ kṣaṇat sakodaṇḍaḥ kirīṭī kāñcanāṅgadaḥ
ujjagāmāgnitaḥ ko 'pi sahemakavacaḥ pumān //
PNc_11.68
tataḥ kṣaṇat sa-kodaṇḍaḥ kirīṭī kāñcana-aṅgadaḥ ujjagāma agnitaḥ ko 'pi sa-hema-kavacaḥ pumān //
dūraṃ saṃtamaseneva viśvāmitreṇa sā hṛtā
tenāninye muner dhenur dinaśrīr iva bhānunā //
PNc_11.69
dūraṃ saṃtamasena iva viśvāmitreṇa sā hṛtā tena-āninye muner dhenur dina-śrīr iva bhānunā //
tatas tāpasakanyābhir ānandāśrulavāṅkitaḥ
kapolaḥ pāṇiparyaṅkāt sāśrulekhād apāsyata //
PNc_11.70
tatas tāpasa-kanyābhir ānanda-aśru-lava-aṅkitaḥ kapolaḥ pāṇi-paryaṅkāt sa-aśru-lekhād apāsyata //
paramāravaṃśavarṇanam (PNc_p273077)
paramāra-vaṃśa-varṇanam
paramāra iti prapāt sa muner nāma cārthavat
mīlitānyanṛpacchatram ātapatraṃ ca bhūtale //
PNc_11.71
paramāra iti prapāt sa muner nāma ca-arthavat mīlita-anya-nṛpa-cchatram ātapatraṃ ca bhū-tale //
pravartitātivistīrṇasaptatantuparamparaḥ
purāṇakūrmaśeṣaṃ yaś cakārāmbhonidheḥ payaḥ //
PNc_11.72
pravartita-ativistīrṇasapta-tantu-paramparaḥ purāṇa-kūrma-śeṣaṃ yaś cakāra ambhonidheḥ payaḥ //
sthāpitair maṇipīṭheṣu muktāprālambamālibhiḥ
bhūr iyaṃ yajvanā yena hemayūpair apūryata //
PNc_11.73
sthāpitair maṇi-pīṭheṣu muktā-prālamba-mālibhiḥ bhūr iyaṃ yajvanā yena hema-yūpair apūryata //
praśāntacintāsantāne cireṇa namucidviṣi
amocyatāstadaityena yenerṣyākalahaṃ śacī //
PNc_11.74
praśānta-cintā-santāne cireṇa namuci-dviṣi amocyatāsta-daityena yenā irṣyā-kalahaṃ śacī //
vaṃśaḥ pravaṛte tasmād ādirājān manor iva
nītaḥ suvṛttair gurutāṃ nṛpair muktāphalair iva //
PNc_11.75
vaṃśaḥ pravaṛte tasmād ādi-rājān manor iva nītaḥ suvṛttair gurutāṃ nṛpair muktāphalair iva //
tasmin pṛthupratāpo 'pi nirvāpitamahītalaḥ
upendra iti sañjajñe rājā sūryendusaṃnibhaḥ //
PNc_11.76
tasmin pṛthu-pratāpo 'pi nirvāpita-mahī-talaḥ upendra iti sañjajñe rājā sūrya-indu-saṃnibhaḥ //
sadāgatipravṛttena sītocchvasitahetunā
hanumateva yaśasā yasyālaṅghyata sāgaraḥ //
PNc_11.77
sadāgati-pravṛttena sītā-ucchvasita-hetunā hanumata īva yaśasā yasya alaṅghyata sāgaraḥ //
śaṅkitendreṇa dadhatā pūtām avabhṛtais tanum
akāri yajvanā yena hemayūpāṅkitā mahī //
PNc_11.78
śaṅkita-indreṇa dadhatā pūtām avabhṛtais tanum akāri yajvanā yena hema-yūpa-aṅkitā mahī //
atyacchadaśanodgacchataṃśulekhātaraṅgibhiḥ
dīrghair yasyārinārīṇāṃ niḥśvāsaiś cāmārayitam //
PNc_11.79
atyaccha-daśana-udgacchataṃśu-lekhā-taraṅgibhiḥ dīrghair yasya ari-nārīṇāṃ niḥśvāsaiś cāmārayitam //
tasmin gate narendreṣu tadanyeṣu gateṣu ca
tatra vākpatirājākhyaḥ pārthivendur ajāyata //
PNc_11.80
tasmin gate narendreṣu tad-anyeṣu gateṣu ca tatra vākpatirāja-ākhyaḥ pārthiva-indur ajāyata //
dīrgheṇa cakṣuṣā lakṣmīṃ bheje kuvalayasya yaḥ
nārīṇāṃ diśatānandaṃ doṣṇā sattārakeṇa ca //
PNc_11.81
dīrgheṇa cakṣuṣā lakṣmīṃ bheje kuvalayasya yaḥ nārīṇāṃ diśatā ānandaṃ doṣṇā sattārakeṇa ca //
śithilīkṛtajīvāśā yasmin koponnatabhruvi
ninyuḥ śirāṃsi stabdhāni na dhanūṃṣi natiṃ nṛpāḥ //
PNc_11.82
śithilīkṛta-jīva-āśā yasmin kopa-unnata-bhruvi ninyuḥ śirāṃsi stabdhāni na dhanūṃṣi natiṃ nṛpāḥ //
vairisiṃha iti prāpaj janma tasmāj janādhipaḥ
kīrtibhir yasya kundenduviśadābhiḥ saṭāyitam //
PNc_11.83
vairisiṃha iti prāpaj janma tasmāj jana-adhipaḥ kīrtibhir yasya kunda-induviśadābhiḥ saṭāyitam //
paulomīramaṇasyeva yasya cāpe vilokite
cakitaiḥ sarasīva kṣmā rājahaṃsair amucyata //
PNc_11.84
paulomī-ramaṇasya iva yasya cāpe vilokite cakitaiḥ sarasi iva kṣmā rājahaṃsair amucyata //
śrīsīyaka iti kṣetraṃ yaśasām udabhūt tataḥ
dilīpapratimaḥ pṛthvīśuktimuktāphalaṃ nṛpaḥ //
PNc_11.85
śrī-sīyaka iti kṣetraṃ yaśasām udabhūt tataḥ dilīpa-pratimaḥ pṛthvīśukti-muktāphalaṃ nṛpaḥ //
lakṣmīr adhokṣajasyeva śaśimauler ivāmbikā
vaḍajety abhavad devī kalatraṃ yasya bhūr iva //
PNc_11.86
lakṣmīr adhokṣajasya iva śaśimauler iva ambikā vaḍaja īty abhavad devī kalatraṃ yasya bhūr iva //
akhaṇḍamaṇḍalenāpya prajāpuṇyair mahodayam
kalisaṃtamasaṃ yena vyanīyata nṛpendunā //
PNc_11.87
akhaṇḍa-maṇḍalenā apya prajā-puṇyair mahodayam kali-saṃtamasaṃ yena vyanīyata nṛpa-indunā //
vaśīkṛtākṣamālo yaḥ kṣmām atyāyatāṃ dadhan
rājyāśramam alaṃcakre rājārṣiḥ kuśacīvaraḥ //
PNc_11.88
vaśīkṛta-akṣamālo yaḥ kṣmām atyāyatāṃ dadhan rājya-āśramam alaṃcakre rājārṣiḥ kuśa-cīvaraḥ //
smitajyotsnādaridreṇa bāṣpasrāvimukhendunā
śaśaṃsur vijayaṃ yasya rudrapāṭīpatistriyaḥ //
PNc_11.89
smita-jyotsnā-daridreṇa bāṣpa-srāvi-mukha-indunā śaśaṃsur vijayaṃ yasya rudra-pāṭī-pati-striyaḥ //
akaṅkaṇam akeyūram anūpuram amekhalam
hūṇāvarodhavaidhavyadīkṣādānaṃ vyadhatta yaḥ //
PNc_11.90
akaṅkaṇam akeyūram anūpuram amekhalam hūṇa-avarodha-vaidhavyadīkṣā-dānaṃ vyadhatta yaḥ //
nāyakavarṇanam (PNc_p278320)
nāyaka-varṇanam
ayaṃ netrotsavas tasmāj jajñe devaḥ pitṛpriyaḥ
jagattamo'paho netrād atrer iva niśākaraḥ //
PNc_11.91
ayaṃ netra-utsavas tasmāj jajñe devaḥ pitṛ-priyaḥ jagat-tamo-'paho netrād atrer iva niśākaraḥ //
śrīmadvākapatirājo 'bhūtagrajo 'syāgraṇīḥ satām
sagarāpatyadattābdhiparikhāyāḥ patir bhuvaḥ //
PNc_11.92
śrīmad-vākapatirājo 'bhūtagrajo 'sya agraṇīḥ satām sagara-āpatya-datta-abdhiparikhāyāḥ patir bhuvaḥ //
atīte vikramāditye gate 'staṃ sātavāhane
kavimitre viśaśrāma yasmin devī sarasvatī //
PNc_11.93
atīte vikramāditye gate 'staṃ sātavāhane kavi-mitre viśaśrāma yasmin devī sarasvatī //
cakrire vedhasā nūnaṃ nirvyājaudāryaśālinaḥ
te cintāmaṇayo yasya nirmāṇe paramāṇavaḥ //
PNc_11.94
cakrire vedhasā nūnaṃ nirvyāja-audārya-śālinaḥ te cintā-maṇayo yasya nirmāṇe paramāṇavaḥ //
yaśobhis induśucibhir yasyācchataravārijaiḥ
apūryatā iyaṃ brahmāṇḍaśuktir muktāphalair iva //
PNc_11.95
yaśobhis indu-śucibhir yasya acchatara-vārijaiḥ apūryatā iyaṃ brahmāṇḍaśuktir muktāphalair iva //
śriyaṃ nīlābjakāntyā yaḥ praṇayibhyo dadau dṛśā
arātibhyaś ca sahasā jahre nistriṃśalekhayā //
PNc_11.96
śriyaṃ nīla-abja-kāntyā yaḥ praṇayibhyo dadau dṛśā arātibhyaś ca sahasā jahre nistriṃśa-lekhayā //
aṃsaḥ savalkalagranthiḥ sajaṭāpallavaṃ śiraḥ
cakre yenāhitastrīṇām akṣasūtrāṅkitaḥ karaḥ //
PNc_11.97
aṃsaḥ sa-valkala-granthiḥ sa-jaṭā-pallavaṃ śiraḥ cakre yena ahita-strīṇām akṣa-sūtra-aṅkitaḥ karaḥ //
puraṃ kālakramāt tena prasthitenāmbikāpateḥ
maurvīkiṇāṅkavaty asya pṛthvī doṣṇi niveśitā //
PNc_11.98
puraṃ kāla-kramāt tena prasthitena ambikāpateḥ maurvī-kiṇa-aṅkavaty asya pṛthvī doṣṇi niveśitā //
praśasti parito viśvam ujjayinyāṃ puri sthitaḥ
ayaṃ yayātimandhātṛduṣyantabharatopamaḥ //
PNc_11.99
praśasti parito viśvam ujjayinyāṃ puri sthitaḥ ayaṃ yayāti-mandhātṛduṣyanta-bharata-upamaḥ //
anenāstaḥ kapoleṣu pāṇḍimā ripuyoṣitām
samāhṛtyeva tadbhartṛyaśaso bāhuśalinā //
PNc_11.100
anena astaḥ kapoleṣu pāṇḍimā ripu-yoṣitām samāhṛtya iva tad-bhartṛyaśaso bāhu-śalinā //
sadā samakarasyāsya lakṣmīkulagṛhasya ca
sindhurāja iti vyaktaṃ nāma dugdhodadher iva //
PNc_11.101
sadā sama-karasya asya lakṣmī-kula-gṛhasya ca sindhurāja iti vyaktaṃ nāma dugdha-udadher iva //
anena vihitāny atra yat sāhasaśatāny ataḥ
navīnasāhasāṅko 'yaṃ vīragoṣṭhīṣu gīyate //
PNc_11.102
anena vihitāny atra yat sāhasa-śatāny ataḥ navīna-sāhasa-aṅko 'yaṃ vīra-goṣṭhīṣu gīyate //
vindhyāntaś caratānena mṛgayāsaktacetasā
kanyā śaśiprabhā nāma nāgasūtir adṛśyata //
PNc_11.103
vindhyā-antaś carata ānena mṛgayā-āsakta-cetasā kanyā śaśiprabhā nāma nāga-sūtir adṛśyata //
adṛśyair atha sā nāgair asya pārśvād anīyata
tām anveṣṭuṃ praviṣṭena kutūhalabalād iha //
PNc_11.104
adṛśyair atha sā nāgair asya pārśvād anīyata tām anveṣṭuṃ praviṣṭena kutūhala-balād iha //
samaṇistambham agre 'tha dhāma hiraṇmayam
tatra mūrtā tataḥ sindhur indusūtir vilokitā //
PNc_11.105
sa-maṇi-stambham agre 'tha dhāma hiraṇmayam tatra mūrtā tataḥ sindhur indu-sūtir vilokitā //
akṛtātithyam etasya bhaktinamrasya sā tataḥ
nītā pṛṣṭena caitena svavārtāyām abhijñatām //
PNc_11.106
akṛta-atithyam etasya bhakti-namrasya sā tataḥ nītā pṛṣṭena ca etena sva-vārtāyām abhijñatām //
tato vajrāṅkuśodyānahemābjāhṛtisāhasam
hetuḥ śaśiprabhāvāpter vivṛtyāveditas tayā //
PNc_11.107
tato vajrāṅkuśa-udyānahema-abja-āhṛti-sāhasam hetuḥ śaśiprabhā-avāpter vivṛtyā aveditas tayā //
asūcayat prasaṅgena triviṣṭaparipor atha
udagram asurendrasya vīryaṃ vajrāṅkuśasya sā //
PNc_11.108
asūcayat prasaṅgena triviṣṭapa-ripor atha udagram asura-indrasya vīryaṃ vajrāṅkuśasya sā //
tatas tam pratyamarṣo 'sya jhaṭity aṅkurito hṛdi
anyatra vīravṛtter yad ayam ekāntamatsarī //
PNc_11.109
tatas tam pratyamarṣo 'sya jhaṭity aṅkurito hṛdi anyatra vīra-vṛtter yad ayam ekānta-matsarī //
panthāḥ puro 'surasyāsya prāñjaleḥ śaṃsitas tayā
asūcyatāgrataś caitatamoghaṃ darśanaṃ tava //
PNc_11.110
panthāḥ puro 'surasya asya prāñjaleḥ śaṃsitas tayā asūcyata agrataś ca etatamoghaṃ darśanaṃ tava //
athedaṃ ratnavalayaṃ dattvāsmai samam āśiṣā
kāntā tirohitā sā ca purukutsasya bhūpateḥ //
PNc_11.111
atha idaṃ ratna-valayaṃ dattva āsmai samam āśiṣā kāntā tirohitā sā ca purukutsasya bhūpateḥ //
athaitena gṛhīteyaṃ yātrā vajrāṅkuśaṃ prati
eṣā ca sukṛtair dṛṣṭā pādapadmadvayī tava //
PNc_11.112
atha etena gṛhīta īyaṃ yātrā vajrāṅkuśaṃ prati eṣā ca sukṛtair dṛṣṭā pāda-padma-dvayī tava //
vaṅkumunivākyam (PNc_p284023)
vaṅkumuni-vākyam
ity uktvā sūkticaturo virarāma ramāṅgadaḥ
ādade munir apy udyatdantāṃśuśabalaṃ vacaḥ //
PNc_11.113
ity uktvā sūkti-caturo virarāma ramāṅgadaḥ ādade munir apy udyatdanta-aṃśu-śabalaṃ vacaḥ //
aho purāṇarājārṣisantānakathayaitayā
puṇyayā hṛtam ātmānam adhunā manmahe vayam //
PNc_11.114
aho purāṇa-rājārṣisantāna-kathaya aitayā puṇyayā hṛtam ātmānam adhunā manmahe vayam //
avaśyambhāvinī tatra siddhiḥ sāhasikasya te
śalyaṃ triviṣṭapasyāsya hṛdayād uddhariṣyasi //
PNc_11.115
avaśyam-bhāvinī tatra siddhiḥ sāhasikasya te śalyaṃ triviṣṭapasya asya hṛdayād uddhariṣyasi //
eṣa vajrāṅkuśasyājau nākṛtvāntaṃ nivartitā
bhujo bhuvanabhartus te diṅnāgakarapīvaraḥ //
PNc_11.116
eṣa vajrāṅkuśasyā ajau na akṛtva āntaṃ nivartitā bhujo bhuvana-bhartus te diṅnāga-kara-pīvaraḥ //
vadhūs tavācireṇātra bhaviṣyati śaśiprabhā
yathā kuvalayāśvasya divaḥkanyā madālasā //
PNc_11.117
vadhūs tava acireṇa atra bhaviṣyati śaśiprabhā yathā kuvalayāśvasya divaḥ-kanyā madālasā //
sthiro bhava mitaṃ kālaṃ sthitvāsmin nas tapovane
tvayā vinīyatām eṣa dīrghadhvajanitaḥ śramaḥ //
PNc_11.118
sthiro bhava mitaṃ kālaṃ sthitva āsmin nas tapovane tvayā vinīyatām eṣa dīrgh-adhva-janitaḥ śramaḥ //
sindhurājavākyam (PNc_p285610)
sindhurāja-vākyam
ity ukte muninā sa atha rājendur idam abravīt
ājñā vilaṅghyate tāta tava kena jagadguroḥ //
PNc_11.119
ity ukte muninā sa atha rāja-indur idam abravīt ājñā vilaṅghyate tāta tava kena jagad-guroḥ //
atha kramonmīlitasauhṛdāsu kathāsv anekāsu mithaḥkṛtāsu
viśramyatām ity avadan maharṣiḥ patiṃ pṛthivyāḥ prathitaprabhāvaḥ //
PNc_11.120
atha krama-unmīlita-sauhṛdāsu kathāsv anekāsu mithaḥ-kṛtāsu viśramyatām ity avadan maharṣiḥ patiṃ pṛthivyāḥ prathita-prabhāvaḥ //
devas tataḥ sa munikalpitam indranīlaparyaṅkavat kanakavedisanāthamadhyam
adhyāsta ratnasadanaṃ parito vitānavyālambitamauktikalataṃ navasāhasāṅkaḥ //
PNc_11.121
devas tataḥ sa muni-kalpitam indranīlaparyaṅkavat kanaka-vedi-sanātha-madhyam adhyāsta ratna-sadanaṃ parito vitānavyālambita-mauktika-lataṃ navasāhasāṅkaḥ //
iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite Vaṅku-maharṣi-darśanaṃ nāma daśamaḥ sargaḥ
dvādaśaḥ sargaḥ
atha mānavamīnalakṣmaṇo maṇiparyaṅkagatasya tasya sā
apatat phaṇirājakanyakā jagadekābharaṇam smṛteḥ pathi //
PNc_12.1
atha mānava-mīnalakṣmaṇo maṇi-paryaṅka-gatasya tasya sā apatat phaṇi-rāja-kanyakā jagad-ekābharaṇam smṛteḥ pathi //
vyadhita praṇayaṃ dṛśāṃ puraḥ kamanīyeṣu sa yeṣu vastuṣu
janitotkalikāśataiḥ sas tair arater āyatanaṃ vyadhīyata //
PNc_12.2
vyadhita praṇayaṃ dṛśāṃ puraḥ kamanīyeṣu sa yeṣu vastuṣu janita-utkalikā-śataiḥ sas tair arater āyatanaṃ vyadhīyata //
muhur aṅgalatāvivartanaiḥ śvasitaiḥ śūnyavilokanena ca
kṣitibhartur upāntavartinā madanākalpakam anvamīyata //
PNc_12.3
muhur aṅga-latā-vivartanaiḥ śvasitaiḥ śūnya-vilokanena ca kṣiti-bhartur upānta-vartinā madanākalpakam anvamīyata //
kadalīdaladattamāruto hṛdayanyastamṛṇālakandalaḥ
atha tasya babhūva yatnavān upacāre śiśire ramāṅgadaḥ //
PNc_12.4
kadalī-dala-datta-māruto hṛdaya-nyasta-mṛṇāla-kandalaḥ atha tasya babhūva yatnavān upacāre śiśire ramāṅgadaḥ //
abhavad dvayam eva bhūpateḥ smarataptasya manovinodanam
sudṛśaḥ saḥ karātithiḥ śaraḥ saś ca hāraḥ stanacandanāṅkitaḥ //
PNc_12.5
abhavad dvayam eva bhūpateḥ smara-taptasya mano-vinodanam sudṛśaḥ saḥ kara-atithiḥ śaraḥ saś ca hāraḥ stana-candana-aṅkitaḥ //
madanāntarito 'pi laṅghitaḥ pathi jātena pariśrameṇa sa
stimitaḥ kṣaṇam āsta kaumudīviśadakṣaumatirohitānanaḥ //
PNc_12.6
madana-antarito 'pi laṅghitaḥ pathi jātena pariśrameṇa sa stimitaḥ kṣaṇam āsta kaumudīviśada-kṣauma-tirohita-ānanaḥ //
atha pārśvacareṇa sādaraṃ mṛdusaṃvāhitapādapallavaḥ
saḥ kuraṅgadṛśeva nidrayā caturaṃ locanayor acumbyata //
PNc_12.7
atha pārśva-careṇa sādaraṃ mṛdu-saṃvāhita-pāda-pallavaḥ saḥ kuraṅga-dṛśa īva nidrayā caturaṃ locanayor acumbyata //
svapuropavane samutsukaḥ sumukhīṃ svapnaprathena pārthivaḥ
avataṃsitahemapaṅkajām atha tām aṅkagatāṃ vyalokayat //
PNc_12.8
sva-pura-upavane samutsukaḥ sumukhīṃ svapna-prathena pārthivaḥ avataṃsita-hema-paṅkajām atha tām aṅka-gatāṃ vyalokayat //
abhikāntam apāṅgapātinā jitanīlābjadalena cakṣuṣā
dadhatīm apavartitaṃ hriyā mukham āpāṇḍukapolamaṇḍalam //
PNc_12.9
abhikāntam apāṅga-pātinā jita-nīla-abja-dalena cakṣuṣā dadhatīm apavartitaṃ hriyā mukham āpāṇḍu-kapola-maṇḍalam //
śaradindumarīcinirmalaṃ vigaladvepathunā stanāṃśukam
muhur ākṣipatīm alakṣitam ślathamuktāvalayena pāṇinā //
PNc_12.10
śarad-indu-marīci-nirmalaṃ vigalad-vepathunā stana-aṃśukam muhur ākṣipatīm alakṣitam ślatha-muktā-valayena pāṇinā //
navapallavakāntinā kim apy acirāvāsitapuṣpaketunā
lalitām adhareṇa bibhratīṃ mukhacandrāṃśusaṭāṃ smitacchaṭām //
PNc_12.11
nava-pallava-kāntinā kim apy acira-avāsita-puṣpa-ketunā lalitām adhareṇa bibhratīṃ mukha-candra-aṃśu-saṭāṃ smita-cchaṭām //
jagadekavilokanotsave vapuṣi svedakaṇair alaṅkṛtām
uditām iva mandarāhatāt udadher lagnasudhālavāṃ śriyam //
PNc_12.12
jagad-eka-vilokana-utsave vapuṣi sveda-kaṇair alaṅkṛtām uditām iva mandara-āhatāt udadher lagna-sudhā-lavāṃ śriyam //
valitāhitaniḥsahāṅgulisvakaraśleṣaviśeṣakampini
pulakiny adhikaṃ vimuñcatīṃ cakitaṃ vāmakuce vilocane //
PNc_12.13
valita-āhita-niḥsaha-aṅgulisva-kara-śleṣa-viśeṣa-kampini pulakiny adhikaṃ vimuñcatīṃ cakitaṃ vāma-kuce vilocane //
atibhāsuraratnakuṇḍalām atikāntāyatahāramaṇḍalām
jaghanaślathahemamekhalām asameṣor adhidevatām iva //
PNc_12.14
atibhāsura-ratna-kuṇḍalām atikānta-āyata-hāra-maṇḍalām jaghana-ślatha-hema-mekhalām asameṣor adhidevatām iva //
nāyakoktiḥ (PNc_p290691)
nāyaka-uktiḥ
atha sasmitam āttavepathuḥ patito manmathapatriṇāṃ pathi
iti tāṃ praṇayārdragirā saḥ kilāmbhojamukhīm avocat //
PNc_12.15
atha sasmitam ātta-vepathuḥ patito manmatha-patriṇāṃ pathi iti tāṃ praṇaya-ārdra-girā saḥ kila ambhoja-mukhīm avocat //
valitaṃ na vibhāti pṛṣṭhataḥ kabarīkāntam idaṃ tavānanam
ayi nīlapayodhalekhayā saḥ pariṣvaṅgam ivendumaṇḍalam //
PNc_12.16
valitaṃ na vibhāti pṛṣṭhataḥ kabarī-kāntam idaṃ tavā ananam ayi nīla-payodha-lekhayā saḥ pariṣvaṅgam iva indu-maṇḍalam //
idam aṅgadavartinā karair maṇinā ruddham iveritaṃ hriyā
na samarthamitopavartituṃ vadanaṃ te lalitāṅgi kā gatiḥ //
PNc_12.17
idam aṅgada-vartinā karair maṇinā ruddham ivā iritaṃ hriyā na samarthamitopavartituṃ vadanaṃ te lalita-aṅgi kā gatiḥ //
idam ardhavilokitādharaṃ madhurāpāṅgataraṅgitekṣaṇam
śriyam ātanute sitāsitaṃ sutanu tryaśruvilokitaṃ tava //
PNc_12.18
idam ardha-vilokita-adharaṃ madhura-apāṅga-taraṅgita-īkṣaṇam śriyam ātanute sita-asitaṃ sutanu try-aśru-vilokitaṃ tava //
militas tava gaṇḍalekhayā sudati svedalavārdrapatrayā
kim api spṛhaṇīya eṣa me marudāsannadivāntaśītalaḥ //
PNc_12.19
militas tava gaṇḍa-lekhayā sudati sveda-lava-ārdra-patrayā kim api spṛhaṇīya eṣa me marud-āsanna-diva-anta-śītalaḥ //
ayam utpalaḥpatralocane tava bimbādharapāṭalacchaviḥ
avalokaya kartum īhate padam astācalacūlake raviḥ //
PNc_12.20
ayam utpalaḥ-patra-locane tava bimba-adhara-pāṭala-cchaviḥ avalokaya kartum īhate padam asta-acala-cūlake raviḥ //
duritaghnam idaṃ sudarśanaṃ dadhatā bimbam anūrusāratheḥ
smaralakṣmi vihāyasāmunā tava kṛṣṇena hṛte vilocane //
PNc_12.21
durita-ghnam idaṃ sudarśanaṃ dadhatā bimbam anūru-sāratheḥ smara-lakṣmi vihāyasa āmunā tava kṛṣṇena hṛte vilocane //
aravindakareṇa lohitaṃ kamalinyā dhṛtam ātapāśukam
idam uṣṇakareṇa kṛṣyate valitenāparadigvadhūṃ prati //
PNc_12.22
aravinda-kareṇa lohitaṃ kamalinyā dhṛtam ātapa-āśukam idam uṣṇakareṇa kṛṣyate valitena apara-dig-vadhūṃ prati //
karuṇārpitalocanaṃ mithaḥ kramaviśleṣagaladbisāṅkuram
idam ārdrayatīva me mano mithunaṃ mānini cakravākayoḥ //
PNc_12.23
karuṇā-arpita-locanaṃ mithaḥ krama-viśleṣa-galad-bisa-aṅkuram idam ārdrayati iva me mano mithunaṃ mānini cakravākayoḥ //
avalokaya bhīru samprati tritayena tritayaṃ viyujyate
dyumaṇiḥ prabhayā, śriyāmbujaṃ priyayā sāśrur ayaṃ vihaṅgamaḥ //
PNc_12.24
avalokaya bhīru samprati tritayena tritayaṃ viyujyate dyumaṇiḥ prabhayā, śriya āmbujaṃ priyayā sa-aśrur ayaṃ vihaṅgamaḥ //
idam ambarapalvalodarād atitāmradyuti kāladantinā
ravivāriruhaṃ nirasyate kanakasnigdhamayūkhakesaram //
PNc_12.25
idam ambara-palvala-udarād atitāmra-dyuti kāla-dantinā ravi-vāriruhaṃ nirasyate kanaka-snigdha-mayūkha-kesaram //
paricumbati vāruṇīṃ diśaṃ purato rāgahṛte vivasvati
dig iyaṃ śatamanyulāñchitā bhavati śyāmamukhī mitodari //
PNc_12.26
paricumbati vāruṇīṃ diśaṃ purato rāga-hṛte vivasvati dig iyaṃ śatamanyu-lāñchitā bhavati śyāma-mukhī mita-udari //
iha bhānty atilohitātapastabakāḥ paśya vanāntabhūmayaḥ
tapanānugamotsavāṅkitā dinalakṣmyeva padaiḥ sayāvakaiḥ //
PNc_12.27
iha bhānty atilohita-ātapastabakāḥ paśya vana-anta-bhūmayaḥ tapana-anugama-utsava-aṅkitā dina-lakṣmya īva padaiḥ sayāvakaiḥ //
madirākṣi puro 'valokyatām aparasyāmayamānato diśi
stimitām avagāhate gatiṃ gurugotraskhalitākulo raviḥ //
PNc_12.28
madirā-akṣi puro 'valokyatām aparasyā amaya-mānato diśi stimitām avagāhate gatiṃ guru-gotra-skhalita-ākulo raviḥ //
amunā śatapatrabandhunā sahasā sundari yad yad ujjhitam
samam adriguhāmukhasthitais timirais tat tad itaḥkaṭākṣitam //
PNc_12.29
amunā śatapatra-bandhunā sahasā sundari yad yad ujjhitam samam adri-guhā-mukha-sthitais timirais tat tad itaḥ-kaṭākṣitam //
viramannayi pallavādhare suravīthīpathiko virocanaḥ
ayam astagirer niṣīdati svakarāmṛṣṭaśilātale tale //
PNc_12.30
viramannayi pallava-adhare sura-vīthī-pathiko virocanaḥ ayam asta-girer niṣīdati sva-kara-āmṛṣṭa-śilā-tale tale //
iyam aśrutaraṅgitāṃ dṛśaṃ dvitaye cakravadhūr vimuñcati
navakuṅkumalohite ravau dayite cāndraviyogaviklave //
PNc_12.31
iyam aśru-taraṅgitāṃ dṛśaṃ dvitaye cakra-vadhūr vimuñcati nava-kuṅkuma-lohite ravau dayite cāndra-viyoga-viklave //
calito 'si vada kva māṃ vinā virahaṃ soḍhum ahaṃ na te kṣamā
kṛtapaṅkajakuḍmalāñjalir nalinī kāntam itīva yācate //
PNc_12.32
calito 'si vada kva māṃ vinā virahaṃ soḍhum ahaṃ na te kṣamā kṛta-paṅkaja-kuḍmala-añjalir nalinī kāntam iti iva yācate //
anupuñjitapiṅgadīdhitidrutalākṣāruṇadarpaṇopamam
parato 'stagirer idaṃ galaty anavadyāṅgi pataṅgamaṇḍalam //
PNc_12.33
anupuñjita-piṅga-dīdhitidruta-lākṣā-aruṇa-darpaṇa-upamam parato 'sta-girer idaṃ galaty anavadya-aṅgi pataṅga-maṇḍalam //
sarale saha vārijaśriyā nibhṛtaṃ kvāpi gataḥ sa bhāskaraḥ
vada tena vinābjinī kathaṃ kṣaṇadām adya natāṅgi neṣyati //
PNc_12.34
sarale saha vārija-śriyā nibhṛtaṃ kva api gataḥ sa bhāskaraḥ vada tena vina ābjinī kathaṃ kṣaṇadām adya nata-aṅgi neṣyati //
sphuṭavidrumarājinaikataḥ sadṛśaṃ jātam udañcatā nabhaḥ
sudati tvadapāṅgapaṭale paṭu sāndhye mahasi prasarpati //
PNc_12.35
sphuṭa-vidruma-rājina aikataḥ sadṛśaṃ jātam udañcatā nabhaḥ sudati tvad-apāṅga-paṭale paṭu sāndhye mahasi prasarpati //
paripiñjaritāsitāmbarair nibiḍaiḥ kaṃ na haranti hāribhiḥ
ayi sāyam imāḥ payodharair dhṛtasandhyātapakuṅkumair diśaḥ //
PNc_12.36
paripiñjarita-asita-ambarair nibiḍaiḥ kaṃ na haranti hāribhiḥ ayi sāyam imāḥ payodharair dhṛta-sandhyā-ātapa-kuṅkumair diśaḥ //
kṣaṇadābhimukhena khaṇḍitā nanu sandhyā tamasā manasvinī
kupiteva nivartate javāt ativācālavihaṅganūpuram //
PNc_12.37
kṣaṇadā-abhimukhena khaṇḍitā nanu sandhyā tamasā manasvinī kupita īva nivartate javāt ativācāla-vihaṅga-nūpuram //
tava caṇḍi viḍamayaty adas tanusandhyātapaliptam ambujam
maṇikuṇḍalakāntisaṅkarāt idam ātāmrakapolam ānanam //
PNc_12.38
tava caṇḍi viḍamayaty adas tanu-sandhyā-ātapa-liptam ambujam maṇi-kuṇḍala-kānti-saṅkarāt idam ātāmra-kapolam ānanam //
uditāni tamāṃsi sā ca te dayitā dainyam upaiti padminī
dinabhartur itīva śaṃsituṃ sahasā sundari sandhyayā gatam //
PNc_12.39
uditāni tamāṃsi sā ca te dayitā dainyam upaiti padminī dina-bhartur iti iva śaṃsituṃ sahasā sundari sandhyayā gatam //
nihitaṃ balidīpakeṣu tat tapanenāśu mahaḥ kṛśodari
svaśarasphuritaṃ manobhuvā tava savṛīḍavilokiteṣv iva //
PNc_12.40
nihitaṃ bali-dīpakeṣu tat tapanenā aśu mahaḥ kṛśa-udari sva-śara-sphuritaṃ manobhuvā tava sa-vṛīḍa-vilokiteṣv iva //
atasīkusumopamaṃ mukhe tad anu tvatkucacūcukadyuti
atha bālatamālamāṃsalaṃ prasṛtaṃ saṃprati sarvatas tamaḥ //
PNc_12.41
atasī-kusuma-upamaṃ mukhe tad anu tvat-kuca-cūcuka-dyuti atha bāla-tamāla-māṃsalaṃ prasṛtaṃ saṃprati sarvatas tamaḥ //
tarukoṭaramūkaśārikaṃ nijanīḍāṅkanilīnakokilam
karabhoru sanidrabarhiṇaṃ pramododyānam idaṃ nimīlati //
PNc_12.42
taru-koṭara-mūka-śārikaṃ nija-nīḍa-aṅka-nilīna-kokilam karabha-ūru sa-nidra-barhiṇaṃ pramoda-udyānam idaṃ nimīlati //
prasṛtair girikandarodarāt idam indīvaradāmakāntibhiḥ
adhunā timirair vigāhyate bhuvanaṃ padmasaraś ca dantibhiḥ //
PNc_12.43
prasṛtair giri-kandara-udarāt idam indīvara-dāma-kāntibhiḥ adhunā timirair vigāhyate bhuvanaṃ padma-saraś ca dantibhiḥ //
timirāñjanabhaktiśobhinā dhavalenāyatapakṣmapaṅktinā
amunā bhavatīva cakṣuṣā kumudenaiti rucaṃ kumudvatī //
PNc_12.44
timira-añjana-bhakti-śobhinā dhavalenā ayata-pakṣma-paṅktinā amunā bhavati īva cakṣuṣā kumudena eti rucaṃ kumudvatī //
udarasthitayoḥ kutūhalāt alinoḥ śrotum ivāsphuṭaṃ vacaḥ
kamalasya nilīya niścalaṃ dalasandhiṣv avatiṣṭhate tamaḥ //
PNc_12.45
udara-sthitayoḥ kutūhalāt alinoḥ śrotum iva asphuṭaṃ vacaḥ kamalasya nilīya niścalaṃ dala-sandhiṣv avatiṣṭhate tamaḥ //
tarale 'tisitāsitadyutāv iha dolāyitam īkṣaṇadvaye
likhitāgarupatralekhayos timiraṃ mūrcchati te kapolayoḥ //
PNc_12.46
tarale 'tisita-asita-dyutāv iha dolāyitam īkṣaṇa-dvaye likhita-agaru-patra-lekhayos timiraṃ mūrcchati te kapolayoḥ //
uḍubhiḥ kham itas tataḥ kṣaṇād uditair bhaṅgurakeśi bhāty adaḥ
atigāḍhadinoṣṇajanmabhiḥ paritaḥ svedalavair ivāṅkitam //
PNc_12.47
uḍubhiḥ kham itas tataḥ kṣaṇād uditair bhaṅgura-keśi bhāty adaḥ atigāḍha-dina-uṣṇa-janmabhiḥ paritaḥ sveda-lavair iva aṅkitam //
śabalaṃ śaśalāñchanatviṣā satamaḥ paśya mahendradiṅmukham
acalendrasutāsmitacchavichuritaṃ kaṇṭham umāpater iva //
PNc_12.48
śabalaṃ śaśalāñchana-tviṣā sa-tamaḥ paśya mahendra-diṅ-mukham acalendrasutā-smita-cchavichuritaṃ kaṇṭham umāpater iva //
ahirājasute vilokyatām iyam indoḥ prathamodgatā kalā
ayi bhāti yayā indradiṅmukhe pramadevārdranakhāṅkarekhayā //
PNc_12.49
ahi-rāja-sute vilokyatām iyam indoḥ prathama-udgatā kalā ayi bhāti yayā indra-diṅ-mukhe pramada īvā ardra-nakha-aṅka-rekhayā //
yadi kautukam āyatekṣane na cirād eva sudhārdrayānayā
aravindadaladyutau kare mṛdu līlāvalayaṃ karomi te //
PNc_12.50
yadi kautukam āyata-īkṣane na cirād eva sudhā-ārdraya ānayā aravinda-dala-dyutau kare mṛdu līlā-valayaṃ karomi te //
anavadyam itaḥ puraḥ sthitaṃ viditaṃ kiṃ śaśinā tavānanam
nabhasaḥ sahasāṅkam eṣa yan na kalaṅkatrapayādhirohati //
PNc_12.51
anavadyam itaḥ puraḥ sthitaṃ viditaṃ kiṃ śaśinā tavā ananam nabhasaḥ sahasa āṅkam eṣa yan na kalaṅka-trapaya ādhirohati //
idam udgatam indumaṇḍalaṃ dig iyaṃ paśya bibharti lakṣmavat
tvam ivācchakapolamaṇḍalasphuṭakālāgarupatram ānanam //
PNc_12.52
idam udgatam indu-maṇḍalaṃ dig iyaṃ paśya bibharti lakṣmavat tvam iva accha-kapola-maṇḍalasphuṭa-kāla-agaru-patram ānanam //
vigalattimirāṃśuke śanaiḥ spṛśati vyaktim ādhīratārake
iha paśya niśāvadhūmukhe sphurati śvetamarīcikuṇḍalam //
PNc_12.53
vigalat-timira-aṃśuke śanaiḥ spṛśati vyaktim ādhīra-tārake iha paśya niśā-vadhū-mukhe sphurati śveta-marīci-kuṇḍalam //
ayam ullikhati dhruvaṃ karair vidhur indīvaralocane tamaḥ
kumudeṣu tathā hi dṛśyatāṃ nipatanty asya lavā ivālayaḥ //
PNc_12.54
ayam ullikhati dhruvaṃ karair vidhur indīvara-locane tamaḥ kumudeṣu tathā hi dṛśyatāṃ nipatanty asya lavā iva alayaḥ //
idam añjananīlam āhataṃ pihitāśaṃ tuhināṃśunā karaiḥ
acalendraguhāsu līyate śanakaiḥ saṃkucitaṃ punastanaḥ(?) //
PNc_12.55
idam añjana-nīlam āhataṃ pihita-āśaṃ tuhina-aṃśunā karaiḥ acalendra-guhāsu līyate śanakaiḥ saṃkucitaṃ punastanaḥ(?) //
masṛṇollasadaṃśumaṇḍalachalataḥ paśya divaḥkṛte 'nayā
iyam indusamudgakādito niśayā hāralateva kṛṣyate //
PNc_12.56
masṛṇa-ullasad-aṃśu-maṇḍalachalataḥ paśya divaḥ-kṛte 'nayā iyam indu-samudgaka-ādito niśayā hāra-lata īva kṛṣyate //
yad abhūt tamasā jagat tathā pihite puṣkarapatralocane
tad idaṃ parataḥ prakāśitam śaśinā kuṅkumakandapāṇḍunā //
PNc_12.57
yad abhūt tamasā jagat tathā pihite puṣkara-patra-locane tad idaṃ parataḥ prakāśitam śaśinā kuṅkuma-kanda-pāṇḍunā //
prasṛteva vilocanodare tilake saṅkuciteva cāndena
kaliteva natāṅgi lakṣyate tava muktāvalayeṣu candrikā //
PNc_12.58
prasṛta īva vilocana-udare tilake saṅkucita īva cāndena kalita īva nata-aṅgi lakṣyate tava muktā-valayeṣu candrikā //
kucayoḥ pratibimbitaḥ samaṃ vidhur eko 'pi bhavaty ayaṃ dvidhā
vidhineva vibhinnasaṃpuṭas tava lāvaṇyasudhāsamudgakaḥ //
PNc_12.59
kucayoḥ pratibimbitaḥ samaṃ vidhur eko 'pi bhavaty ayaṃ dvidhā vidhina īva vibhinna-saṃpuṭas tava lāvaṇya-sudhā-samudgakaḥ //
hṛtamugdhamadhūkaśobhayor anayoḥ pannagalokakaumudi
tava candrakalāḥ kapolayoḥ patitāḥ sparśakutūhalād iva //
PNc_12.60
hṛta-mugdha-madhūka-śobhayor anayoḥ pannaga-loka-kaumudi tava candra-kalāḥ kapolayoḥ patitāḥ sparśa-kutūhalād iva //
ayam indumukhi tvayā yathā samupaiti spṛhaṇīyatāṃ janaḥ
anayaiṣa samāgatas tathā niśayā paśya kuraṅgalāñchanas //
PNc_12.61
ayam indu-mukhi tvayā yathā samupaiti spṛhaṇīyatāṃ janaḥ anaya aiṣa samāgatas tathā niśayā paśya kuraṅga-lāñchanas //
dhanuṣi kriyate 'dhirohaṇaṃ smaramaurvīlatayā tanūdari
śaśineritayā samucchrite pulinādrau ca payodhavelayā //
PNc_12.62
dhanuṣi kriyate 'dhirohaṇaṃ smara-maurvī-latayā tanu-udari śaśinā īritayā samucchrite pulina-adrau ca payodha-velayā //
kṛtacāṭuśataiḥ parasparaṃ makarandārdrarajaḥsugandhiṣu
sthitam antaramīṣu sāṃprataṃ bhramaraiḥ puṣkaravāsaveśmasu //
PNc_12.63
kṛta-cāṭu-śataiḥ parasparaṃ makaranda-ārdra-rajaḥ-sugandhiṣu sthitam antaramīṣu sāṃprataṃ bhramaraiḥ puṣkara-vāsa-veśmasu //
marutā suhṛdeva vījitaṃ kumudāmodamucā śanair itaḥ
svapiti praṇayārdrayor idaṃ mithunaṃ mānini rājahaṃsayoḥ //
PNc_12.64
marutā suhṛda īva vījitaṃ kumuda-āmoda-mucā śanair itaḥ svapiti praṇaya-ārdrayor idaṃ mithunaṃ mānini rājahaṃsayoḥ //
ayi cakravadhūr iyaṃ puraḥ karuṇaṃ kūjati hā tapasvini
iha sākṣitayālam āvayor ucitaṃ gantum ataḥ kṛpāvati //
PNc_12.65
ayi cakra-vadhūr iyaṃ puraḥ karuṇaṃ kūjati hā tapasvini iha sākṣitaya ālam āvayor ucitaṃ gantum ataḥ kṛpāvati //
iti bhūtalavāsavaḥ sas tām abhidhāya pramadāṃ priyaṃvadaḥ
praviveśa tayāsamaṃ kila pramanāḥ kelinagendrakandaram //
PNc_12.66
iti bhū-tala-vāsavaḥ sas tām abhidhāya pramadāṃ priyaṃvadaḥ praviveśa taya āsamaṃ kila pramanāḥ keli-nagendra-kandaram //
jhaṭiti sphuṭabhāvasaṅkarāṃ madhurāmaṅgalatāṃ dadhānayā
śaśikāntaśilātalaṃ tataḥ saḥ kilādhyāsta tayā yuvānvitaḥ //
PNc_12.67
jhaṭiti sphuṭa-bhāva-saṅkarāṃ madhurā-maṅgalatāṃ dadhānayā śaśi-kānta-śilā-talaṃ tataḥ saḥ kila adhyāsta tayā yuva ānvitaḥ //
tad anu trapayā parāṅmukhīṃ pulakālaṅkṛtapīvarastanīm
saḥ kilāñcitacāṭur ānayat sumukhīṃ tām anukūlavṛttitām //
PNc_12.68
tad anu trapayā parāṅmukhīṃ pulaka-alaṅkṛta-pīvara-stanīm saḥ kila añcita-cāṭur ānayat sumukhīṃ tām anukūla-vṛttitām //
atha mantharalocanaṃ hriyā vinamatsmeramukhaḥ smitānncitam
so dadarśa kila prajeśvaraḥ sudṛśaḥ svinnakapolam ānanam //
PNc_12.69
atha manthara-locanaṃ hriyā vinamat-smera-mukhaḥ smita-anncitam so dadarśa kila prajeśvaraḥ sudṛśaḥ svinna-kapolam ānanam //
yad alaṃ kila mānavaty abhūd ṛjuvannendumukhī kilaikṣat
likhiteva kilāsta yat paraṃ nṛpates tena manaḥ kilāharat //
PNc_12.70
yad alaṃ kila mānavaty abhūd ṛjuvannendumukhī kilā ekṣat likhita īva kilā asta yat paraṃ nṛpates tena manaḥ kilā aharat //
parimṛjya mukhaṃ vilāsinā śravaṇendīvarareṇurūṣitam
sudṛśaḥ śamavāripaṅkilāt alakāntas tilakād apāsyata //
PNc_12.71
parimṛjya mukhaṃ vilāsinā śravaṇa-indīvara-reṇu-rūṣitam sudṛśaḥ śama-vāri-paṅkilāt alakāntas tilakād apāsyata //
atha tāṃ śithilīkṛtatrapām asamapremahṛtaḥ kileśvaraḥ
smarakelikalārasajñatām anayadyūthapatir vaśām iva //
PNc_12.72
atha tāṃ śithilīkṛta-trapām asama-prema-hṛtaḥ kilā iśvaraḥ smara-keli-kalā-rasa-jñatām anayad-yūtha-patir vaśām iva //
śithilākulakeśapāśayā parimṛṣṭārdrakapolapatrayā
viralādhararatnarāgayā sulabhasvedamukhendubimbayā //
PNc_12.73
śithila-ākula-keśa-pāśayā parimṛṣṭa-ārdra-kapola-patrayā virala-adhara-ratna-rāgayā sulabha-sveda-mukha-indu-bimbayā //
truṭitojjhitahāralekhayā nibiḍāśleṣakṛśāṅgarāgayā
asamagranakhāṅgamaṇḍitastanavinyastasakampahastayā //
PNc_12.74
truṭita-ujjhita-hāra-lekhayā nibiḍa-āśleṣa-kṛśa-aṅga-rāgayā asamagra-nakha-aṅga-maṇḍitastana-vinyasta-sa-kampa-hastayā //
adhikādhikajātalajjayā mṛdumīlannayanatribhāgayā
atha kām api nirvṛtiṃ tayā saḥ kilāpat phaṇirājakanyayā //
PNc_12.75
adhika-adhika-jāta-lajjayā mṛdu-mīlan-nayana-tribhāgayā atha kām api nirvṛtiṃ tayā saḥ kilā apat phaṇi-rāja-kanyayā //
dadatā nalinīdalānilaṃ vikasatsvedakaṇe kucadvaye
caturaṃ kila dīrghacakṣuṣas tad anu klāntir anena cicchide //
PNc_12.76
dadatā nalinī-dala-anilaṃ vikasat-sveda-kaṇe kuca-dvaye caturaṃ kila dīrgha-cakṣuṣas tad anu klāntir anena cic-chide //
atha satrapayā dhṛtāṃśukāṃ jaghanasrastavisūtramekhalām
avataṃsitalocanotpalāṃ nijam aṅkaṃ lalanāṃ nināya ca //
PNc_12.77
atha sa-trapayā dhṛta-aṃśukāṃ jaghana-srasta-visūtra-mekhalām avataṃsita-locana-utpalāṃ nijam aṅkaṃ lalanāṃ nināya ca //
sudṛśaḥ saḥ kilānyataścutaṃ(?) svapade maulimaṇiṃ nyaveśayat
akaroc ca kilāruṇāṅgulir lalitāvartanakuñcitān kacān //
PNc_12.78
sudṛśaḥ saḥ kila-anyataścutaṃ(?) sva-pade mauli-maṇiṃ nyaveśayat akaroc ca kila aruṇa-aṅgulir lalita-āvartana-kuñcitān kacān //
paśyātra darpaṇatale likhitā mayeyaṃ patrāvalī taruṇi te valitānaneti
svapnāntarapraṇayajalpitam ātmabhartur aśrūyata smitamukhena ramāṅgadena //
PNc_12.79
paśya atra darpaṇa-tale likhitā maya īyaṃ patra-āvalī taruṇi te valita-ānana īti svapna-antara-praṇaya-jalpitam ātma-bhartur aśrūyata smita-mukhena ramāṅgadena //
atha śuci paṭhatā śukena sāma sphuṭam uṭajāṅgaṇapādapasthitena
viracitadayitāsamāgamasya prasabham abhajyata pārthivasya nidrā //
PNc_12.80
atha śuci paṭhatā śukena sāma sphuṭam uṭaja-aṅgaṇa-pādapa-sthitena viracita-dayitā-samāgamasya prasabham abhajyata pārthivasya nidrā //
jhaṭiti vigate svapnāyātapriyānavasaṅgame puno 'pi tathā tatpratyāśānimīlitalocanaḥ
likhita iva saḥ kṣmāpālo 'bhūt kṣaṇaṃ nanu tādṛśām api manasijo dhairyaṃ lumpaty aho bata sāhasam //
PNc_12.81
jhaṭiti vigate svapna-āyāta-priyā-nava-saṅgame puno 'pi tathā tat-pratyāśā-nimīlita-locanaḥ likhita iva saḥ kṣmāpālo 'bhūt kṣaṇaṃ nanu tādṛśām api manasijo dhairyaṃ lumpaty aho bata sāhasam //
iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye phaṇi-rāja-sutā-svapna-samāgamo nāma dvādaśaḥ sargaḥ
trayodaśaḥ sargaḥ
tatas tathā pañcaśarapratāritaḥ sajṛmbham unmīlayati sma locane
kṛtāṅguliśleṣavivartitollasatbhujāṃsasampīḍitakuṇḍalo nṛpaḥ //
PNc_13.1
tatas tathā pañcaśara-pratāritaḥ sa-jṛmbham unmīlayati sma locane kṛta-aṅguli-śleṣa-vivartita-ullasatbhuja-aṃsa-sampīḍita-kuṇḍalo nṛpaḥ //
saḥ saṅgataṃ yan mṛgaśāvacakṣuṣaḥ śramāptanidraḥ sphuṭam anvabhūd iva
jhaṭity abhūj jāgradavasthayāsya tat purātanālekhyam ivāsphuṭaṃ hṛdi //
PNc_13.2
saḥ saṅgataṃ yan mṛga-śāva-cakṣuṣaḥ śrama-āpta-nidraḥ sphuṭam anvabhūd iva jhaṭity abhūj jāgrad-avasthaya āsya tat purātana-ālekhyam iva asphuṭaṃ hṛdi //
kucāṅgarāgaḥ kṛśamadhyayā tayā mayi dhruvaṃ saṅkramito bhaved iti
śanaiḥ sa nidrākaluṣeṇa cakṣuṣā parāmamarśāṅgam anaṅgamohitaḥ //
PNc_13.3
kuca-aṅga-rāgaḥ kṛśa-madhyayā tayā mayi dhruvaṃ saṅkramito bhaved iti śanaiḥ sa nidrā-kaluṣeṇa cakṣuṣā parāmamarśa aṅgam anaṅga-mohitaḥ //
apāsya vāmetarakarṇabhūṣaṇaṃ tathā śarair enam avākirat smaraḥ
yathāsya dhairyaṃ galati sma mānasāt savikriyaṃ śuktipuṭād iva udakam //
PNc_13.4
apāsya vāma-itara-karṇa-bhūṣaṇaṃ tathā śarair enam avākirat smaraḥ yatha āsya dhairyaṃ galati sma mānasāt sa-vikriyaṃ śukti-puṭād iva udakam //
dṛśaṃ viṣādastimitām upāntage niveśya tenātha niśaśvase
yathā muhuḥ śyāmalatāṃ jagāhire vitānamuktāphalajālakasrajaḥ //
PNc_13.5
dṛśaṃ viṣāda-stimitām upāntage niveśya tena atha niśaśvase yathā muhuḥ śyāmalatāṃ jagāhire vitāna-muktā-phala-jālaka-srajaḥ //
ramāṅgadavākyam (PNc_p311478)
ramāṅgada-vākyam
kayā nu sāraṅgadṛśāsi kāritaḥ kapolapatrāvalikalpanaśramam
tam ity avocat parihāsavān atho(?) ramāṅgadaḥ kiṃcid iva ślathāṅgadam //
PNc_13.6
kayā nu sāraṅga-dṛśa āsi kāritaḥ kapola-patra-āvali-kalpana-śramam tam ity avocat parihāsavān atho(?) ramāṅgadaḥ kiṃ-cid iva ślatha-aṅgadam //
tataḥ sa muktāsitam ādadhat smitaṃ jitapravālatviṣi dantavāsasi
śaśaṃsa tasmai bhujagendrakanyakāsamāgamaṃ svapnajam abjalocanaḥ //
PNc_13.7
tataḥ sa muktā-sitam ādadhat smitaṃ jita-pravāla-tviṣi danta-vāsasi śaśaṃsa tasmai bhujaga-indra-kanyakāsamāgamaṃ svapnajam abja-locanaḥ //
tadāśrayaivānucareṇa vardhitā kathāsudhevāsya tato vilāsinaḥ
abhūt paraṃ manmathatāpaśāntaye na padminīpatramarun na candanam //
PNc_13.8
tad-āśraya aiva anucareṇa vardhitā kathā-sudha īva asya tato vilāsinaḥ abhūt paraṃ manmatha-tāpa-śāntaye na padminī-patra-marun na candanam //
ajāyatāntaḥkaraṇena tāmyatā na hemapadmāharaṇāya satvaram
bhujaḥ sadā rakṣaṇadīkṣitaḥ kṣiter amandam aspandata cāsya dakṣiṇaḥ //
PNc_13.9
ajāyata antaḥkaraṇena tāmyatā na hema-padma-āharaṇāya satvaram bhujaḥ sadā rakṣaṇa-dīkṣitaḥ kṣiter amandam aspandata ca asya dakṣiṇaḥ //
vaṅkumuner āgamanam (PNc_p312724)
vaṅku-muner āgamanam
tataḥ pinaddhojjvalahemavalkalaṃ vahantam aṃsārdhavilambinīr jaṭāḥ
sanāthavāmetarapāṇipaṅkajaṃ parisphurantyā sphaṭikākṣamālayā //
PNc_13.10
tataḥ pinaddha-ujjvala-hema-valkalaṃ vahantam aṃsa-ardha-vilambinīr jaṭāḥ sa-nātha-vāma-itara-pāṇi-paṅkajaṃ parisphurantyā sphaṭika-akṣamālayā //
viśālanetrābharaṇair anudrutaṃ sadaiva darbhāṅkuralālitair mṛgaiḥ
saśiṣyam abhyāgatam aṅganāntike viśāmpatir vaṅkumaharṣim aikṣata //
PNc_13.11
viśāla-netra-ābharaṇair anudrutaṃ sada aiva darbha-aṅkura-lālitair mṛgaiḥ sa-śiṣyam abhyāgatam aṅganā-antike viśāmpatir vaṅku-maharṣim aikṣata //
vimuktaparyaṅkatalaḥ sasaṃbhramaṃ nirīkṣya sadyo maṇimandirād bahiḥ
kirīṭaratnadyutidīptabhūtalaṃ praṇāmam asmai saś cakāra sādaram //
PNc_13.12
vimukta-paryaṅka-talaḥ sa-saṃbhramaṃ nirīkṣya sadyo maṇi-mandirād bahiḥ kirīṭa-ratna-dyuti-dīpta-bhū-talaṃ praṇāmam asmai saś cakāra sādaram //
tataḥ kṛtāśīr maṇivedikāstṛte munir nyaṣīdat sakuraṅgacarmaṇi
saś cāsanatvaṃ tadanujñayānayan nṛpacandrāś candramaṇeḥ śilātalam //
PNc_13.13
tataḥ kṛta-āśīr maṇi-vedikā-āstṛte munir nyaṣīdat sa-kuraṅga-carmaṇi saś cā asanatvaṃ tad-anujñayā ānayan nṛpa-candrāś candramaṇeḥ śilā-talam //
munipraśnaḥ (PNc_p313995)
muni-praśnaḥ
api śrameṇāyatamārgajanmanā tanur mahārāja taveyam ujjhitā
muniḥ praharṣeṇa kṛtārhaṇas tadā sa rājacūḍāmaṇim ity apṛcchata //
PNc_13.14
api śrameṇā ayata-mārga-janmanā tanur mahārāja tava iyam ujjhitā muniḥ praharṣeṇa kṛta-arhaṇas tadā sa rāja-cūḍāmaṇim ity apṛcchata //
bhūpativākyam (PNc_p314332)
bhūpati-vākyam
athādadhad vaktra ivāmśukāñcalaṃ tuṣārapāṇḍuprasṛtair dvijāṃśubhiḥ
akṛtrimapraśrayapeśalaṃ vacaḥ sa bhūpatir vaktum iti pracakrame //
PNc_13.15
atha adadhad vaktra iva amśuka-añcalaṃ tuṣāra-pāṇḍu-prasṛtair dvija-aṃśubhiḥ akṛtrima-praśraya-peśalaṃ vacaḥ sa bhūpatir vaktum iti pracakrame //
amī sahante mama tāta na śramaṃ praṇāmalagnās tava pādapāṃsavaḥ
kiyac ciraṃ candramarīcicumbite padaṃ nidhatte kumude dinaklamaḥ //
PNc_13.16
amī sahante mama tāta na śramaṃ praṇāma-lagnās tava pāda-pāṃsavaḥ kiyac ciraṃ candra-marīci-cumbite padaṃ nidhatte kumude dina-klamaḥ //
kapidarśanam (PNc_p314981)
kapi-darśanam
nṛlokapātālatalāśraye mithaḥ kathānubandhe śithilībhavaty atha
paryāṇaparyutsukamānaso muniḥ sa yāvad āpraṣṭum iyeṣa pārthivaḥ //
PNc_13.17
nṛ-loka-pātāla-tala-āśraye mithaḥ kathā-anubandhe śithilībhavaty atha paryāṇa-paryutsuka-mānaso muniḥ sa yāvad āpraṣṭum iyeṣa pārthivaḥ //
anena tāvad dadṛśe puraḥsthito viśālalāṅgūlalato valīmukhaḥ
adhaḥsthalīnirgatajahnukanyako himojjvalaḥ pāda ivāmbikāguroḥ //
PNc_13.18
anena tāvad dadṛśe puraḥ-sthito viśāla-lāṅgūla-lato valī-mukhaḥ adhaḥ-sthalī-nirgata-jahnu-kanyako hima-ujjvalaḥ pāda iva ambikā-guroḥ //
kareṇa bibhranmadhumattakeralīkapolavatpāṭalakānti dāḍimam
aharmukhākṛṣṭapataṅgamaṇḍalaḥ phalāśayā bāla ivāñjanīsutaḥ //
PNc_13.19
kareṇa bibhran-madhu-matta-keralīkapolavat-pāṭala-kānti dāḍimam ahar-mukha-ākṛṣṭa-pataṅga-maṇḍalaḥ phala-āśayā bāla iva añjanīsutaḥ //
phalārpaṇam (PNc_p315952)
phala-arpaṇam
dvayor ivārthaḥ khalu dharmakāmayos tayos trilokaspṛhaṇīyayoḥ kapiḥ
munīndrabhūcandramasoḥ sthito 'ntare tapasvibhiḥ smeramukhair adṛśyata //
PNc_13.20
dvayor iva arthaḥ khalu dharma-kāmayos tayos triloka-spṛhaṇīyayoḥ kapiḥ muni-indra-bhū-candramasoḥ sthito 'ntare tapasvibhiḥ smera-mukhair adṛśyata //
athārpitaṃ tena phalaṃ tadādade sa vismito madhyamalokavāsavaḥ
japāruṇaṃ mārutineva maithilīśikhaṇḍaratnaṃ daśakaṇṭhaśāsanaḥ //
PNc_13.21
atha arpitaṃ tena phalaṃ tadā ādade sa vismito madhyama-loka-vāsavaḥ japā-aruṇaṃ mārutina īva maithilīśikhaṇḍa-ratnaṃ daśakaṇṭha-śāsanaḥ //
akṛtrimaśrīnilayena rāgiṇā narendracihnāṅkitahastaśobhinā
suvṛttatām udvahatā svabhāvataḥ sas tena reje bhṛśam ātmanā yathā //
PNc_13.22
akṛtrima-śrī-nilayena rāgiṇā narendra-cihna-aṅkita-hasta-śobhinā suvṛttatām udvahatā svabhāvataḥ sas tena reje bhṛśam ātmanā yathā //
ajātapākasya navātapādhikāṃ punaḥ punas tasya vilokya śoṇatām
navapravālopamam eṇacakṣuṣaḥ smaran sa bimboṣṭḥam avāpa śūnyatām //
PNc_13.23
ajāta-pākasya nava-ātapa-adhikāṃ punaḥ punas tasya vilokya śoṇatām nava-pravāla-upamam eṇa-cakṣuṣaḥ smaran sa bimboṣṭḥam avāpa śūnyatām //
athāsya sīdanmaṇibandhanāt karād avāñcataḥ kampavisūtritāṅguleḥ
papāta paścād iva hemakuṭṭime tad asphutad drāg iva dāḍimīphalam //
PNc_13.24
atha asya sīdan-maṇibandhanāt karād avāñcataḥ kampa-visūtrita-aṅguleḥ papāta paścād iva hema-kuṭṭime tad asphutad drāg iva dāḍimī-phalam //
tadantarāt kiṃśukakāntitaskaraḥ sphuranmaṇīnāṃ nikaro 'tha niryayau
udarciṣaḥ puṣpaśarāsanakrudhā kaṇotkaras tryambakalocanād iva //
PNc_13.25
tad-antarāt kiṃśuka-kānti-taskaraḥ sphuran-maṇīnāṃ nikaro 'tha niryayau udarciṣaḥ puṣpa-śarāsana-krudhā kaṇa-utkaras tryambaka-locanād iva //
atha dvayenāvanipākaśāsanaḥ sa vismayasyāgramahīm anīyata
vanaukasā tena vinītavṛttinā vikīrṇabhāsā maṇidāḍimena ca //
PNc_13.26
atha dvayena avani-pāka-śāsanaḥ sa vismayasya agra-mahīm anīyata vana-okasā tena vinīta-vṛttinā vikīrṇa-bhāsā maṇi-dāḍimena ca //
saś cādbhutaprābhṛtatoṣitaḥ kare cakāra revāmaṇikaṅkaṇaṃ kapeḥ
ghanātyayaṛtor nijam indupāṇḍure payodakhaṇḍe harivāḍ ivāyudham //
PNc_13.27
saś ca adbhuta-prābhṛta-toṣitaḥ kare cakāra revā-maṇi-kaṅkaṇaṃ kapeḥ ghana-atyaya-ṛtor nijam indu-pāṇḍure payoda-khaṇḍe harivāḍ ivā ayudham //
tataḥ sudhāsūtim ivojjhitākṛtir navāñjanaśyāmalayāṅgalekhayā
nṛpaḥ kṣaṇād eva vicitrabhūṣaṇam pumāṃsam agre na hariṃ tam aikṣata //
PNc_13.28
tataḥ sudhā-sūtim iva ujjhita-ākṛtir nava-añjana-śyāmalaya āṅga-lekhayā nṛpaḥ kṣaṇād eva vicitra-bhūṣaṇam pumāṃsam agre na hariṃ tam aikṣata //
kṛtānatir vismitamānase munau ramāṅgade sādaramuktalocanaḥ
vyadhāt praṇāmaṃ saḥ kṛtāñjalir nṛpe kapolavellatkaladhautakuṇḍalaḥ //
PNc_13.29
kṛta-ānatir vismita-mānase munau ramāṅgade sādara-mukta-locanaḥ vyadhāt praṇāmaṃ saḥ kṛta-añjalir nṛpe kapola-vellat-kaladhauta-kuṇḍalaḥ //
munikṛtaḥ praśnaḥ (PNc_p319003)
muni-kṛtaḥ praśnaḥ
alaṅkṛtaḥ kasya vadānvayas tvayā padaṃ kva te kiṃ ca kapir bhavān abhūt
tam evam āha sma savismayormiṇā nṛpeṇa sākūtavilokito muniḥ //
PNc_13.30
alaṅkṛtaḥ kasya vada anvayas tvayā padaṃ kva te kiṃ ca kapir bhavān abhūt tam evam āha sma sa-vismaya-ūrmiṇā nṛpeṇa sākūta-vilokito muniḥ //
śaśikhaṇḍavākyam (PNc_p319387)
śaśikhaṇḍa-vākyam
tataḥ sa mugdhendumayūkhabandhubhiḥ prasādayan dantamarīcibhir diśaḥ
navāmbubhārālasanīradāvalīninādadhīrām iti vācam āde //
PNc_13.31
tataḥ sa mugdha-indu-mayūkha-bandhubhiḥ prasādayan danta-marīcibhir diśaḥ nava-ambu-bhāra-ālasa-nīrada-āvalīnināda-dhīrām iti vācam āde //
śikhaṇḍaketoḥ śaśikhaṇḍa ity ahaṃ munindra vidyādharaśāsituḥ sutaḥ
surāṅganādhyāsitaratnakandhare mamādhivāsaḥ śaśikāntaparvate //
PNc_13.32
śikhaṇḍa-ketoḥ śaśikhaṇḍa ity ahaṃ mun-indra vidyādhara-śāsituḥ sutaḥ sura-aṅganā-adhyāsita-ratna-kandhare mama adhivāsaḥ śaśikānta-parvate //
rathāṅgapāṇeḥ pratimā samudrataḥ svayaṃ mahānīlamayī vinirgatā
iti pravādaḥ param īkṣituṃ ca tāṃ gatā maṇidvīpam itaḥ purastriyaḥ //
PNc_13.33
rathāṅgapāṇeḥ pratimā samudrataḥ svayaṃ mahānīla-mayī vinirgatā iti pravādaḥ param īkṣituṃ ca tāṃ gatā maṇidvīpam itaḥ purastriyaḥ //
mamāpi tasyām adhikaṃ kutūhalaṃ tad ehi yāvaḥ kṛta eṣa te 'ñjaliḥ
kadā cid evaṃ sahasopasṛtya māṃ priyā yayāce praṇipatya mālatī //
PNc_13.34
mama api tasyām adhikaṃ kutūhalaṃ tad ehi yāvaḥ kṛta eṣa te 'ñjaliḥ kadā cid evaṃ sahasa ūpasṛtya māṃ priyā yayāce praṇipatya mālatī //
tataḥ kham indīvaranīlam ekatas tayā sahotpatya javena gacchataḥ
sas tāta śailendrabharakṣamaḥ kṣaṇāt papāta me locanagocare 'rṇavaḥ //
PNc_13.35
tataḥ kham indīvara-nīlam ekatas tayā saha utpatya javena gacchataḥ sas tāta śailendra-bhara-kṣamaḥ kṣaṇāt papāta me locana-gocare 'rṇavaḥ //
upoḍhanānāmaṇimauktikotkaraiḥ karair ivordhvaṃ prasaradbhir ūrmibhiḥ
anarghyam arghyaṃ jagadekacakṣuṣe samudyato dātum ivāṃśumāline //
PNc_13.36
upoḍha-nānā-maṇi-mauktika-utkaraiḥ karair ivā urdhvaṃ prasaradbhir ūrmibhiḥ anarghyam arghyaṃ jagad-eka-cakṣuṣe samudyato dātum iva aṃśu-māline //
navapravāladyutipāṭalodaraḥ karo murārer iva śārṅgalāñchitaḥ
alaṅkṛto jahnumaharṣikanyayā pṛthur jaṭājūṭa ivāndhakadviṣaḥ //
PNc_13.37
nava-pravāla-dyuti-pāṭala-udaraḥ karo murārer iva śārṅga-lāñchitaḥ alaṅkṛto jahnu-maharṣi-kanyayā pṛthur jaṭā-jūṭa iva andhaka-dviṣaḥ //
udagrakallolakadarthitagrahair agādhapātālatalāvagāhibhiḥ
diśo nirundhan navameghanādibhir nimagnadiṅnāgamadāvilair jalaiḥ //
PNc_13.38
udagra-kallola-kadarthita-grahair agādha-pātāla-tala-avagāhibhiḥ diśo nirundhan nava-megha-nādibhir nimagna-diṅnāga-mada-āvilair jalaiḥ //
samedhitaśrīr abhitas talotthitaiḥ sphuranmaṇistomamayūkhadāmabhiḥ
yugāntajīmūtaśatodayārpitaiḥ pulomakanyāpatikārmukair iva //
PNc_13.39
samedhita-śrīr abhitas tala-utthitaiḥ sphuran-maṇi-stoma-mayūkha-dāmabhiḥ yuga-anta-jīmūta-śata-udaya-arpitaiḥ puloma-kanyā-pati-kārmukair iva //
upāntaviśrāntapayodamaṇḍalair jaladvipaprastutavaprakelibhiḥ
cirollasaddvīpadhiyā samīkṣitair viśālanetrais timibhiḥ kṛtādbhutaḥ //
PNc_13.40
upānta-viśrānta-payoda-maṇḍalair jala-dvipa-prastuta-vapra-kelibhiḥ cira-ullasad-dvīpa-dhiyā samīkṣitair viśāla-netrais timibhiḥ kṛta-adbhutaḥ //
sujātakāṭhiṇyapayodharāḥ spṛhām upāharantīḥ pathi tādṛśoḥ pathi
kva cid dadhānaḥ śaradindupeśalāḥ śilāsu śuktīr jalamānuṣīr iva //
PNc_13.41
sujāta-kāṭhiṇya-payodharāḥ spṛhām upāharantīḥ pathi tādṛśoḥ pathi kva cid dadhānaḥ śarad-indu-peśalāḥ śilāsu śuktīr jala-mānuṣīr iva //
nijaughasīmantitasānukardamair bṛhaddarīpuñjitaratnarāśibhiḥ
adhaḥ praviṣṭoddhṛtakacchapoddhṛtair mahācalair ullikhitāmbaraḥ kva cit //
PNc_13.42
nija-ogha-sīmantita-sānu-kardamair bṛhad-darī-puñjita-ratna-rāśibhiḥ adhaḥ praviṣṭa-uddhṛta-kacchapa-uddhṛtair mahā-acalair ullikhita-ambaraḥ kva cit //
savegavelānilavellitāḥ kva cin navodgatā vidrumakandalīr dadhan
śikhā ivordhvaṃ taruṇārkalohitā vinirgatā vāḍavajātavedasaḥ //
PNc_13.43
sa-vega-velā-anila-vellitāḥ kva cin nava-udgatā vidruma-kandalīr dadhan śikhā iva-ūrdhvaṃ taruṇa-arka-lohitā vinirgatā vāḍava-jātavedasaḥ //
kva cit sudhāpāṇḍuni phenamaṇḍale nilīnadūrvādalanīlanīradaḥ
sanāthatāṃ nīta ivopari sphuṭam phaṇīndraparyaṅkaśayena śārṅgiṇā //
PNc_13.44
kva cit sudhā-pāṇḍuni phena-maṇḍale nilīna-dūrvā-dala-nīla-nīradaḥ sa-nāthatāṃ nīta iva upari sphuṭam phaṇi-indra-paryaṅka-śayena śārṅgiṇā //
kva cin maṇīnāṃ kumudodaratviṣaḥ sitetarendīvaramecakāḥ kva cit
kva cid dadhānaḥ śukacañcupāṭalās taṭeṣu muktāśabalodarāḥ śilāḥ //
PNc_13.45
kva cin maṇīnāṃ kumuda-udara-tviṣaḥ sita-itara-indīvara-mecakāḥ kva cit kva cid dadhānaḥ śuka-cañcu-pāṭalās taṭeṣu muktā-śabala-udarāḥ śilāḥ //
tathaiva tasyopari gatvarasya me tamālanīlena pathā payomucām
tvarāviśīrṇaślathabandhanāñcitaḥ papāta sīmantamaṇir mṛgīdṛśaḥ //
PNc_13.46
tatha aiva tasya upari gatvarasya me tamāla-nīlena pathā payomucām tvara-aviśīrṇa-ślatha-bandhana-añcitaḥ papāta sīmanta-maṇir mṛgī-dṛśaḥ //
pradhāvamānena mayāntarāntarā nakhāgranirlūnamayūkhapallavaḥ
saś cāntaraṃ dīdhitimān ivodadher viveśa kośāmratarucchaṭāruṇaḥ //
PNc_13.47
pradhāvamānena maya āntarāntarā nakha-agra-nirlūna-mayūkha-pallavaḥ saś ca antaraṃ dīdhitimān iva udadher viveśa kośa-āmra-taru-cchaṭā-aruṇaḥ //
nivartamānaṃ tu haṭhād vikṛṣyatā turaṅgahastena nirundhatā nabhaḥ
kṣaṇād iva kvāpi rasātalodare karīva cikṣepa kṛtāravo 'rṇavaḥ //
PNc_13.48
nivartamānaṃ tu haṭhād vikṛṣyatā turaṅga-hastena nirundhatā nabhaḥ kṣaṇād iva kva api rasātala-udare kari īva cikṣepa kṛta-āravo 'rṇavaḥ //
strīdarśanam (PNc_p324969)
strī-darśanam
mayātha tatra bhramatā savismayaṃ tam udvahantī maṇim utprabhaṃ kare
adṛśyataikā viśatī tapovanaṃ smarasya mūrtā mamateva kanyakā //
PNc_13.49
maya ātha tatra bhramatā sa-vismayaṃ tam udvahantī maṇim utprabhaṃ kare adṛśyata ekā viśatī tapo-vanaṃ smarasya mūrtā mamata īva kanyakā //
tataḥ priyāmaulimaṇir na me 'rpitaḥ punaḥ punaḥ prārthitayāpi yat tvayā
ahaṃ tad asyā makarāṅkite balād apāharaṃ manmatharatnapāduke //
PNc_13.50
tataḥ priyā-mauli-maṇir na me 'rpitaḥ punaḥ punaḥ prārthitaya āpi yat tvayā ahaṃ tad asyā makara-aṅkite balād apāharaṃ manmatha-ratna-pāduke //
kim āśramaṃ śūnyam idaṃ tapodhanair anena hā dhiṅ muṣitāsmi dasyunā
atheti bāṣpodgamagadgadaiḥ padair nuhur vadantī karuṇaṃ ruroda sā //
PNc_13.51
kim āśramaṃ śūnyam idaṃ tapo-dhanair anena hā dhiṅ muṣita āsmi dasyunā atha iti bāṣpa-udgama-gadgadaiḥ padair nuhur vadantī karuṇaṃ ruroda sā //
munidarśanam (PNc_p325923)
muni-darśanam
tatas tadīye ruditadhvanau śrute sasaṃbhramaṃ ko 'pi mahātapā muniḥ
viniryayau ratnaśilāgṛhād bahis tamālabhāsas taraṇir ghanād iva //
PNc_13.52
tatas tadīye rudita-dhvanau śrute sasaṃbhramaṃ ko 'pi mahātapā muniḥ viniryayau ratna-śilā-gṛhād bahis tamāla-bhāsas taraṇir ghanād iva //
anena kenāpi tavāśrame balād idaṃ hi tātābharaṇaṃ hṛtaṃ mama
iti krudhaṃ tadvacasā sa ādade havirniṣekeṇa śikhām ivānalaḥ //
PNc_13.53
anena kena api tavā aśrame balād idaṃ hi tātā abharaṇaṃ hṛtaṃ mama iti krudhaṃ tad-vacasā sa ādade havir-niṣekeṇa śikhām iva analaḥ //
śāpavarṇanam (PNc_p326562)
śāpa-varṇanam
nibaddhabhīmabhrukuṭir vilokayan dṛśā tadolkākapiśogratārayā
sas tīvrakopasphuritādharo 'vadad vaco mamākṣipya kṛtānater iti //
PNc_13.54
nibaddha-bhīma-bhrukuṭir vilokayan dṛśā tada ūlkā-kapiśa-ugra-tārayā sas tīvra-kopa-sphurita-adharo 'vadad vaco mamā akṣipya kṛtānater iti //
prasūnam apy atra na jātu vīrudhāṃ haraty ayaṃ naḥ pavanas tapovane
tvayā tu saṃpraty abalāvibhūṣaṇe śaṭhātmanāśāya karaḥ prasāritaḥ //
PNc_13.55
prasūnam apy atra na jātu vīrudhāṃ haraty ayaṃ naḥ pavanas tapo-vane tvayā tu saṃpraty abalā-vibhūṣaṇe śaṭha-ātma-nāśāya karaḥ prasāritaḥ //
akāri kāpeyam idaṃ tvayedṛśaṃ yad adya sadyaḥ kapir eva tad bhava
tataḥ sa mām ity aśapat kamaṇḍalor apaḥ samādāya davānalopamaḥ //
PNc_13.56
akāri kāpeyam idaṃ tvayā īdṛśaṃ yad adya sadyaḥ kapir eva tad bhava tataḥ sa mām ity aśapat kamaṇḍalor apaḥ samādāya davānala-upamaḥ //
kopaśāntiḥ (PNc_p327506)
kopa-śāntiḥ
athāsya kopaḥ praśaśāma mānase śanaiḥ kṛpā sānuśaye prasīdati
apāṃ kaṇas tiṣṭhati vīcikampite na padminīpatrapuṭodare ciram //
PNc_13.57
atha asya kopaḥ praśaśāma mānase śanaiḥ kṛpā sānuśaye prasīdati apāṃ kaṇas tiṣṭhati vīci-kampite na padminī-patra-puṭa-udare ciram //
ihānutāpo bhagavan vimucyatām iyaṃ madīyā bhavitavyatedṛśī
tad ucyatāṃ śāpaniśāmukhodgataṃ kadā mamedaṃ timiraṃ vyaraṃsyati //
PNc_13.58
iha anutāpo bhagavan vimucyatām iyaṃ madīyā bhavitavyatā īdṛśī tad ucyatāṃ śāpa-niśā-mukha-udgataṃ kadā mama idaṃ timiraṃ vyaraṃsyati //
mayaivam uktaḥ sas tadaivam ūcivān yadā puro vaṅkumuner ihāgataḥ
kare tavādhāsyati vatsa kaṅkaṇaṃ sa nārmadaṃ sīyakarājanandanaḥ //
PNc_13.59
maya aivam uktaḥ sas tada aivam ūcivān yadā puro vaṅku-muner ihā agataḥ kare tavā adhāsyati vatsa kaṅkaṇaṃ sa nārmadaṃ sīyaka-rāja-nandanaḥ //
tataḥ prabhṛty eva valīmukhākṛteḥ samāḥ sahasraṃ vasato rasātale
anena me saṃprati pārthivendunā tavāśrame śāpatamas tiraskṛtam //
PNc_13.60
tataḥ prabhṛty eva valī-mukha-ākṛteḥ samāḥ sahasraṃ vasato rasātale anena me saṃprati pārthiva-indunā tavā aśrame śāpa-tamas tiraskṛtam //
pratikriyākaraṇecchā (PNc_p328739)
pratikriyā-karaṇa-icchā
kṛtaṃ yad etena munīndra līlayā pratikriyāṃ tatra na kartum asmy alam
himatviṣaḥ pratyupakāragocaro marīcilīḍhakraśimā kim aṃśumān //
PNc_13.61
kṛtaṃ yad etena muni-indra līlayā pratikriyāṃ tatra na kartum asmy alam hima-tviṣaḥ pratyupakāra-gocaro marīci-līḍha-kraśimā kim aṃśumān //
tathāpy ayaṃ deva nijaprayojane laghīyasi kvāpi niyojyataṃ janaḥ
anūrum urvītalaratnadīpakaḥ kim āryamā nādhita sūtakarmaṇi //
PNc_13.62
tatha āpy ayaṃ deva nija-prayojane laghīyasi kva api niyojyataṃ janaḥ anūrum urvī-tala-ratna-dīpakaḥ kim āryamā nā adhita sūta-karmaṇi //
tenaivam uktaḥ praṇayonmukhena nrpas trapānamramukho babhūva
atādṛśānāṃ stutayaḥ prakṛtyā madaṃ yad uddīpayituṃ yatante //
PNc_13.63
tena evam uktaḥ praṇaya-unmukhena nrpas trapā-namra-mukho babhūva atādṛśānāṃ stutayaḥ prakṛtyā madaṃ yad uddīpayituṃ yatante //
nijavṛttakathanam (PNc_p329681)
nija-vṛtta-kathanam
evaṃ sudhārasasamṛddhimanohareṇa ślāghyena tena śaśikhaṇḍasamāgamena
kām apy avāpad umayā ghaṭitasya lakṣmīṃ saḥ kṣmāpatir jhaṭiti jūṭa ivāṣṭamūrteḥ //
PNc_13.64
evaṃ sudhā-rasa-samṛddhi-manohareṇa ślāghyena tena śaśikhaṇḍa-samāgamena kām apy avāpad umayā ghaṭitasya lakṣmīṃ saḥ kṣmā-patir jhaṭiti jūṭa iva aṣṭamūrteḥ //
tenātha sūnṛtavacaḥśrutaye saḥ pṛṣṭaḥ pṛthvītalāgamanahetum ajānateva
ākhyātavān smitasudhāsnapitauṣṭhabimbas tasmai nijavyatikaraṃ naralokapālaḥ //
PNc_13.65
tena atha sūnṛta-vacaḥ-śrutaye saḥ pṛṣṭaḥ pṛthvī-tala-āgamana-hetum ajānata īva ākhyātavān smita-sudhā-snapita-oṣṭha-bimbas tasmai nija-vyatikaraṃ nara-loka-pālaḥ //
vidyādharas tad anu saḥ prahito 'pi rājñā naiva svadhāmagamanābhimukho babhūva
pūrvopakāriṇi jane 'nupakṛtya kiṃ cid yānto yad unnatadhiyaḥ kim api trapante //
PNc_13.66
vidyādharas tad anu saḥ prahito 'pi rājñā na eva sva-dhāma-gamana-abhimukho babhūva pūrva-upakāriṇi jane 'nupakṛtya kiṃ cid yānto yad unnata-dhiyaḥ kim api trapante //
deva prasīda samitiḥ kriyatām idānīṃ bhṛtyaḥ svapādarajasām ayam agrayāyī
tasyeti valgu vacanaṃ vacasā maharṣeḥ samrāṭ tataḥ saḥ katham apy urarīcakāra //
PNc_13.67
deva prasīda samitiḥ kriyatām idānīṃ bhṛtyaḥ sva-pāda-rajasām ayam agra-yāyī tasya iti valgu vacanaṃ vacasā maharṣeḥ samrāṭ tataḥ saḥ katham apy urarīcakāra //
vidyādharasainyāgamanam (PNc_p331028)
vidyādhara-sainya-āgamanam
āmandraśaṅkhapaṭahasvanasūcitaṃ prāksainyaṃ kṣaṇān nijam atha smṛtamātram eva
dhautāsipatrabahulāṃśulatopagūḍhaṃ pātālasaṃtamasam asya puro babhūva //
PNc_13.68
ā-mandra-śaṅkha-paṭaha-svana-sūcitaṃ prāksainyaṃ kṣaṇān nijam atha smṛta-mātram eva dhauta-asi-patra-bahula-aṃśu-latā-upagūḍhaṃ pātāla-saṃtamasam asya puro babhūva //
prasthānam (PNc_p331410)
prasthānam
tenopapāditam atho ratham utpātakam adhyāsya kārmukasanāthakaro narendraḥ
vajrāṅkuśaṃ prati sa vaṅkumuniprayuktaḥ prasthānamaṅgalavidhir masṛṇaṃ pratasthe //
PNc_13.69
tena upapāditam atho ratham utpātakam adhyāsya kārmuka-sa-nātha-karo narendraḥ vajrāṅkuśaṃ prati sa vaṅku-muni-prayuktaḥ prasthāna-maṅgala-vidhir masṛṇaṃ pratasthe //
lagnenāṅge yugapad uṭajadvāradeśād adūre paśyantīnāṃ munimṛgadṛśāṃ locanāṃśūtkareṇa
uddāmājikratumakhavidher dīkṣayā saḥ kṣitīśo medhyām eṇatvacam iva dadhan saḥ kṣaṇaṃ lakṣyate sma //
PNc_13.70
lagnena aṅge yugapad uṭaja-dvāra-deśād adūre paśyantīnāṃ muni-mṛga-dṛśāṃ locana-aṃśu-utkareṇa uddāma-āji-kratu-makha-vidher dīkṣayā saḥ kṣiti-īśo medhyām eṇa-tvacam iva dadhan saḥ kṣaṇaṃ lakṣyate sma //
calitayatisamādhi trastasāraṅgaśāvaṃ nibhṛtaśukabhṛtoccair naḍim uḍḍīnabarhi
hariṇamithunamuktānyonyakaṇḍūyanaṃ tan munivanam abhito 'bhūt sainyakolāhalena //
PNc_13.71
calita-yati-samādhi trasta-sāraṅga-śāvaṃ nibhṛta-śuka-bhṛta-uccair naḍim uḍḍīna-barhi hariṇa-mithuna-mukta-anyonya-kaṇḍūyanaṃ tan muni-vanam abhito 'bhūt sainya-kolāhalena //
atha pathi navasāhasāṅkaḥ sa vidyādharair vanditaḥ pramuditamunikanyakāmuktanīvāralājāñjaliḥ
śriyam adhita ramāṅgadenānvitas tūryaghoṣormibhiḥ kulagirikuharapratidhvānaṃ dīrghair nirundhan diśaḥ //
PNc_13.72
atha pathi navasāhasāṅkaḥ sa vidyādharair vanditaḥ pramudita-muni-kanyakā-mukta-nīvāralājāñjaliḥ śriyam adhita ramāṅgadena anvitas tūrya-ghoṣa-ūrmibhiḥ kula-giri-kuhara-pratidhvānaṃ dīrghair nirundhan diśaḥ //
iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye vidyādharā1dhipa-samāgamo nāma trayodaśaḥ sargaḥ
caturdaśaḥ sargaḥ
ākāśārohaṇam (PNc_p333174)
ākāśa-ārohaṇam
athāśramopāntamahīṃ vihāya nemisvanotkaṇṭhitanīlakaṇṭhām
ratho 'sya vidyādharamantraśaktyā rathāṅgapaṇeḥ padam āruroha //
PNc_14.1
athā aśrama-upānta-mahīṃ vihāya nemi-svana-utkaṇṭhita-nīla-kaṇṭhām ratho 'sya vidyādhara-mantra-śaktyā rathāṅgapaṇeḥ padam āruroha //
sasaṃbhramottaṃbhitakarṇatālam ākarṇito dikkaribhiḥ sakaṃpaiḥ
ādhmātaśaṅkhasvanamāṃsalo 'gre tasyodagān maṅgalatūryaghoṣaḥ //
PNc_14.2
sa-saṃbhrama-uttaṃbhita-karṇa-tālam ākarṇito dik-karibhiḥ sa-kaṃpaiḥ ādhmāta-śaṅkha-svana-māṃsalo 'gre tasya udagān maṅgala-tūrya-ghoṣaḥ //
udasya vaktrāṇi nabhasthalena yāntaṃ tam aikṣanta tapasvikanyāḥ
ākarṇavistāritamugdhanetrāḥ patrāntarair āśramapādapānām //
PNc_14.3
udasya vaktrāṇi nabha-sthalena yāntaṃ tam aikṣanta tapasvi-kanyāḥ ākarṇa-vistārita-mugdha-netrāḥ patra-antarair āśrama-pādapānām //
vrajan sa vidyādharavāhinīnāṃ madhye babhau madhyamalokapālaḥ
analpasaundaryasudhaikasūtiḥ śaśīva nakṣatraparamparāṇām //
PNc_14.4
vrajan sa vidyādhara-vāhinīnāṃ madhye babhau madhyama-loka-pālaḥ analpa-saundarya-sudhā-eka-sūtiḥ śaśi īva nakṣatra-paramparāṇām //
kutūhalollolāsitapakṣalekhāny ākṛṣṭakarṇotpalavibhramāṇi
tasminn amuñcyanta nitambinībhir apāṅgavalgīni vilocanāni //
PNc_14.5
kutūhala-ullola-asita-pakṣa-lekhāny ākṛṣṭa-karṇa-utpala-vibhramāṇi tasminn amuñcyanta nitambinībhir apāṅga-valgīni vilocanāni //
ramāṅgadakṛtaṃ varṇanam (PNc_p334684)
ramāṅgada-kṛtaṃ varṇanam
athāntikasthena saś cābhyadhāyi ramāṅgadenettham avantināthaḥ
sahasraśaḥ khe calitāni paśyan vidyādharāṇāṃ purato balāni //
PNc_14.6
atha antikasthena saś ca abhyadhāyi ramāṅgadena ittham avanti-nāthaḥ sahasraśaḥ khe calitāni paśyan vidyādharāṇāṃ purato balāni //
haimaṃ nṛpa syandanam utpatākam ākampi ratnāṅkitaketum ete
sahasraraśmer iva vālakhilyā vidhyādharās te parivārayanti //
PNc_14.7
haimaṃ nṛpa syandanam utpatākam ākampi ratna-aṅkita-ketum ete sahasraraśmer iva vālakhilyā vidhyādharās te parivārayanti //
vrajann amartyapramadāvimuktamandāramālājaṭilāṃsakuṭaḥ
kundacchaṭāpāṇḍusaṭākalāpaḥ kātyāyanīsiṃha ivāvabhāsi //
PNc_14.8
vrajann amartya-pramadā-vimuktamandāra-mālā-jaṭila-aṃsa-kuṭaḥ kunda-cchaṭā-pāṇḍu-saṭākalāpaḥ kātyāyanī-siṃha iva avabhāsi //
prayāṇatūryadhvanir eṣa kiṃ te pātālakukṣipratinādasāndraḥ
ravaḥ prasarpaty uta bhairavo 'yam akālakalpāntapayodharāṇām //
PNc_14.9
prayāṇa-tūrya-dhvanir eṣa kiṃ te pātāla-kukṣi-pratināda-sāndraḥ ravaḥ prasarpaty uta bhairavo 'yam akāla-kalpa-anta-payodharāṇām //
mūle bhuvaḥ kajjaladhūlikalpam ālakṣyate paśya nilīnam etat
nīrandhravidyādharamauliratnaprabhāṅkuraprāśitam andhakāram //
PNc_14.10
mūle bhuvaḥ kajjala-dhūli-kalpam ālakṣyate paśya nilīnam etat nīrandhra-vidyādhara-mauli-ratnaprabhāṅkura-prāśitam andhakāram //
āyāmimālāmaṇikāntidaṇḍair utsārayantaḥ paritas tamāṃsi
amī marunnartitacāmarās te kham ullikhantīva khurais turaṅgāḥ //
PNc_14.11
āyāmi-mālā-maṇi-kānti-daṇḍair utsārayantaḥ paritas tamāṃsi amī marun-nartita-cāmarās te kham ullikhanti iva khurais turaṅgāḥ //
vihasya vidyādharabālikābhiḥ samaṃ vimuktā nayanatribhāgaiḥ
prasthānalājāñjalayas tavaite rathe patākāskhalitāḥ patanti //
PNc_14.12
vihasya vidyādhara-bālikābhiḥ samaṃ vimuktā nayana-tribhāgaiḥ prasthāna-lājāñjalayas tava ete rathe patākāskhalitāḥ patanti //
narendra vidyādharapuṅgavānām ete puraḥ paśya kṛpāṇapaṭṭāḥ
kālāñjanaśyāmatayāśrayante taraṅgatāṃ vyomamahārṇavasya //
PNc_14.13
narendra vidyādhara-puṅgavānām ete puraḥ paśya kṛpāṇa-paṭṭāḥ kāla-añjana-śyāmatayā āśrayante taraṅgatāṃ vyoma-mahā-arṇavasya //
vācālayantyaḥ kakubhāṃ mukhāni nādena jāmbūnadakiṅkiṇīnām
imā vimānāvalayaḥ kathaṃ cid anyonyaruddhaprasarāḥ prayānti //
PNc_14.14
vācālayantyaḥ kakubhāṃ mukhāni nādena jāmbūnada-kiṅkiṇīnām imā vimāna-āvalayaḥ kathaṃ cid anyonya-ruddha-prasarāḥ prayānti //
vātavarṇanam (PNc_p337339)
vāta-varṇanam
ādhūtakārtasvaraketuyaṣtir enāny aśokastabakāruṇāni
ānartayaty eṣa patākinīnāṃ vātaḥ patākāṃśukapallavāni //
PNc_14.15
ādhūta-kārtasvara-ketu-yaṣtir enāny aśoka-stabaka-aruṇāni ānartayaty eṣa patākinīnāṃ vātaḥ patāka-aṃśuka-pallavāni //
nabhaścarāṇāṃ vrajatām amīṣām anyonyapīnāṃsavigharṣaṇena
ullāsitaḥ kuṅkumapāṃsupūraḥ piśaṅgayaty eṣa diśāṃ mukhāni //
PNc_14.16
nabhaś-carāṇāṃ vrajatām amīṣām anyonya-pīna-aṃsa-vigharṣaṇena ullāsitaḥ kuṅkuma-pāṃsu-pūraḥ piśaṅgayaty eṣa diśāṃ mukhāni //
prekṣakastrīvarṇanam (PNc_p337948)
prekṣaka-strī-varṇanam
saratnakāñcīvalayair vilāsasiṃhāsanair manmathapārthivasya
ito nitambair asitekṣaṇānāṃ vyāptāntaraṃ vyoma samāptim eti //
PNc_14.17
sa-ratna-kāñcī-valayair vilāsasiṃhāsanair manmatha-pārthivasya ito nitambair asita-īkṣaṇānāṃ vyāpta-antaraṃ vyoma samāptim eti //
anyonyasaṅghaṭṭavisūtritāni kumudvatīkāntakaropamāni
etāni paśyāmbarataḥ patanti vimānamuktāphalajālakāni //
PNc_14.18
anyonya-saṅghaṭṭa-visūtritāni kumudvatī-kānta-kara-upamāni etāni paśya ambarataḥ patanti vimāna-muktāphala-jālakāni //
etāḥ prayāntyaḥ purato vimānair vivartya bālā mukhapaṅkajāni
apāṅgaviśrāntavilolatārais tvāṃ nātha netrāñjalibhiḥ pibanti //
PNc_14.19
etāḥ prayāntyaḥ purato vimānair vivartya bālā mukha-paṅkajāni apāṅga-viśrānta-vilola-tārais tvāṃ nātha netra-añjalibhiḥ pibanti //
āsām itaḥ satvaragāminīnāṃ gatāgatābhyāṃ maṇikuṇḍalāni
bhindanti vidyādharakāminīnāṃ kapolakālāgurupattrakāni //
PNc_14.20
āsām itaḥ satvara-gāminīnāṃ gatāgatābhyāṃ maṇi-kuṇḍalāni bhindanti vidyādhara-kāminīnāṃ kapola-kālāguru-pattrakāni //
ito mithaḥ pārśvavighaṭṭiteṣu javād vimāneṣu samāpatatsu
āsām itaḥ preṅkhitamadhyaratnavisūtritā hāralatāḥ sphuṭanti //
PNc_14.21
ito mithaḥ pārśva-vighaṭṭiteṣu javād vimāneṣu samāpatatsu āsām itaḥ preṅkhita-madhya-ratnavisūtritā hāra-latāḥ sphuṭanti //
ete gatikṣobhavaśād vadhūnāṃ paśyonmayūkhā maṇikarṇapūrāḥ
itas tale sañcaratām ahīnāṃ nipatya cūḍāmaṇiṣu svananti //
PNc_14.22
ete gati-kṣobha-vaśād vadhūnāṃ paśya unmayūkhā maṇi-karṇa-pūrāḥ itas tale sañcaratām ahīnāṃ nipatya cūḍāmaṇiṣu svananti //
pātālam etan nayanotsavena vicintya śūnyaṃ śaśalāñchanena
ihāṅganābhiḥ svamukhachalena kṛto 'mbare candramayīva sṛṣṭiḥ //
PNc_14.23
pātālam etan nayana-utsavena vicintya śūnyaṃ śaśalāñchanena iha aṅganābhiḥ sva-mukha-chalena kṛto 'mbare candra-mayi īva sṛṣṭiḥ //
ito rasaṃ pallavayanti vīraṃ vidyādharāṇāṃ karavālavallyaḥ
etāś ca śṛṅgāram ito 'ṅganānāṃ dṛśo navendīvaradāmadīrghās //
PNc_14.24
ito rasaṃ pallavayanti vīraṃ vidyādharāṇāṃ karavāla-vallyaḥ etāś ca śṛṅgāram ito 'ṅganānāṃ dṛśo nava-indīvara-dāma-dīrghās //
jhaṭity avāptapratibimbam etat sainyaṃ vilokya sphaṭikāṅgaṇeṣu
savismayaṃ nāgapurāṅganābhir itaḥ kriyante nayanotpalāni //
PNc_14.25
jhaṭity avāpta-pratibimbam etat sainyaṃ vilokya sphaṭika-aṅgaṇeṣu sa-vismayaṃ nāga-pura-aṅga-nābhir itaḥ kriyante nayana-utpalāni //
narendra tasmād gaganāvahagāhitvaddarśanavyagratapasvipaṅkteḥ
dūraṃ havir dhūmasugandhisīmnaḥ sthānād vayaṃ vaṅkumuneḥ pravṛttāḥ //
PNc_14.26
narendra tasmād gagana-avahagāhitvad-darśana-vyagra-tapasvi-paṅkteḥ dūraṃ havir dhūma-sugandhi-sīmnaḥ sthānād vayaṃ vaṅku-muneḥ pravṛttāḥ //
vanavarṇanam (PNc_p340958)
vanavarṇanam
yathāyam abhyeti puro nabhasvān ākṛṣṭanānāvidhapuṣpagandhaḥ
agre tathābhraṃlihabhūruhaṃ naḥ śaṅke vanaṃ dṛkpatham eṣyatīti //
PNc_14.27
yatha āyam abhyeti puro nabhasvān ākṛṣṭa-nānāvidha-puṣpa-gandhaḥ agre tatha ābhraṃliha-bhūruhaṃ naḥ śaṅke vanaṃ dṛk-patham eṣyati iti //
ebhir mahīpāla vimānaratnair agresaraiḥ sambhramamuktamārgaḥ
niṣkampaketur mahatāspadena rathas tavāyaṃ viyati prayāti //
PNc_14.28
ebhir mahīpāla vimāna-ratnair agresaraiḥ sambhrama-mukta-mārgaḥ niṣkampa-ketur mahatā āspadena rathas tava ayaṃ viyati prayāti //
sitaprasūnastabakais tarūṇām eṣā purastārikāntarikṣā
jhaṭity aśeṣaiva nimeṣamātrād unmīlitā paśya vanāntalekhā //
PNc_14.29
sita-prasūna-stabakais tarūṇām eṣā puras-tārikāntarikṣā jhaṭity aśeṣa aiva nimeṣa-mātrād unmīlitā paśya vana-anta-lekhā //
yadīśa vidyādharavāhinīyam ākāśataḥ kiñcidadhaḥ pravṛttā
avaimi citte nihitaṃ tad asyāḥ padaṃ vanālokanakautukena //
PNc_14.30
yadī iśa vidyādhara-vāhini īyam ākāśataḥ kiñ-cid-adhaḥ pravṛttā avaimi citte nihitaṃ tad asyāḥ padaṃ vana-ālokana-kautukena //
eṣā tamālāvalinīlakānter upoḍharāmāmukhahemapadmā
senā vanasyābhimukhaṃ prayāti paśyāmburāser iva jahnukanyā //
PNc_14.31
eṣā tamāla-āvali-nīla-kānter upoḍha-rāmā-mukha-hema-padmā senā vanasya abhimukhaṃ prayāti paśya amburāser iva jahnu-kanyā //
asyāḥ kṣamāpāla vanāntarājer vimānapaṅktiḥ purataḥsthiteyam
ālambate ratnakirīṭalakṣmīṃ maṇiprabhodgīrṇamahendracāpā //
PNc_14.32
asyāḥ kṣamā-pāla vana-anta-rājer vimāna-paṅktiḥ purataḥ-sthita īyam ālambate ratna-kirīṭa-lakṣmīṃ maṇi-prabhā-udgīrṇa-mahendra-cāpā //
ete khalīnakṣataśoṇitāktāḥ paśyendragopaśriyam udvahantaḥ
turaṅgalālājalabindavas te luṭhanti hemadrumapallaveṣu //
PNc_14.33
ete kha-līna-kṣata-śoṇita-aktāḥ paśya indragopa-śriyam udvahantaḥ turaṅga-lālā-jala-bindavas te luṭhanti hema-druma-pallaveṣu //
mandānilāndolitapallavāgrāḥ samagrapuṣpāharaṇodyatābhyaḥ
ito latāḥ pārthiva saṃrabhante lāvaṇyam ādātum ivāṅganābhyaḥ //
PNc_14.34
manda-anila-andolita-pallava-agrāḥ samagra-puṣpa-āharaṇa-udyatābhyaḥ ito latāḥ pārthiva saṃrabhante lāvaṇyam ādātum iva aṅganābhyaḥ //
amūni puṣpāṇi mahīruhāṇām ābhānti līnabhramarodarāṇi
vidyādharīvibhramadarśanārtham uttānitānīva vilocanāni //
PNc_14.35
amūni puṣpāṇi mahīruhāṇām ābhānti līna-bhramara-udarāṇi vidyādharī-vibhrama-darśana-artham uttānitāni iva vilocanāni //
paśyāgravātāyanam etad etya latāgrapuṣpāṇy acinvatīnām
nṛpātibhāreṇa nitambinīnāṃ vimānaratnāni puro namanti //
PNc_14.36
paśya agra-vātāyanam etad etya latā-agra-puṣpāṇy acinvatīnām nṛpa atibhāreṇa nitambinīnāṃ vimāna-ratnāni puro namanti //
śākhāgralagnāsu mahātarūṇāṃ viṭaṅkaratnadyutiśrṅkhalāsu
vilambamānair iva cimbiteyam ito vimānair maṇipañjaraśrīḥ //
PNc_14.37
śākhā-agra-lagnāsu mahā-tarūṇāṃ viṭaṅka-ratna-dyuti-śrṅkhalāsu vilambamānair iva cimbita īyam ito vimānair maṇi-pañjara-śrīḥ //
imāḥ samaṃ prāṇasamair vane 'smin sarvaṛtur lakṣmīnibiḍopagūḍhe
nabhaḥsthitā eva narendra paśya puṣpoccaye loladṛśaḥ pravṛttāḥ //
PNc_14.38
imāḥ samaṃ prāṇa-samair vane 'smin sarva-ṛtur lakṣmī-nibiḍa-upagūḍhe nabhaḥ-sthitā eva narendra paśya puṣpa-uccaye lola-dṛśaḥ pravṛttāḥ //
etāḥ karaiḥ kāñcanapadmagaurair vilāsavatyaḥ sanibandhanāni
haranti puṣpāṇi mahīruhāṇāṃ mṛdūni yūnām iva mānasāni //
PNc_14.39
etāḥ karaiḥ kāñcana-padma-gaurair vilāsavatyaḥ sa-nibandhanāni haranti puṣpāṇi mahīruhāṇāṃ mṛdūni yūnām iva mānasāni //
āsāṃ latāgrastabakotthitāni śikhaṇḍaratnadyuticumbitāni
paśyopariṣṭād alimaṇḍalāni nīlātapatrabhramam ārabhante //
PNc_14.40
āsāṃ latā-agra-stabaka-utthitāni śikhaṇḍa-ratna-dyuti-cumbitāni paśya upariṣṭād ali-maṇḍalāni nīla-ātapatra-bhramam ārabhante //
muñcaty aliḥ puṣpalatām ito 'yam āghrātarāmāmukhapadmagandhaḥ
guṇaprakarṣe hi sadā manāṃsi guṇāntarajñāvatāṃ ramante //
PNc_14.41
muñcaty aliḥ puṣpa-latām ito 'yam āghrāta-rāmā-mukha-padma-gandhaḥ guṇa-prakarṣe hi sadā manāṃsi guṇa-antara-jñāvatāṃ ramante //
lataitayā cūtataroḥ salīlam ānīyamānā natim ānatāṅgyā
paśyotpatatpuṣpaśilīmukheyam ābhāti kandarpadhanurlateva //
PNc_14.42
lata aitayā cūta-taroḥ sa-līlam ānīyamānā natim ānata-aṅgyā paśya utpatat-puṣpa-śilīmukha īyam ābhāti kandarpa-dhanur-lata īva //
bhramaddvirephāvaliloladṛṣṭir līlāvataṃsakriyayonmukhāni
vicetum eṣā kusumāni nālaṃ tarostanāliṅganadohadasya //
PNc_14.43
bhramad-dvirepha-āvali-lola-dṛṣṭir līlā-avataṃsa-kriyaya ūnmukhāni vicetum eṣā kusumāni nālaṃ tarostanāliṅgana-dohadasya //
priyārpitaḥ kāntanipītamuktapurandhribimbādharakānticoraḥ
asyāḥ saratnatviṣi karṇapāśe kim apy aśokastabakaś cakāsti //
PNc_14.44
priya-arpitaḥ kānta-nipīta-muktapurandhri-bimba-adhara-kānti-coraḥ asyāḥ sa-ratna-tviṣi karṇa-pāśe kim apy aśoka-stabakaś cakāsti //
asyā latākṣepavisūtritasya hārasya lagnastanakuṅkumasya
bhraṣṭāḥ kṣitau dāḍimabījamohād ākṣipya muktāḥ kapayaḥ kṣipanti //
PNc_14.45
asyā latā-ākṣepa-visūtritasya hārasya lagna-stana-kuṅkumasya bhraṣṭāḥ kṣitau dāḍima-bīja-mohād ākṣipya muktāḥ kapayaḥ kṣipanti //
nidāghalakṣmīhasitachaṭeyaṃ paryāptakṛṣṇāgurudhūmagandhe
bandhe kacānā navamallikāsyāḥ paśyālinīle paribhāgam eti //
PNc_14.46
nidāgha-lakṣmī-hasita-chaṭa īyaṃ paryāpta-kṛṣṇa-āguru-dhūma-gandhe bandhe kacānā navamallika āsyāḥ paśya ali-nīle paribhāgam eti //
asāv itaḥ pārthiva dantapatram āpāsya haṃsachadapāṇḍu bālā
karoti karṇe navakarṇikāram uttāpitāṣṭāpadaratnaśobhi //
PNc_14.47
asāv itaḥ pārthiva danta-patram āpāsya haṃsa-chada-pāṇḍu bālā karoti karṇe nava-karṇikā-āram uttāpita-aṣṭāpada-ratna-śobhi //
sthito 'yam anto navapallavānāṃ pravālatāmrāṅgulir āyatākṣyāḥ
vyaktiṃ śaraccandrakarojjvalābhir nakhāṃśurekhābhir itaḥ prayāti //
PNc_14.48
sthito 'yam anto nava-pallavānāṃ pravāla-tāmra-aṅgulir āyata-akṣyāḥ vyaktiṃ śarac-candra-kara-ujjvalābhir nakha-aṃśu-rekhābhir itaḥ prayāti //
dhāvatkarā karṇaśirīṣalobhād itas tataḥ sampatati dvirephe
krīḍām iva vyākuladṛṣṭipātā bāleyam abhyasyati kandukasya //
PNc_14.49
dhāvat-karā karṇa-śirīṣa-lobhād itas tataḥ sampatati dvirephe krīḍām iva vyākula-dṛṣṭi-pātā bāla īyam abhyasyati kandukasya //
prāvṛḍvilāsasmitam udvahantī karṇe navaṃ ketakabarham eṣā
priyāvataṃsīkṛtacandralekhā cakāsti kanyeva himācalasya //
PNc_14.50
prāvṛḍ-vilāsa-smitam udvahantī karṇe navaṃ ketaka-barham eṣā priya-avataṃsīkṛta-candra-lekhā cakāsti kanya īva hima-acalasya //
vilokitālekhyakapolabhāgāt plavaṅgaśāve 'dhigate vimānam
itaḥ kadambād anivṛttahastam āste bhayād ālikhiteva tanvī //
PNc_14.51
vilokita-ālekhya-kapola-bhāgāt plavaṅga-śāve 'dhigate vimānam itaḥ kadambād anivṛtta-hastam āste bhayād ālikhita īva tanvī //
puṣpāṇi cinvaty atimuktakasya paśya ślathaṃ keśakalāpam eṣā
aṃse bibhartīva tamālanīlaṃ vilāsavālavyajanaṃ smarasya //
PNc_14.52
puṣpāṇi cinvaty atimuktakasya paśya ślathaṃ keśa-kalāpam eṣā aṃse bibharti iva tamāla-nīlaṃ vilāsa-vāla-vyajanaṃ smarasya //
vimuñcatī cakṣuṣi puṣpadhūlim eṣā gate taṃ prati vallabhasya
citraṃ jhaṭity aśrulavāvakīrṇe dṛśau sapatnyāḥ kaluṣīkaroti //
PNc_14.53
vimuñcatī cakṣuṣi puṣpa-dhūlim eṣā gate taṃ prati vallabhasya citraṃ jhaṭity aśru-lava-avakīrṇe dṛśau sapatnyāḥ kaluṣīkaroti //
madhyacyute bibhrati kiṃśuke 'sminn asrāruṇasyākṛtim aṅkuśasya
asyāḥ stanābhyām adhunā dhṛteyam anaṅgamattadvipakumbhalakṣmīḥ //
PNc_14.54
madhya-cyute bibhrati kiṃśuke 'sminn asra-aruṇasyā akṛtim aṅkuśasya asyāḥ stanābhyām adhunā dhṛta īyam anaṅga-matta-dvipa-kumbha-lakṣmīḥ //
abhyāgatāyāḥ sahasāmunāsyāḥ kandarpasāmrājyadhurodvahena
sugandhibhiḥ pāṭalipādapena puṣpair itaḥ kalpitam ātitheyam //
PNc_14.55
abhyāgatāyāḥ sahasa āmuna āsyāḥ kandarpa-sāmrājya-dhura-udvahena sugandhibhiḥ pāṭali-pādapena puṣpair itaḥ kalpitam ātitheyam //
ārdrāgaseyaṃ gamitā prasādaṃ kṛtapraṇāmāñjalinā priyeṇa
pramṛṣṭabāṣpā sumukhī nakhābhyāṃ cūtāṅkuraṃ mānam ivocchinatti //
PNc_14.56
ārdrāgasa īyaṃ gamitā prasādaṃ kṛta-praṇāma-añjalinā priyeṇa pramṛṣṭa-bāṣpā sumukhī nakhābhyāṃ cūta-aṅkuraṃ mānam iva ucchinatti //
adhyāsate kām api kāntim āsām ete sakundāḥ kabarīkalāpāḥ
kumudvatīkāntakarānuviddhās tamaḥpratānā iva yāminīnām //
PNc_14.57
adhyāsate kām api kāntim āsām ete sa-kundāḥ kabarī-kalāpāḥ kumudvatī-kānta-kara-anuviddhās tamaḥ-pratānā iva yāminīnām //
puṣpāṇi nānāvidhavarṇabhāñji vimānavātāyanato vicitya
yuvāyam indrāyudhavarṇakāntam uttaṃsam asyāḥ sadṛśaḥ karoti //
PNc_14.58
puṣpāṇi nānāvidha-varṇa-bhāñji vimāna-vātāyanato vicitya yuva āyam indrāyudha-varṇa-kāntam uttaṃsam asyāḥ sadṛśaḥ karoti //
paśyeyam udbāhulatāhitaśrīr madhyena naśyattrivalī lateva
vimānataḥ komalam uccinoti vadhūr madhūkaṃ svakapolakānti //
PNc_14.59
paśya iyam udbāhu-latā āhita-śrīr madhyena naśyat-trivalī lata īva vimānataḥ komalam uccinoti vadhūr madhūkaṃ sva-kapola-kānti //
adaḥ sugandhīkuru matprasūnaṃ mukhābjasaugandhyakaṇārpaṇena
ity añcalāsaktalato na yāñcām asyāḥ karotīva saḥ karṇikāraḥ //
PNc_14.60
adaḥ sugandhīkuru mat-prasūnaṃ mukha-abja-saugandhya-kaṇa-arpaṇena ity añcala-āsakta-lato na yāñcām asyāḥ karoti iva saḥ karṇikā-āraḥ //
tathā na cūte navamañjarīyam avāptavaty ātmaguṇaprakarṣam
asyāḥ sakālāgarupatralekhe yathā kapole kamalekṣaṇāyāḥ //
PNc_14.61
tathā na cūte nava-mañjari īyam avāptavaty ātma-guṇa-prakarṣam asyāḥ sa-kālāgaru-patra-lekhe yathā kapole kamala-īkṣaṇāyāḥ //
vahaty aśoko 'yam amartyakāntāpadāhataḥ kāntam alaktakāṅgam
kṛtvā jagaty askhalitāṃ nijājñāṃ skandhe 'rpitaṃ tūṇām iva smareṇa //
PNc_14.62
vahaty aśoko 'yam amartya-kāntāpada-āhataḥ kāntam alaktaka-aṅgam kṛtvā jagaty askhalitāṃ nija-ājñāṃ skandhe 'rpitaṃ tūṇām iva smareṇa //
cireṇa manye bakuladrumo 'yam avāptapāraḥspṛhaṇīyatāyāḥ
arthī karo 'syāḥ sumanaḥsu yasya jāto jitāmartyatarupravālaḥ //
PNc_14.63
cireṇa manye bakula-drumo 'yam avāpta-pāraḥ-spṛhaṇīyatāyāḥ arthī karo 'syāḥ sumanaḥsu yasya jāto jita-amartya-taru-pravālaḥ //
phalaṃ śirīṣeṇa cirād avāptam asyāḥ samagraṃ sukumāratāyāḥ
nirasya gīrvāṇataruprasūnāṃ yad etad uttaṃsitam āyātākṣyā //
PNc_14.64
phalaṃ śirīṣeṇa cirād avāptam asyāḥ samagraṃ sukumāratāyāḥ nirasya gīrvāṇa-taru-prasūnāṃ yad etad uttaṃsitam āyāta-akṣyā //
asyāḥ śrutau campakam ādadhatyāḥ kareṇa muktāvalayāṅkitena
eṣa dvijaḥ svastyayanaṃ virāvair nāsyāḥ karotīti na mañjukaṇṭhaḥ //
PNc_14.65
asyāḥ śrutau campakam ādadhatyāḥ kareṇa muktā-valaya-aṅkitena eṣa dvijaḥ svasty-ayanaṃ virāvair na asyāḥ karoti iti na mañju-kaṇṭhaḥ //
vinyastabandhūkadalī mukhe 'syāḥ svedārdrakālāgarupatravallī
cakāsti saṃdhyātapaleśaśaṅki kalaṅkalekhā śaśalakṣmanīva //
PNc_14.66
vinyasta-bandhūka-dalī mukhe 'syāḥ sveda-ārdra-kālāgaru-patra-vallī cakāsti saṃdhyā-ātapa-leśa-śaṅki kalaṅka-lekhā śaśalakṣmani iva //
etā mitho ruddhavimānamārgā latāgrajaṃ puṣpam anāpnuvantyaḥ
bhavanti bhārānamitāṅgakeṣu baddhābhyasūyāḥ stanamaṇḍaleṣu //
PNc_14.67
etā mitho ruddha-vimāna-mārgā latā-agra-jaṃ puṣpam anāpnuvantyaḥ bhavanti bhārā-namita-aṅgakeṣu baddha-abhyasūyāḥ stana-maṇḍaleṣu //
etāni kāntaiḥ pramadājanasya navapravālāny avataṃsitāni
paśyanti paśya svam ivāptakāntiṃ kapolapālīmaṇidarpaṇeṣu //
PNc_14.68
etāni kāntaiḥ pramadā-janasya nava-pravālāny avataṃsitāni paśyanti paśya svam ivā apta-kāntiṃ kapola-pālī-maṇi-darpaṇeṣu //
yad yad vane 'bhūt kusumaṃ sugandhi vadhūjanais tat tad ito gṛhītam
kṛtsnatrilokīvijayāvataṃsaṃ nirmātum iṣvāsam iva smarasya //
PNc_14.69
yad yad vane 'bhūt kusumaṃ sugandhi vadhū-janais tat tad ito gṛhītam kṛtsna-trilokī-vijaya-avataṃsaṃ nirmātum iṣvāsam iva smarasya //
karṇāvataṃsīkṛtapallavānāṃ vicitrapuṣpābharaṇojjvaleṣu
paśyābhitaḥ pallaviteyam āsām aṅgeṣu sāraṅgadṛśām ṛtuśrīḥ //
PNc_14.70
karṇa-avataṃsīkṛta-pallavānāṃ vicitra-puṣpa-ābharaṇa-ujjvaleṣu paśya abhitaḥ pallavita īyam āsām aṅgeṣu sāraṅga-dṛśām ṛtu-śrīḥ //
svedodabinduchalataḥ kapole vitīrṇamuktārgha iva smarasya
eṇīdṛśāṃ kānta iva pravṛttaḥ śramo 'yam āliṅgitum aṅgalekhām //
PNc_14.71
sveda-udabindu-chalataḥ kapole vitīrṇa-mukta-argha iva smarasya eṇī-dṛśāṃ kānta iva pravṛttaḥ śramo 'yam āliṅgitum aṅga-lekhām //
āsāṃ pṛthusvedakaṇāṅkitāni vaktrāṇi netrotsavam arpayanti
pratyuptamuktāphaladanturāṇi hiraṇyamayānīva saroruhāṇi //
PNc_14.72
āsāṃ pṛthu-sveda-kaṇa-aṅkitāni vaktrāṇi netra-utsavam arpayanti pratyupta-muktāphala-danturāṇi hiraṇya-mayāni iva saroruhāṇi //
etāni paśya cyutapuṣpadhūlivyāluptapakṣmāvalisauṣṭhavāni
śrameṇa kiṃ cin mukulībhavanti sīmantinīnāṃ nayanotpalāni //
PNc_14.73
etāni paśya cyuta-puṣpa-dhūlivyālupta-pakṣma-āvali-sauṣṭhavāni śrameṇa kiṃ cin mukulībhavanti sīmantinīnāṃ nayana-utpalāni //
etāsu sīdanmaṇibandhamūlanilīnalīlāmaṇikaṅkaṇāsu
vilokyatāṃ vyaktim upaiti khedo vidyādharastrījanadorlatāsu //
PNc_14.74
etāsu sīdan-maṇibandha-mūlanilīna-līlā-maṇi-kaṅkaṇāsu vilokyatāṃ vyaktim upaiti khedo vidyādhara-strī-jana-dor-latāsu //
anaṅgakalpadrumamañjarīṇām amoghamantraṃ kusumāyudhasya
bhṛśam yathā puṣpamayī vibhūṣā nāsāṃ tathā ratnamayī vibhāti //
PNc_14.75
anaṅga-kalpadruma-mañjarīṇām amogha-mantraṃ kusumāyudhasya bhṛśam yathā puṣpamayī vibhūṣā nā asāṃ tathā ratnamayī vibhāti //
vanāntam etā vanitā na muktum anekapuṣpaṃ nṛpa śaknuvanti
vimucyate kena nāma sa deśo yatrāsti sāndraḥ sumanaḥpracāraḥ //
PNc_14.76
vana-antam etā vanitā na muktum aneka-puṣpaṃ nṛpa śaknuvanti vimucyate kena nāma sa deśo yatra asti sāndraḥ sumanaḥ-pracāraḥ //
ityujjvale tasya vacaḥprasūne nīte 'pi karṇātithitāṃ vihasya
nṛpo babhūvāstamanāḥ sacitraṃ smṛtāhirājendrasutāvilāsaḥ //
PNc_14.77
ity-ujjvale tasya vacaḥ-prasūne nīte 'pi karṇa-atithitāṃ vihasya nṛpo babhūva astamanāḥ sacitraṃ smṛta-ahi-rājendra-sutā-vilāsaḥ //
puṣpapravālāṅkuramaṇḍalaṃ tat kvaṇadvimānāvalihemaghaṇṭam
vanaṃ vihāyātha samagram agre cacāla vidyādhararājasainyam //
PNc_14.78
puṣpa-pravāla-aṅkura-maṇḍalaṃ tat kvaṇad-vimāna-āvali-hema-ghaṇṭam vanaṃ vihāya atha samagram agre cacāla vidyādhara-rāja-sainyam //
gaṅgāvarṇanam (PNc_p356186)
gaṅgā-varṇanam-
atha pravālādharabimbacumbiparisphuratphenavilāsahāsā
vācālahaṃsāvalikāñcidāmasanāthatīrorunitambabimbā //
PNc_14.79
atha pravāla-adharabimba-cumbiparisphurat-phena-vilāsa-hāsā vācāla-haṃsa-āvalikāñci-dāmasanātha-tīra-ūru-nitambabimbā //
samīravellattaṭahemavallilolaprabhāpiñjaritormilekhā
vilāsamajjatphaṇirājakanyāsaṅkrāntakāntastanakuṅkumeva //
PNc_14.80
samīra-vellat-taṭa-hemavallilola-prabhā-piñjarita-ūrmi-lekhā vilāsa-majjat-phaṇirāja-kanyāsaṅkrānta-kānta-stana-kuṅkuma īva //
nimagnadiṅnāgakapolabhittisantānaniryanmadaveṇikṛṣṇā
tṛtīyanetrānaladhūmavallikalaṅkiteva tripurāntakasya //
PNc_14.81
nimagna-diṅnāga-kapola-bhittisantāna-niryan-mada-veṇi-kṛṣṇā tṛtīya-netra-anala-dhūma-vallikalaṅkita īva tripura-antakasya //
bhārānamadbhogiphaṇāsthitāyāḥ sthalocchaladvīcicayacchalena
uttambhayantīva tale satarkam arkopalastambhaśatāni bhūmeḥ //
PNc_14.82
bhārā-namad-bhogi-phaṇa-āsthitāyāḥ sthala-ucchalad-vīci-cayac-chalena uttam-bhayanti īva tale satarkam arkopala-stambha-śatāni bhūmeḥ //
taṭodgataprāṃśu tamālarājichāyāghanaśyāmalitārdhabhāgā
mūrtis tuṣārācalatulyakāntir umāpatiśrīdharayor ivaikā //
PNc_14.83
taṭa-udgata-prāṃśu tamāla-rājichāyā-ghana-śyāmalita-ardha-bhāgā mūrtis tuṣāra-acala-tulya-kāntir umāpati-śrīdharayor iva ekā //
kādambacañcūddhṛtacakravākīpāriplavavyaktamṛṇālakāṇḍā
caṇḍīdhavonnaddhajaṭāviṭaṅkakṛṣṭendulekhāṅkuradantureva //
PNc_14.84
kādamba-cañcu-uddhṛta-cakravākīpāriplava-vyakta-mṛṇāla-kāṇḍā caṇḍīdhava-unnaddha-jaṭā-viṭaṅkakṛṣṭa-indu-lekhā-aṅkura-dantura īva //
taraṅgabhaṅgojjvalacāmaraśrīr uddaṇḍahemāmburuhātapatrā
puṇyā puro dūrata eva tena trimārgagādṛśyata pārthivena //
PNc_14.85
taraṅga-bhaṅga-ujjvala-cāmara-śrīr uddaṇḍa-hema-amburuha-ātapatrā puṇyā puro dūrata eva tena tri-mārga-ga ādṛśyata pārthivena //
tasyās taṭe 'tha kusumāvacayaśramārtasīmantinīnivahasasmitavīkṣitāyāḥ
vidyādhareṇa vidadhe dhavalormidhautaparyantahemasikate pṛtanāniveśaḥ //
PNc_14.86
tasyās taṭe 'tha kusuma-avacaya-śrama-ārtasīmantinī-nivaha-sasmita-vīkṣitāyāḥ vidyādhareṇa vidadhe dhavala-ūrmi-dhautaparyanta-hema-sikate pṛtanā-niveśaḥ //
tad anu puline sadyo vidyādharaiḥ parikalpitaṃ nrpatir aviśal līlāgāraṃ saḥ sāhasalāñchanaḥ
bhramam ajanayan netrotkīrṇā iti pratibimbitāḥ sitamaṇimaye yasminn anto bahiś ca mṛgīdṛśaḥ //
PNc_14.87
tad anu puline sadyo vidyādharaiḥ parikalpitaṃ nrpatir aviśal līlā-agāraṃ saḥ sāhasalāñchanaḥ bhramam ajanayan netra-utkīrṇā iti pratibimbitāḥ sita-maṇi-maye yasminn anto bahiś ca mṛgīdṛśaḥ //
iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye pātālā1valokano nāma caturdaśaḥ sargaḥ
pañcadaśaḥ sargaḥ
atha sāndragharmajalabindululitatilakaḥ pracakrame
hemakamalasubhage saritaḥ salile nimaṅktum asitekṣaṇājanaḥ //
PNc_15.1
atha sāndra-gharma-jala-bindululita-tilakaḥ pracakrame hema-kamala-subhage saritaḥ salile nimaṅktum asita-īkṣaṇā-janaḥ //
śramam etya muñcata madamburabhasaparirambhalīlayā
evam avadad iva dīrghadṛśaḥ kalahaṃsayūthaninadena jāhnavī //
PNc_15.2
śramam etya muñcata mad-amburabhasa-parirambha-līlayā evam avadad iva dīrgha-dṛśaḥ kalahaṃsa-yūtha-ninadena jāhnavī //
marutāvadhūtakaladhautakamalamakarandagandhinā
ūrmidalanaśiśireṇa balād abalājanasya nunude pariśramaḥ //
PNc_15.3
maruta āvadhūta-kala-dhautakamala-makaranda-gandhinā ūrmi-dalana-śiśireṇa balād abalā-janasya nunude pariśramaḥ //
parividdharekham adhitīraviracitapade vadhūjane
kāntim udavahad amartyasarit taṭarūḍhakāñcanalateva kāṃ cana //
PNc_15.4
parividdha-rekham adhitīraviracita-pade vadhū-jane kāntim udavahad amartya-sarit taṭa-rūḍha-kāñcana-lata īva kāṃ cana //
sitacakṣuṣām asitaratnarucimuṣi mṛṇālinīdale
sthūlajalalavanibhena dadhe navamauktikārdha iva jāhnukanyayā //
PNc_15.5
sita-cakṣuṣām asita-ratnaruci-muṣi mṛṇālinī-dale sthūla-jala-lava-nibhena dadhe nava-mauktika-ardha iva jāhnu-kanyayā //
uditatrapā iva vilāsamasṛṇagamanena subrhuvām
jagmur amarasaritaḥ pulinaṃ sahasā vihāya kalahaṃsapaṅktayaḥ //
PNc_15.6
udita-trapā iva vilāsamasṛṇa-gamanena subrhuvām jagmur amara-saritaḥ pulinaṃ sahasā vihāya kalahaṃsa-paṅktayaḥ //
dhavalābhrakachuritabhittilikhitalalitāṅganālipim
apsu kuvalayadṛśāṃ pratimāḥ sitaratnadarpaṇanibhāsu lebhire //
PNc_15.7
dhavala-abhraka-churita-bhittilikhita-lalita-aṅganā-lipim apsu kuvalaya-dṛśāṃ pratimāḥ sita-ratna-darpaṇa-nibhāsu lebhire //
atha vallabhārpitakarāgranihitanijapāṇipallavāḥ
vārivikacakanakābjarajaḥkapiśormimālam abalā jagāhire //
PNc_15.8
atha vallabha-arpita-kara-agranihita-nija-pāṇi-pallavāḥ vāri-vikaca-kanaka-abja-rajaḥkapiśa-ūrmi-mālam abalā jagāhire //
sudṛśāṃ nimajjya surasindhupayasi niyamasthitair iva
ūrmitaralitamayūkhaśikhair maṇinūpuraiḥ sapadi maunam ādade //
PNc_15.9
sudṛśāṃ nimajjya sura-sindhupayasi niyama-sthitair iva ūrmi-taralita-mayūkha-śikhair maṇi-nūpuraiḥ sapadi maunam ādade //
kucaluptapatralatayātha vigalitavisūtrahārayā
prāpi ratiramaṇavilāsatulā lalitabhruvāṃ jalavihāralīlayā //
PNc_15.10
kuca-lupta-patra-lataya ātha vigalita-visūtra-hārayā prāpi rati-ramaṇa-vilāsa-tulā lalita-bhruvāṃ jala-vihāra-līlayā //
navakuṅkumāruṇapurandhrikucakalaśatāḍitaṃ payaḥ
rāgam abhajata na kasya bhavet sulabhāṅgakhelad abalasya vikriyā //
PNc_15.11
nava-kuṅkuma-aruṇa-purandhrikuca-kalaśa-tāḍitaṃ payaḥ rāgam abhajata na kasya bhavet sulabha-aṅga-khelad abalasya vikriyā //
vikiran vihasya maṇiśṛṅgadhṛtam udakam etya pṛṣṭhataḥ
sācimukulitadṛśā dadṛśe dayito muhur valitakaṇṭham ekayā //
PNc_15.12
vikiran vihasya maṇi-śṛṅgadhṛtam udakam etya pṛṣṭhataḥ sāci-mukulita-dṛśā dadṛśe dayito muhur valita-kaṇṭham ekayā //
pariṇāhavat kucaniṣiddhakaraṇavalanotkadorlatam
lolamukharamaṇikaṅkaṇayā vidadhe jale murajavādyamanyayā //
PNc_15.13
pariṇāhavat kuca-niṣiddhakaraṇa-valana-utka-dor-latam lola-mukhara-maṇi-kaṅkaṇayā vidadhe jale muraja-vādyamanyayā //
hariṇīdṛśo hṛtapurandhrikucakalaśakuṅkumāṅkitā
kṣipram adhijaghanam ūrmilatā śithileva hemaraśanā vididyute //
PNc_15.14
hariṇī-dṛśo hṛta-purandhrikuca-kalaśa-kuṅkuma-aṅkitā kṣipram adhijaghanam ūrmi-latā śithila īva hema-raśanā vididyute //
salilaṃ kirantam avalokya ramaṇam aparāṅganāmukhe
citram aviraladhṛtāśrulave nimimīla kā cid abalā vilocane //
PNc_15.15
salilaṃ kirantam avalokya ramaṇam apara-aṅganā-mukhe citram avirala-dhṛta-aśru-lave nimimīla kā cid abalā vilocane //
drutam atruṭad vibudhasindhunibiḍalaharīkarāhatam
hāravalayam aravindadṛśāṃ kuśalaṃ kuto 'sti guṇināṃ jaḍāntare //
PNc_15.16
drutam atruṭad vibudha-sindhunibiḍa-laharī-kara-āhatam hāra-valayam aravinda-dṛśāṃ kuśalaṃ kuto 'sti guṇināṃ jaḍa-antare //
śuśubhe kayāpi karayantranihitaśucivāridhārayā
muktasitakusumasāyakayā makarāṅkacāpalatayeva bālayā //
PNc_15.17
śuśubhe kaya āpi kara-yantranihita-śuci-vāri-dhārayā mukta-sita-kusuma-sāyakayā makara-aṅka-cāpa-lataya īva bālayā //
pariveṣavibhramaniveśimanasijatuṣāradīdhiteḥ
ko 'pi karakisalaye kamitā vidadhe mṛṇālavalayaṃ mṛgīdṛśaḥ //
PNc_15.18
pariveṣa-vibhrama-niveśimanasi-ja-tuṣāra-dīdhiteḥ ko 'pi kara-kisalaye kamitā vidadhe mṛṇāla-valayaṃ mṛgī-dṛśaḥ //
hṛdayeśamuktajaladhautamalayajavilepanair hriyā
lakṣyanavanakhapadāv aparā nalinīdalena pidadhe payodharau //
PNc_15.19
hṛdaya-īśa-mukta-jala-dhautamalaya-ja-vilepanair hriyā lakṣya-nava-nakha-padāv aparā nalinī-dalena pidadhe payodharau //
abhito 'ṅganāmukhamṛgāṅkam uḍunikarakāntim ādade
kelitaralataruṇīnibiḍastanatāḍite payasi budbudotakaraḥ //
PNc_15.20
abhito 'ṅganā-mukha-mṛgāṅkam uḍu-nikara-kāntim ādade keli-tarala-taruṇī-nibiḍastana-tāḍite payasi budbuda-utakaraḥ //
vidadhe vadhūr nijakarāgragalitamaṇikaṅkaṇāṅkite
meghaśakala iva sendradhanur valayodare nayanam abjinīdale //
PNc_15.21
vidadhe vadhūr nija-kara-agragalita-maṇi-kaṅkaṇa-aṅkite megha-śakala iva sa-indradhanur valaya-udare nayanam abjinī-dale //
asitāñjanāṅkam abhijātakuvalayadṛśāṃ dṛśo 'ntarāt
nīramahṛta na hi śuddhimatāṃ taṭavṛttir āśritakalaṅkamārjane //
PNc_15.22
asita-añjana-aṅkam abhijātakuvalaya-dṛśāṃ dṛśo 'ntarāt nīramahṛta na hi śuddhimatāṃ taṭa-vṛttir āśrita-kalaṅka-mārjane //
taralormilaṅghitanitambaphalakalulitācchavāsaḥ
phenapaṭalam asitābjadṛśaḥ kṣaṇam ekam aṃśukavilāsam ādade //
PNc_15.23
tarala-ūrmi-laṅghita-nitambaphalaka-lulita-accha-vāsaḥ phena-paṭalam asita-abja-dṛśaḥ kṣaṇam ekam aṃśuka-vilāsam ādade //
sudṛśaḥ sphuṭaṃ navanakhāṅkam urasi jaladhatakuṅkume
kāntanihitanayanaṃ pidadhe pṛthuhāratārataralāṃśupallavaḥ //
PNc_15.24
sudṛśaḥ sphuṭaṃ nava-nakha-aṅkam urasi jala-dhata-kuṅkume kānta-nihita-nayanaṃ pidadhe pṛthu-hāra-tāra-tarala-aṃśu-pallavaḥ //
lulitāñjanasya nayanasya sahabhuvam ivekṣituṃ śriyam
lagnajalasaralitair alakair luluṭhe lalāṭataṭasīmni subhruvaḥ //
PNc_15.25
lulita-añjanasya nayanasya saha-bhuvam ivā ikṣituṃ śriyam lagna-jala-saralitair alakair luluṭhe lalāṭa-taṭa-sīmni subhruvaḥ //
dadhatīva kāpi rucim āpa manasijavilāsavallakīm
aṃsavinihitamṛṇālalatātalavarty alābuparivartulastanī //
PNc_15.26
dadhati īva ka āpi rucim āpa manasija-vilāsa-vallakīm aṃsa-vinihita-mṛṇāla-latātala-varty alābu-parivartula-stanī //
salilāhatitruṭitahāraparigalitamauktikabhramāt
mugdhayuvatir aparā nidadhe dṛśam abjinīdalapuṭodabinduṣu //
PNc_15.27
salila-āhati-truṭita-hāraparigalita-mauktika-bhramāt mugdha-yuvatir aparā nidadhe dṛśam abjinī-dala-puṭa-udabinduṣu //
dhavalodarair bhayavaśena taralavalitair vilocanaiḥ
nīlanalinadaladāmadṛśāṃ śapharaiḥ samaṃ suciram apsu babhrame //
PNc_15.28
dhavala-udarair bhaya-vaśena tarala-valitair vilocanaiḥ nīla-nalina-dala-dāma-dṛśāṃ śapharaiḥ samaṃ suciram apsu babhrame //
galitāṅgadā gurutaraṅgadalitamaṇikarṇapūrakāḥ
srastakanakavalayāḥ sudṛśaḥ ślathabandharatnaraśanāś cakāśire //
PNc_15.29
galita-aṅgadā guru-taraṅgadalita-maṇi-karṇa-pūrakāḥ srasta-kanaka-valayāḥ sudṛśaḥ ślatha-bandha-ratna-raśanāś cakāśire //
atikampam ūrmikuṭilabhru bahalanavakuṅkumāruṇam
straiṇakaratalanirastam abhūd upajātakopam iva jāhnavījalam //
PNc_15.30
atikampam ūrmi-kuṭila-bhru bahala-nava-kuṅkuma-aruṇam straiṇa-kara-tala-nirastam abhūd upajāta-kopam iva jāhnavī-jalam //
akarot padaṃ pṛthunitambavilulitajalārdraveṇiṣu
nīralavaśabalagaṇḍatalāsv abalāsu kuṇḍalitakārmukaḥ smaraḥ //
PNc_15.31
akarot padaṃ pṛthu-nitambavilulita-jala-ārdra-veṇiṣu nīra-lava-śabala-gaṇḍa-talāsv abalāsu kuṇḍalita-kārmukaḥ smaraḥ //
cyutaratnabhūṣaṇamarīciracitasuracāpamaṇḍalam
keśakusumaśabalam śuśubhe sudṛśām anaṅgamadadīpanaṃ payaḥ //
PNc_15.32
cyuta-ratna-bhūṣaṇa-marīciracita-sura-cāpa-maṇḍalam keśa-kusuma-śabalam śuśubhe sudṛśām anaṅga-mada-dīpanaṃ payaḥ //
atha tābhir ekatapanīyasarasijasanāthapāṇibhiḥ
śrībhir iva samudatāri tataḥ punaruktacāṭupaṭubhiḥ priyaiḥ saha //
PNc_15.33
atha tābhir eka-tapanīyasarasija-sa-nātha-pāṇibhiḥ śrībhir iva samudatāri tataḥ punarukta-cāṭu-paṭubhiḥ priyaiḥ saha //
sajalāṃśukāntiviśadāṅgajanitanibiḍatrapākulāḥ
vyaktanavanakhapadābharaṇāḥ priyalocanāny aramayan mṛgīdṛśaḥ //
PNc_15.34
sa-jala-aṃśu-kānti-viśada-aṅgajanita-nibiḍa-trapā-ākulāḥ vyakta-nava-nakha-pada-ābharaṇāḥ priya-locanāny aramayan mṛgī-dṛśaḥ //
atha tā gṛhītaśaradindudhavalasicayāḥ prasādhanām
cakrur adhivapur amartyasaritpulinasthalīkanakavallidhāmasu //
PNc_15.35
atha tā gṛhīta-śarad-indudhavala-sicayāḥ prasādhanām cakrur adhivapur amartya-saritpulina-sthalī-kanaka-valli-dhāmasu //
tilakāṅkitāḥ pracurapuṣpaparimalamuco mṛgīdṛśaḥ
ūḍhanavalalitapatralatā dadhur aṅgajopavanarājivibhramam //
PNc_15.36
tilaka-aṅkitāḥ pracura-puṣpaparimala-muco mṛgī-dṛśaḥ ūḍha-nava-lalita-patra-latā dadhur aṅgaja-upavana-rāji-vibhramam //
na cirād alaṅkṛtiviśeṣavihitarucayo 'tipeśalāḥ
lakṣyanavanavarasāḥ śucayaḥ kavipuṅgavoktaya ivāṅganā babhuḥ //
PNc_15.37
na cirād alaṅkṛti-viśeṣavihita-rucayo 'tipeśalāḥ lakṣya-nava-nava-rasāḥ śucayaḥ kavi-puṅgava-uktaya iva aṅganā babhuḥ //
vahati sma nirmalakapolalikhitamṛganābhipatrakam
kāpi nibhṛtamadhupāvalimat kaladhautakokanadakāntam ānanam //
PNc_15.38
vahati sma nirmala-kapolalikhita-mṛganābhi-patrakam ka āpi nibhṛta-madhupa-āvalimat kala-dhauta-koka-nada-kāntam ānanam //
adhikarṇam udgatamayūkhamarakatamanoharodaram
bālam iva madanakalpataror dalam ekayā kanakapatram ādade //
PNc_15.39
adhikarṇam udgata-mayūkhamarakata-manohara-udaram bālam iva madana-kalpataror dalam ekayā kanaka-patram ādade //
dhṛtayāvakāṅkam api kāntavadanaparicumbanocite
rāgamadhurarucake nidadhe dayite ca kā cana cakoralocanā //
PNc_15.40
dhṛta-yāvakāṅkam api kāntavadana-paricumbana-ucite rāga-madhura-rucake nidadhe dayite ca kā cana cakora-locanā //
hariṇāṅkasundaram anekaviśadaguṇagumphitākṛtim
hāram avahad aparā na paraṃ hṛdi kāntam apy asamabāṇadīpanam //
PNc_15.41
hariṇa-aṅka-sundaram anekaviśada-guṇa-gumphita-ākṛtim hāram avahad aparā na paraṃ hṛdi kāntam apy asamabāṇa-dīpanam //
itarā padāṅkam iva mattamadanakariṇo 'likodare
sāndramṛgamadanamaṣīracitaṃ tilakaṃ kuraṅgatilakānanā dadhe //
PNc_15.42
itarā padāṅkam iva mattamadana-kariṇo 'lika-udare sāndra-mṛga-madana-maṣī-racitaṃ tilakaṃ kuraṅga-tilaka-ānanā dadhe //
hṛtasuptahemaśatapatrarucimukulitāṅgulīdale
kā cid itarakarasaṅghaṭitaṃ nidadhe vilāsamaṇikaṅkaṇaṃ kare //
PNc_15.43
hṛta-supta-hema-śata-patraruci-mukulita-aṅgulī-dale kā cid itara-kara-saṅghaṭitaṃ nidadhe vilāsa-maṇi-kaṅkaṇaṃ kare //
uditāsu kāñciguṇamadhyamarakatamarīcisūciṣu
vyaktim alabhata na romalatā smaradīpakajjalaśikhā mṛgīdṛśām //
PNc_15.44
uditāsu kāñci-guṇa-madhyamarakata-marīci-sūciṣu vyaktim alabhata na romalatā smara-dīpa-kajjala-śikhā mṛgī-dṛśām //
sarasāgaseva ramaṇena caraṇanalinānuṣaṅgiṇā
puṣpaśarataralitā dadhire maṇinūpureṇa mṛgalocanā rucim //
PNc_15.45
sarasāgasa īva ramaṇena caraṇa-nalina ānuṣaṅgiṇā puṣpa-śara-taralitā dadhire maṇi-nūpureṇa mṛga-locanā rucim //
dadhatībhir indukarajālaśabalatimirormivibhramam
ūḍhadhavalakusumābhir alaṃ kabarīlatābhir abalāś cakāśire //
PNc_15.46
dadhatībhir indu-kara-jālaśabala-timira-ūrmi-vibhramam ūḍha-dhavala-kusumābhir alaṃ kabarī-latābhir abalāś cakāśire //
priyapāṇipaṅkajadhṛteṣu sakalaśaśibimbabandhuṣu
vaktrakamalam aviloladṛśo maṇidarpaṇeṣu dadṛśuḥ purandhrayaḥ //
PNc_15.47
priya-pāṇi-paṅkaja-dhṛteṣu sakala-śaśi-bimba-bandhuṣu vaktra-kamalam avilola-dṛśo maṇi-darpaṇeṣu dadṛśuḥ purandhrayaḥ //
prakaṭaṃ dadhaj jhaṭiti rāgam alaghum atha vāruṇīṃ prati
kāntinikara iva tigmarucer vanitājano 'bhimukhatāṃ samādade //
PNc_15.48
prakaṭaṃ dadhaj jhaṭiti rāgam alaghum atha vāruṇīṃ prati kānti-nikara iva tigma-rucer vanitā-jano 'bhimukhatāṃ samādade //
udiyāya mānatimiraughavighaṭanapaṭur mano'mbare
bālakuvalayadṛśāṃ viśade śanakair manobhuvakuraṅgalāñchanaḥ //
PNc_15.49
udiyāya māna-timira-aughavighaṭana-paṭur mano-'mbare bāla-kuvalaya-dṛśāṃ viśade śanakair manobhuva-kuraṅga-lāñchanaḥ //
aruṇāṅgulīdalaniruddhanavakanakakośakarṇikaiḥ
sāndramadhuparimalaī ruruce karapaṅkajair atha cakoracakṣuṣām //
PNc_15.50
aruṇa-aṅgulī-dala-niruddhanava-kanaka-kośa-karṇikaiḥ sāndra-madhu-parimalaī ruruce kara-paṅkajair atha cakora-cakṣuṣām //
maṇiśuktiṣu kṣaṇam upoḍhakuvalayasugandhisīdhuṣu
nyasyad asamaśarayantram iva bhramati sma bhṛṅgakulam utsukotsukam //
PNc_15.51
maṇi-śuktiṣu kṣaṇam upoḍhakuvalaya-sugandhi-sīdhuṣu nyasyad asama-śara-yantram iva bhramati sma bhṛṅga-kulam utsuka-utsukam //
ruruce 'limaṇḍalam udaṃśukamalacaṣakopari sthitam
ekam iva ratipater uditaṃ tapanīyadaṇḍam asitoṣṇavāraṇam //
PNc_15.52
ruruce 'li-maṇḍalam udaṃśukamala-caṣaka-upari sthitam ekam iva ratipater uditaṃ tapanīya-daṇḍam asita-uṣṇa-vāraṇam //
vidhṛtā kare priyatamena katipayaśilīmukhānvitā
cittam akṛta vivaśaṃ sudṛśāṃ kusumeṣukārmukalateva vāruṇī //
PNc_15.53
vidhṛtā kare priyatamena katipaya-śilīmukha-anvitā cittam akṛta vivaśaṃ sudṛśāṃ kusuma-iṣu-kārmuka-lata īva vāruṇī //
atirāgiṇi praṇayiṇīva madhuni paricumbitānane
vyaktim alabhata mado hṛdaye pulakaḥ kapolaphalake ca subhruvām //
PNc_15.54
atirāgiṇi praṇayiṇi iva madhuni paricumbita-ānane vyaktim alabhata mado hṛdaye pulakaḥ kapola-phalake ca subhruvām //
pratimāgatendukarajāladhavalitam iva śriyaṃ dadhe
pānanamitamukhamugdhavadhūvigaladvilāsahasitachaṭaṃ madhu //
PNc_15.55
pratimā-gata-indu-kara-jāladhavalitam iva śriyaṃ dadhe pāna-namita-mukha-mugdha-vadhūvigalad-vilāsa-hasita-chaṭaṃ madhu //
madhu kāpi pāṭalakapolataralakaladhautakuṇḍalā
lolanijamukhatuṣārakarapratibimbagarbham abhikārpitaṃ papau //
PNc_15.56
madhu ka āpi pāṭala-kapolatarala-kaladhauta-kuṇḍalā lola-nija-mukha-tuṣāra-karapratibimba-garbham abhika-arpitaṃ papau //
atiraktam āyatatareṇa vilasadasitotpalaśriyā
kāmam apibadaparendumukhī caṣakeṇa sīdhu, nayanena vallabham //
PNc_15.57
atiraktam āyata-tareṇa vilasad-asita-utpala-śriyā kāmam apibad-apara-indu-mukhī caṣakeṇa sīdhu, nayanena vallabham //
agamat trayasya samam eva parimalarasajñatām aliḥ
kalpaviṭapimadhunaḥ pramadā mukhamārutasya vikacotpalasya //
PNc_15.58
agamat trayasya samam eva parimala-rasa-jñatām aliḥ kalpa-viṭapi-madhunaḥ pramadā mukha-mārutasya vikaca-utpalasya //
adharāgracumbanam avāpya kamaladaladīrghacakṣuṣām
śvāsataralam ajaniṣṭa mudā muhurāttalāsyam iva kāpiśāyanam //
PNc_15.59
adhara-agra-cumbanam avāpya kamala-dala-dīrgha-cakṣuṣām śvāsa-taralam ajaniṣṭa mudā muhura-ātta-lāsyam iva kāpiśāyanam //
madam āsavena rameṇa nakhapadam ivārpitaṃ hṛdi
nātiviśadapadabandhamatho navasāhasāṅkacaritaṃ jaguḥ striyaḥ //
PNc_15.60
madam āsavena rameṇa nakha-padam iva arpitaṃ hṛdi na ativiśada-pada-bandhamatho navasāhasāṅkacaritaṃ jaguḥ striyaḥ //
madirārpitādharadalena yuvatir amṛtachaṭopamā
premarasamṛduṣu dīrghadṛśāṃ hṛdayeṣu pallavayati sma manmatham //
PNc_15.61
madirā-arpita-adhara-dalena yuvatir amṛta-chaṭā-upamā prema-rasa-mṛduṣu dīrgha-dṛśāṃ hṛdayeṣu pallavayati sma manmatham //
dayitāhite yuvajanena vilasadatipāṭaladyutau
kāmasuhṛdi vihitaḥ praṇayaḥ prathamaṃ madhuny adharapallave tataḥ //
PNc_15.62
dayitā-hite yuva-janena vilasad-atipāṭala-dyutau kāma-suhṛdi vihitaḥ praṇayaḥ prathamaṃ madhuny adhara-pallave tataḥ //
avadhūtamānamadhupānarasarabhasataḥ prasannatām
prāpur atipṛthudṛśāṃ sahasā hṛdayāni cācchamaṇibhājanāni ca //
PNc_15.63
avadhūta-māna-madhupānarasa-rabhasataḥ prasannatām prāpur atipṛthudṛśāṃ sahasā hṛdayāni ca accha-maṇi-bhājanāni ca //
dayitām anaṅgamadasūtim asitanalināvataṃsakām
sāndraruciyuvajano madirāṃ paricumbati sma na paraṃ vadhūm api //
PNc_15.64
dayitām anaṅga-mada-sūtim asita-nalina-avataṃsakām sāndra-ruci-yuva-jano madirāṃ paricumbati sma na paraṃ vadhūm api //
anayan sahaiva śithilatvam ubhayam ubhayena yoṣitām
vrīḍam aruṇarucinā madhunā maṇikāñcidāma ca kareṇa kāminaḥ //
PNc_15.65
anayan saha eva śithilatvam ubhayam ubhayena yoṣitām vrīḍam aruṇa-rucinā madhunā maṇi-kāñci-dāma ca kareṇa kāminaḥ //
sudṛśāṃ madād atha parisrud aruṇitasitodarāḥ karāt
petur amarasaritaḥ puline maṇiśuktayaḥ priyatame ca dṛṣṭayaḥ //
PNc_15.66
sudṛśāṃ madād atha parisrud aruṇita-sita-udarāḥ karāt petur amara-saritaḥ puline maṇi-śuktayaḥ priyatame ca dṛṣṭayaḥ //
navapallavāruṇam uvāha dhṛtataruṇavāruṇīmadaḥ
rāgam atha śucini gaṇḍatale nayanodare ca madirekṣanājanaḥ //
PNc_15.67
nava-pallava-aruṇam uvāha dhṛta-taruṇa-vāruṇīmadaḥ rāgam atha śucini gaṇḍa-tale nayana-udare ca madirā-īkṣanā-janaḥ //
aparisphuṭoktilalitāsu madamukuladīrghadṛṣṭiṣu
tāsu śabalakusumāṃsalasatkabarīlatāsu padam ādadhe smaraḥ //
PNc_15.68
aparisphuṭa-ukti-lalitāsu mada-mukula-dīrgha-dṛṣṭiṣu tāsu śabala-kusuma-aṃsa-lasatkabarī-latāsu padam ādadhe smaraḥ //
āpānabhūr avasitāsavarāgadīrghasendīvarasphaṭikaśuktiśatā cakāse
kautūhalān madavilolavadhūvilāsavyālokanonmiṣitavaktraparampareva //
PNc_15.69
āpāna-bhūr avasita-āsava-rāga-dīrghasa-indīvara-sphaṭika-śukti-śatā cakāse kautūhalān mada-vilola-vadhū-vilāsavyālokana-unmiṣita-vaktra-parampara īva //
aviralamaṇidīpoddyotadūrāpasarpattimiram amarasindhoḥ kūlakacchaṃ praviśya
atha samamasunāthais tāḥ salīlaṃ niṣeduḥ sarasakanakajambūpallavaprastareṣu //
PNc_15.70
avirala-maṇi-dīpa-uddyota-dūra-apasarpattimiram amara-sindhoḥ kūla-kacchaṃ praviśya atha samamasunāthais tāḥ salīlaṃ niṣeduḥ sarasa-kanaka-jambū-pallava-prastareṣu //
sāndronmīlatsaurabhāṇy udvahantyo vidyullekhapiṅgalāny aṅkāni
lakṣmīṃ hemāmbhojamālā ivāpuḥ sāraṅgākṣyaḥ preyasāṃ kaṇṭhalagnāḥ //
PNc_15.71
sāndra-unmīlat-saurabhāṇy udvahantyo vidyul-lekha-piṅgalāny aṅkāni lakṣmīṃ hema-ambhoja-mālā ivā apuḥ sāraṅga-akṣyaḥ preyasāṃ kaṇṭha-lagnāḥ //
tato visūtracyutahārayaṣṭiḥ śīrṇāṅgado bhaṅgurakarṇapūraḥ
madena sadyo madirekṣaṇānāṃ ratotsavaḥ pallavito babhūva //
PNc_15.72
tato visūtra-cyuta-hāra-yaṣṭiḥ śīrṇa-aṅgado bhaṅgura-karṇa-pūraḥ madena sadyo madirā-īkṣaṇānāṃ rata-utsavaḥ pallavito babhūva //
nānāṅgarāgaśabale ślathabandhaloladhammillamālyakusumaprakarāvakīrṇe
puṣpeṣutalpe iva vakṣasi vallabhānāṃ nidrām avāpur atha tāḥ surataśrameṇa //
PNc_15.73
nānā-aṅga-rāga-śabale ślatha-bandha-loladhammilla-mālya-kusuma-prakara-avakīrṇe puṣpa-iṣu-talpe iva vakṣasi vallabhānāṃ nidrām avāpur atha tāḥ surata-śrameṇa //
kandarpasya trilokīhaṭhavijayamahāsāhasotsāhahetur dhunvaṃs tatpakṣmadhūlivyatikarakapiśaḥ kāñcanāmbhoruhāṇi
tanvānas tīrarūḍhatridaśatarulatālāsyam ālasyabhājāṃ tāsāṃ saṃbhogakeliklamabharam aharajjāhnavīvīcivātaḥ //
PNc_15.74
kandarpasya trilokī-haṭha-vijaya-mahā-sāhasa-utsāha-hetur dhunvaṃs tat-pakṣma-dhūli-vyatikara-kapiśaḥ kāñcana-ambhoruhāṇi tanvānas tīra-rūḍha-tridaśa-taru-latā-lāsyam ālasya-bhājāṃ tāsāṃ saṃbhoga-keli-klama-bharam aharaj-jāhnavī-vīci-vātaḥ //
iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye pātāla-gaṅgā2vagāhano nāma pañcadaśaḥ sargaḥ
ṣoḍaśaḥ sargaḥ
atrāntare nabhaḥsindhupulinaṃ prāpa pāṭalā
dadhaty anaṅgalekhena lāñchitaṃ pāṇipallavam //
PNc_16.1
atra antare nabhaḥ-sindhupulinaṃ prāpa pāṭalā dadhaty anaṅga-lekhena lāñchitaṃ pāṇi-pallavam //
maṇipragrīvakodgīrṇaśunāsīraśarāsanam
apaśyad gaganollekhi tatra sphaṭikaveśma sā //
PNc_16.2
maṇi-pragrīvaka-udgīrṇaśunāsīra-śarāsanam apaśyad gagana-ullekhi tatra sphaṭika-veśma sā //
tadindranīladvāre sā hemavetrākule babhau
śliṣyantī sataḍillekhe lekhevendoḥ payomuci //
PNc_16.3
tad-indranīla-dvāre sā hema-vetra-ākule babhau śliṣyantī sa-taḍil-lekhe lekha īva indoḥ payomuci //
ratnavātāyanasthasya tiṣṭhan pārśve mahīpateḥ
dvāḥsthaṃ kim api pṛcchantīṃ tām aikṣata ramāṅgadaḥ //
PNc_16.4
ratna-vātāyana-sthasya tiṣṭhan pārśve mahīpateḥ dvāḥ-sthaṃ kim api pṛcchantīṃ tām aikṣata ramāṅgadaḥ //
antaḥ praveśayām āsa saś ca tām āttasaṃbhramaḥ
yayau sā ca viśāṃpatyur locanāmṛtavartitām //
PNc_16.5
antaḥ praveśayām āsa saś ca tām ātta-saṃbhramaḥ yayau sā ca viśāṃpatyur locana-amṛta-vartitām //
sitāśmaharmyam uttuṅgaṃ jhaṭity adhiruroha sā
ānandakandalīcittam atyacchaṃ pārthivasya ca //
PNc_16.6
sita-aśma-harmyam uttuṅgaṃ jhaṭity adhiruroha sā ānanda-kandalī-cittam atyacchaṃ pārthivasya ca //
kṣiticumbitahāraṃ sā praṇanāma mahībhuje
ramāṅgadaṃ karagrāhasauhārdye pātratāṃ nayat //
PNc_16.7
kṣiti-cumbita-hāraṃ sā praṇanāma mahībhuje ramāṅgadaṃ kara-grāhasauhārdye pātratāṃ nayat //
nṛpeṇa svayam uktāpi ita ehy ehi pāṭale
tallīlāmaṇiparyaṅkasavidhe niṣasāda sā //
PNc_16.8
nṛpeṇa svayam ukta āpi ita ehy ehi pāṭale tal-līlā-maṇi-paryaṅkasavidhe niṣasāda sā //
pāṭalāvākyam (PNc_p382750)
pāṭalā-vākyam
kṛtasambhāṣaṇā sātha tenāvanimanobhuvā
ity avocata dantāṃśuśabalādharapallavā //
PNc_16.9
kṛta-sambhāṣaṇā sa ātha tena avani-manobhuvā ity avocata danta-aṃśuśabala-adhara-pallavā //
mudritasmarasaundaryavāntā netrāmṛtachaṭā
iyaṃ mūrtir mahārāja kaccit kuśalinī tava ? //
PNc_16.10
mudrita-smara-saundaryavāntā netra-amṛta-chaṭā iyaṃ mūrtir mahārāja kaccit kuśalinī tava ? //
katham etāṃ praviṣṭās tvaṃ bhūmim atyantadurgamām
na kasya vismayāyeyaṃ śaktir atyadbhutā tava //
PNc_16.11
katham etāṃ praviṣṭās tvaṃ bhūmim atyanta-durgamām na kasya vismayāya iyaṃ śaktir atyadbhutā tava //
deva vidyādharaḥ ko 'pi śāpān nirmocitas tvayā
ity amandaḥ pravādo 'tra tat ko 'py asi namo 'stu te //
PNc_16.12
deva vidyādharaḥ ko 'pi śāpān nirmocitas tvayā ity amandaḥ pravādo 'tra tat ko 'py asi namo 'stu te //
aho guṇena rājendra yena kenāpi gṛhyase
yad evaṃ kliśyase tasyāḥ phaṇīndraduhituḥ kṛte //
PNc_16.13
aho guṇena rāja-indra yena kena api gṛhyase yad evaṃ kliśyase tasyāḥ phaṇi-indra-duhituḥ kṛte //
nāyakavākyam (PNc_p384085)
nāyakavākyam
atha vidrumatāmrauṣṭhaluṭhaddaśanadīdhitiḥ
smitvā vasumatīnāthas tām iti pratyabhāṣata //
PNc_16.14
atha vidruma-tāmra-oṣṭhaluṭhad-daśana-dīdhitiḥ smitvā vasumatī-nāthas tām iti pratyabhāṣata //
kadācit pāṭale kaccid bhujaṅgapatikanyakā
smaraty asmān sakhīsvairasaṅkathāsv antarāntarā //
PNc_16.15
kadācit pāṭale kaccid bhujaṅga-pati-kanyakā smaraty asmān sakhī-svairasaṅkathāsv antara-antarā //
kim anaṅgavatī vakti brūte mālyavatī ca kim
apy asty ahipure 'smākaṃ kiṃvadantī kiyaty api //
PNc_16.16
kim anaṅgavatī vakti brūte mālyavatī ca kim apy asty ahi-pure 'smākaṃ kiṃ-vadantī kiyaty api //
phaṇirājasutākarṇaṃ kaccit prāpayya madvacaḥ
vihito ratnacūḍena śukarūpaviparyayaḥ //
PNc_16.17
phaṇi-rāja-sutā-karṇaṃ kac-cit prāpayya mad-vacaḥ vihito ratnacūḍena śuka-rūpa-viparyayaḥ //
kim āgatāsi kiṃ caivaṃ parimlāneva lakṣyase
nivedaya drutaṃ yan me kim apy āśaṅkate manaḥ //
PNc_16.18
kim āgata āsi kiṃ ca evaṃ parimlāna īva lakṣyase nivedaya drutaṃ yan me kim apy āśaṅkate manaḥ //
lekhārpaṇam (PNc_p385419)
lekha-arpaṇam
iti pṛṣṭavate tasmai sāndrapremārdracetase
kandarpadīpanaṃ lekham arpayām āsa pāṭalā //
PNc_16.19
iti pṛṣṭavate tasmai sāndra-prema-ardra-cetase kandarpa-dīpanaṃ lekham arpayām āsa pāṭalā //
tam āttaṃ vācayety uktvā paramārakulodvahaḥ
ramāṅgadasya cikṣepa sambhramottānite kare //
PNc_16.20
tam āttaṃ vācaya ity uktvā paramāra-kula-udvahaḥ ramāṅgadasya cikṣepa sambhrama-uttānite kare //
taṃ hemakadalīpatrakastūrilikhitākṣaram
so 'vadhāryātha tasyāgre vyaktavāg ity avāacayat //
PNc_16.21
taṃ hema-kadalī-patrakastūri-likhita-akṣaram so 'vadhārya atha tasya agre vyakta-vāg ity avāacayat //
śaśiprabhālekhaḥ (PNc_p386235)
śaśiprabhā-lekhaḥ
svasti sthitasya svaḥsindhutīre phaṇipurasthayā
idaṃ madhyamalokendor mālyavatyā nivedyate //
PNc_16.22
svasti sthitasya svaḥ-sindhutīre phaṇi-pura-sthayā idaṃ madhyama-loka-indor mālyavatyā nivedyate //
yadaivāsmatsakhī vindhye tvayā rājan vyayujyata
tadaiveyaṃ kuraṅgīva viddhā hṛdi manobhuvā //
PNc_16.23
yada aiva asmat-sakhī vindhye tvayā rājan vyayujyata tada aiva iyaṃ kuraṅgi īva viddhā hṛdi manobhuvā //
dṛṣṭiḥ sarvatra rājendoḥ sudhāniṣyandinī tava
jātā śaśiprabhāyāṃ tu saiva hālāhalachaṭā //
PNc_16.24
dṛṣṭiḥ sarvatra rāja-indoḥ sudhā-niṣyandinī tava jātā śaśiprabhāyāṃ tu sa aiva hālāhala-chaṭā //
na vinodayituṃ śakyam eṣā kenāpi vastunā
vineśa tava karpūraśītayā saṅgamāśayā //
PNc_16.25
na vinodayituṃ śakyam eṣā kena api vastunā vinā īśa tava karpūraśītayā saṅgama-āśayā //
tvaddarśanopakāriṇyāḥ karoty ekāvalīm iva
iyaṃ pakṣmāgravartyaśrupṛṣatachadmanā dṛśaḥ //
PNc_16.26
tvad-darśana-upakāriṇyāḥ karoty eka-āvalīm iva iyaṃ pakṣma-agravarty-aśrupṛṣata-chadmanā dṛśaḥ //
vakti vyaktāśrulekhena nihitena karodare
iyam āpāṇḍugaṇḍena smaratāpamukhendunā //
PNc_16.27
vakti vyakta-aśru-lekhena nihitena kara-udare iyam ā-pāṇḍu-gaṇḍena smara-tāpa-mukha-indunā //
śirīṣād api mṛdvaṅgī kveyam āyātalocanā
eṣa kva ca kukūlāgnikarkaśo madanajvaraḥ //
PNc_16.28
śirīṣād api mṛdv-aṅgī kva iyam āyāta-locanā eṣa kva ca kukūla-agnikarkaśo madana-jvaraḥ //
neyaṃ pravālaśayyāyāṃ nāpi prāleyaveśmani
na cendumaṇiparyaṅke sakhī nirvṛtim eti naḥ //
PNc_16.29
na iyaṃ pravāla-śayyāyāṃ na api prāleya-veśmani na ca indu-maṇi-paryaṅke sakhī nirvṛtim eti naḥ //
nisargaraktam etasyāḥ sakhījanam ivādharam
nayanti kim api mlānim uṣṇā niḥśvasitormayaḥ //
PNc_16.30
nisarga-raktam etasyāḥ sakhī-janam iva adharam nayanti kim api mlānim uṣṇā niḥśvasita-ūrmayaḥ //
aratitvam avāpyāmbhaḥkaṇikeva vighūrṇate
eṣā kamalinīpatraśayyāyām āyatekṣaṇā //
PNc_16.31
aratitvam avāpya ambhaḥkaṇika īva vighūrṇate eṣā kamalinī-patraśayyāyām āyata-īkṣaṇā //
asyāḥ smarāgnisantaptaṃ vapuḥ śaśikalāmṛdu
nīrandhragharmasalilachaleneva vilīyate //
PNc_16.32
asyāḥ smara-agni-santaptaṃ vapuḥ śaśi-kalā-mṛdu nīrandhra-gharma-salilachalena iva vilīyate //
kṛśatām aṅgake gāḍham asyāḥ kusumakomale
āropayati puṣpeṣu maurvīm iva śarāsane //
PNc_16.33
kṛśatām aṅgake gāḍham asyāḥ kusuma-komale āropayati puṣpeṣu maurvīm iva śarāsane //
dhṛtayā hṛdi bāleyaṃ vitīrṇaharicandane
nirvāṇam eti bhavataḥ kathayā na jalārdrayā //
PNc_16.34
dhṛtayā hṛdi bāla īyaṃ vitīrṇa-hari-candane nirvāṇam eti bhavataḥ kathayā na jala-ardrayā //
ākarṇakṛṣṭakodaṇḍastvāṃ vinā niśitaiḥ śaraiḥ
bhinatty aṅgam anaṅgo 'syāḥ kṣitiś cetasi kāpi me //
PNc_16.35
ākarṇa-kṛṣṭa-kodaṇḍastvāṃ vinā niśitaiḥ śaraiḥ bhinatty aṅgam anaṅgo 'syāḥ kṣitiś cetasi ka āpi me //
iyam atyacchahṛdaye dadhaty atisuvṛttatām
bālā māṇikyamukure vimukhī saṃmukhī tvayi //
PNc_16.36
iyam atyaccha-hṛdaye dadhaty atisuvṛttatām bālā māṇikya-mukure vimukhī saṃmukhī tvayi //
eṣā śikheva dīpasya mugdhā dagdhadaśāśrayā
smarānilaparāmarśād itaś cetaś ca vepate //
PNc_16.37
eṣā śikha īva dīpasya mugdhā dagdha-daśa-āśrayā smara-anila-parāmarśād itaś ca itaś ca vepate //
iyam indudyutiharaṃ yuktam atyāyatair guṇaiḥ
mṛṇālavalayaṃ haste vahati tvāṃ ca cetasi //
PNc_16.38
iyam indu-dyuti-haraṃ yuktam atyāyatair guṇaiḥ mṛṇāla-valayaṃ haste vahati tvāṃ ca cetasi //
anaṅgatāpavaty asyā nikāmasarasaṃ hṛdi
saṅkucaty abjinīpatraṃ na tu tvatpremapallavaḥ //
PNc_16.39
anaṅga-tāpavaty asyā nikāma-sarasaṃ hṛdi saṅkucaty abjinī-patraṃ na tu tvat-prema-pallavaḥ //
kriyate valayenāsyā maṇibandhe gatāgatam
kārśyāgrabhūmim āptāyās tvayy antaḥkaraṇena ca //
PNc_16.40
kriyate valayena asyā maṇibandhe gatāgatam kārśya-agra-bhūmim āptāyās tvayy antaḥkaraṇena ca //
jāyate peśalam api prāyo vastv anyathāpadi
prāpto mṛṇālahāro 'pi yad asyā dāhahetutām //
PNc_16.41
jāyate peśalam api prāyo vastv anyathā āpadi prāpto mṛṇāla-hāro 'pi yad asyā dāha-hetutām //
nihitāḥ sāsramālībhir lavalīpākapāṇḍunī
asyāḥ stanataṭe bhāraḥ paraṃ vānīrapallavāḥ //
PNc_16.42
nihitāḥ sāsramālībhir lavalīpāka-pāṇḍunī asyāḥ stana-taṭe bhāraḥ paraṃ vānīra-pallavāḥ //
na candanena nośīravāriṇā na jalārdrayā
nāsyāḥ puṭakinīpatraiḥ śamam eti smarajvaraḥ //
PNc_16.43
na candanena na uśīravāriṇā na jala-ardrayā na asyāḥ puṭakinī-patraiḥ śamam eti smara-jvaraḥ //
kiṃ cāparam tvam etasyā hṛdayasyādhidevatā
yatas tvanmayam evaiṣā viśvaṃ viśveśa paśyati //
PNc_16.44
kiṃ ca aparam tvam etasyā hṛdayasya adhidevatā yatas tvan-mayam eva eṣā viśvaṃ viśveśa paśyati //
ratnacūḍopanītena sandeśena tavādhunā
iyam ucchvasitā kim cit sudhāgaṇḍūṣabandhunā //
PNc_16.45
ratnacūḍā-upanītena sandeśena tava adhunā iyam ucchvasitā kim cit sudhā-gaṇḍūṣa-bandhunā //
tāvad āgaccha vegena gṛhītvā hemapaṅkajam
anaṅgavidhunā yāvad iyaṃ śvasiti naḥ sakhī //
PNc_16.46
tāvad āgaccha vegena gṛhītvā hema-paṅkajam anaṅga-vidhunā yāvad iyaṃ śvasiti naḥ sakhī //
nāyakasya pratisandeśaḥ (PNc_p392670)
nāyakasya pratisandeśaḥ
evam ākarṇya lalitaṃ lekhārtham atha pārthivaḥ
udbhinnasāndrapulakaḥ pāṭalām ity avocata //
PNc_16.47
evam ākarṇya lalitaṃ lekha-artham atha pārthivaḥ udbhinna-sāndra-pulakaḥ pāṭalām ity avocata //
yathā sakhī vaḥ kim api prapannā vidhurāṃ daśām
tathā tvam api mām evaṃ pāṭale kiṃ na paśyasi ? //
PNc_16.48
yathā sakhī vaḥ kim api prapannā vidhurāṃ daśām tathā tvam api mām evaṃ pāṭale kiṃ na paśyasi ? //
tad gaccha tāṃ śaśimukhīm āśvāsayitum arhasi
vayam ete ca hemābjam ānetuṃ prayatāmahe //
PNc_16.49
tad gaccha tāṃ śaśi-mukhīm āśvāsayitum arhasi vayam ete ca hema-abjam ānetuṃ prayatāmahe //
tathā kāryaṃ na vandhyaḥ syād yathā mama manorathaḥ
vaktavyā mālyavatyaivaṃ madgirā valguvādini //
PNc_16.50
tathā kāryaṃ na vandhyaḥ syād yathā mama manorathaḥ vaktavyā mālyavatya aivaṃ mad-girā valgu-vādini //
pāṭalāprayāṇam (PNc_p393762)
pāṭalā-prayāṇam
āvṛttidattasandeśāsā tataḥ pṛthivībhujā
phaṇirājendranagarīṃ tvaritam pāṭalā yayau //
PNc_16.51
āvṛtti-datta-sandeśāsā tataḥ pṛthivībhujā phaṇirājendra-nagarīṃ tvaritam pāṭalā yayau //
prasthānaśaṃsī sahasā tasyātha pṛthivīpateḥ
pralayāmbudharadhvānadhīraṃ dadhvāna dundubhiḥ //
PNc_16.52
prasthāna-śaṃsī sahasā tasya ātha pṛthivīpateḥ pralaya-ambudhara-dhvānadhīraṃ dadhvāna dundubhiḥ //
vidyādharastrīpuruṣavarṇanam (PNc_p394320)
vidyādhara-strī-puruṣa-varṇanam
nadann utkampimanasāṃ sa vidyādharayoṣitām
ninye priyapariṣvaṅgaślathatām atha dorlatāḥ //
PNc_16.53
nadann utkampi-manasāṃ sa vidyādhara-yoṣitām ninye priya-pariṣvaṅgaślathatām atha dor-latāḥ //
kathaṃ cit prāṇanāthasya mukhādharapallavam
bālā vyaghaṭayat kā cit kācid urasaś ca payodharau //
PNc_16.54
kathaṃ cit prāṇa-nāthasya mukha-adhara-pallavam bālā vyaghaṭayat kā cit kācid urasaś ca payodharau //
śanair babandha jaghane nakhāṅkavati mekhalām
kāpi smitamukhī kānte tiryagarpitalocanā //
PNc_16.55
śanair babandha jaghane nakha-aṅkavati mekhalām ka āpi smita-mukhī kānte tiryag-arpita-locanā //
dṛṣṭiṃ dāsyanti me sakhyaḥ khaṇḍite dantavāsasi
kim atra kṛtyam ity anyā kim api vyākulābhavat //
PNc_16.56
dṛṣṭiṃ dāsyanti me sakhyaḥ khaṇḍite danta-vāsasi kim atra kṛtyam ity anyā kim api vyākula ābhavat //
kā cit paryaṅkam ālokya sālaktakapadāṅkitam
anyonyārpitanetrābhir vayasyābhir ahasyata //
PNc_16.57
kā cit paryaṅkam ālokya sālaktaka-pada-aṅkitam anyonya-arpita-netrābhir vayasyābhir ahasyata //
ekā māṇikyakaṭakaṃ karāgracyutam ādade
hṛdayaṃ puṣpacāpena madhye viddham ivātmanaḥ //
PNc_16.58
ekā māṇikya-kaṭakaṃ kara-agra-cyutam ādade hṛdayaṃ puṣpacāpena madhye viddham ivā atmanaḥ //
cumbanakliṣṭabimbauṣṭhaṃ jāgarāruṇalocanam
mukhāmbhojaṃ dṛśānyonaṃ vilāsibhir apīyata //
PNc_16.59
cumbana-kliṣṭa-bimba-oṣṭhaṃ jāgara-aruṇa-locanam mukha-ambhojaṃ dṛśa ānyonaṃ vilāsibhir apīyata //
ratnavatīṃ prati gamanam (PNc_p396194)
ratnavatīṃ prati gamanam
so 'tha pravavṛte gantuṃ vidyādharabalānvitaḥ
rathena rathinām agryaḥ purīṃ ratnavatīm prati //
PNc_16.60
so 'tha pravavṛte gantuṃ vidyādhara-bala-anvitaḥ rathena rathinām agryaḥ purīṃ ratnavatīm prati //
ratnacūḍasamāgamaḥ (PNc_p396509)
ratnacūḍa-samāgamaḥ
tataḥ phaṇikumārena ratnacūḍena sa adhvani
samagaṃsta jagatpūjyaḥ pūṣā darśa ivendunā //
PNc_16.61
tataḥ phaṇi-kumārena ratnacūḍena sa adhvani samagaṃsta jagat-pūjyaḥ pūṣā darśa iva indunā //
sas tasyopayānīcakre dikcakraskhalitadhvanim
acchinnadānaniṣyandam ātmānam iva vāraṇam //
PNc_16.62
sas tasya upayānīcakre dik-cakra-skhalita-dhvanim acchinna-dāna-niṣyandam ātmānam iva vāraṇam //
nṛpasya dīpikākṛtyaṃ cakrire timiracchidaḥ
puraḥ prasarpattatsainyaphaṇāratnāṃśusūcayaḥ //
PNc_16.63
nṛpasya dīpikā-kṛtyaṃ cakrire timira-cchidaḥ puraḥ prasarpat-tat-sainyaphaṇā-ratna-aṃśu-sūcayaḥ //
kiyatāpy atha kālena santataiḥ saḥ prayāṇakaiḥ
prapede kusumāśleṣasugandhipavanaṃ vanam //
PNc_16.64
kiyata āpy atha kālena santataiḥ saḥ prayāṇakaiḥ prapede kusuma-āśleṣasugandhi-pavanaṃ vanam //
dūtaprasthāpanam (PNc_p397619)
dūta-prasthāpanam
asurādhipatiṃ sāmnā yācituṃ hemapaṅkajam
sthitvā sas tatra purato visasarja ramāṅgadam //
PNc_16.65
asura-adhipatiṃ sāmnā yācituṃ hema-paṅkajam sthitvā sas tatra purato visasarja ramāṅgadam //
saś ca trijagataḥ sāram ādāyaiva vinirmitām
uttuṅgaratnaprāsādāṃ prāpa ratnavatīṃ purīm //
PNc_16.66
saś ca tri-jagataḥ sāram ādāya eva vinirmitām uttuṅga-ratna-prāsādāṃ prāpa ratnavatīṃ purīm //
rāmārthabaddhakakṣeṇa preṣitaḥ prabhuṇāviśat
parikhārṇavam ullaṅghya sas tāṃ laṅkām ivāṅgadaḥ //
PNc_16.67
rāmā-artha-baddha-kakṣeṇa preṣitaḥ prabhuṇa āviśat parikhā-arṇavam ullaṅghya sas tāṃ laṅkām iva aṅgadaḥ //
ko 'yaṃ ko 'py ayam anyonyam evaṃ pallavitoktibhiḥ
kautukastimitākṣaiḥ saḥ pauraiś ciram adṛśyata //
PNc_16.68
ko 'yaṃ ko 'py ayam anyonyam evaṃ pallavita-uktibhiḥ kautuka-stimita-akṣaiḥ saḥ pauraiś ciram adṛśyata //
sa candranīlaharmyeṣu dadarśāsurakanyakāḥ
lolās tamālaśyāmeṣu megheṣv iva śatahradāḥ //
PNc_16.69
sa candra-nīla-harmyeṣu dadarśa asura-kanyakāḥ lolās tamāla-śyāmeṣu megheṣv iva śatahradāḥ //
nipīyamānaḥ paurastrīnetrasphaṭikaśuktibhiḥ
vairidvipaghaṭāsiṃhaḥ siṃhadvāram avāpa sa //
PNc_16.70
nipīyamānaḥ paura-strīnetra-sphaṭika-śuktibhiḥ vairi-dvipa-ghaṭā-siṃhaḥ siṃha-dvāram avāpa sa //
asurendrasya doḥkaṇḍuduḥsthānaikabhaṭākulam
vīraḥ sa aviśad āsthānam atha dvāḥsthaniveditaḥ //
PNc_16.71
asurendrasya doḥ-kaṇḍuduḥsthāna-eka-bhaṭa-ākulam vīraḥ sa aviśad āsthānam atha dvāḥstha-niveditaḥ //
asurendravarṇanam (PNc_p399491)
asurendra-varṇanam-
āsīnam añjanaśyāmam uccaiḥ sphaṭikaviṣṭare
himācalendraśikhare navīnam iva nīradam //
PNc_16.72
āsīnam añjana-śyāmam uccaiḥ sphaṭika-viṣṭare himācala-indra-śikhare navīnam iva nīradam //
keyūrapadmarāgāṃśumañjarījaṭilaūbhau
bhujau bibhrāṇam ujjvālapratāpajvalanāv iva //
PNc_16.73
keyūra-padmarāga-aṃśumañjarī-jaṭilau ubhau bhujau bibhrāṇam ujjvālapratāpa-jvalanāv iva //
urasā ruddhagīrvāṇadvipendraradakoṭinā
hāravallīṃ dadhal lolāṃ dolām iva jayaśriyaḥ //
PNc_16.74
urasā ruddha-gīrvāṇadvipa-indra-rada-koṭinā hāra-vallīṃ dadhal lolāṃ dolām iva jaya-śriyaḥ //
dadhānaṃ dīptiparyastatimirau maṇikuṇḍalau
bandīkṛtau sahaivobhau sūryācandramasāv iva //
PNc_16.75
dadhānaṃ dīpti-paryastatimirau maṇi-kuṇḍalau bandīkṛtau saha eva ubhau sūryācandramasāv iva //
vīravratasyālaṅkāram ahaṅkārasya jīvitam
jagatām aṅkuśaṃ tatra sa vajrāṅkuśam aikṣata //
PNc_16.76
vīra-vratasya alaṅkāram ahaṅkārasya jīvitam jagatām aṅkuśaṃ tatra sa vajrāṅkuśam aikṣata //
tannideśitam adhyāsta sa hiraṇyamayam āsanam
nānāratnāṃśuśabalaṃ śṛṅgaṃ meror ivāryamā //
PNc_16.77
tan-nideśitam adhyāsta sa hiraṇyamayam āsanam nānā-ratna-aṃśu-śabalaṃ śṛṅgaṃ meror ivā aryamā //
dūtaṃ prati praśnaḥ (PNc_p401070)
dūtaṃ prati praśnaḥ
kurvan mukhāni smerāṇi daśanajyotsnayā diśām
vidhāya satkriyām evam asurendras tam abravīt //
PNc_16.78
kurvan mukhāni smerāṇi daśana-jyotsnayā diśām vidhāya satkriyām evam asurendras tam abravīt //
aho kim api kalyāṇam āsannaphalam adya naḥ
anyathā hi gṛhaṃ santaḥ kim āyānti bhavadvidhāḥ //
PNc_16.79
aho kim api kalyāṇam āsanna-phalam adya naḥ anyathā hi gṛhaṃ santaḥ kim āyānti bhavadvidhāḥ //
yad āśrame vaṅkumuner yuvayor vṛttam adbhutam
tat karṇātithitāṃ nītam etya praṇidhibhir mama //
PNc_16.80
yad āśrame vaṅku-muner yuvayor vṛttam adbhutam tat karṇa-atithitāṃ nītam etya praṇidhibhir mama //
etayā sāṃprataṃ brūhi yuto vidyādharair ayam
kim ākaṅkṣati vaḥ svāmī phalaṃ pāṭālayātrayā //
PNc_16.81
etayā sāṃprataṃ brūhi yuto vidyādharair ayam kim ākaṅkṣati vaḥ svāmī phalaṃ pāṭāla-yātrayā //
niyujyante nṛpeṇārthe nālpīyasi bhavaddṛśāḥ
śeṣo dhṛter bhuvo 'nyatra vyāpārayati kiṃ phaṇān //
PNc_16.82
niyujyante nṛpeṇa arthe na alpīyasi bhavad-dṛśāḥ śeṣo dhṛter bhuvo 'nyatra vyāpārayati kiṃ phaṇān //
tad atra prahito rājñā kim artham asi kathyatām
arthināṃ vyarthatām eti na jātu prārthanā mama //
PNc_16.83
tad atra prahito rājñā kim artham asi kathyatām arthināṃ vyarthatām eti na jātu prārthanā mama //
ramāṅgadoktiḥ (PNc_p402676)
ramāṅgada-uktiḥ
mārgair ivāyatair vācāṃ śucibhir daśanāṃśubhiḥ
sīmantitādharaḥ smitvā tam ity ūce ramāṅgadaḥ //
PNc_16.84
mārgair iva ayatair vācāṃ śucibhir daśana-aṃśubhiḥ sīmantita-adharaḥ smitvā tam ity ūce ramāṅgadaḥ //
āsāṃ sudhārasārdrāṇāṃ śuddhānām asurādhipa
girāṃ tvam eko yat satyam indur bhāsām ivākaraḥ //
PNc_16.85
āsāṃ sudhā-rasa-ardrāṇāṃ śuddhānām asura-adhipa girāṃ tvam eko yat satyam indur bhāsām ivā akaraḥ //
kac cit tvayāyam ajñāyi devaḥ sāhasalāñchanaḥ
jagatpradīpam athavā ko na vetti virocanam //
PNc_16.86
kac cit tvaya āyam ajñāyi devaḥ sāhasa-lāñchanaḥ jagat-pradīpam athavā ko na vetti virocanam //
phaṇirājasutām eṣa pariṇetuṃ śaśiprabhām
pathānena rathakṣuṇṇaratnaśailena gacchati //
PNc_16.87
phaṇi-rāja-sutām eṣa pariṇetuṃ śaśiprabhām patha ānena ratha-kṣuṇṇaratna-śailena gacchati //
tvadvāpihemapadmena śulkasaṃsthā kṛtā kila
asyāḥ pitreti devena tadarthaṃ prahitā vayam //
PNc_16.88
tvad-vāpi-hema-padmena śulka-saṃsthā kṛtā kila asyāḥ pitra īti devena tad-arthaṃ prahitā vayam //
anenecchasi cet kartuṃ sakhyaṃ sāhasalakṣmaṇā
tat kārtasvararājīvam ānīya svayam arpyatām //
PNc_16.89
anena icchasi cet kartuṃ sakhyaṃ sāhasa-lakṣmaṇā tat kārtasvara-rājīvam ānīya svayam arpyatām //
lumpanti tvanmukhacchāyāṃ yāvan nāsya camūrajaḥ
kuruṣva tāvad ātithyaṃ hemābjena mahībhuje //
PNc_16.90
lumpanti tvan-mukha-cchāyāṃ yāvan na asya camū-rajaḥ kuruṣva tāvad ātithyaṃ hema-abjena mahībhuje //
kim anyan ``nārthināṃ matto vighaṭante manorathāḥ''
iti tvayā svam evāśu pramāṇīkriyatāṃ vacaḥ //
PNc_16.91
kim anyan ``nārthināṃ matto vighaṭante manorathāḥ'' iti tvayā svam evā aśu pramāṇīkriyatāṃ vacaḥ //
vajrāṅkuśavākyam (PNc_p404799)
vajrāṅkuśa-vākyam
ity uktavati sāmarṣabhaṭadṛṣṭe yaśobhaṭe
pratyabhāṣata sāvajñaṃ vihasyāsurakuñjaraḥ //
PNc_16.92
ity uktavati sāmarṣabhaṭa-dṛṣṭe yaśobhaṭe pratyabhāṣata sāvajñaṃ vihasya asura-kuñjaraḥ //
aho bata vidagdho 'pi dhiṅ mugdha iva lakṣyase
viduṣāpi tvayā kiṃcid yad uktam asamañjasam //
PNc_16.93
aho bata vidagdho 'pi dhiṅ mugdha iva lakṣyase viduṣa āpi tvayā kiṃ-cid yad uktam asamañjasam //
yūyaṃ kva māṇuṣāḥ pṛthvīsaṅkaṭasvāmyaduḥsthitāḥ
sā ca trijagatāṃ bhartur ucitā kva śaśiprabhā //
PNc_16.94
yūyaṃ kva māṇuṣāḥ pṛthvīsaṅkaṭa-svāmy-aduḥsthitāḥ sā ca trijagatāṃ bhartur ucitā kva śaśiprabhā //
tādṛṅmadaṅkam evātra strīratnam adhirohati
ramate hi harasyaiva maulāv indukalāṅkuraḥ //
PNc_16.95
tādṛṅ-mad-aṅkam eva atra strī-ratnam adhirohati ramate hi harasya eva maulāv indu-kalā-aṅkuraḥ //
yadyad astīha pātāle ratnaṃ kva cana kiṃ cana
bhājanaṃ tasya tasyāham ekaḥ ke yūyam ucyatām ? //
PNc_16.96
yad-yad asti iha pātāle ratnaṃ kva cana kiṃ cana bhājanaṃ tasya tasya aham ekaḥ ke yūyam ucyatām ? //
sahate nṛpatau naiva hematāmarasārpaṇam
mamaiṣa śakravijayakrīḍādurlalito bhujaḥ //
PNc_16.97
sahate nṛpatau naiva hema-tāmarasārpaṇam mama eṣa śakra-vijayakrīḍā-durlalito bhujaḥ //
prabhus tava nayajño 'pi kim anarthāya kevalam
dīrghendīvaramāleti vikarṣaty asitoragam //
PNc_16.98
prabhus tava naya-jño 'pi kim anarthāya kevalam dīrgha-indīvara-māla īti vikarṣaty asita-uragam //
ita eva nivartadhvaṃ vartadhvaṃ vacane mama
avaṭe kim iti kṣeptum ātmānaṃ yūyam udyatāḥ //
PNc_16.99
ita eva nivartadhvaṃ vartadhvaṃ vacane mama avaṭe kim iti kṣeptum ātmānaṃ yūyam udyatāḥ //
yāvad ete na muñcanti maryādām asurābdhayaḥ
tāvat dūrāpasāreṇa svāminaṃ trātum arhatha //
PNc_16.100
yāvad ete na muñcanti maryādām asura-abdhayaḥ tāvat dūra-apasāreṇa svāminaṃ trātum arhatha //
narendraṃ durjigīṣātas tad gaccha vinivāraya
tvādṛśāḥ kim upekṣante patim utpathagāminam //
PNc_16.101
narendraṃ durjigīṣātas tad gaccha vinivāraya tvādṛśāḥ kim upekṣante patim utpatha-gāminam //
athavāsyāsti śaktiś cet kim adyāpi vilambate
āyātu svayam ādātum itaḥ kāñcanapaṅkajam //
PNc_16.102
athava āsya asti śaktiś cet kim adya api vilambate āyātu svayam ādātum itaḥ kāñcana-paṅkajam //
kim anyaj jāyatām eṣa khaḍgadhārātithir mama
ity uktvā kopataralaṃ virarāmāsureśvaraḥ //
PNc_16.103
kim anyaj jāyatām eṣa khaḍga-dhārā-atithir mama ity uktvā kopa-taralaṃ virarāma asurā iśvaraḥ //
ramāṅgadasya prativacanam
dhairyaṃ saṃvṛtakopo 'tha smayamāno ramāṅgadaḥ
tam ity amuktaparyaṅkaḥ prativaktuṃ pracakrame //
PNc_16.104
dhairyaṃ saṃvṛta-kopo 'tha smayamāno ramāṅgadaḥ tam ity amukta-paryaṅkaḥ prativaktuṃ pracakrame //
nirvāṇavīryavāte 'smin rasātalabilodare
abhugnabhujakaṇḍūtir aho kim api dṛpyase //
PNc_16.105
nirvāṇa-vīrya-vāte 'smin rasātala-bila-udare abhugna-bhuja-kaṇḍūtir aho kim api dṛpyase //
manye tavaitannīrandhram ajñātasvaparāntare
pātālacirasaṃvāsāc citte pariṇataṃ tamaḥ //
PNc_16.106
manye tava etan-nīrandhram ajñāta-sva-para-antare pātāla-cira-saṃvāsāc citte pariṇataṃ tamaḥ //
yāṃ harasyāṣṭamīm āhur mūrtim āhutilehinīm
tatsūtiḥ prāg abhūd bhartā paramāra iti kṣiteḥ //
PNc_16.107
yāṃ harasya aṣṭamīm āhur mūrtim āhuti-lehinīm tat-sūtiḥ prāg abhūd bhartā paramāra iti kṣiteḥ //
kṛtāvatāraṃ tadvaṃśe vadhāya vibudhadviṣām
kim ādidevaṃ kaṃsāriṃ dhiṅ martya iti manyase //
PNc_16.108
kṛta-avatāraṃ tad-vaṃśe vadhāya vibudha-dviṣām kim ādidevaṃ kaṃsāriṃ dhiṅ martya iti manyase //
kamaleva mukundasya pārvatīva pinākinaḥ
phaṇikanyocitā patnī sā mahīmīnalakṣmaṇaḥ //
PNc_16.109
kamala īva mukundasya pārvati īva pinākinaḥ phaṇi-kanya ūcitā patnī sā mahī-mīna-lakṣmaṇaḥ //
tāṃ haṭhenātmasātkartum asurendra na śakyase
na ratnasūcim ākraṣṭum ayaskāntasya yogyatā //
PNc_16.110
tāṃ haṭhenā atmasātkartum asurendra na śakyase na ratna-sūcim ākraṣṭum ayaskāntasya yogyatā //
padaṃ pathi nidhatse 'tra kim anyāyamalīyase
apathe caratāṃ yānti dūrād dūraṃ vibhūtayaḥ //
PNc_16.111
padaṃ pathi nidhatse 'tra kim anyāyamalīyase apathe caratāṃ yānti dūrād dūraṃ vibhūtayaḥ //
anarpaṇaṃ mahīpāle hemapaṅkeruhasya yat
tavāparigham utprekṣe tad eva dvāram āpadām //
PNc_16.112
anarpaṇaṃ mahīpāle hema-paṅkeruhasya yat tava aparigham utprekṣe tad eva dvāram āpadām //
rājendradīpake tasmin samarāṅgaṇavartini
ete bhaṭās te na cirātāyāsyanti pataṅgatām //
PNc_16.113
rājendra-dīpake tasmin samarāṅgaṇa-vartini ete bhaṭās te na cirātāyāsyanti pataṅgatām //
tathā vidhehi na yathā tvandataḥpurayoṣitām
karapallavaśayyāsu śerate vadanendavaḥ //
PNc_16.114
tathā vidhehi na yathā tvandataḥpura-yoṣitām kara-pallava-śayyāsu śerate vadana-indavaḥ //
pravṛttapatiśokārtapaurastrīparidevanā
iyam utsannasaṅgītā mā bhūd ratnavatī purī //
PNc_16.115
pravṛtta-pati-śoka-ārtapaura-strī-paridevanā iyam utsanna-saṅgītā mā bhūd ratnavatī purī //
devasyārpitahemābjas tad ehi pata pādayoḥ
śiraḥ punantu te kāmaṃ puṇyās tatpādapāṃsavaḥ //
PNc_16.116
devasya arpita-hema-abjas tad ehi pata pādayoḥ śiraḥ punantu te kāmaṃ puṇyās tat-pāda-pāṃsavaḥ //
athavā subhaṭaiḥ sārdham uttiṣṭha purato bhava
samaṃ vidyādharānīkair ayam āyāti bhūpatiḥ //
PNc_16.117
athavā subhaṭaiḥ sārdham uttiṣṭha purato bhava samaṃ vidyādhara-anīkair ayam āyāti bhūpatiḥ //
kim anyat samam etena śirastāmarasena te
hemakokanadaṃ devaḥ svayam eva grahīṣyati //
PNc_16.118
kim anyat samam etena śiras-tāmarasena te hema-kokanadaṃ devaḥ svayam eva grahīṣyati //
ramāṅgadāgamanam (PNc_p411846)
ramāṅgada-āgamanam
tam ity uktvā sabhāmadhyān nirjagāma ramāṅgadaḥ
nikaṭaṃ ca raṇotkasya jagāma jagatīpateḥ //
PNc_16.119
tam ity uktvā sabhā-madhyān nirjagāma ramāṅgadaḥ nikaṭaṃ ca raṇotkasya jagāma jagatīpateḥ //
atha vadati śanaiḥ sametya tasminn amararipor vacanāni tānitāni
asurapativināśakālarātrimbhṛkuṭīm uvāha mukhena mālavendraḥ //
PNc_16.120
atha vadati śanaiḥ sametya tasminn amara-ripor vacanāni tānitāni asura-pati-vināśa-kālarātrimbhṛkuṭīm uvāha mukhena mālava-indraḥ //
gatvā vidyādharabhaṭacamūcakravālaiḥ sabhaṃ saḥ kṣmāpālo 'tha vyadhita paritas tatpuro ratnavatyāḥ
yena vyaktāmarajayamahāsāhasasyāsurāṇāṃ nāthasyāsīn navaparibhavaśyāmalāvaktralakṣmīḥ //
PNc_16.121
gatvā vidyādhara-bhaṭa-camū-cakravālaiḥ sabhaṃ saḥ kṣmāpālo 'tha vyadhita paritas tat-puro ratnavatyāḥ yena vyakta-amara-jaya-mahā-sāhasasya-asurāṇāṃ nāthasya-āsīn nava-paribhava-śyāmalā-vaktra-lakṣmīḥ //
iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye kanakā1ravinda-prārthano nāma ṣoḍaśaḥ sargaḥ
saptadaśaḥ sargaḥ
yuddhavarṇanaṃ (PNc_p413054)
yuddha-varṇanaṃ
athāhividyādhararājasainyair nipīḍitāyāṃ puri ratnavatyām
bhaṭāḥ sakopaṃ bhujadarpabhājo nirjagmur ākṛṣṭakṛpāṇapaṭṭāḥ //
PNc_17.1
atha ahi-vidyādhara-rāja-sainyair nipīḍitāyāṃ puri ratnavatyām bhaṭāḥ sa-kopaṃ bhuja-darpa-bhājo nirjagmur ākṛṣṭa-kṛpāṇa-paṭṭāḥ //
anyonyasaṅghaṭṭavaśena teṣām udañcitāḥ kāñcanakaṅkaṭebhyaḥ
yugāntakālānalabījaśaṅkāṃ na kasya cakruḥ śikhinaḥ sphulliṅgāḥ //
PNc_17.2
anyonya-saṅghaṭṭa-vaśena teṣām udañcitāḥ kāñcana-kaṅkaṭebhyaḥ yuga-anta-kālānala-bīja-śaṅkāṃ na kasya cakruḥ śikhinaḥ sphulliṅgāḥ //
bhāleṣu bhīmā bhṛkuṭīr vahanto bhṛṅgatviṣaś cāsilatāḥ kareṣu
khurāgrarugṇāvanibhiḥ saroṣaṃ nirīyur anye caturais turaṅgaiḥ //
PNc_17.3
bhāleṣu bhīmā bhṛkuṭīr vahanto bhṛṅga-tviṣaś ca asi-latāḥ kareṣu khura-agra-rugṇa-avanibhiḥ saroṣaṃ nirīyur anye caturais turaṅgaiḥ //
nyabhād anīkaṃ kariṇāṃ ca sāndrasindūrapūrāruṇagaṇḍabhitti
pratyagradāvānalalīḍhakoṭikulācalendrapracayopameyam //
PNc_17.4
nyabhād anīkaṃ kariṇāṃ ca sāndrasindūra-pūra-aruṇa-gaṇḍa-bhitti pratyagra-dāvānala-līḍha-koṭikula-acala-indra-pracaya-upameyam //
puro raṇotsekabhṛtāṃ niruddham oghena vidyādharavāhinīnām
tat puñjitaṃ sainyam amartyaśatror babhūva mūle maṇitoraṇasya //
PNc_17.5
puro raṇa-utseka-bhṛtāṃ niruddham oghena vidyādhara-vāhinīnām tat puñjitaṃ sainyam amartya-śatror babhūva mūle maṇi-toraṇasya //
sāṭopam āropitacāpayāṣṭir nibaddhatūṇīrayugo gajasthaḥ
so nirjagāmātha mahāsurendro vegād ahaṃkāra ivāttadehaḥ //
PNc_17.6
sāṭopam āropita-cāpa-yāṣṭir nibaddha-tūṇīra-yugo gajasthaḥ so nirjagāma atha mahā-asura-indro vegād ahaṃkāra ivā atta-dehaḥ //
yugātyayāmbhodharanādadhīras tasyodgataḥ saṅgaratūryaghoṣaḥ
baddhapratiśrunti nitāntabhīmaś cakāra pātālabilodarāṇi //
PNc_17.7
yuga-atyaya-ambhodhara-nāda-dhīras tasya udgataḥ saṅgara-tūrya-ghoṣaḥ baddha-pratiśrunti nitānta-bhīmaś cakāra pātāla-bila-udarāṇi //
satpuṣkarānañjanapuñjabhāsas patho jayasyātha gajān asīṃś ca
vyāpārayanti sma rayeṇa vīrās tatpreritā vairivarūthinīṣu //
PNc_17.8
sat-puṣkara-anañjana-puñja-bhāsas patho jayasya atha gajān asīṃś ca vyāpārayanti sma rayeṇa vīrās tat-preritā vairi-varūthinīṣu //
parasparāpātikṛpāṇaniryatjvālāvalīpallavitāntarikṣaḥ
abhūt pravṛttaḥ samaro mahāhividyādharendrāsurapuṅgavānām //
PNc_17.9
paraspara-āpāti-kṛpāṇa-niryatjvāla-āvalī-pallavita-antarikṣaḥ abhūt pravṛttaḥ samaro mahā-ahividyādhara-indra-asura-puṅgavānām //
vīreṣu dhāvatsu caratsv amandaṃ gajeṣu valgatsu turaṅgameṣu
akālakalpātyayayaśāṅkitāni cakampire sapta rasātalān //
PNc_17.10
vīreṣu dhāvatsu caratsv amandaṃ gajeṣu valgatsu turaṅgameṣu akāla-kalpa-atyaya-yaśa-aṅkitāni cakampire sapta rasātalān //
prakāśayantaḥ karaṇaprapanncaṃ surāṅganābhiḥ spṛhayekṣyamāṇāḥ
atyadbhutaṃ nṛttam ivārabhanta bhaṭā raṇaprāṅgaṇaraṅgamadhye //
PNc_17.11
prakāśayantaḥ karaṇa-prapanncaṃ sura-aṅganābhiḥ spṛhayā īkṣyamāṇāḥ atyadbhutaṃ nṛttam ivā arabhanta bhaṭā raṇa-prāṅgaṇa-raṅga-madhye //
utplutya vegāt pavamānamārgaṃ vidyādharair dānajalāvilāni
paṭu vyapāṭyanta mataṅgajānāṃ tīkṣṇāsipatrakrakacaiḥ śirāṃsi //
PNc_17.12
utplutya vegāt pavamāna-mārgaṃ vidyādharair dāna-jalāvilāni paṭu vyapāṭyanta mataṅgajānāṃ tīkṣṇa-asi-patra-krakacaiḥ śirāṃsi //
nipatya kumbheṣu mahāgajānāṃ nīrandhramukteṣu paṭu kvaṇantaḥ
bhānti sma vidyādharapuṅgavānāṃ muktāṭṭahāsā iva khaḍgapaṭṭāḥ //
PNc_17.13
nipatya kumbheṣu mahā-gajānāṃ nīrandhra-mukteṣu paṭu kvaṇantaḥ bhānti sma vidyādhara-puṅgavānāṃ mukta-aṭṭahāsā iva khaḍga-paṭṭāḥ //
āvartatām ūrmilatāyamānanistriṃśavallīvalayākulāsu
prapedire pūrvasurojjhitāni cakrāṇi vidyādharavāhinīṣu //
PNc_17.14
āvartatām ūrmi-latāyamānanistriṃśa-vallī-valaya-ākulāsu prapedire pūrva-sura-ujjhitāni cakrāṇi vidyādhara-vāhinīṣu //
phaṇāvalīṣv āpatitoragāṇām aphalguratnopalakarkaśāsu
kṛpāṇadharā masṛṇībabhūva mahāsurāṇāṃ na tu saṅgarecchā //
PNc_17.15
phaṇā-āvalīṣv āpatita-uragāṇām aphalgu-ratna-upala-karkaśāsu kṛpāṇa-dharā masṛṇībabhūva mahā-surāṇāṃ na tu saṅgara-icchā //
amānti pātālatale prasasruḥ kṣitau biladvāravinirgatāni
jyāśabdahṛṣṭāsurasiṃhanādaturaṅgaheṣāgajabṛṃhitāni //
PNc_17.16
amānti pātāla-tale prasasruḥ kṣitau bila-dvāra-vinirgatāni jyā-śabda-hṛṣṭa-asura-siṃha-nādaturaṅgaheṣā-gaja-bṛṃhitāni //
pradhāvadaśvīyakhurāhatānām abhyudgato ratnabhuvāṃ parāgaḥ
gīrvāṇacāpacchavilāñchitāni kṛtsnāni cakre kakubhāṃ mukhāni //
PNc_17.17
pradhāvad-aśvīya-khura-āhatānām abhyudgato ratna-bhuvāṃ parāgaḥ gīrvāṇa-cāpa-cchavi-lāñchitāni kṛtsnāni cakre kakubhāṃ mukhāni //
bhaṭāstrapūrṇaiḥ parito gajānāṃ svadānapaṅkopacitaiḥ padāṅkaiḥ
bhayaṅkarābhūt taruṇārkabimbasahasrakīrṇeva raṇāṅgaṇorvī //
PNc_17.18
bhaṭa-astra-pūrṇaiḥ parito gajānāṃ svadāna-paṅka-upacitaiḥ pada-aṅkaiḥ bhayaṅkara ābhūt taruṇa-arka-bimbasahasra-kīrṇa īva raṇa-aṅgaṇa-ūrvī //
lūnāḥ samūlaṃ subhaṭāsipatraiḥ sahasraśaḥ śoṇitaśīkarārdrāḥ
uttālavaivasvatatālavṛntavicchittimūhuḥ karikarṇatālāḥ //
PNc_17.19
lūnāḥ samūlaṃ subhaṭa-asi-patraiḥ sahasraśaḥ śoṇita-śīkara-ardrāḥ uttāla-vaivasvata-tālavṛntavicchitti-mūhuḥ kari-karṇa-tālāḥ //
anyonyakṛttāstarasā bhaṭānāṃ navātapātāmranakhatviṣo 'gre
bhujā nipetuḥ samam īkṣaṇena samauliratnā iva pannagendrāḥ //
PNc_17.20
anyonya-kṛttāstarasā bhaṭānāṃ nava-ātapa-ātāmra-nakha-tviṣo 'gre bhujā nipetuḥ samam īkṣaṇena samauli-ratnā iva pannaga-indrāḥ //
aṅgād asiprāsapṛṣatkabhinnātasṛkpravāheṣu bhṛśaṃ vahatsu
līlāgaladgairikanirjharāṇāṃ gajair jagāhe kulaparvatānām //
PNc_17.21
aṅgād asi-prāsa-pṛṣatka-bhinnātasṛk-pravāheṣu bhṛśaṃ vahatsu līlā-galad-gairika-nirjharāṇāṃ gajair jagāhe kula-parvatānām //
kṣmāyāṃ babhuḥkhaḍgapṛthakkṛtāni sahasraśaḥ śastrabhṛtāṃ śirāṃsi
kālena saṅgrāmasarontarālād utkhaṇḍitānīva saroruhāṇi //
PNc_17.22
kṣmāyāṃ babhuḥ-khaḍga-pṛthak-kṛtāni sahasraśaḥ śastra-bhṛtāṃ śirāṃsi kālena saṅgrāma-sarontarālād utkhaṇḍitāni iva saroruhāṇi //
kabandhakaṇṭhocchaladasravantaḥ samīpam etyopari kaṅkayūtham
muhūrtam iddhāruṇaratnadaṇḍam adṛśyata cchatram ivāntakasya //
PNc_17.23
kabandha-kaṇṭha-ucchalad-asravantaḥ samīpam etya upari kaṅka-yūtham muhūrtam iddhāruṇa-ratna-daṇḍam adṛśyata cchatram iva antakasya //
muktaiḥ samūhena nabhaścarāṇāṃ kumbheṣu cakraiḥ kariṇāṃ patadbhiḥ
astācalavyāyatavaprapātipataṅgabimbānukṛtir vitene //
PNc_17.24
muktaiḥ samūhena nabhaś-carāṇāṃ kumbheṣu cakraiḥ kariṇāṃ patadbhiḥ asta-acala-vyāyata-vapra-pātipataṅga-bimba-anukṛtir vitene //
patadbhaṭaṃ nirdalitāśvavāraṃ nikṛttamattebhakaraṃ kṣaṇena
vyadhāyi vidyādharasainikais tat sanāgavīrair asurendrasainyam //
PNc_17.25
patad-bhaṭaṃ nirdalita-aśva-vāraṃ nikṛtta-matta-ibha-karaṃ kṣaṇena vyadhāyi vidyādhara-sainikais tat sa-nāga-vīrair asurendra-sainyam //
haṃsair iva smerataṭāḥsamantāt paricyutaiḥ kuñjarakarṇaśaṅkhaiḥ
voḍhuṃ pravṛttā bhavaduttaraṅgā jhaṭity agādhā rudhirasravantī //
PNc_17.26
haṃsair iva smera-taṭāḥ-samantāt paricyutaiḥ kuñjara-karṇa-śaṅkhaiḥ voḍhuṃ pravṛttā bhavad-uttaraṅgā jhaṭity agādhā rudhira-sravantī //
vidyādharavyālabhaṭāvaluptadhairyeṣu naśyatsu mahāsureṣu
viśvāṅkuśo nāma surārisūnur atho rathenājimahīṃ viveśa //
PNc_17.27
vidyādhara-vyāla-bhaṭa-avaluptadhairyeṣu naśyatsu mahā-asureṣu viśvāṅkuśo nāma sura-ari-sūnur atho rathena ajimahīṃ viveśa //
ākarṇakṛṣtād dhanuṣaḥ patadbhir bālendulekhākṛtibhiḥ pṛṣatkaiḥ
arātisainye raṇadhīravīrān bhīrūnivaiko vimukhīcakāra //
PNc_17.28
ākarṇa-kṛṣtād dhanuṣaḥ patadbhir bāla-indu-lekha-ākṛtibhiḥ pṛṣatkaiḥ arāti-sainye raṇa-dhīra-vīrān bhīrūnivaiko vimukhīcakāra //
tadvīryanirvāsitasauṣṭhavānāṃ vidyādharāṇām apatan karebhyaḥ
dhārāgralagnadvipakumbhamuktāḥ sabāṣpaleśā iva khaḍgalekhāḥ //
PNc_17.29
tad-vīrya-nirvāsita-sauṣṭhavānāṃ vidyādharāṇām apatan karebhyaḥ dhāra-agra-lagna-dvipa-kumbha-muktāḥ sa-bāṣpa-leśā iva khaḍga-lekhāḥ //
kṣaṇād valanti sma tadā hatāni balāni vidyādharapannagānām
saritpayāṃsīva niśakarāṃśupūrapravṛddhārṇavapīḍitāni //
PNc_17.30
kṣaṇād valanti sma tadā hatāni balāni vidyādhara-pannagānām sarit-payāṃsi iva niśakara-aṃśupūra-pravṛddha-arṇava-pīḍitāni //
na śekatus tasya gatiṃ niroddhuṃ vidyādharendroragarājaputrau
ratnākarasyeva mahendrasahyā vasahyavegaṃ pralayotthitasya //
PNc_17.31
na śekatus tasya gatiṃ niroddhuṃ vidyādhara-indra-uraga-rāja-putrau ratnākarasya iva mahendra-sahya-a vasahya-vegaṃ pralaya-utthitasya //
dordaṇḍakaṇḍūtim athāsya hartum udbhrūlataṃ bhūpatinā niyuktaḥ
javāj jagāmājipathaṃ rathena ramāṅgadaḥkuṇḍalito 'gracāpaḥ //
PNc_17.32
dor-daṇḍa-kaṇḍūtim atha asya hartum udbhrūlataṃ bhūpatinā niyuktaḥ javāj jagāma ajipathaṃ rathena ramāṅgadaḥ-kuṇḍalito 'gra-cāpaḥ //
tathopalebhe samaronmukhasya nādena vṛddhiḥ śarajanmanāsya
cakre padaṃ bāṣpakaṇotkareṇa yathā kapoleṣv asurāṅganānām //
PNc_17.33
tatha ūpalebhe samara-unmukhasya nādena vṛddhiḥ śara-janmana āsya cakre padaṃ bāṣpa-kaṇa-utkareṇa yathā kapoleṣv asura-aṅganānām //
dūrāt suparvārisutaṃ rathena sa raṃhasā saṃmukham āpatantam
rurodha taṃ bāṇaparaṃparābhir yaśobhaṭaḥ karṇam ivendrasūnus //
PNc_17.34
dūrāt suparvārisutaṃ rathena sa raṃhasā saṃmukham āpatantam rurodha taṃ bāṇa-paraṃparābhir yaśobhaṭaḥ karṇam iva indra-sūnus //
viśvāṅkuśaḥ satkavace mumoca vakṣaḥsthale haimam athāsya bāṇam
taṭe 'ñjanaśyāmatanau mahādreḥ śātahradaṃ jyotir ivāmbuvāhaḥ //
PNc_17.35
viśvāṅkuśaḥ sat-kavace mumoca vakṣaḥsthale haimam atha asya bāṇam taṭe 'ñjana-śyāma-tanau mahā-adreḥ śātahradaṃ jyotir iva ambu-vāhaḥ //
alakṣyasaṃdhānavimokṣapātān yaśobhaṭasyāttaruṣo 'pi ropān
mūrcchāluṭhatsārathir āhatāśvo rathaḥ śaśaṃsāsuranandanasya //
PNc_17.36
alakṣya-saṃdhāna-vimokṣa-pātān yaśobhaṭasyā atta-ruṣo 'pi ropān mūrcchā-luṭhat-sārathir āhata-aśvo rathaḥ śaśaṃsa asura-nandanasya //
vilāsakāñcīm atha kālarātrer udyatkrudhaḥ paddhatim antakasya
maurvīṃ pṛṣatkeṇa ramāṅgadasya ciccheda gīrvāṇaripos tanūjaḥ //
PNc_17.37
vilāsa-kāñcīm atha kālarātrer udyat-krudhaḥ paddhatim antakasya maurvīṃ pṛṣatkeṇa ramāṅgadasya ciccheda gīrvāṇa-ripos tanūjaḥ //
sannābhibimbena mahājilakṣmyā vīraśriyo vibhramanūpureṇa
saṃrabhya rāhor iva cakrapāṇiḥ sa apy asya cakreṇa śiraś cakarta //
PNc_17.38
sannābhi-bimbena mahāji-lakṣmyā vīra-śriyo vibhrama-nūpureṇa saṃrabhya rāhor iva cakrapāṇiḥ sa apy asya cakreṇa śiraś cakarta //
nanarta vidyādharasundarīṇāṃ gaṇo nadannūpuram ambare 'tha
maulau śarakṣuṇṇaśirastraratne cikṣepa cāsyām arapuṣpavṛṣṭim //
PNc_17.39
nanarta vidyādhara-sundarīṇāṃ gaṇo nadan-nūpuram ambare 'tha maulau śara-kṣuṇṇa-śirastra-ratne cikṣepa ca asyām ara-puṣpa-vṛṣṭim //
dṛṣṭe śirasy utphalite svasūnor diṅmulalīnāsu patākinīṣu
vajrāṅkuśāḥ saṃmukham āpapāta patyur viśām astagirer ivārkaḥ //
PNc_17.40
dṛṣṭe śirasy utphalite sva-sūnor diṅ-mula-līnāsu patākinīṣu vajrāṅkuśāḥ saṃmukham āpapāta patyur viśām asta-girer iva arkaḥ //
madāmbuvarṣī samare 'bhidhāvan reje gajas tasya sahemakakṣyaḥ
bhinne 'ntarāle pavamānanunnas tamālanīlas taḍiteva meghaḥ //
PNc_17.41
mada-ambu-varṣī samare 'bhidhāvan reje gajas tasya sa-hema-kakṣyaḥ bhinne 'ntarāle pavamāna-nunnas tamāla-nīlas taḍita īva meghaḥ //
patyuḥ prasādasmitarajjukṛṣṭā bhaṭā vivṛtyāsya puro babhūvuḥ
svajīvitānyājimukhe vihātum atyutsukā bhaṅgamalīmasāni //
PNc_17.42
patyuḥ prasāda-smita-rajju-kṛṣṭā bhaṭā vivṛtya asya puro babhūvuḥ sva-jīvitānyājimukhe vihātum atyutsukā bhaṅga-malīmasāni //
āruhya candraḥ kham ivābhirāmaṃ nakṣatramālābharaṇaṃ gajendram
devo 'pi tadvairitamo niyantum atha pratasthe navasāhasāṅkaḥ //
PNc_17.43
āruhya candraḥ kham iva abhirāmaṃ nakṣatra-mālā-bharaṇaṃ gaja-indram devo 'pi tad-vairitamo niyantum atha pratasthe navasāhasāṅkaḥ //
ekatra pārśve śaśikhaṇḍanāmā vidyādharendro nṛpater babhūva
arātisenānalinīvanaikaśītāṃśur anyatra yaśobhaṭaś ca //
PNc_17.44
ekatra pārśve śaśikhaṇḍa-nāmā vidyādhara-indro nṛpater babhūva arāti-senā-nalinī-vana-ekaśītāṃśur anyatra yaśobhaṭaś ca //
sphuratphaṇachatramaṇipratānatejaśchaṭājarjaritāndhakāraḥ
aphalgur vīryaḥ phaṇabhṛtkumāro 'py agre 'bhavat tasya sa ratnacūḍaḥ //
PNc_17.45
sphurat-phaṇa-chatra-maṇi-pratānatejaś-chaṭā-jarjarita-andhakāraḥ aphalgur vīryaḥ phaṇa-bhṛt-kumāro 'py agre 'bhavat tasya sa ratnacūḍaḥ //
vidhūtanistriṃśataraṅgitāni sabāṇacakrīkṛtakārmukāni
hatāvaśeṣāṇi puro 'sya celur balāni vidyādharapannagānām //
PNc_17.46
vidhūta-nistriṃśa-taraṅgitāni sa-bāṇa-cakrīkṛta-kārmukāni hata-avaśeṣāṇi puro 'sya celur balāni vidyādhara-pannagānām //
raktāsavakṣībasahastatālavetālatālocchalitāṭṭahāsaḥ
mahābhaṭānām asunirvyapekṣam anyonyam āvartata saṃparāyaḥ //
PNc_17.47
rakta-āsava-kṣība-sa-hasta-tālavetāla-tāla-ucchalita-aṭṭahāsaḥ mahā-bhaṭānām asunirvyapekṣam anyonyam āvartata saṃparāyaḥ //
cakāśire śastrabhṛtāṃ śiraḥsu mithaḥ patantyaḥ karavālavallyaḥ
muktāḥ salīlāṃ tridaśāṅganābhir mālā ivendīvarapatramayyaḥ //
PNc_17.48
cakāśire śastra-bhṛtāṃ śiraḥsu mithaḥ patantyaḥ karavāla-vallyaḥ muktāḥ sa-līlāṃ tridaśa-aṅganābhir mālā iva indīvara-patra-mayyaḥ //
keṣāṃ cid ūhuḥ kavacāni śobhāṃ kva cit kva cil lohitapāṭalāni
khelajjayaśrīcaraṇāravindalākṣāraseneva navāṅkitāni //
PNc_17.49
keṣāṃ cid ūhuḥ kavacāni śobhāṃ kva cit kva cil lohita-pāṭalāni khelaj-jaya-śrī-caraṇa-āravindalākṣā-rasena iva nava-aṅkitāni //
hṛdipraviṣṭair aviśuddhimadbhir abhūd vyathā kāpi śaraiḥ pareṣām
durātmanāṃ sādhuguṇair ivāgre phalena saṃyogam upeyivadbhiḥ //
PNc_17.50
hṛdipraviṣṭair aviśuddhimadbhir abhūd vyathā ka āpi śaraiḥ pareṣām durātmanāṃ sādhu-guṇair iva agre phalena saṃyogam upeyivadbhiḥ //
parasparāpātajuṣām asīnāṃ dhārācyutaḥ saṃyaticūrṇareṇuḥ
avāpa tāpiccharucir jayaśrīvilāsakālāñjanadhūlilīlām //
PNc_17.51
paraspara-āpāta-juṣām asīnāṃ dhārā-cyutaḥ saṃyati-cūrṇa-reṇuḥ avāpa tāpiccha-rucir jaya-śrīvilāsa-kāla-añjana-dhūli-līlām //
paryāyajātobhayasainyabhaṅgakarālakolāhalakātarāṇām
surārividyādharasundarīṇāṃ doleva śokapramādāvabhūtām //
PNc_17.52
paryāya-jāta-ubhaya-sainya-bhaṅgakarāla-kolāhala-kātarāṇām sura-ari-vidyādhara-sundarīṇāṃ dola īva śoka-pramādāvabhūtām //
athāsurendradviradena vegād abhyutthitenodgatadānadhāram
madhyeraṇaṃ madhyamalokabhartur javān madāndho jaghaṭe gajendraḥ //
PNc_17.53
atha asurendra-dviradena vegād abhyutthitena udgata-dāna-dhāram madhye-raṇaṃ madhyama-loka-bhartur javān mada-andho jaghaṭe gajendraḥ //
mahebhayos tatra śikhāchalena pratiprahāraṃ radajaḥ kṛṣānuḥ
kośeṣu vidutkapiśā muhūrtaṃ vyadhād ivāṣṭāpadapatravallīḥ //
PNc_17.54
mahā-ibhayos tatra śikhā-chalena pratiprahāraṃ radajaḥ kṛṣānuḥ kośeṣu vidut-kapiśā muhūrtaṃ vyadhād iva aṣṭāpada-patra-vallīḥ //
muhuḥ prajānām adhipena gāḍham ākṛṣyamāṇasya śarāsanasya
dviṣadvadhārambhavidhau gabhīraḥ kreṅkārahuṅkāra ivoccacāra //
PNc_17.55
muhuḥ prajānām adhipena gāḍham ākṛṣyamāṇasya śarāsanasya dviṣadvadhārambha-vidhau gabhīraḥ kreṅkāra-huṅkāra iva uccacāra //
parisphuratkuṇḍalaghṛṣṭapuṅkhās tena prayuktās pṛthuvikrameṇa
pramṛṣṭakāntākucapatralekhe lekhārivakṣasy apatan pṛṣatkāḥ //
PNc_17.56
parisphurat-kuṇḍala-ghṛṣṭa-puṅkhās tena prayuktās pṛthu-vikrameṇa pramṛṣṭa-kāntā-kuca-patralekhe lekhāri-vakṣasy apatan pṛṣatkāḥ //
arātimukteṣu tatas tanutrād vahnisphuliṅgeṣu samullasatsu
mūrtir babhāse vasudhādhipasya niryatpratāpāgnikaṇachaṭeva //
PNc_17.57
arāti-mukteṣu tatas tanutrād vahni-sphuliṅgeṣu samullasatsu mūrtir babhāse vasudhādhipasya niryat-pratāpa-agni-kaṇa-chaṭa īva //
hiraṇmayī pārthivabāṇapaṅktir atyunnate mūrdhni mahāsurasya
reje tarām añjanaparvatasya lagneva tigmāṃśumayūkhamālā //
PNc_17.58
hiraṇmayī pārthiva-bāṇa-paṅktir atyunnate mūrdhni mahāsurasya reje tarām añjana-parvatasya lagna īva tigmāṃśu-mayūkha-mālā //
abhyudgatā bhartur arātibāṇakṣuṇṇendranīlāṅgadareṇurājiḥ
adṛśyatoddāmabhujāspadasya parākramāgner iva dhūmalekhā //
PNc_17.59
abhyudgatā bhartur arāti-bāṇakṣuṇṇa-indranīla-aṅgada-reṇu-rājiḥ adṛśyata ūddāma-bhuja-āspadasya parākrama-agner iva dhūma-lekhā //
ramāṅgado 'py udbhrukuṭiḥ kṛtāstraṃ vīraṃ dviṣaḥ pārśvagataṃ nihatya
śarair alāvīj jayavaijayantīṃ jyotsnāsitaṃ kīrtim ivāsurasya //
PNc_17.60
ramāṅgado 'py udbhrukuṭiḥ kṛta-astraṃ vīraṃ dviṣaḥ pārśva-gataṃ nihatya śarair alāvīj jaya-vaijayantīṃ jyotsnā-sitaṃ kīrtim iva asurasya //
adhaḥsthitoḍḍāmaravairipattimukteṣu nirlūnaśarāsanajyaḥ
cikṣepa cakrāṇy atidīrghabāhuḥ saḥ kālarātrer iva kaṅkaṇāni //
PNc_17.61
adhaḥ-sthita-uḍḍāmara-vairi-pattimukteṣu nirlūna-śarāsana-jyaḥ cikṣepa cakrāṇy atidīrgha-bāhuḥ saḥ kālarātrer iva kaṅkaṇāni //
utplutya helāhatasaṃmukhārir vidyādharendro 'py asinā cakarta
jagajjayastambham ivoddhurasya suradviṣaḥ kāñcanaketudaṇḍam //
PNc_17.62
utplutya helāhata-saṃmukha-arir vidyādhara-indro 'py asinā cakarta jagaj-jaya-stambham iva uddhurasya sura-dviṣaḥ kāñcana-ketu-daṇḍam //
so ratnacūḍo 'pi tathā bhuśuṇḍyā pipeṣa vairidviṣakumbhapīṭham
sitātapatratvam udañcad āpa yathāsya muktāphaladhūlijālam //
PNc_17.63
so ratnacūḍo 'pi tathā bhuśuṇḍyā pipeṣa vairi-dviṣa-kumbha-pīṭham sita-ātapatratvam udañcad āpa yatha āsya muktāphala-dhūli-jālam //
tuṅgaṃ dadhatkarkaśatām abhīkaḥ śrīsindhurājadvipakumbhayugmam
payodharadvandvam ivājilakṣmyāś cakre 'rdhacandrāṅkitam indraśatruḥ //
PNc_17.64
tuṅgaṃ dadhat-karkaśatām abhīkaḥ śrī-sindhurāja-dvipa-kumbha-yugmam payodhara-dvandvam iva aji-lakṣmyāś cakre 'rdha-candra-aṅkitam indraśatruḥ //
parasparāghaṭṭitadantakoṭibhraṣṭāgniveśabhramam ādadhanti
raṇājire lohitarañjitāni virejire kuñjaramauktikāni //
PNc_17.65
paraspara-āghaṭṭita-danta-koṭibhraṣṭa-agniveśa-bhramam ādadhanti raṇa-ajire lohita-rañjitāni virejire kuñjara-mauktikāni //
cikṣepa pṛthītilake surārir yāṃ yām iṣuṃ kopakaṣāyitākṣaḥ
tāṃ tāṃ jayāśām iva bāhuśālī śaraiḥ sas tasyārdhapathe lulova //
PNc_17.66
cikṣepa pṛthī-tilake surārir yāṃ yām iṣuṃ kopa-kaṣāyita-akṣaḥ tāṃ tāṃ jaya-āśām iva bāhu-śālī śaraiḥ sas tasya ardha-pathe lulova //
tayos tatheṣvāsaprakarṣapratyuktakarṇārjunayor jayaśrīḥ
suvelaratnākarayor udagrā cakāra veleva gatāgatāni //
PNc_17.67
tayos tatha īṣvāsa-prakarṣapratyukta-karṇa-arjunayor jaya-śrīḥ suvela-ratnākarayor udagrā cakāra vela īva gata-āgatāni //
patyuḥ prajānām asureśvaro 'tha kirīṭamāṇikyacayaṃ jahāra
maṇiprasūnastabakapratānaṃ kalpadrumasyeva yugāntavātaḥ //
PNc_17.68
patyuḥ prajānām asureśvaro 'tha kirīṭa-māṇikya-cayaṃ jahāra maṇi-prasūna-stabaka-pratānaṃ kalpa-drumasya iva yuga-anta-vātaḥ //
krodhād athārdhaśaśalāñchanasodareṇa bāṇena vāsavaripor navasāhasāṅkaḥ
ciccheda rāma iva viśravasaḥ sutasya pīnāṃsalolamaṇikuṇḍalam uttamāṅgam //
PNc_17.69
krodhād atha ardha-śaśa-lāñchana-sa-udareṇa bāṇena vāsava-ripor navasāhasāṅkaḥ ciccheda rāma iva viśravasaḥ sutasya pīna-aṃsa-lola-maṇi-kuṇḍalam uttamāṅgam //
āsan mukhāni kakubhām abhito 'tha citravāditranādalaharīmukharodarāṇi
devasya ca tridivapuṣpamayaṃ papāta mālyaṃ śirasy asuravairipurandhrimuktam //
PNc_17.70
āsan mukhāni kakubhām abhito 'tha citravāditra-nāda-laharī-mukhara-udarāṇi devasya ca tridiva-puṣpa-mayaṃ papāta mālyaṃ śirasy asura-vairi-purandhri-muktam //
lakṣmīpateḥ pṛthubhujadvayam ārdrasāndrajyāghātalāñchitam alāñchitavikramasya
atyādarāgatajitorjitavairilakṣmīpādābjayāvakaniṣaktam ivācakāśe //
PNc_17.71
lakṣmī-pateḥ pṛthu-bhuja-dvayam ārdra-sāndrajyā-ghāta-lāñchitam alāñchita-vikramasya atyādara-āgata-jita-ūrjita-vairi-lakṣmīpāda-abja-yāvaka-niṣaktam ivā acakāśe //
tasyāgrataḥ kanakakuṇḍalatāḍyamānagaṇḍasthalīlulitakuṅkumapatralekhāḥ
vidyādharoragakuraṅgadṛśaḥ pramodasāndrocchaladhvani jagur jayamaṅgalāni //
PNc_17.72
tasya agrataḥ kanaka-kuṇḍala-tāḍyamānagaṇḍa-sthalī-lulita-kuṅkuma-patra-lekhāḥ vidyādhara-uraga-kuraṅga-dṛśaḥ pramodasāndra-ucchala-dhvani jagur jaya-maṅgalāni //
smitvā yaśobhaṭakarārpitacāpayaṣṭir unmuktaratnakavacaḥ khacareśvareṇa
udbhinnamauktikanibhaśramavāribindur devo mamārja mukham aṃśukapallavena //
PNc_17.73
smitvā yaśobhaṭa-kara-arpita-cāpa-yaṣṭir unmukta-ratna-kavacaḥ khacara-īśvareṇa udbhinna-mauktika-nibha-śrama-vāri-bindur devo mamārja mukham aṃśuka-pallavena //
dattābhayopanatapauraśatārpyamāṇaratnopadhām atha sa ratnavatīṃ praviśya
taṃ saṃyugasphuṭaparīkṣitaśauryasāraṃ rājye ripoḥ phaṇikumārakam abhyaṣiñcat //
PNc_17.74
datta-abhaya-upanata-paura-śata-arpyamāṇaratna-upadhām atha sa ratnavatīṃ praviśya taṃ saṃyuga-sphuṭa-parīkṣita-śaurya-sāraṃ rājye ripoḥ phaṇi-kumārakam abhyaṣiñcat //
mūrtaṃ manoratham ivopavanāt sakandam ādāya tat kanakakokanadaṃ narendraḥ
ādātum īpsitamahīndrasuteti ratnam abhyutsukas tad anu bhogavatīṃ pratasthe //
PNc_17.75
mūrtaṃ manoratham iva upavanāt sa-kandam ādāya tat kanaka-kokanadaṃ narendraḥ ādātum īpsita-mahīndra-suta īti ratnam abhyutsukas tad anu bhogavatīṃ pratasthe //
devaḥ sāhasiko 'py amandamurajadhvānānumeyotsavām unnamraiḥ parito mahīṃ maṇigṛhair uttambhayantīm iva
tām atyunnataratnatoraṇaśikhāpreṅkholamuktāphalaprālambocchaladacchakāntinikarasmerām avāpat purīm //
PNc_17.76
devaḥ sāhasiko 'py amanda-muraja-dhvānānumeya-utsavām unnamraiḥ parito mahīṃ maṇi-gṛhair uttambhayantīm iva tām atyunnata-ratna-toraṇa-śikhā-preṅkhola-muktāphalaprālamba-ucchalad-accha-kānti-nikara-smerām avāpat purīm //
iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye hema-kamala-haraṇo nāma saptadaśaḥ sargaḥ
aṣṭādaśaḥ sargaḥ
phaṇirājadarśanam (PNc_p435763)
phaṇi-rāja-darśanam
taṃ viṣṭapatritayakaṇṭakadṛṣṭasāram abhyāgataṃ nṛpatim udgatagāḍhaharṣaḥ
pratyudyayāv adhipatiḥ phaṇinām anargharatnārghapāṇiraśanair atha śaṅkhapālaḥ //
PNc_18.1
taṃ viṣṭapa-tritaya-kaṇṭaka-dṛṣṭa-sāram abhyāgataṃ nṛpatim udgata-gāḍha-harṣaḥ pratyudyayāv adhipatiḥ phaṇinām anargharatna-argha-pāṇi-raśanair atha śaṅkhapālaḥ //
purapraveśaḥ (PNc_p436137)
pura-praveśaḥ
ādāya sādaraphaṇīśvaradattam arghyam arghyaḥ satāṃ sa bahir eva niveśya sainyam
devo 'viśad vinayavān puram agrayāyividyādharādhiparamāṅgadaratnacūḍaḥ //
PNc_18.2
ādāya sādara-phaṇi-īśvara-dattam arghyam arghyaḥ satāṃ sa bahir eva niveśya sainyam devo 'viśad vinayavān puram agra-yāyividyādhara-adhipa-ramāṅgada-ratnacūḍaḥ //
utsṛjya gītam asamāpya vilāsalāsyam aṅkād apāsya sahasā maṇivallakīṃ ca
atyunmanās tadavalokanakautukena vātāyanāny adhiruroha purandhrilokaḥ //
PNc_18.3
utsṛjya gītam asamāpya vilāsa-lāsyam aṅkād apāsya sahasā maṇi-vallakīṃ ca atyunmanās tad-avalokana-kautukena vātāyanāny adhiruroha purandhrilokaḥ //
utkṣipya vepathumatā karapallavena vātāyanāgramaṇimauktikalājakāni
smitvaikayā sa vilasan makarāvacūlalīlālavāñcitavilocanam āluloke //
PNc_18.4
utkṣipya vepathumatā kara-pallavena vātāyana-agra-maṇi-mauktika-lājakāni smitva aikayā sa vilasan makara-avacūlalīlā-lava-añcita-vilocanam āluloke //
udyadvivṛttakaraveṇikayā nṛpendau tasmin smarollasitajṛmbhikayā kayā cit
muktā muhur vibudhasindhukalindakanyākirmīravārilaharīsuhṛdaḥ kaṭākṣāḥ //
PNc_18.5
udyad-vivṛtta-kara-veṇikayā nṛpa-indau tasmin smara-ullasita-jṛmbhikayā kayā cit muktā muhur vibudha-sindhu-kalinda-kanyākirmīra-vārila-harī-suhṛdaḥ kaṭa-akṣāḥ //
vācālaratnavalayā savilāsam asmin nikṣipya kāpi navamauktikalājamuṣṭim
tattāḍitāṃsataṭapārthivadattadṛṣṭir dīrghekṣaṇā kim iva na trapayā cakāra //
PNc_18.6
vācāla-ratna-valayā sa-vilāsam asmin nikṣipya ka āpi nava-mauktika-lāja-muṣṭim tat-tāḍita-aṃsa-taṭa-pārthiva-datta-dṛṣṭir dīrgha-īkṣaṇā kim iva na trapayā cakāra //
vakṣo dadhānam amarādriśilāviśālam ājānubāhum avalokya narendracandram
cittopanītaparirambhasukhātisāndram anyā payodharabhare pulakaṃ babhāra //
PNc_18.7
vakṣo dadhānam amarādri-śilā-viśālam ā-jānu-bāhum avalokya narendra-candram citta-upanīta-parirambha-sukha-atisāndram anyā payodhara-bhare pulakaṃ babhāra //
ālokya darpaṇatale pratimāgataṃ tam `ātto mayaiṣa' iti kāpi kṛtotsavābhūt
mugdhā gate 'tha purato 'tra tadīyabimbe śūnyātmadarśavidhurendumukhī babhūva //
PNc_18.8
ālokya darpaṇa-tale pratimā-āgataṃ tam `ātto maya aiṣa' iti ka āpi kṛta-utsava ābhūt mugdhā gate 'tha purato 'tra tadīya-bimbe śūnya-ātma-darśa-vidhura-indu-mukhī babhūva //
ity āpatan madanabāṇaparamparāṇām unmīlitāṅgavalanaślathamekhalānām
eṇīdṛśāṃ vicarati sma sa rājahaṃsaḥ pārollasannavarasormiṣu mānaseṣu //
PNc_18.9
ity āpatan madana-bāṇa-paramparāṇām unmīlita-aṅga-valana-ślatha-mekhalānām eṇī-dṛśāṃ vicarati sma sa rājahaṃsaḥ pāra-ullasan-nava-rasa-ūrmiṣu mānaseṣu //
nāyakavarṇanam (PNc_p438728)
nāyaka-varṇanam
saṅgītaveśmani phaṇīśvaracāraṇānāṃ gīteṣv ajasram iha śuśruma yad yaśāṃsi
yātaḥ sa eva nayanātithitām ayaṃ naḥ puṇyair aho bata nṛpo navasāhasāṅkaḥ //
PNc_18.10
saṅgīta-veśmani phaṇi-īśvara-cāraṇānāṃ gīteṣv ajasram iha śuśruma yad yaśāṃsi yātaḥ sa eva nayana-atithitām ayaṃ naḥ puṇyair aho bata nṛpo navasāhasāṅkaḥ //
kāntichaṭāchuritadiktaṭa eṣa devo jīyājjaganti paramārakulapradīpaḥ
unmūlya saṃprati surāritamaḥ samūlaṃ yenāhiviṣṭapatale vihitaḥ prakāśaḥ //
PNc_18.11
kānti-chaṭā-churita-dik-taṭa eṣa devo jīyāj-jaganti paramāra-kula-pradīpaḥ unmūlya saṃprati sura-aritamaḥ sa-mūlaṃ yena ahi-viṣṭapa-tale vihitaḥ prakāśaḥ //
hantaiṣa pannagapater atulapratijñāprāgbhārasāgarasamuttaraṇaikapotaḥ
utpākam eṣa ca phalaṃ phaṇirājakanyācitte ciraṃ kṛtapadasya manorathasya //
PNc_18.12
hanta eṣa pannaga-pater atula-pratijñāprāg-bhāra-sāgara-samuttaraṇa-eka-potaḥ utpākam eṣa ca phalaṃ phaṇi-rāja-kanyācitte ciraṃ kṛta-padasya manorathasya //
etad yaśobhaṭakare kanakāmbujaṃ tal līlāvataṃsam acirād viracayya yena
pratyuptakalpatarupallavam eṣa pāṇim ādāsyate nṛpatir adya śaśiprabhāyāḥ //
PNc_18.13
etad yaśobhaṭa-kare kanaka-ambujaṃ tal līlā-avataṃsam acirād viracayya yena pratyupta-kalpa-taru-pallavam eṣa pāṇim ādāsyate nṛpatir adya śaśiprabhāyāḥ //
hāṭakeśvaradarśanam (PNc_p440045)
hāṭakeśvara-darśanam
sāndrānurāgapiśunāḥ paraśuḥ pareṣām ākarṇayann iti saḥ paurajanasya vācaḥ
śrīhāṭakeśvara iti prathitasya tuṅgam agre dadarśa maṇimandiram indumauleḥ //
PNc_18.14
sāndra-anurāga-piśunāḥ paraśuḥ pareṣām ākarṇayann iti saḥ paura-janasya vācaḥ śrī-hāṭakeśvara iti prathitasya tuṅgam agre dadarśa maṇi-mandiram indu-mauleḥ //
tatra praviśya sakṛtānatir ādidevam ānarca kalpaviṭapiprabhavaiḥ prasūnaiḥ
stotuṃ kṛtāñjalipuṭaḥ kuṭajāvadātadantāṃśupallavitavāg upacakrame ca //
PNc_18.15
tatra praviśya sakṛta-ānatir ādidevam ānarca kalpa-viṭapi-prabhavaiḥ prasūnaiḥ stotuṃ kṛta-añjali-puṭaḥ kuṭaja-avadātadanta-aṃśu-pallavita-vāg upacakrame ca //
hāṭakeśvarastutiḥ (PNc_p440764)
hāṭakeśvara-stutiḥ
antarjatāpihitasomasurāpagāya pracchannaśaraśāsanalocanāya
tīvravrataglapitaśailasutāsvarūpavijñānanarmapaṭave baṭave namas te //
PNc_18.16
antar-jatā-pihita-soma-surāpagāya pracchanna-śara-śāsana-locanāya tīvra-vrata-glapita-śaila-sutā-svarūpavijñāna-narma-paṭave baṭave namas te //
atyādarānatasurāsuramauliratnanānāmarīcikhacitāṅghrisaroruhāya
dehārdhavartigirijāvihitābhyasūyasandhyāpraṇāmaviṣamāñjalaye namas te //
PNc_18.17
atyādara-ānata-sura-asura-mauli-ratnanānā-marīci-khacita-aṅghri-saroruhāya deha-ardha-varti-girijā-vihita-abhyasūyasandhyā-praṇāma-viṣama-añjalaye namas te //
nīrandhrasindhujalasiktakapālamuktaratnāṅkurasya karaṇīṃ vidhurātanoti
maulau sadaiva bhavato bhavabhedakartur nirdagdhabhāskaramahāya namo 'stu tasmai //
PNc_18.18
nīrandhra-sindhu-jala-sikta-kapāla-muktaratna-aṅkurasya karaṇīṃ vidhurātanoti maulau sada aiva bhavato bhava-bheda-kartur nirdagdha-bhāskara-mahāya namo 'stu tasmai //
kandarpadarpaśamanāya kṛtāntahartre kartre śubhasya bhujagādhipaveṣṭanāya
urvīmarudraviniśākaravahnitoyayājyāmbaroccavapuṣe supuṣe namas te //
PNc_18.19
kandarpa-darpa-śamanāya kṛtānta-hartre kartre śubhasya bhujaga-adhipa-veṣṭanāya urvī-marud-ravi-niśākara-vahni-toyayājyāmbara-ucca-vapuṣe supuṣe namas te //
nīrandhrabhūtidhavalāya gajendrakṛttisaṃvītadehakavalīkṛtapannagāya
nirdagdhadānavakulāya vipatkṣayaikakāryāya kāraṇanutāya namo 'stu tubhyam //
PNc_18.20
nīrandhra-bhūti-dhavalāya gajendra-kṛttisaṃvīta-deha-kavalīkṛta-pannagāya nirdagdha-dānava-kulāya vipat-kṣaya-ekakāryāya kāraṇa-nutāya namo 'stu tubhyam //
te te yam eva kila vāṅmayasāgarasya pāraṃ gatāḥ praṇavam ātmavido vadanti
tasmai samāhitamaharṣivinidrahṛdyahṛtpuṇḍarīkavihitasthitaye namas te //
PNc_18.21
te te yam eva kila vāṅ-maya-sāgarasya pāraṃ gatāḥ praṇavam ātma-vido vadanti tasmai samāhita-maharṣi-vinidra-hṛdyahṛt-puṇḍarīka-vihita-sthitaye namas te //
uttaṃsitenduśakalāya kapālajūṭasaṅghaṭṭitormimukharāmbaranirjharāya
bhasmāṅgarāgaśucaye vikacopavītavyālendumaulimaṇidīdhitaye namas te //
PNc_18.22
uttaṃsita-indu-śakalāya kapāla-jūṭasaṅghaṭṭita-ūrmi-mukhara-ambara-nirjharāya bhasma-aṅga-rāga-śucaye vikaca-upavītavyāla-indu-mauli-maṇi-dīdhitaye namas te //
nāstraṃ na bhasma na jaṭā na kapāladāma nenduḥ siddhataṭinī na phaṇīndrahāraḥ
nokṣā viṣaṃ na dayitāpi na yatra rūpam avyaktam īśa kila tad dadhate namas te //
PNc_18.23
na astraṃ na bhasma na jaṭā na kapāla-dāma na induḥ siddha-taṭinī na phaṇīndra-hāraḥ na ukṣā viṣaṃ na dayita āpi na yatra rūpam avyaktam īśa kila tad dadhate namas te //
nāgarājagamanam (PNc_p443366)
nāga-rāja-gamanam
stutvety avantipatir indukulāvataṃsaṃ tanmandirāt sahacaraiḥ saha nirjagāma
antarniveśitaharinmaṇivedi valgannāgāṅganaṃ saḥ phaṇirājagṛhaṃ jagāma //
PNc_18.24
stutva īty avanti-patir indu-kula-avataṃsaṃ tan-mandirāt sahacaraiḥ saha nirjagāma antar-niveśita-harin-maṇi-vedi valgannāga-aṅganaṃ saḥ phaṇi-rāja-gṛhaṃ jagāma //
tatrāvatīrya rathataḥ sa ramāṅgadāttapāṇiḥ samucchalitamaṅgalatūryaghoṣe
unnidrasāndrakusumaprakarāvakīrṇamāṇikyakuṭṭimatale masṛṇam viveśa //
PNc_18.25
tatra avatīrya rathataḥ sa ramāṅgada-āttapāṇiḥ samucchalita-maṅgala-tūrya-ghoṣe unnidra-sāndra-kusuma-prakara-avakīrṇamāṇikya-kuṭṭima-tale masṛṇam viveśa //
anyonyapallavitatadvijayapraśaṃsaḥ prāptasthitir vikaṭakāñcanaviṣṭareṣu
padmachadāyatadṛśā dadṛśe 'tha tasminn ekatra tena militaḥ phaṇirājalokaḥ //
PNc_18.26
anyonya-pallavita-tad-vijaya-praśaṃsaḥ prāpta-sthitir vikaṭa-kāñcana-viṣṭareṣu padma-chada-āyata-dṛśā dadṛśe 'tha tasminn ekatra tena militaḥ phaṇirāja-lokaḥ //
tatkṛtaḥ satkāraḥ (PNc_p444377)
tat-kṛtaḥ satkāraḥ
tasmin gate nayanagocaram uddhṛtārau baddhāñjalir jhaṭiti pannagarājasaṃsat
mandākinīva parito hariṇāvacūḍavyālokakuḍmalitakāñcanapaṅkajābhūt //
PNc_18.27
tasmin gate nayana-gocaram uddhṛtārau baddha-añjalir jhaṭiti pannaga-rāja-saṃsat mandākini īva parito hariṇa-avacūḍavyāloka-kuḍmalita-kāñcana-paṅkaja ābhūt //
nyañcacchikhābharaṇabhāsurapadmarāgarocichaṭāghaṭitatatphaṇaratnakāntiḥ
rājanyamaulimaṇicumbitapādapīṭhas tasmai cakāra sa mahābhijanaḥ praṇāmam //
PNc_18.28
nyañcac-chikhā-ābharaṇa-bhāsura-padmarāgaroci-chaṭā-ghaṭita-tat-phaṇa-ratna-kāntiḥ rājanya-mauli-maṇi-cumbita-pāda-pīṭhas tasmai cakāra sa mahā-abhijanaḥ praṇāmam //
pratyuptaratnam abhitaḥ pramadāvakīrṇaṃ muktvā catuṣkam uragendranideśitaṃ sa
adhyāsta sādarajaratphaṇikalpitāśīs tanmadhyavartikanakāsanam unnatāṃsaḥ //
PNc_18.29
pratyupta-ratnam abhitaḥ pramadā-avakīrṇaṃ muktvā catuṣkam uraga-indra-nideśitaṃ sa adhyāsta sādara-jarat-phaṇi-kalpita-āśīs tan-madhya-varti-kanaka-āsanam unnata-aṃsaḥ //
vatsāṃ vrajanāya mameti śanair visṛjya nepathyanīlamaṇiveśmani ratnacūḍam
tatrāsanadvayam adāpayad asya pārśve vidyādharādhipayaśobhaṭayoḥ phaṇīndraḥ //
PNc_18.30
vatsāṃ vrajanāya mama iti śanair visṛjya nepathya-nīla-maṇi-veśmani ratnacūḍam tatrā asana-dvayam adāpayad asya pārśve vidyādhara-adhipa-yaśobhaṭayoḥ phaṇi-indraḥ //
svarṇāsane svayam athācchaphaṇātapatraratnapradīpaśatajarjaritāndhakāraḥ
lokatrayaikatilakasya sa nātidūre devasya dāritamahendraripor nyaṣīdat //
PNc_18.31
svarṇa-āsane svayam atha accha-phaṇa-ātapatraratna-pradīpa-śata-jarjarita-andhakāraḥ loka-traya-eka-tilakasya sa na atidūre devasya dārita-mahendra-ripor nyaṣīdat //
sthitvaikato yuvatimaṅgalagītim atra śṛṇvan sa vindhyataṭadṛṣṭacaraḥ kuraṅgaḥ
citre niveśita ivātha yaśobhaṭena smitvā savismayam asūcyata pārthivāya //
PNc_18.32
sthitva aikato yuvati-maṅgala-gītim atra śṛṇvan sa vindhya-taṭa-dṛṣṭa-caraḥ kuraṅgaḥ citre niveśita iva atha yaśobhaṭena smitvā sa-vismayam asūcyata pārthivāya //
śaśiprabhādarśanam (PNc_p446373)
śaśiprabhā-darśanam-
atrāntare pramadaloladṛśā nṛpeṇa dūrād adarśi phaṇirājasutābhiyāntī
tanvī śirīśasumanaḥsukumāramūrtir devasya kārmukalateva manobhavasya //
PNc_18.33
atra antare pramada-lola-dṛśā nṛpeṇa dūrād adarśi phaṇi-rāja-suta ābhiyāntī tanvī śirīśa-sumanaḥ-sukumāra-mūrtir devasya kārmuka-lata īva manobhavasya //
jyotsnāsitāmbararucisnapitānanendur mātrācirodgatayavāṅkurakarṇapūram
muktvojjvalaṃ lalitakautukakaṅkaṇaṃ ca veṣaṃ vivāhasamayocitam udvahantī //
PNc_18.34
jyotsnā-sita-ambara-ruci-snapita-ānana-indur mātra ācira-udgata-yava-aṅkura-karṇa-pūram muktva ūjjvalaṃ lalita-kautuka-kaṅkaṇaṃ ca veṣaṃ vivāha-samaya-ucitam udvahantī //
sakhyā kayāpi likhitaṃ madanānalaikadhūmāvalīvalayasaṃśayam arpayantam
ekāntakāntam asitāgarupatrabhaṅgam ābibhratī lavalipāṇḍutale kapole //
PNc_18.35
sakhyā kaya āpi likhitaṃ madana-anala-ekadhūma-āvalī-valaya-saṃśayam arpayantam ekānta-kāntam asita-āgaru-patrabhaṅgam ābibhratī lavali-pāṇḍu-tale kapole //
āttaprasādhanam anaṅgavilāsaveśma līlāvidhānam avadhir nayanotsavasya
lāvaṇyasaṃvalitam aṅgakam udvahantī śṛṅgāradugdhajaladher adhidevateva //
PNc_18.36
ātta-prasādhanam anaṅga-vilāsa-veśma līlā-vidhānam avadhir nayana-utsavasya lāvaṇya-saṃvalitam aṅgakam udvahantī śṛṅgāra-dugdha-jaladher adhidevata īva //
sā pāṭalāvidhutacāmaramāruteṣatvyānartitālakalatā sahitā sakhībhiḥ
nātisphuṭakvaṇitanūpuram ākulāni kiṃcid vilambya dadhatī trapayā padāni //
PNc_18.37
sā pāṭalā-vidhuta-cāmara-mārutā īṣatvyānartita-alaka-latā sahitā sakhībhiḥ na atisphuṭa-kvaṇita-nūpuram ākulāni kiṃcid vilambya dadhatī trapayā padāni //
nāyikayā nāyakadarśanam (PNc_p448009)
nāyikayā nāyaka-darśanam
utpakṣmaṇā nirupamollasitapramodavistāralaṅghitavilāsasaroruheṇa
sāndrasmarajvarapipāsitayā tayāpi dūrād apāyi nayanāñjalinā narendraḥ //
PNc_18.38
utpakṣmaṇā nirupama-ullasita-pramodavistāra-laṅghita-vilāsa-saroruheṇa sāndra-smara-jvara-pipāsitayā taya āpi dūrād apāyi nayana-añjalinā nara-indraḥ //
mālyavatīvākyam (PNc_p448375)
mālyavatī-vākyam
vrīḍāvanamramukhapadmam upāgatāyāṃ tasyāṃ pituḥ kanakaviṣṭarabhāgabhāji
mālyādikalpitayathocitasatkriyānte taṃ mālavendram iti mālyavatī jagāda //
PNc_18.39
vrīḍā-avanamra-mukha-padmam upāgatāyāṃ tasyāṃ pituḥ kanaka-viṣṭara-bhāga-bhāji mālya-ādi-kalpita-yathā-ucita-satkriyā-ante taṃ mālava-indram iti mālyavatī jagāda //
rājan! mahītalamṛgāṅga! vilambase kim? adyāpi tūrṇam amunā svabhujārjitena
hemāmbujena viracayya vataṃsam asyāḥ pūrṇapratijñam uragādhipatiṃ vidhehi //
PNc_18.40
rājan! mahī-tala-mṛgāṅga! vilambase kim-? adya api tūrṇam amunā sva-bhuja-arjitena hema-ambujena viracayya vataṃsam asyāḥ pūrṇa-pratijñam uraga-adhipatiṃ vidhehi //
kamalāvataṃsaḥ (PNc_p449068)
kamala-avataṃsaḥ
ukte tayety akṛta kāñcanapuṣkaraṃ tad yāvat saḥ karṇaśikhare phaṇirājaputryāḥ
tāvad vihāya mṛgarūpam udāramūrtir agre babhūva puruṣo 'sya sahemavetraḥ //
PNc_18.41
ukte taya īty akṛta kāñcana-puṣkaraṃ tad yāvat saḥ karṇa-śikhare phaṇi-rāja-putryāḥ tāvad vihāya mṛga-rūpam udāra-mūrtir agre babhūva puruṣo 'sya sa-hema-vetraḥ //
puruṣaṃ prati praśnaḥ (PNc_p449439)
puruṣaṃ prati praśnaḥ
kas tvaṃ mṛgaḥ katham abhūr iti pārthivena pṛṣṭaḥ sa vismayasamutsukamānasena
ity abravīd uraganetraparamparābhir āpīyamānavapur uktim avantinātham //
PNc_18.42
kas tvaṃ mṛgaḥ katham abhūr iti pārthivena pṛṣṭaḥ sa vismaya-samutsuka-mānasena ity abravīd uraga-netra-paramparābhir āpīyamāna-vapur uktim avanti-nātham //
pratīhārasya vṛttāntaḥ (PNc_p449810)
pratīhārasya vṛttāntaḥ
kailāsaśailavasater giriśoparodhād dvārapraveśaviniṣedhakaṣāyitena
śapto 'smi kaṇvamunināyam ahaṃ pitus te śrīharṣadevanṛpateḥ pratihārapālas //
PNc_18.43
kailāsa-śaila-vasater giriśa-uparodhād dvāra-praveśa-viniṣedha-kaṣāyitena śapto 'smi kaṇva-munina āyam ahaṃ pitus te śrīharṣadeva-nṛpateḥ pratihāra-pālas //
rājā phaṇīndraduhituḥ kanakāravindaṃ karṇe kariṣyati yadā navasāhasāṅkaḥ
svaṃ rūpam āpsyasi tadeti samādideśa śāpāntam eṣa vihitānunayo maharṣiḥ //
PNc_18.44
rājā phaṇi-indra-duhituḥ kanaka-aravindaṃ karṇe kariṣyati yadā navasāhasāṅkaḥ svaṃ rūpam āpsyasi tada īti samādideśa śāpa-antam eṣa vihita-anunayo maharṣiḥ //
tad vāsavārivijayottham idaṃ yaśas te gatvaikapiṅgalagirer avataṃsayāmi
uktveti divyakusumair avakīrya maulau pātālamallam anilasya pathā jagāma //
PNc_18.45
tad vāsa-vāri-vijaya-uttham idaṃ yaśas te gatva aika-piṅgala-girer avataṃsayāmi uktva īti divya-kusumair avakīrya maulau pātāla-mallam anilasya pathā jagāma //
vivāhavidhiḥ (PNc_p450817)
vivāha-vidhiḥ
tūryasvaneṣu vilasatsu paṭhatsv amandaṃ bandiṣv anīyata phaṇīndrapurodhasā ca
koṇāvasaktajalapūritaratnakumbhāṃ vediṃ tayā saha sa madhyamalokapālaḥ //
PNc_18.46
tūrya-svaneṣu vilasatsu paṭhatsv amandaṃ bandiṣv anīyata phaṇi-indra-purodhasā ca koṇa-avasakta-jala-pūrita-ratna-kumbhāṃ vediṃ tayā saha sa madhyama-lokapālaḥ //
abhyudgatārcir analojjhitadhūmarājiśyāmībhavat kanakatāmarasāvataṃsām
tasyāṃ yathāvidhi sa mālavapuṣpaketuḥ kanyām aheḥ kuvalayāśva iva upayeme //
PNc_18.47
abhyudgata-arcir anala-ujjhita-dhūma-rājiśyāmībhavat kanaka-tāmarasa-avataṃsām tasyāṃ yathā-vidhi sa mālava-puṣpaketuḥ kanyām aheḥ kuvalaya-aśva iva upayeme //
ānītayā jhaṭiti rūpam adṛṣṭapūrvam aṅgena puṣpaśarabhaṅgitaraṅgitena
bhāti sma śantanur iva tridivasravantyā pātālacandrakalayā sas tayā sametya //
PNc_18.48
ānītayā jhaṭiti rūpam adṛṣṭa-pūrvam aṅgena puṣpa-śara-bhaṅgi-taraṅgitena bhāti sma śantanur iva tri-diva-sravantyā pātāla-candra-kalayā sas tayā sametya //
phaṇipativākyam (PNc_p451822)
phaṇi-pati-vākyam-
nirgacchadaccharucinirbharam aṃśukena saṃchāditaṃ kim api pāṇitale dadhānaḥ
ūce tam ity adhipatiḥ phaṇinām udañcatdantāṃśuśāritaradachadaratnakāntiḥ //
PNc_18.49
nirgacchad-accha-ruci-nirbharam aṃśukena saṃchāditaṃ kim api pāṇi-tale dadhānaḥ ūce tam ity adhipatiḥ phaṇinām udañcatdanta-aṃśu-śārita-rada-chada-ratna-kāntiḥ //
yad dīyate tava na tādṛśam asti kiṃcid gehe mamātra nṛpate navasāhasāṅka !
kośapratiṣṭhitanidhānaśataṃ yatas tvām aiśvaryanirjitapurandaram āmananti //
PNc_18.50
yad dīyate tava na tādṛśam asti kiṃcid gehe mama atra nṛpate navasāhasāṅka ! kośa-pratiṣṭhita-nidhāna-śataṃ yatas tvām aiśvarya-nirjita-purandaram āmananti //
tat sphāṭikaṃ svam iva śuddham idaṃ gṛhāṇa tvaṣṭṛprayatnaghaṭitaṃ śivaliṅgam ekam
ākāram ardhavanitāvapuṣaḥ purārer yasyāntare sukṛtino hi vilokayanti //
PNc_18.51
tat sphāṭikaṃ svam iva śuddham idaṃ gṛhāṇa tvaṣṭṛ-prayatna-ghaṭitaṃ śiva-liṅgam ekam ākāram ardha-vanitā-vapuṣaḥ purārer yasya antare sukṛtino hi vilokayanti //
vyāsaḥ purā kila purāṇamuneḥ prapede tasmāt kilādikavipāṇitalaṃ jagāma
lebhe tato 'pi bhagavān kapilo maharṣiḥ sānugraheṇa mama cedam adāyi tena //
PNc_18.52
vyāsaḥ purā kila purāṇa-muneḥ prapede tasmāt kilā adi-kavi-pāṇi-talaṃ jagāma lebhe tato 'pi bhagavān kapilo maharṣiḥ sa-anugraheṇa mama ca idam adāyi tena //
śivaliṅgārpaṇam (PNc_p453157)
śiva-liṅga-arpaṇam-
uktvety anargham atipāvanam arpitaṃ tad antaḥsphuṭaikaśivarūpam ahīśvareṇa
pūrṇendukānti sahasā nigṛhītaśatrur jagrāha piṇḍitam iva svayaśo narendraḥ //
PNc_18.53
uktva īty anargham atipāvanam arpitaṃ tad antaḥ-sphuṭa-eka-śiva-rūpam ahi-īśvareṇa pūrṇa-indu-kānti sahasā nigṛhīta-śatrur jagrāha piṇḍitam iva sva-yaśo nara-indraḥ //
tatrātha diktaṭapariskhalitapravṛttasīmantinīcaṭulanūpurakāñcinādaḥ
ko 'py ucchalatpaṭahavaṃśahuḍḍukkaśaṅkhavīṇāmṛdaṅgamurajadhvanir utsavo 'bhūt //
PNc_18.54
tatra atha dik-taṭa-pariskhalita-pravṛttasīmantinī-caṭula-nūpura-kāñcinādaḥ ko 'py ucchalat-paṭaha-vaṃśa-huḍḍukka-śaṅkhavīṇā-mṛdaṅga-muraja-dhvanir utsavo 'bhūt //
svanagarīṃ prati prasthāpanam (PNc_p453858)
sva-nagarīṃ prati prasthāpanam
vṛtte vadhūm atha vivāhamahotsave tām ādāya niṣpratimapauruṣavaijayantīm
anvāgatādaranivartitapannagendraḥ paryutsukaḥ svanagarīṃ sa nṛpaḥ pratasthe //
PNc_18.55
vṛtte vadhūm atha vivāha-mahā-utsave tām ādāya niṣpratima-pauruṣa-vaijayantīm anvāgata-ādara-nivartita-pannaga-indraḥ paryutsukaḥ sva-nagarīṃ sa nṛpaḥ pratasthe //
gatvātha dūram ahiviṣṭapataḥ sahelam aṃśaḥ purāṇapuruṣasya sa nirjagāma
śiprārpitena sahasā purataḥ prabhāvasīmantitāmbupaṭalena pathā sasainyaḥ //
PNc_18.56
gatva ātha dūram ahi-viṣṭapataḥ sa-helam aṃśaḥ purāṇa-puruṣasya sa nirjagāma śipra-arpitena sahasā purataḥ prabhāvasīmantita-ambu-paṭalena pathā sa-sainyaḥ //
tasyāḥ svahastamunisaṃhatikalpitārghaḥ sindhos taṭe saḥ padam ekapade cakāra
śṛṅge tadā ca bhagavān aravindabandhur bandhūkapāṭalaruciḥ kanakācalasya //
PNc_18.57
tasyāḥ sva-hasta-muni-saṃhati-kalpita-arghaḥ sindhos taṭe saḥ padam eka-pade cakāra śṛṅge tadā ca bhagavān aravinda-bandhur bandhūka-pāṭala-ruciḥ kanaka-acalasya //
ujjayinīpraveśaḥ (PNc_p454887)
ujjayinī-praveśaḥ
bālātapachuritaharmyaviṭaṅkavartipārāvatātimadhuradhvanitachalena
sambhāṣaṇaṃ vidadhatīm iva pauramuktapuṣpāñjaliḥ saḥ puram ujjayinīṃ viveśa //
PNc_18.58
bāla-ātapa-churita-harmya-viṭaṅka-vartipārāvata-atimadhura-dhvanita-chalena sambhāṣaṇaṃ vidadhatīm iva paura-muktapuṣpāñjaliḥ saḥ puram ujjayinīṃ viveśa //
kāntāyaśobhaṭayutaṃ kṛśatām avāptās taccintayaiva sacivās tam atha praṇemuḥ
kākutstham āhatasurārim ivānuyāntaṃ saumitriṇā janakarājatanūjayā ca //
PNc_18.59
kāntā-yaśobhaṭa-yutaṃ kṛśatām avāptās tac-cintaya aiva sacivās tam atha praṇemuḥ kākut-stham āhata-surārim iva anuyāntaṃ saumitriṇā janaka-rāja-tanūjayā ca //
mahākāleśvaradarśanam (PNc_p455571)
mahākāleśvara-darśanam-
ānandabāṣpasalilārdradṛśo 'rdhamārge sambhāṣya tān smitamukhaḥ saha tair jagāma
vidyādharoragakarāhatahemaghaṇṭāṭāṅkārahāri bhavanaṃ tripurāntakasya //
PNc_18.60
ānanda-bāṣpa-salila-ardra-dṛśo 'rdha-mārge sambhāṣya tān smita-mukhaḥ saha tair jagāma vidyādhara-uraga-kara-āhata-hema-ghaṇṭāṭāṅkāra-hāri bhavanaṃ tripurāntakasya //
tasmiṃś carācaraguror hariṇāvacūlacūḍāmaṇer apacitiṃ vidhivad vidhāya
sākaṃ phaṇīndrasutayāmbararodhikambutūryasvanormi saś ca rājakulaṃ viveśa //
PNc_18.61
tasmiṃś cara-acara-guror hariṇa-avacūlacūḍāmaṇer apacitiṃ vidhivad vidhāya sākaṃ phaṇi-indra-sutaya āmbara-rodhi-kambutūrya-svana-ūrmi saś ca rāja-kulaṃ viveśa //
dhārāgamanam (PNc_p456272)
dhārā-gamanam
tatrārṇavadhvanighanotsavatūryaghoṣe sthitvā dināni katicit sa narendracandraḥ
yāti sma bhūṣitakulaḥ kularājadhānīṃ dhārām amātyakathitāmṛgayetivṛttaḥ //
PNc_18.62
tatra arṇava-dhvani-ghana-utsava-tūrya-ghoṣe sthitvā dināni katicit sa nara indra-candraḥ yāti sma bhūṣita-kulaḥ kula-rājadhānīṃ dhārām amātya-kathitāmṛgaya ītivṛttaḥ //
udghāṭiteṣv atha vilokanakautukena vātāyaneṣu paritaḥ purasundarībhiḥ
tasmiṃś cirād viśati jīva iveśvare sā pronmīlitorunayaneva purī babhūva //
PNc_18.63
udghāṭiteṣv atha vilokana-kautukena vātāyaneṣu paritaḥ pura-sundarībhiḥ tasmiṃś cirād viśati jīva ivā iśvare sā pronmīlita-ūru-nayana īva purī babhūva //
śivaliṅgapratiṣṭhā (PNc_p456958)
śiva-liṅga-pratiṣṭhā
tat sādhv akārayad athādhigatapratiṣṭhaṃ tatrāccharatnaśivaliṅgam anarghaśīlaḥ
tasya prabhāvaghaṭitair vyadhur arhaṇāṃ ca vidyādharā vikacakalpataruprasūnaiḥ //
PNc_18.64
tat sādhv akārayad atha adhigata-pratiṣṭhaṃ tatra accha-ratna-śiva-liṅgam anargha-śīlaḥ tasya prabhāva-ghaṭitair vyadhur arhaṇāṃ ca vidyādharā vikaca-kalpataru-prasūnaiḥ //
anuyāyiprasthānam (PNc_p457342)
anuyāyi-prasthānam-
kṛtvā yathocitam akṛtrimam utsavānte satkāram āyatananiślathamauliratnau
dattāṅkapāṇir ubhayoḥ prajighāya sa atha vidyādharādhipaphaṇīndrasūtau svadeśam //
PNc_18.65
kṛtvā yathā-ucitam akṛtrimam utsava-ante satkāram āyatana-niślatha-mauli-ratnau datta-aṅka-pāṇir ubhayoḥ prajighāya sa atha vidyādhara-adhipa-phaṇi-indra-sūtau sva-deśam //
ekas tayor agamad ambaragāmisainyasīmantitābhrapaṭalaḥ śaśikāntaśailam
anyo 'py agādhajalamālavajahnukanyāviśrāṇitorusaraṇir nijarājadhānīm //
PNc_18.66
ekas tayor agamad ambara-gāmi-sainyasīmantita-abhra-paṭalaḥ śaśi-kānta-śailam anyo 'py agādha-jala-mālava-jahnu-kanyāviśrāṇita-ūru-saraṇir nija-rājadhānīm //
śaśiprabhāsakhīgamanam (PNc_p458041)
śaśiprabhā-sakhī-gamanam-
mābhūḥ kadāpi vimukhī rameṇa yad asya chandānuvṛttiratisaṃvananaṃ madasya
uktveti tām ahisutām agaman gṛhāṇi gandharvakinnaramahoragasiddhakanyāḥ //
PNc_18.67
ma ābhūḥ kada āpi vimukhī rameṇa yad asya chanda-anuvṛtti-rati-saṃvananaṃ madasya uktva īti tām ahi-sutām agaman gṛhāṇi gandharva-kinnara-mahā-uraga-siddha-kanyāḥ //
sāmrājyalakṣmīsvīkāraḥ (PNc_p458420)
sāmrājya-lakṣmī-svīkāraḥ
nīlachatrāvataṃsā bhujagapatisutāpāṇḍugaṇḍasthalāntaḥkastūrīpaṅkapatravyatikaraśabalavyāyatāṃse salīlam
devenātha svamantripravaraciradhṛtā sāhasāṅkena dīrghe rohajjyāghātarekhe puno 'pi nidadhe doṣṇi sāmrājyalakṣmīḥ //
PNc_18.68
nīla-chatra-avataṃsā bhujaga-pati-sutā-pāṇḍu-gaṇḍa-sthala-antaḥkastūrī-paṅka-patra-vyatikara-śabala-vyāyata-aṃse salīlam devena atha sva-mantri-pravara-cira-dhṛtā sāhasāṅkena dīrghe rohaj-jyā-ghāta-rekhe puno 'pi nidadhe doṣṇi sāmrājya-lakṣmīḥ //
atha granthapraśastiḥ (PNc_p458880)
atha grantha-praśastiḥ
śrīmatkavipriyasuhṛcchaladaṅkarāmarājendubhaktyadhigatapratibhāviśeṣaḥ
etad vinidrakusumadadyuti padmaguptaḥ śrīsindhurājanṛpateś caritaṃ babandha //
PNc_gp.1
śrīmat-kavi-priya-suhṛc-chalad-aṅka-rāmarāja-indu-bhakty-adhigata-pratibhā-viśeṣaḥ etad vinidra-kusumada-dyuti padmaguptaḥ śrī-sindhurāja-nṛpateś caritaṃ babandha //
lakṣmīlatānavavasanta mahītalendra vidyāvilāsamaṇidarpaṇa sindhurāja
etan mayā ghaṭitam ujjvalakānti kāvyamāṇikyakuṇḍalam iha śravaṇe videhi //
PNc_gp.2
lakṣmī-latā-nava-vasanta mahī-tala-indra vidyā-vilāsa-maṇi-darpaṇa sindhurāja etan mayā ghaṭitam ujjvala-kānti kāvyamāṇikya-kuṇḍalam iha śravaṇe videhi //
nyastāni yāni mayi sūktisudhāpṛṣanti devena tena kati cit kavibāndhavena
candrātapasnapitamauktikasodarāṇāṃ teṣām idaṃ vilasitaṃ navasāhasāṅka //
PNc_gp.3
nyastāni yāni mayi sūkti-sudhā-pṛṣanti devena tena kati cit kavi-bāndhavena candra-ātapa-snapita-mauktika-sodarāṇāṃ teṣām idaṃ vilasitaṃ navasāhasāṅka //
yac cāpalaṃ kim api mandhadhiyā mayaivam āsūtritaṃ narapate navasāhasāṅka
ājñaiva hetur iha te śayanīkṛtograrājanyamaulikusumā na kavitvadarpaḥ //
PNc_gp.4
yac cāpalaṃ kim api mandha-dhiyā maya aivam āsūtritaṃ narapate navasāhasāṅka ājña aiva hetur iha te śayanīkṛta-ugrarājanya-mauli-kusumā na kavitva-darpaḥ //
iti navasāhasāṅkacaritaṃ saṃpūrṇam (PNc_p460206)
iti navasāhasāṅka-caritaṃ saṃpūrṇam
- Holder of rights
- GRETIL project
- Citation Suggestion for this Object
- TextGrid Repository (2025). Poetry Collection. Navasāhasāṅkacarita. Navasāhasāṅkacarita. GRETIL. GRETIL project. https://hdl.handle.net/21.11113/0000-0016-CBBA-2