Padmagupta: Navasāhasāṅkacarita

Header

Data entry: Somadeva Vasudeva

Contribution: Somadeva Vasudeva

Date of this version: 2020-07-31

Source:

  • Vamanasastri Islampurakara, Bombay : Govt. Central Book Depot (Bombay Sanskrit Series, 53).

Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen

Licence:

Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Interpretive markup:

  • remarks
  • analysis

Notes:

Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented below.

Padmagupta (alias Parimala):
Navasahasankacarita

Based on the edition by Vamanasastri Islampurakara,
Bombay : Govt. Central Book Depot
(Bombay Sanskrit Series, 53)

Input by Somadeva Vasudeva, 2001

ANALYTIC TEXT VERSION (BHELA conventions)

Revisions:

  • 2020-07-31: TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus
  • 2025-05-20: Added BK, GND and ISO code for language.

Text

Padmagupta (alias Parimala): Navasāhasāṅkacarita

prathamaḥ sargaḥ

avyāt sa vo yasya nisargavakraḥ spṛśaty adhijyasmaracāpalīlām
jaṭāpinaddhoragarājaratnamarīcilīḍhobhayakoṭir induḥ // PNc_1.1

avyāt sa vo yasya nisarga-vakraḥ spṛśaty adhijya-smara-cāpa-līlām jaṭā-pinaddha-uraga-rāja-ratnamarīci-līḍha-ubhaya-koṭir induḥ //

jaṭāhiratnadyutipāṭalo 'vyāt sa vaḥ śaśī śaṅkaramauliratnam
śrutāv aśokāṅkurakautukena yaṃ kartum icchaty acalendrakanyā // PNc_1.2

jaṭā-ahi-ratna-dyuti-pāṭalo 'vyāt sa vaḥ śaśī śaṅkara-mauli-ratnam śrutāv aśoka-aṅkura-kautukena yaṃ kartum icchaty acala-indra-kanyā //

kumbhasthalī rakṣatu vo vikīrṇasindūrareṇur dviradānanasya
praśāntaye vighnatamaśchaṭānāṃ niṣṭhyūtabālātapapallaveva // PNc_1.3

kumbha-sthalī rakṣatu vo vikīrṇasindūra-reṇur dvirada-ānanasya praśāntaye vighna-tamaś-chaṭānāṃ niṣṭhyūta-bāla-ātapa-pallava īva //

cakṣus tad unmeṣi sadā mukhe vaḥ sārasvataṃ śāśvatam āvir astu
paśyanti yenāvahitāḥ kavīndrās triviṣṭapābhyantaravarti vastu // PNc_1.4

cakṣus tad unmeṣi sadā mukhe vaḥ sārasvataṃ śāśvatam āvir astu paśyanti yena-avahitāḥ kavi-indrās triviṣṭapa-abhyantara-varti vastu //

prācīnakavivarṇanam (PNc_p10836)

prācīnakavivarṇanam

tattvaspṛśas te kavayaḥ purāṇāḥ śrībhartṛmeṇṭhapramukhā jayanti
nistṛṃśadhārāsadṛśena yeṣāṃ vaidarbhamārgeṇa giraḥ pravṛttāḥ // PNc_1.5

tattva-spṛśas te kavayaḥ purāṇāḥ śrī-bhartṛmeṇṭha-pramukhā jayanti nistṛṃśa-dhārā-sadṛśena yeṣāṃ vaidarbha-mārgeṇa giraḥ pravṛttāḥ //

pūrṇendubimbād api sundarāṇi teṣām adūre purato yaśāṃsi
ye bhartṛmeṇṭhādikavīndrasūktivyaktopadiṣṭena pathā prayānti // PNc_1.6

pūrṇa-indu-bimbād api sundarāṇi teṣām adūre purato yaśāṃsi ye bhartṛmeṇṭha-ādi-kavi-indra-sūktivyakta-upadiṣṭena pathā prayānti //

sarasvatīkalpalataikakandaṃ vandāmahe vākpatirājadevam
yasya prasādād vayam apy ananyakavīndracīrṇe pathi sañcarāmaḥ // PNc_1.7

sarasvatī-kalpalatā-eka-kandaṃ vandāmahe vākpatirāja-devam yasya prasādād vayam apy ananyakavi-indra-cīrṇe pathi sañcarāmaḥ //

divaṃ yiyāsur mama vāci mudrām adatta yāṃ vākpatirājadevaḥ
tasyānujanmā kavibāndhavasya bhinatti tāṃ saṃprati sindhurājaḥ // PNc_1.8

divaṃ yiyāsur mama vāci mudrām adatta yāṃ vākpatirāja-devaḥ tasya anujanmā kavi-bāndhavasya bhinatti tāṃ saṃprati sindhurājaḥ //

kaveḥ śālīnatādi (PNc_p12043)

kaveḥ śālīnatādi

naite kavīndrāḥ kati kāvyabandhe tad eṣa rājñā kim ahaṃ niyuktaḥ
kiṃ vālukāparvatake dhareyam āropyate satsu kulācaleṣu // PNc_1.9

na ete kavi-indrāḥ kati kāvya-bandhe tad eṣa rājñā kim ahaṃ niyuktaḥ kiṃ vāluka-aparvatake dhara īyam āropyate satsu kula-acaleṣu //

aho mahatsāhasam etad eva yad varṇaṇīyo navasāhasāṅkaḥ
dūre paricchedakathā hi satyam etadguṇānām udadher apāṃ ca // PNc_1.10

aho mahat-sāhasam etad eva yad varṇaṇīyo nava-sāhasa-aṅkaḥ dūre pariccheda-kathā hi satyam etad-guṇānām udadher apāṃ ca //

bhaktyāthavāsyaiva mama prabandhe sūkṣmo 'yam unmīlati śaktileśaḥ
ullaṅghito yat kapinā payodhiḥ sevānubhavaḥ sa raghūdvahasya // PNc_1.11

bhaktya āthava āsya eva mama prabandhe sūkṣmo 'yam unmīlati śakti-leśaḥ ullaṅghito yat kapinā payodhiḥ sevā-anubhavaḥ sa raghu-udvahasya //

samatsare cetasi durjanānāṃ na jātucit sūktiguṇo guṇāya
nisargakṛṣṇendravadhūkapole nirarthakaḥ kuṅkumapattrabhaṅgaḥ // PNc_1.12

sa-matsare cetasi durjanānāṃ na jātu-cit sūkti-guṇo guṇāya nisarga-kṛṣṇa-indra-vadhū-kapole nirarthakaḥ kuṅkuma-pattra-bhaṅgaḥ //

kim anyad asyāś caritair nṛpasya muktāvadātaiḥ kṛtamaṇḍanāyāḥ
madīyasūkter mukulībhavantu svabhāvaśuddhāni satāṃ manāṃsi // PNc_1.13

kim anyad asyāś caritair nṛpasya muktāvadātaiḥ kṛta-maṇḍanāyāḥ madīya-sūkter mukulībhavantu svabhāva-śuddhāni satāṃ manāṃsi //

namo 'stu sāhityarasāya tasmai niṣiktam antaḥ pṛṣatāpi yasya
suvarṇatāṃ vaktram upaiti sadhor durvarṇatāṃ yāti ca durjanasya // PNc_1.14

namo 'stu sāhitya-rasāya tasmai niṣiktam antaḥ pṛṣata āpi yasya suvarṇatāṃ vaktram upaiti sadhor durvarṇatāṃ yāti ca durjanasya //

śrīsāhasāṅkojjvalakīrtigarbhā mamāthavā kaṃ na haranti vācaḥ
kasyātra lobhāya na śuktayas tā muktā hi yāsām udare sphuranti // PNc_1.15

śrī-sāhasa-aṅka-ujjvala-kīrti-garbhā mama athavā kaṃ na haranti vācaḥ kasya atra lobhāya na śuktayas tā muktā hi yāsām udare sphuranti //

pratijñā (PNc_p14128)

pratijñā

etāny avantīśvarapārijātajātāni tārāpatipāṇḍurāṇi
sampraty ahaṃ paśyata! digvadhūnāṃ yaśaḥprasūnāny avataṃsayāmi // PNc_1.16

etāny avanti-īśvara-pārijātajātāni tārā-pati-pāṇḍurāṇi sampraty ahaṃ paśyata! dig-vadhūnāṃ yaśaḥ-prasūnāny avataṃsayāmi //

atha ujjayinīvarṇanam (PNc_p14449)

atha ujjayinīvarṇanam

asti kṣitaūjjayinīti nāmnā purī vihāyasy amarāvatīva
babandha yasyāṃ padam indrakalpaḥ śrīvikramāditya iti kṣitīśaḥ // PNc_1.17

asti kṣitau ujjayini īti nāmnā purī vihāyasy amarāvati īva babandha yasyāṃ padam indra-kalpaḥ śrī-vikramāditya iti kṣiti-īśaḥ //

āmañjuguñjatkalahaṃsapaṅktivikasvarāmbhojarajaḥpiśaṅgā
ābhāti yasyāḥ parikhā nitambe saśabdajambūnadamekhaleva // PNc_1.18

ā-mañju-guñjat-kalahaṃsa-paṅktivikasvara-ambhoja-rajaḥ-piśaṅgā ābhāti yasyāḥ parikhā nitambe sa-śabda-jambū-nada-mekhala īva //

prākāravapracchalataḥ śarīram āvartya līlāśayanaṃ murāreḥ
yatrāntarasthāyinidhānarakṣāṃ vidhātum unmagna ivoragendraḥ // PNc_1.19

prākāra-vapra-cchalataḥ śarīram āvartya līlā-śayanaṃ murāreḥ yatra antara-sthāyi-nidhāna-rakṣāṃ vidhātum unmagna iva uraga-indraḥ //

pade pade sāndrasudhojjvalāni gṛhāṇi yā nākasadāṃ bibharti
abhyudgatānīva phaṇīndralokam āpūrya tadbhūmibhṛtāṃ yaśāṃsi // PNc_1.20

pade pade sāndra-sudhā-ujjvalāni gṛhāṇi yā nāka-sadāṃ bibharti abhyudgatāni-iva phaṇi-indra-lokam āpūrya tad-bhūmi-bhṛtāṃ yaśāṃsi //

himacchaṭāhāribhir aṃśujālaiḥ prālambimuktāphalajālakāni
vilāsinīvibhramamandirāṇi yasyāṃ hasantīva parasparasya // PNc_1.21

hima-cchaṭā-hāribhir aṃśu-jālaiḥ prālambi-muktāphala-jālakāni vilāsinī-vibhrama-mandirāṇi yasyāṃ hasanti iva parasparasya //

gṛhāṇi yasyāṃ savarāṅganāni varāṅganā rūpapuraskṛtāṅgyaḥ
rūpaṃ samunmīlitasadvilāsam astraṃ vilāsāḥ kusumāyudhasya // PNc_1.22

gṛhāṇi yasyāṃ sa-vara-aṅganāni vara-aṅganā rūpa-puraskṛta-aṅgyaḥ rūpaṃ samunmīlita-sad-vilāsam astraṃ vilāsāḥ kusumāyudhasya //

CF. Kāvyaprakāśa 10.131a

yatrānanair eṇādṛśām abhikhyāṃ sitāśmavātāyanapaṅktir eti
ambhoruhair ujjvalahemakḷptair ākāśagaṅgājalaveṇikeva // PNc_1.23

yatrā ananair eṇā-dṛśām abhikhyāṃ sita-aśma-vāta-āyana-paṅktir eti ambho-ruhair ujjvala-hema-kḷptair ākāśa-gaṅgā-jala-veṇika īva //

vidhūyamānāḥ pavanena yasyāṃ nīlāśmaveśmāruṇavaijayantyaḥ
bhinnāñjanaśyāmaghanodgatānāṃ taḍillatānāṃ dyutim āvahanti // PNc_1.24

vidhūyamānāḥ pavanena yasyāṃ nīla-aśma-veśma-aruṇa-vaijayantyaḥ bhinna-añjana-śyāma-ghana-udgatānāṃ taḍil-latānāṃ dyutim āvahanti //

udeti kāntāmaṇimekhalānāṃ gṛhe gṛhe yatra muhur ninādaḥ
āyāti yo 'naṅgajayadvipasya madāvatārotsavaḍiṇḍimatvam // PNc_1.25

udeti kāntā-maṇi-mekhalānāṃ gṛhe gṛhe yatra muhur ninādaḥ āyāti yo 'naṅga-jaya-dvipasya mada-avatāra-utsava-ḍiṇḍimatvam //

mukhendubhiḥ pauravilāsinīnāṃ kapolakāntyā kṛtasaṃvibhāgaḥ
na yāti kārśyaṃ bahule 'pi yatra vātāyanāsannataraḥ śaśāṅkaḥ // PNc_1.26

mukha-indubhiḥ paura-vilāsinīnāṃ kapola-kāntyā kṛta-saṃvibhāgaḥ na yāti kārśyaṃ bahule 'pi yatra vātāyana-āsanna-taraḥ śaśa-aṅkaḥ //

na pakṣapātena vadāmi satyam uṣassu yasyāṃ bhavanāṅganebhyaḥ
sammarjanībhiḥ parataḥ kriyante visūtritaikāvalimauktikāni // PNc_1.27

na pakṣa-pātena vadāmi satyam uṣassu yasyāṃ bhavana-aṅganebhyaḥ sammarjanībhiḥ parataḥ kriyante visūtrita-eka-āvali-mauktikāni //

yasyām asaṅkṣiptadṛśāṃ stanāṅke kastūrikāpattralatā cakāsti
śarāsanābhyāsavidhau samāpte mukteva godhā makaradhvajena // PNc_1.28

yasyām asaṅkṣipta-dṛśāṃ stana-aṅke kastūrikā-pattra-latā cakāsti śara-āsana-ābhyāsa-vidhau samāpte mukta īva godhā makara-dhvajena //

vilāsinīsadmalasatpatākāpaṭāñcale kāñcanakiṅkiṇīnām
nirantarair yā raṇitair ajasram ājñām ivodghoṣayati smarasya // PNc_1.29

vilāsinī-sadma-lasat-patākāpaṭa-añcale kāñcana-kiṅkiṇīnām nirantarair yā raṇitair ajasram ājñām iva udghoṣayati smarasya //

pratikṣaṇaṃ yā galitāṃśukānām anaṅgalīlākalahotsaveṣu
analpakṛṣṇāgurudhūmabhaṅgyā vāmabhruvām arpayatīva vāsaḥ // PNc_1.30

pratikṣaṇaṃ yā galita-aṃśukānām anaṅga-līlā-kalaha-utsaveṣu an-alpa-kṛṣṇa-āguru-dhūma-bhaṅgyā vāma-bhruvām arpayati iva vāsaḥ //

yatrāṣṭamīcandram upeyivāṃsam ālambya saudheṣv asamagrakāntim
keśāhṛtaiḥ ketakagarbhabarhair āpūrayanty ardham arālakeśyaḥ // PNc_1.31

yatra aṣṭamī-candram upeyivāṃsam ālambya saudheṣv a-samagra-kāntim keśa-āhṛtaiḥ ketaka-garbha-barhair āpūrayanty ardham arāla-keśyaḥ //

līlākaṭākṣe madirekṣaṇānāṃ sammohanāstrasphuritaṃ niveśya
ratyā saha kṛīḍati puṣpadhanvā yasyām aśokadrumavīthikāsu // PNc_1.32

līlā-kaṭa-akṣe madirā-īkṣaṇānāṃ sammohana-astra-sphuritaṃ niveśya ratyā saha kṛīḍati puṣpa-dhanvā yasyām aśoka-druma-vīthikāsu //

jāne jaganmohanakautukena vidhāya kūjāmiṣam anyapuṣṭaiḥ
aharniśaṃ cūtavaneṣu yasyām adhīyate mānmatham astravedam // PNc_1.33

jāne jagan-mohana-kautukena vidhāya kūja-āmiṣam anya-puṣṭaiḥ ahar-niśaṃ cūta-vaneṣu yasyām adhīyate mānmatham astra-vedam //

dikcakrasaṃcārimarīcidaṇḍa= cchalena cāmīkaratoraṇānām
avaimi dikpālapurīr vijitya yā hemavetragrahaṇe niyuṅkte // PNc_1.34

dik-cakra-saṃcāri-marīci-daṇḍa= cchalena cāmīkara-toraṇānām avaimi dik-pāla-purīr vijitya yā hema-vetra-grahaṇe niyuṅkte //

ullāsiṣu svarṇagavākṣapaṅkter yā raśmidaṇḍeṣu vighūrṇamānaiḥ
bhāty agravedisphaṭikāṃśujālair dodhūyamānojjvalacāmareva // PNc_1.35

ullāsiṣu svarṇa-gava-akṣa-paṅkter yā raśmi-daṇḍeṣu vighūrṇamānaiḥ bhāty agra-vedi-sphaṭika-aṃśu-jālair dodhūyamāna-ujjvala-cāmara īva //

yasyāṃ gṛhaprāṅganapadmarāgaraśmicchaṭāpāṭalam antarikṣam
āliṅgitaṃ kiṃśukaśoṇabhāsā sandhyātapeneva sadā vibhāti // PNc_1.36

yasyāṃ gṛha-prāṅgana-padma-rāgaraśmi-cchaṭā-pāṭalam antarikṣam āliṅgitaṃ kiṃśuka-śoṇa-bhāsā sandhyā-ātapena iva sadā vibhāti //

avāpya yasyāṃ gṛhadīrghikācchavaiḍūryasopānamayūkhasakhyam
hārītaśaṅkāṃ kalahaṃsaśāvā vāmabhruvāṃ pratyaham arpayanti // PNc_1.37

avāpya yasyāṃ gṛha-dīrghika-acchavaiḍūrya-sopāna-mayūkha-sakhyam hārīta-śaṅkāṃ kalahaṃsa-śāvā vāma-bhruvāṃ pratyaham arpayanti //

nikāmam acchaiḥ pramadākapolair yatrendubimbākṛtibhiḥ kriyante
svavaktrasaundaryavilokaneṣu vilāsino darpaṇanirvyapekṣāḥ // PNc_1.38

nikāmam acchaiḥ pramadā-kapolair yatra indu-bimba-ākṛtibhiḥ kriyante sva-vaktra-saundarya-vilokaneṣu vilāsino darpaṇa-nirvyapekṣāḥ //

parāṅmukhīnām api ratnabhittau prasādavat tadvadanaṃ vilokya
yasyāṃ yuvāno hariṇekṣaṇānām alīkakopaṃ sahasā vidanti // PNc_1.39

parāṅmukhīnām api ratna-bhittau prasādavat tad-vadanaṃ vilokya yasyāṃ yuvāno hariṇa-īkṣaṇānām alīka-kopaṃ sahasā vidanti //

kurvanti yasyāṃ kusumeṣukeliśramonmiṣatsvedalavās taruṇyaḥ
kapolakālāgurupattravallīkalmāṣam ambho gṛhadīrghikāsu // PNc_1.40

kurvanti yasyāṃ kusuma-iṣu-keliśrama-unmiṣat-sveda-lavās taruṇyaḥ kapola-kāla-āguru-pattra-vallīkalmāṣam ambho gṛha-dīrghikāsu //

yasyāṃ samunmīlati sundarīṇāṃ sā kāpi saubhāgyaviśeṣalakṣmīḥ
vilāsamuktāguṇavad yad āsāṃ sadā priyas tiṣṭhati kaṇṭhalagnaḥ // PNc_1.41

yasyāṃ samunmīlati sundarīṇāṃ sā ka āpi saubhāgya-viśeṣa-lakṣmīḥ vilāsa-muktā-guṇa-vad yad āsāṃ sadā priyas tiṣṭhati kaṇṭha-lagnaḥ //

avaimi gītena hṛte kuraṅge purandhribhiḥ saudhatalasthitābhiḥ
śyāmāsu yasyāṃ labhate tadaccha= kapolabimbānukṛtiṃ mṛgāṅkaḥ // PNc_1.42

avaimi gītena hṛte kuraṅge purandhribhiḥ saudha-tala-sthitābhiḥ śyāmāsu yasyāṃ labhate tad-accha= kapola-bimba-anukṛtiṃ mṛgāṅkaḥ //

durgeti sarvatra gatā prasiddhiṃ nagendrakanyeva sanīlakaṇṭhā
yā lagnakāñcīviṣayeṇa kāntiṃ siṃhāsanenātitarāṃ bibharti // PNc_1.43

durga īti sarvatra gatā prasiddhiṃ naga-indra-kanya īva sa-nīla-kaṇṭhā yā lagna-kāñcī-viṣayeṇa kāntiṃ siṃhāsanena atitarāṃ bibharti //

vṛntād apāstair marutā vikīrṇaiḥ sugandhibhis tīrataruprasūnaiḥ
śiprāsarit kūlatamālanīlā vibhāti yasyāḥ kabarīlateva // PNc_1.44

vṛntād apāstair marutā vikīrṇaiḥ sugandhibhis tīra-taru-prasūnaiḥ śiprā-sarit kūla-tamāla-nīlā vibhāti yasyāḥ kabarī-lata īva //

dhūmena yā naikamukhogatena saṃveṣṭyamāṇā paritaś cakāsti
madāttaratneti samatsareṇa kṛtoparodheva mahārṇaveṇa // PNc_1.45

dhūmena yā na-eka-mukha-ugatena saṃveṣṭyamāṇā paritaś cakāsti mad-ātta-ratna īti sa-matsareṇa kṛta-uparodha īva mahā-arṇaveṇa //

vilaṅghayanti śrutivartma yasyāṃ līlāvatīnāṃ nayanotpalāni
bibharti yasyām api vakrimāṇam eko mahākālajaṭārdhacandraḥ // PNc_1.46

vilaṅghayanti śruti-vartma yasyāṃ līlāvatīnāṃ nayana-utpalāni bibharti yasyām api vakrimāṇam eko mahā-kāla-jaṭā-ardha-candraḥ //

dhvajāgralagnena vilambatā kham anekaratnāṃśukadambakena
yasyāṃ sa caṇḍīpatimaṇḍapo 'pi bibharti māyūram ivātapattram // PNc_1.47

dhvaja-agra-lagnena vilambatā kham aneka-ratna-aṃśu-kadambakena yasyāṃ sa caṇḍī-pati-maṇḍapo 'pi bibharti māyūram ivā atapattram //

purā kila brahmakamaṇḍalor yat āpūritaṃ puṇyatamābhir adbhiḥ
dhatte 'tra yā tat tripurāntakasya taḍāgam ādarśam ivāṅkadeśe // PNc_1.48

purā kila brahma-kamaṇḍalor yat āpūritaṃ puṇyatamābhir adbhiḥ dhatte 'tra yā tat tripura-antakasya taḍāgam ādarśam iva aṅkadeśe //

yasyām anekāmaraveśmarājir maṇidhvajāgrocchalitair mayūkhaiḥ
likhaty amartyapramadākuceṣu vicitravarṇā iva patralekhāḥ // PNc_1.49

yasyām aneka-amara-veśma-rājir maṇi-dhvaja-agra-ucchalitair mayūkhaiḥ likhaty amartya-pramadā-kuceṣu vicitra-varṇā iva patra-lekhāḥ //

yasyāṃ visūtrojjhitamekhalāni tathā śukāvartitasītkṛtāni
śaṃsanti saṃketam uṣassu yūnāṃ śiprātaṭodyānalatāgṛhāṇi // PNc_1.50

yasyāṃ visūtra-ujjhita-mekhalāni tathā śuka-āvartita-sītkṛtāni śaṃsanti saṃketam uṣassu yūnāṃ śiprā-taṭa-udyāna-latā-gṛhāṇi //

manoharaiḥ kāmijanasya yasyāṃ nīrandhraniryanmṛganābhigandhaiḥ
sacandanaiḥ kāñcanakeliśailaiḥ kucair ivodyānabhuvo vibhānti // PNc_1.51

manoharaiḥ kāmi-janasya yasyāṃ nīrandhra-niryan-mṛga-nābhi-gandhaiḥ sa-candanaiḥ kāñcana-keli-śailaiḥ kucair iva udyāna-bhuvo vibhānti //

gatāsu tīraṃ timighaṭṭanena sasaṃbhramaṃ pauravilāsinīṣu
yatrollasatphenataticchalena muktārdrahāseva vibhāti śiprā // PNc_1.52

gatāsu tīraṃ timi-ghaṭṭanena sa-saṃbhramaṃ paura-vilāsinīṣu yatra ullasat-phena-tati-cchalena mukta-ardrahāsa īva vibhāti śiprā //

saṃsargam āsādya vilāsinīnāṃ vilāsaveśmāgurudhūpadhūmaiḥ
baddhāspadāḥ saudhaśikhāsu yasyāṃ sugandhi toyaṃ jaladā vamanti // PNc_1.53

saṃsargam āsādya vilāsinīnāṃ vilāsa-veśma-āguru-dhūpa-dhūmaiḥ baddha-āspadāḥ saudha-śikhāsu yasyāṃ sugandhi toyaṃ jaladā vamanti //

satpuṣkaroddyotitaraṅgaśobhiny amandam ārabdhamṛdaṅgavādye
udyānavāpīpayasīva yasyām eṇīdṛśo lāsyagṛhe ramante // PNc_1.54

sat-puṣkara-uddyoti-taraṅga-śobhiny amandam ārabdha-mṛdaṅga-vādye udyāna-vāpī-payasi iva yasyām eṇī-dṛśo lāsya-gṛhe ramante //

māṇikyavātāyanakāntijālaviluptarathyātimirotkarāsu
śyāmāsu yasyāṃ pramadāḥ kathaṃ cit saṅketam utkampikucāḥ prayānti // PNc_1.55

māṇikya-vātāyana-kānti-jālavilupta-rathyā-timira-utkarāsu śyāmāsu yasyāṃ pramadāḥ kathaṃ cit saṅketam utkampi-kucāḥ prayānti //

navāmbuvāhapratibimbavatyāṃ yatroccaharmyāruṇaratnabhūmau
vyaktiṃ labhante surasundarīṇāṃ sālaktakāḥ prāvṛṣi pādamudrāḥ // PNc_1.56

nava-ambu-vāha-pratibimbavatyāṃ yatra ucca-harmya-aruṇa-ratna-bhūmau vyaktiṃ labhante sura-sundarīṇāṃ sa-alaktakāḥ prāvṛṣi pāda-mudrāḥ //

kṛtāvadhānātiśayena manye yā vedhasā madhyamalokaratnam
svaśilpavijñānaparaprakarṣaprakāśanāyātra vinirmiteva // PNc_1.57

kṛta-avadhāna-atiśayena manye yā vedhasā madhyama-loka-ratnam sva-śilpa-vijñāna-para-prakarṣaprakāśanāya atra vinirmita īva //

atha nāyakavarṇanam (PNc_p26423)

atha nāyaka-varṇanam

rājāsti tasyāṃ sa kulācalendranikuñjaviśrāntayaśastaraṅgaḥ
bhāsvān grahāṇām iva bhūpatīnām avāptasaṃkhyo dhuri sindhurājaḥ // PNc_1.58

rāja āsti tasyāṃ sa kula-acala-indranikuñja-viśrānta-yaśas-taraṅgaḥ bhāsvān grahāṇām iva bhūpatīnām avāpta-saṃkhyo dhuri sindhurājaḥ //

nirvyūḍhanānādbhutasāhasaṃ ca raṇe vṛtaṃ ca svayam eva lakṣmyā
nāmnā yam eke navasāhasāṅkaṃ kumāranārāyaṇam āhur anye // PNc_1.59

nirvyūḍha-nānā-adbhuta-sāhasaṃ ca raṇe vṛtaṃ ca svayam eva lakṣmyā nāmnā yam eke nava-sāhasa-aṅkaṃ kumāra-nārāyaṇam āhur anye //

sahelam abhyuddharatā dharitrīṃ magnāṃ dviṣadvārinidhāv agādhe
yenātra nītā pṛthuvikrameṇa vyaktiṃ jagaty ādivarāhalīlā // PNc_1.60

sa-helam abhyuddharatā dharitrīṃ magnāṃ dviṣad-vāri-nidhāv agādhe yena atra nītā pṛthu-vikrameṇa vyaktiṃ jagaty ādi-varāha-līlā //

uddāmadugdhābdhitaraṅgahāse yasyārikāntākucamaṇḍalāni
hārāḥ patatsāñjanabāṣpapaṅkakalaṅkabhītyeva parityajanti // PNc_1.61

uddāma-dugdha-abdhi-taraṅga-hāse yasya ari-kāntā-kuca-maṇḍalāni hārāḥ patat-sa-añjana-bāṣpa-paṅkakalaṅka-bhītya īva parityajanti //

VAR 1.61a: #hāse\lem \conj; #bhāso \ed, #hāso

sadyaḥ karasparśam avāpya citraṃ raṇe raṇe yasya kṛpāṇalekhā
tamālanīlā śaradindupāṇḍu yaśas trilokābharaṇaṃ prasūte // PNc_1.62

sadyaḥ kara-sparśam avāpya citraṃ raṇe raṇe yasya kṛpāṇa-lekhā tamāla-nīlā śarad-indu-pāṇḍu yaśas triloka-ābharaṇaṃ prasūte //

parāṅmukhenāpi sadā parasve patyā bhuvaḥ sāgaramekhalāyāḥ
aho yaśaḥ pūrvamahīpatīnām anāvilaṃ yena balād viluptam // PNc_1.63

parāṅmukhena api sadā parasve patyā bhuvaḥ sāgara-mekhalāyāḥ aho yaśaḥ pūrva-mahī-patīnām an-āvilaṃ yena balād viluptam //

cittaṃ prasādaś ca manasvitā ca bhujaṃ pratāpaś ca vasundharā ca
adhyāsate yasya mukhāravindaṃ dve eva satyaṃ ca sarasvatī ca // PNc_1.64

cittaṃ prasādaś ca manasvitā ca bhujaṃ pratāpaś ca vasundharā ca adhyāsate yasya mukha-aravindaṃ dve eva satyaṃ ca sarasvatī ca //

yasyāpsarobhiḥ parigīyamānam ākarṇya bāhvor vijayaprapañcam
śacīkucasparśam ivāpya dhatte romodgamādhyāsitam aṅgam indraḥ // PNc_1.65

yasya apsarobhiḥ parigīyamānam ākarṇya bāhvor vijaya-prapañcam śacī-kuca-sparśam ivā apya dhatte roma-udgama-adhyāsitam aṅgam indraḥ //

prasādhitā yena ca bālya eva caturbhir utsāhavatā catasraḥ
śrutena buddhiḥ prabhutā nayena tyāgena lakṣmīr vasudhā balena // PNc_1.66

prasādhitā yena ca bālya eva caturbhir utsāhavatā catasraḥ śrutena buddhiḥ prabhutā nayena tyāgena lakṣmīr vasudhā balena //

raṇe raṇe muktakṛpaḥ kṛpāṇaṃ yaḥ śātadhāraṃ kṛtavān kṛtāstraḥ
anekarājanyaghaṭākirīṭamāṇikyaśāṇopalapaṭṭikāsu // PNc_1.67

raṇe raṇe mukta-kṛpaḥ kṛpāṇaṃ yaḥ śāta-dhāraṃ kṛtavān kṛta-astraḥ aneka-rājanya-ghaṭā-kirīṭamāṇikya-śāṇa-upala-paṭṭikāsu //

bhareṇa bhūmeḥ sphuṭam ā namantyāḥ pāṃsucchaṭāḥ śeṣaphaṇāmaṇīnām
nyamīlayan yadvijayaprayāṇe nāgāṅganānāṃ nayanotpalāni // PNc_1.68

bhareṇa bhūmeḥ sphuṭam ā namantyāḥ pāṃsu-cchaṭāḥ śeṣa-phaṇā-maṇīnām nyamīlayan yad-vijaya-prayāṇe nāga-aṅganānāṃ nayana-utpalāni //

anyonyasaṃśleṣaviśīrṇahāracyutena sevāvasare nṛpāṇām
kīrṇāsu muktānikareṇa yasya kakṣyāsu vārapramadāḥ skhalanti // PNc_1.69

anyonya-saṃśleṣa-viśīrṇa-hāracyutena sevā-avasare nṛpāṇām kīrṇāsu muktā-nikareṇa yasya kakṣyāsu vāra-pramadāḥ skhalanti //

ākṣipya hārān nijavikramāgnisphuliṅgaśaṅkām anusandadhanti
yenārikāntākucamaṇḍaleṣu guñjāphalāny ābharaṇīkṛtāni // PNc_1.70

ākṣipya hārān nija-vikrama-agnisphuliṅga-śaṅkām anusandadhanti yena ari-kāntā-kuca-maṇḍaleṣu guñjā-phalāny ābharaṇīkṛtāni //

kṛpāṇapātair dalatām arātikarīndrakumbhasthalamauktikānām
dhūlicchaṭā māṃsalayanti yasya samudgatāny ājimukhe yaśāṃsi // PNc_1.71

kṛpāṇa-pātair dalatām arātikari-indra-kumbha-sthala-mauktikānām dhūli-cchaṭā māṃsalayanti yasya samudgatāny āji-mukhe yaśāṃsi //

indudyutiḥ kundasitān dadhānā guṇān anaṅgotsavavaijayantī
yena dviṣāṃ dūram anāyi kaṇṭhād ekāvalī vāmavilocanā ca // PNc_1.72

indu-dyutiḥ kunda-sitān dadhānā guṇān anaṅga-utsava-vaijayantī yena dviṣāṃ dūram anāyi kaṇṭhād eka-āvalī vāma-vilocanā ca //

yasmin vahaty ambudhinemim urvīm maurvīkiṇaśyāmaladīrghadoṣṇi
vibhāvyate pauravarāṅganānām madhyaṃ paraṃ dhāma daridratāyāḥ // PNc_1.73

yasmin vahaty ambudhi-nemim urvīm maurvī-kiṇa-śyāmala-dīrgha-doṣṇi vibhāvyate paura-vara-aṅganānām madhyaṃ paraṃ dhāma daridratāyāḥ //

ākrāntadiṅmaṇḍalakuntalendrasāndrāndhakārāntaritaṃ raṇe yaḥ
svarājyam astrāruṇamaṇḍalāgro gṛhītavān dīdhitimān ivāhaḥ // PNc_1.74

ākrānta-diṅ-maṇḍala-kuntala-indrasāndra-andha-kāra-antaritaṃ raṇe yaḥ sva-rājyam astra-aruṇa-maṇḍala-agro gṛhītavān dīdhitimān iva ahaḥ //

ākampitānāṃ maruteva yasya doṣṇājibhūmāv atidakṣiṇena
ajāyatāripramadālatānāṃ bāṣpodabindūtkarapuṣpamokṣaḥ // PNc_1.75

ākampitānāṃ maruta īva yasya doṣṇā āji-bhūmāv atidakṣiṇena ajāyata ari-pramadā-latānāṃ bāṣpa-uda-bindu-utkara-puṣpa-mokṣaḥ //

vipakṣahṛdbhaṅgakṛtā nitāntam bhrūlekhayākuñcitayollasantyā
nākāramātreṇa parantapasya yasyānvakāri kriyayāpi cāpam // PNc_1.76

vipakṣa-hṛd-bhaṅga-kṛtā nitāntam bhrū-lekhayā ākuñcitaya ūllasantyā nā akāra-mātreṇa parantapasya yasya anvakāri kriyaya āpi cāpam //

doścandanānokaham āpya yasya samullasatsāndrayaśaḥprasūnā
gatātivṛddhiṃ lavalīlateva nibaddhamūlā paramāralakṣmīḥ // PNc_1.77

doś-candana-anokaham āpya yasya samullasat-sāndra-yaśaḥ-prasūnā gata ātivṛddhiṃ lavalī-lata īva nibaddha-mūlā paramāra-lakṣmīḥ //

kṛtānatibhyaḥ sahasā dadāti yaḥ sāmparāyeṣv abhayaṃ ripubhyaḥ
yaśaś ca gṛhṇāti tuṣārahāramṛṇālakarpūraparāgapāṇḍu // PNc_1.78

kṛta-ānatibhyaḥ sahasā dadāti yaḥ sāmparāyeṣv abhayaṃ ripubhyaḥ yaśaś ca gṛhṇāti tuṣāra-hāramṛṇāla-karpūra-parāga-pāṇḍu //

prakāśitāśaṃ paritaḥ prajānāṃ yasyodayaṃ dhāmanidher vadanti
muktāñjanadhvāntaparigrahāṇi netrāṇi śatrupramadājanasya // PNc_1.79

prakāśita-āśaṃ paritaḥ prajānāṃ yasya udayaṃ dhāma-nidher vadanti mukta-añjana-dhvānta-parigrahāṇi netrāṇi śatru-pramadā-janasya //

yasya prayāṇe pṛtanābhareṇa pariskhalatsaptasamudramudrā
parasparakṣodasamākulāsu dolāyate bhūḥ phaṇabhṛtphaṇāsu // PNc_1.80

yasya prayāṇe pṛtanā-bhareṇa pariskhalat-sapta-samudra-mudrā paraspara-kṣoda-samākulāsu dolāyate bhūḥ phaṇa-bhṛt-phaṇāsu //

vibhinnamānaṃ kamalekṣaṇānāṃ vyaktānubhāvaṃ bhuvanatraye 'pi
āhur janā dīrghaguṇābhirāmaṃ yam ekacāpaṃ kusumāyudhasya // PNc_1.81

vibhinna-mānaṃ kamala-īkṣaṇānāṃ vyakta-anubhāvaṃ bhuvana-traye 'pi āhur janā dīrgha-guṇa-abhirāmaṃ yam eka-cāpaṃ kusuma-āyudhasya //

asaṃśayaṃ prāg asṛjad vidhātā yam ekam eva trijagadvadānyam
kalpadrumādīn atha tais tadīyanirmāṇaśeṣaiḥ paramāṇuleśaiḥ // PNc_1.82

asaṃśayaṃ prāg asṛjad vidhātā yam ekam eva tri-jagad-vadānyam kalpa-drumādīn atha tais tadīyanirmāṇa-śeṣaiḥ paramāṇu-leśaiḥ //

akṛtrimatyāgasamudgatāni vipakvatālīdalapāṇḍurāṇi
āśālatānāṃ valayeṣu bhartur yaśāṃsi yasya stabakībhavanti // PNc_1.83

akṛtrima-tyāga-samudgatāni vipakva-tālī-dala-pāṇḍurāṇi āśā-latānāṃ valayeṣu bhartur yaśāṃsi yasya stabakībhavanti //

yatra pratāporjitarājacakrakirīṭaratnadyuticumbitāṅghrau
yathārthatāṃ yāti yayātipāṇḍudilīpatulyaujasi rājaśabdaḥ // PNc_1.84

yatra pratāpa-ūrjita-rāja-cakrakirīṭa-ratna-dyuti-cumbita-aṅghrau yathā-arthatāṃ yāti yayāti-pāṇḍudilīpa-tulya-ojasi rāja-śabdaḥ //

ucchindataḥ kṣmāsarasīṃ vigāhya dharmakriyāpaṅkajinīvanāni
svairapracāraḥ kalikuñjarasya yenāṅkuśeneva balān niruddhaḥ // PNc_1.85

ucchindataḥ kṣmā-sarasīṃ vigāhya dharma-kriyā-paṅkajinī-vanāni svaira-pracāraḥ kali-kuñjarasya yena aṅkuśena iva balān niruddhaḥ //

VAR 1.85c: {kalikuñjarasya\lem \ed; hyaghakuñjarasya \k (agha must be masc.)}

ciraṃ vibhinnāḥ kumudendukundabhāsaḥ samagrā api yatra te te
anyonyam ekatra nivāsasaukhyakutūhaleneva guṇā ghaṭante // PNc_1.86

ciraṃ vibhinnāḥ kumuda-indu-kundabhāsaḥ samagrā api yatra te te anyonyam ekatra nivāsa-saukhyakutūhalena iva guṇā ghaṭante //

kāntyānuliptāni vilocanānām ā pāṭalānām atirodanena
sakuṅkumānīva puno bhavanti yasyārinārīkucamaṇḍalāni // PNc_1.87

kāntya ānuliptāni vilocanānām ā pāṭalānām atirodanena sa-kuṅkumāni iva puno bhavanti yasya ari-nārī-kuca-maṇḍalāni //

śriyi pratāpe yaśasi kṣamāyāṃ tyāge vilāse vinaye mahimni
kim anyad ārohati yasya sāmyaṃ na rantidevo na pṛthur na pārthaḥ // PNc_1.88

śriyi pratāpe yaśasi kṣamāyāṃ tyāge vilāse vinaye mahimni kim anyad ārohati yasya sāmyaṃ na ranti-devo na pṛthur na pārthaḥ //

sacivavarṇanam (PNc_p35562)

saciva-varṇanam

sāmrājyabhārodvahanapragalbho yaśobhaṭākhyaḥ sacivo 'sti yasya
svasūkticaryāsv apareṇa nāmnā ramāṅgadaṃ yaṃ kavayo vadanti // PNc_1.89

sāmrājya-bhāra-udvahana-pragalbho yaśobhaṭa-ākhyaḥ sacivo 'sti yasya sva-sūkti-caryāsv apareṇa nāmnā ramāṅgadaṃ yaṃ kavayo vadanti //

kularājadhānīvarṇanam (PNc_p35900)

kula-rāja-dhānī-varṇanam

vijitya laṅkām api vartate yā yasyāś ca nāyāty alakāpi sāmyam
jetuḥ purī sāpy aparāsti tasya dhāreti nāmnā kularājadhānī // PNc_1.90

vijitya laṅkām api vartate yā yasyāś ca nā ayāty alaka āpi sāmyam jetuḥ purī sa āpy apara āsti tasya dhāra īti nāmnā kula-rāja-dhānī //

VAR 1.90d: {tasya\lem \k\b; yasya \ed}

tasyāṃ sa sāhasajitāvanipālamauliratnāṃśupallavitakāñcanapādapīṭhaḥ
devaḥ kṣamāvalayam etad udañcitaikalīlātapatrasulabhābharaṇaṃ bhunakti // PNc_1.91

tasyāṃ sa sāhasa-jita-avani-pāla-mauliratna-aṃśu-pallavita-kāñcana-pāda-pīṭhaḥ devaḥ kṣamā-valayam etad udañcita-ekalīlā-ātapatra-sulabha-ābharaṇaṃ bhunakti //

VAR 1.91d: {#sulabha#\lem \k; #lalilta# \ed}

iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye nagarī-nare1ndra-varṇano nāma prathamaḥ sargaḥ

(PNc_1)

dvitīyaḥ sargaḥ

kadā cil locanātithyam āptenālekhyaveśmani
sa mṛgavyāvinodena paspṛśe pārthivo bhṛśam // PNc_2.1

kadā cil locana-atithyam āptenā alekhya-veśmani sa mṛgavya-avinodena paspṛśe pārthivo bhṛśam //

VAR 2.1: {bhṛśam\lem \k; hṛdi \ed}

udagraturagārūḍhaḥ sa samaṃ rājasūnubhiḥ
girer agacchad vipinam vindhyasyāvandhyaśasanaḥ // PNc_2.2

udagra-turaga-ārūḍhaḥ sa samaṃ rāja-sūnubhiḥ girer agacchad vipinam vindhyasya avandhya-śasanaḥ //

hāreṇāmalakasthūlamuktenāmuktakuntalaḥ
phaṇīndrabaddhajūṭasya śriyam āpa sa dhūrjaṭeḥ // PNc_2.3

hāreṇa amalaka-sthūlamuktena amukta-kuntalaḥ phaṇi-indra-baddha-jūṭasya śriyam āpa sa dhūrjaṭeḥ //

devaḥ sa vārabāṇena nalinīpatrabandhunā
śyāmajīmūtasannaddhaḥ kāñcanādrir ivābabhau // PNc_2.4

devaḥ sa vāra-bāṇena nalinī-patra-bandhunā śyāma-jīmūta-sannaddhaḥ kāñcana-adrir ivā ababhau //

tasyopari vibho nīlam ātapatraṃ vyarājata
vāridher iva pītāmbhaśśyāmalaṃ meghamaṇḍalam // PNc_2.5

tasya upari vibho nīlam ātapatraṃ vyarājata vāridher iva pīta-ambhaśśyāmalaṃ megha-maṇḍalam //

vyādhūtimuktamarutā vyarucac cāmareṇa saḥ
bandigṛhān niḥśvasatā yaśasevādibhūbhujām // PNc_2.6

vyādhūti-mukta-marutā vyarucac cāmareṇa saḥ bandi-gṛhān niḥśvasatā yaśasa īvā adi-bhū-bhujām //

VAR 2.6a: {vyādhūti#\lem \ed (not attested); c: {#gṛhāt\lem \ed; #grahāt \em?}

vyadhād ivodgatair dūraṃ cūḍāratnaraśmibhiḥ
niśākarakuraṅgasya pāśam ākāśavartmani // PNc_2.7

vyadhād iva udgatair dūraṃ cūḍā-ratna-raśmibhiḥ niśākara-kuraṅgasya pāśam ākāśa-vartmani //

tasyāṃsayor nṛsiṃhasya hārakāntisaṭābharaḥ
uvāha kaṇṭhalagnaśrīvilāsahasitaśriyam // PNc_2.8

tasya aṃsayor nṛ-siṃhasya hāra-kānti-saṭā-bharaḥ uvāha kaṇṭha-lagna-śrīvilāsa-hasita-śriyam //

puraḥ pade pade tasya nānāratnāṅgadatviṣaḥ
racayanti sma sañcāri cāpaṃ prācīnabarhiṣaḥ // PNc_2.9

puraḥ pade pade tasya nānā-ratna-aṅgada-tviṣaḥ racayanti sma sañcāri cāpaṃ prācīna-barhiṣaḥ //

bhāti sma kaṇṭhābharaṇapadmarāgaprabhāvṛtaḥ
rājanyāsrasaraḥsnātaḥ sa bhārgava ivāparaḥ // PNc_2.10

bhāti sma kaṇṭha-ābharaṇapadma-rāga-prabhā-vṛtaḥ rājanya-asra-saraḥ-snātaḥ sa bhārgava iva aparaḥ //

ruruce sa purastvaṅgatsitacchatraparamparaḥ
velānilasamuddhūtapheṇaḥ patir ivārṇasām // PNc_2.11

ruruce sa puras-tvaṅgatsita-cchatra-paramparaḥ velā-anila-samuddhūtapheṇaḥ patir iva arṇasām //

upāyanīkṛtonnidrapadmakiñjalkasaurabhaḥ
tam asevata samrājaṃ vindhyadūta ivānilaḥ // PNc_2.12

upāyanīkṛta-unnidrapadma-kiñjalka-saurabhaḥ tam asevata samrājaṃ vindhya-dūta iva anilaḥ //

tadaśvīyakhurotkhātaiḥ pāṃsukūṭair ajāyata
punaḥ prasabhavardhiṣṇuvindhyaśaṅkākulaṃ jagat // PNc_2.13

tad-aśvīya-khura-utkhātaiḥ pāṃsu-kūṭair ajāyata punaḥ prasabha-vardhiṣṇuvindhya-śaṅkā-ākulaṃ jagat //

sahemaśṛṅkhalāḥ śvānaḥ śvetās tasyāgrato yayuḥ
vahantaḥ sataḍiddāmaśāradāmbudharaśriyam // PNc_2.14

sa-hema-śṛṅkhalāḥ śvānaḥ śvetās tasya agrato yayuḥ vahantaḥ sa-taḍid-dāmaśāradā-ambu-dhara-śriyam //

tatas turagaheṣābhiḥ pattikolāhalena ca
ajāyanta bhayodbhrāntaśvāpadā vindhyabhūmayaḥ // PNc_2.15

tatas turaga-heṣābhiḥ patti-kolāhalena ca ajāyanta bhaya-udbhrāntaśvāpadā vindhya-bhūmayaḥ //

rabhasākṛṣṭakodaṇḍaṃ karṇapūrīkṛtekṣaṇāḥ
tam anaṅgam ivāpaśyan vanānte vanadevatāḥ // PNc_2.16

rabhasā ākṛṣṭa-kodaṇḍaṃ karṇapūrīkṛta-īkṣaṇāḥ tam anaṅgam iva apaśyan vana-ante vana-devatāḥ //

mayi goptari coro 'yam abalālocanaśriyaḥ
itīva mumuce tena kṛṣṇasāre śilīmukhaḥ // PNc_2.17

mayi goptari coro 'yam abalā-locana-śriyaḥ iti iva mumuce tena kṛṣṇa-sāre śilī-mukhaḥ //

sa citravarṇavicchittihāriṇor avanīpatiḥ
śrīharṣa iva saṃghaṭṭaṃ cakre bāṇamayūrayoḥ // PNc_2.18

sa citra-varṇa-vicchittihāriṇor avanī-patiḥ śrīharṣa iva saṃghaṭṭaṃ cakre bāṇa-mayūrayoḥ //

camarīṇāṃ śarotkṛttaiḥ sa vāladhibhir ujjvalam
parito vyadhitāraṇyaṃ svayaśaḥstabakair iva // PNc_2.19

camarīṇāṃ śara-utkṛttaiḥ sa vāladhibhir ujjvalam parito vyadhita araṇyaṃ sva-yaśaḥ-stabakair iva //

āhuta iva sāṭopaṃ lāṅgūlasphoṭaniḥsvanaiḥ
abhyadhāvad abhivyāghrān āgrataḥ kautukena sa // PNc_2.20

ā-huta iva sāṭopaṃ lāṅgūla-sphoṭa-niḥsvanaiḥ abhyadhāvad abhivyāghrān āgrataḥ kautukena sa //

vidhitsur ātmanaḥ śauryam asāmānyam ivādadhe
sa śarān puṇḍarīkeṣu puṇḍarīkāyatekṣaṇaḥ // PNc_2.21

vidhitsur ātmanaḥ śauryam asāmānyam ivā adadhe sa śarān puṇḍarīkeṣu puṇḍarīka-āyata-īkṣaṇaḥ //

tais tasya bāhuvīryeṇa dṛṣṭena vrīḍitair iva
tatyaje vikramaspardhā puraḥ paścāt tu jīvitam // PNc_2.22

tais tasya bāhu-vīryeṇa dṛṣṭena vrīḍitair iva tatyaje vikrama-spardhā puraḥ paścāt tu jīvitam //

kṣiter ekātapatrāyāḥ sa patir matsarād iva
udagrapuṇḍarīkatvaṃ na sehe vindhyabhūbhṛtaḥ // PNc_2.23

kṣiter eka-ātapatrāyāḥ sa patir matsarād iva udagra-puṇḍarīkatvaṃ na sehe vindhya-bhū-bhṛtaḥ //

araṇyamahiṣair dūraṃ tasmāt sāyakavarṣiṇaḥ
apasasre vikīrṇāṃśos tamobhir iva bhāsvataḥ // PNc_2.24

araṇya-mahiṣair dūraṃ tasmāt sāyaka-varṣiṇaḥ apasasre vikīrṇa-aṃśos tamobhir iva bhāsvataḥ //

mahāmahiṣaniṣpeṣakeliḥ pāram agād dvayoḥ
rājñas tasyāticaṇḍasya caṇḍikācaraṇasya ca // PNc_2.25

mahā-mahiṣa-niṣpeṣa-keliḥ pāram agād dvayoḥ rājñas tasya aticaṇḍasya caṇḍikā-caraṇasya ca //

śaradīva prasarpantyāṃ tasya kodaṇḍaṭāṅkṛtau
vinidrajṛmbhitaharir vindhyodadhir ajāyata // PNc_2.26

śaradi iva prasarpantyāṃ tasya kodaṇḍa-ṭāṅkṛtau vinidra-jṛmbhita-harir vindhya-udadhir ajāyata //

aśeṣabhuvanakhyātavikrame 'vyaktavikramaiḥ
darpān mumucire tasmin tiryakkesaribhir dṛśaḥ // PNc_2.27

aśeṣa-bhuvana-khyātavikrame 'vyakta-vikramaiḥ darpān mumucire tasmin tiryak-kesaribhir dṛśaḥ //

sa teṣāṃ sahajodagraśauryasañcāravīthiṣu
mattebhamauktikottaṃsān na sehe nakhaśuktiṣu // PNc_2.28

sa teṣāṃ sahaja-udagraśaurya-sañcāra-vīthiṣu matta-ibha-mauktika-uttaṃsān na sehe nakha-śuktiṣu //

yūthe mahāvarāhāṇāṃ gate tadbāṇagocaram
cirāt palvalamustānāṃ santānaḥ svastimān abhūt // PNc_2.29

yūthe mahā-varāhāṇāṃ gate tad-bāṇa-gocaram cirāt palvala-mustānāṃ santānaḥ svastimān abhūt //

samadakroḍadaṃṣṭrābhiḥ kṛttābhiḥ kautukena sa
sthalīr vyadhita vindhyasya vikīrṇendukalā iva // PNc_2.30

sa-mada-kroḍa-daṃṣṭrābhiḥ kṛttābhiḥ kautukena sa sthalīr vyadhita vindhyasya vikīrṇa-indu-kalā iva //

asairibham asāraṅgam avārāham akesari
kṣaṇād vanam aśārdūlam āttacāpaś cakāra sa // PNc_2.31

a-sairibham a-sāraṅgam a-vārāham a-kesari kṣaṇād vanam a-śārdūlam ātta-cāpaś cakāra sa //

alaṃ prahṛtya bhūpāla sattveṣv anaparādhiṣu
itīva saḥ khagārāvair nyaṣedhi vanarājibhiḥ // PNc_2.32

alaṃ prahṛtya bhū-pāla sattveṣv an-aparādhiṣu iti iva saḥ khaga-ārāvair nyaṣedhi vana-rājibhiḥ //

asevanta samīrās tam anastamṛgayāśramam
surataśrāntaśabarīkabarīmālyacumbinaḥ // PNc_2.33

asevanta samīrās tam an-asta-mṛgayā-śramam surata-śrānta-śabarīkabarī-mālya-cumbinaḥ //

sacivavarṇanam (PNc_p45502)

saciva-varṇanam

athendracāpalalitaṃ sañcarantam itas tataḥ
amandamṛgayāsaṅgaḥ saḥ kuraṅgam alokata // PNc_2.34

atha indra-cāpa-lalitaṃ sañcarantam itas tataḥ a-manda-mṛgayā-āsaṅgaḥ saḥ kuraṅgam alokata //

so 'pi taṃ valitagrīvaḥ kṣaṇaṃ sthitvā dadarśa ca
nirantaralatāpuñjaṃ vindhyakuñjaṃ viveśa ca // PNc_2.35

so 'pi taṃ valita-grīvaḥ kṣaṇaṃ sthitvā dadarśa ca nirantara-latā-puñjaṃ vindhya-kuñjaṃ viveśa ca //

tatas turagam utsṛjya visṛjyānuplavān api
tam anviyāya sāraṅgaṃ sāraṅgāyatalocanaḥ // PNc_2.36

tatas turagam utsṛjya visṛjya anuplavān api tam anviyāya sāraṅgaṃ sāraṅga-āyata-locanaḥ //

devo ramāṅgadenātha saḥ śriyevānvagamyata
chāyā nivartate jātu na tu tasyaiṣa bhūpateḥ // PNc_2.37

devo ramāṅgadena atha saḥ śriya īva anvagamyata chāyā nivartate jātu na tu tasya eṣa bhū-pateḥ //

mṛgānusārī vicarann āttacāpo vane vane
līlāṃ kirātaveṣasya saḥ prapede pinākinaḥ // PNc_2.38

mṛga-anusārī vicarann ātta-cāpo vane vane līlāṃ kirāta-veṣasya saḥ prapede pinākinaḥ //

dūrād eva sa tenātha śaravyatvam anīyata
svanāmadheyasya cihnasya hemapuṅkhasya patriṇaḥ // PNc_2.39

dūrād eva sa tena atha śaravyatvam anīyata sva-nāma-dheyasya cihnasya hema-puṅkhasya patriṇaḥ //

śilābhedakṣamenāpi kim api ślathamuṣṭinā
abhūd viddhaḥ saḥ sāraṅgas tena tvaci ca marmaṇi // PNc_2.40

śilā-bheda-kṣamena api kim api ślatha-muṣṭinā abhūd viddhaḥ saḥ sāraṅgas tena tvaci ca marmaṇi //

VAR 2.40a: {śilābheda#\lem \ed; sirābheda \em?}

saḥ śarāpātabhītena manaso 'py atiraṃhasā
atidūraṃ kuraṅgeṇa ninye rāma ivāparaḥ // PNc_2.41

saḥ śara-āpāta-bhītena manaso 'py atiraṃhasā atidūraṃ kuraṅgeṇa ninye rāma iva aparaḥ //

tena vindhyāṭavīmadhye dhāvan nīrandhravīrudhi
utpatann utpatann eva sa kevalam alakṣyata // PNc_2.42

tena vindhya-aṭavī-madhye dhāvan nīrandhra-vīrudhi utpatann utpatann eva sa kevalam alakṣyata //

dṛśā vanasthalīḥ kurvan vikīrṇendīvarā iva
javād dūram atikrāntaṃ taṃ kṣitīśas tadaikṣata // PNc_2.43

dṛśā vana-sthalīḥ kurvan vikīrṇa-indīvarā iva javād dūram atikrāntaṃ taṃ kṣitīśas tadā aikṣata //

tatas tirohite tasminn asamāptakutūhalaḥ
svabāṇa iva sa prāpa pṛthivīṃ durvilakṣatām // PNc_2.44

tatas tirohite tasminn a-samāpta-kutūhalaḥ sva-bāṇa iva sa prāpa pṛthivīṃ durvilakṣatām //

daśanajyotsnayā kurvan latāḥ stabakitā iva
iti pārśvagataṃ smitvā sa jagāda ramāṅgadam // PNc_2.45

daśana-jyotsnayā kurvan latāḥ stabakitā iva iti pārśva-gataṃ smitvā sa jagāda ramāṅgadam //

VAR 2.45a: {#jyotsnayā\lem \em; #jotsnayā \ed}

ramāṅgadāya mṛgavarṇanam (PNc_p48730)

ramāṅgadāya mṛga-varṇanam

ayaṃ tulitapaulomīkāntakāmukavigrahaḥ
mṛgo dṛggocaraṃ kaccitgatas tava ramāṅgada! // PNc_2.46

ayaṃ tulita-paulomīkānta-kāmuka-vigrahaḥ mṛgo dṛg-gocaraṃ kac-citgatas tava ramāṅgada! //

tadvadhūsvakaranyastacitrapatralatāṅkitaḥ
asau vihārahariṇaḥ kiṃ syād analasāratheḥ // PNc_2.47

tad-vadhū-sva-kara-nyastacitra-patra-latā-aṅkitaḥ asau vihāra-hariṇaḥ kiṃ syād anala-sāratheḥ //

api dṛṣṭā tvayaitasya kaṇṭhe kanakaśṛṅkhalā?
churitasyendracāpena meghasyeva taḍillatā // PNc_2.48

api dṛṣṭā tvaya aitasya kaṇṭhe kanaka-śṛṅkhalā? churitasya indra-cāpena meghasya iva taḍil-latā //

mṛgajātir apūrveyaṃ sarvathā vasudhātale
sambhavaty amarādrau vā bhuvane vā phaṇābhṛtām // PNc_2.49

mṛga-jātir a-pūrva īyaṃ sarvathā vasudhā-tale sambhavaty amara-adrau vā bhuvane vā phaṇā-bhṛtām //

asyākhaṇḍalakodaṇḍakānti carmātipāvanam
gajapṛṣṭhe nidhāsyāmi mahāsamaraparvasu // PNc_2.50

asyā akhaṇḍala-kodaṇḍakānti carma ati-pāvanam gaja-pṛṣṭhe nidhāsyāmi mahā-samara-parvasu //

yan nimajjati maccetaḥ kutūhalarasormiṣu
mārgam anveṣṭum etasya tad ehi prayatāvahe // PNc_2.51

yan nimajjati mac-cetaḥ kutūhala-rasa-ūrmiṣu mārgam anveṣṭum etasya tad ehi prayatāvahe //

ity uktvā virate tasmin paramāramahībhṛti
ūce ramāṅgadenaivam avāpyāvasaraṃ vacaḥ // PNc_2.52

ity uktvā virate tasmin paramāra-mahī-bhṛti ūce ramāṅgadena evam avāpya avasaraṃ vacaḥ //

ramāṅgadakṛto mṛgānusaraṇaniṣedhaḥ (PNc_p50566)

ramāṅgada-kṛto mṛga-anusaraṇa-niṣedhaḥ

krudhevādhijyacāpena varṇasaṅkaradarśinā
tvayaiṣa citrasāraṅgo deva dūram anudruta // PNc_2.53

krudha īva adhijya-cāpena varṇa-saṅkara-darśinā tvaya aiṣa citra-sāraṅgo deva dūram anudruta //

aśūnyāḥ suragandharvasiddhavidyādharoragaiḥ
imā navanavāścaryanidhayo vindhyabhūmayaḥ // PNc_2.54

a-śūnyāḥ sura-gandharvasiddha-vidyādhara-uragaiḥ imā nava-nava-āścaryanidhayo vindhya-bhūmayaḥ //

viramātyādaraḥ ko 'yaṃ kuraṅgānveṣaṇe tava
na dhāvanty arthariktāsu kriyāsu tvādṛśāṃ dhiyaḥ // PNc_2.55

virama atyādaraḥ ko 'yaṃ kuraṅga-anveṣaṇe tava na dhāvanty artha-riktāsu kriyāsu tvādṛśāṃ dhiyaḥ //

mṛgayāsaktacittasya tavātra vicariṣyataḥ
pathi locanayor eṣa puno 'py āpatiṣyati // PNc_2.56

mṛgayā-āsakta-cittasya tava atra vicariṣyataḥ pathi locanayor eṣa puno 'py āpatiṣyati //

śaraḥ saṃhriyatām eṣa dhanur apy avatāryatām
śeṣā ca svastimaty astu deva śvāpadasantatiḥ // PNc_2.57

śaraḥ saṃhriyatām eṣa dhanur apy avatāryatām śeṣā ca svastimaty astu deva śvāpada-santatiḥ //

daśā dinasya tīvreyaṃ yad ayaṃ bhagavān raviḥ
kṛṣṇasyorasi puṣṇāti nabhasaḥ kaustubhaśriyam // PNc_2.58

daśā dinasya tīvra īyaṃ yad ayaṃ bhagavān raviḥ kṛṣṇasya urasi puṣṇāti nabhasaḥ kaustubha-śriyam //

nihateṣu tvayā deva sattveṣu vyathitā iva
etā vahanti santāpam atīvāraṇyabhūmayaḥ // PNc_2.59

nihateṣu tvayā deva sattveṣu vyathitā iva etā vahanti santāpam atīva araṇya-bhūmayaḥ //

amībhir bālavānīraviṭapeṣv agataklamaiḥ
kapiñjalair itaḥ paśya sahasaiva nilīyate // PNc_2.60

amībhir bāla-vānīraviṭapeṣv a-gata-klamaiḥ kapiñjalair itaḥ paśya sahasa aiva nilīyate //

arkāṃśuglapitair ebhir ito 'py ālikhitair iva
rājajambūnikuñjeṣu paśya puṃskokilaiḥ sthitam // PNc_2.61

arka-aṃśu-glapitair ebhir ito 'py ālikhitair iva rāja-jambū-nikuñjeṣu paśya puṃs-kokilaiḥ sthitam //

āhlādahetuḥ snigdheyam ito vanyena dantinā
paśya nīpataroś chāyā savaśena niṣevyate // PNc_2.62

āhlāda-hetuḥ snigdha īyam ito vanyena dantinā paśya nīpa-taroś chāyā sa-vaśena niṣevyate //

navāmbudharanīlo 'yaṃ dāvadhūmalatodgamaḥ
nīlakaṇṭhair itas tarṣāt sotkaṇṭhair avalokyate // PNc_2.63

nava-ambu-dhara-nīlo 'yaṃ dāva-dhūma-latā-udgamaḥ nīla-kaṇṭhair itas tarṣāt sa-utkaṇṭhair avalokyate //

anayā vidrumastambabhaṅgapiṅgalayā dṛśā
itaḥ palvalapaṅkānto vyaktim abhyeti sairibhaḥ // PNc_2.64

anayā vidruma-stambabhaṅga-piṅgalayā dṛśā itaḥ palvala-paṅka-anto vyaktim abhyeti sairibhaḥ //

VAR 2.64c: {#paṅka#\lem \em; #paṅkta# \ed}

kaṭhorātapataptasya rājahaṃsasya samprati
narendra nalinīpatram ātapatrībhavaty adaḥ // PNc_2.65

kaṭhora-ātapa-taptasya rājahaṃsasya samprati nara-indra nalinī-patram ātapatrībhavaty adaḥ //

mukham aśvarajachannakapolaphalakadyuti
deva danturayanty ete tavāpi svedabindavaḥ // PNc_2.66

mukham aśva-raja-channakapola-phalaka-dyuti deva danturayanty ete tava api sveda-bindavaḥ //

tad atra kusumasmere niḥsvanatsamadālini
vinīyatāṃ latākuñje tvayaiṣa mṛgayāśramaḥ // PNc_2.67

tad atra kusuma-smere niḥsvanat-sa-mada-ālini vinīyatāṃ latā-kuñje tvaya aiṣa mṛgayā-śramaḥ //

api svacchajalā deva kalahaṃsāṅkasaikatā
varāhotkhātamṛtsneyaṃ puraḥ puṣkariṇī tava // PNc_2.68

api svaccha-jalā deva kalahaṃsa-aṅka-saikatā varāha-utkhāta-mṛtsna īyaṃ puraḥ puṣkariṇī tava //

tvām ivārkakaraklāntam ākārayitum etayā
ayam ādhūtakahlārakalikaḥ preṣito 'nilaḥ // PNc_2.69

tvām iva arka-kara-klāntam ākārayitum etayā ayam ādhūta-kahlārakalikaḥ preṣito 'nilaḥ //

latāpuṣpotkaraiḥ kīrṇo mārgo 'yam avagāhyatām
ito vanyebhamuktābhir imāḥ śarkarilā bhuvaḥ // PNc_2.70

latā-puṣpa-utkaraiḥ kīrṇo mārgo 'yam avagāhyatām ito vanya-ibha-muktābhir imāḥ śarkarilā bhuvaḥ //

ity ukte masṛṇaṃ tena nṛpasya padam ādadhe
smitaṃ sarasvatīratnaparyaṅke dantavāsasi // PNc_2.71

ity ukte masṛṇaṃ tena nṛpasya padam ādadhe smitaṃ sarasvatī-ratnaparyaṅke danta-vāsasi //

yaśobhaṭopadiṣṭena gatvā kiñcid ivādhvanā
prāpa puṣkariṇītīram avantitilako 'tha saḥ // PNc_2.72

yaśobhaṭa-upadiṣṭena gatvā kiñ-cid iva adhvanā prāpa puṣkariṇī-tīram avanti-tilako 'tha saḥ //

karād anucaras tasya sāndrasvedajalāṅguleḥ
madhur manobhavasyeva saśaraṃ cāpam ādade // PNc_2.73

karād anucaras tasya sāndra-sveda-jala-aṅguleḥ madhur manobhavasya iva sa-śaraṃ cāpam ādade //

atha snānādivarṇanam (PNc_p56051)

atha snāna-ādi-varṇanam

tataḥ snānecchayā spṛṣṭo visṛṣṭaśyāmakañcukaḥ
sa reje meghanirmuktaḥ paryāpta iva candramaḥ // PNc_2.74

tataḥ snāna-icchayā spṛṣṭo visṛṣṭa-śyāma-kañcukaḥ sa reje megha-nirmuktaḥ paryāpta iva candramaḥ //

pramṛṣtamṛgayāreṇu tanmukhaṃ pārśvavartinā
ruruce mārutākṣiptaparāgam iva paṅkajam // PNc_2.75

pramṛṣta-mṛgayā-reṇu tan-mukhaṃ pārśva-vartinā ruruce māruta-ākṣiptaparāgam iva paṅkajam //

nisargalalitā tasya vimuktālaṅkṛtis tanuḥ
lateva pārijātasya paryastastabakābhavat // PNc_2.76

nisarga-lalitā tasya vimukta-alaṅkṛtis tanuḥ lata īva pārijātasya paryasta-stabaka ābhavat //

svedanunnāṅgavarṇasya sarasīm avagāhataḥ
vanyasyevābhavat tasya śrīḥ paryantavisarpiṇī // PNc_2.77

sveda-nunna-aṅga-varṇasya sarasīm avagāhataḥ vanyasya iva abhavat tasya śrīḥ paryanta-visarpiṇī //

Only in K; ed. reads: svedabhinnāṅgarāgaḥ sa sarasīṃ tām agāhata | madasiktataṭāghātadhūlir vanya iva dvipaḥ}

sa tasyāṃ dūravikṣiptavihagaśreṇimekhalaḥ
vijahāra yathākāmaṃ vilāsakusumāyudhaḥ // PNc_2.78

sa tasyāṃ dūra-vikṣiptavihaga-śreṇi-mekhalaḥ vijahāra yathā-kāmaṃ vilāsa-kusumāyudhaḥ //

uvāha visphurannālakaṇṭakacchadmanāpi sā
tadaṅgayaṣṭisparśena romañcam iva padminī // PNc_2.79

uvāha visphuran-nālakaṇṭaka-cchadmana āpi sā tad-aṅga-yaṣṭi-sparśena romañcam iva padminī //

tatas taraṅganirdhautam adhyāsya sa śilātalam
yaśaḥsnapitadiksīmā devaḥ sasnau yathāvidhi // PNc_2.80

tatas taraṅga-nirdhautam adhyāsya sa śilā-talam yaśaḥ-snapita-dik-sīmā devaḥ sasnau yathā-vidhi //

tasyā-viralamattāliniḥsvanacchadmanā vane
agīyateva devasya latābhiḥ snānakautukam // PNc_2.81

tasya a-virala-matta-aliniḥsvanac-chadmanā vane agīyata iva devasya latābhiḥ snāna-kautukam //

VAR 2.81d: {#kautukam\lem \k; #maṅgalam \ed}

so dūrodastaparyastasapuṣpasalilāñjaliḥ
jagattamo'pahaṃ jyotis trayīmayam upasthitaḥ // PNc_2.82

so dūra-udasta-paryastasa-puṣpa-salila-añjaliḥ jagat-tamo-'pahaṃ jyotis trayī-mayam upasthitaḥ //

tam ānarca sa rājendur maulau yasyendulekhayā
kriyate svardhunībālamṛṇālaśakalabhramaḥ // PNc_2.83

tam ānarca sa rāja-indur maulau yasya indu-lekhayā kriyate svar-dhunī-bālamṛṇāla-śakala-bhramaḥ //

dhanyā hi tā vanalatā yatphalāny ajahāra sa
kāryataḥ sadṛśī tāsāṃ samudraraśanā mahī // PNc_2.84

dhanyā hi tā vana-latā yat-phalāny ajahāra sa kāryataḥ sadṛśī tāsāṃ samudra-raśanā mahī //

nipīya nikhilavyaktarājacihnena pāṇinā
upāspṛśat sa cāmbhojakiñjalkakapiśaṃ payaḥ // PNc_2.85

nipīya nikhila-vyaktarāja-cihnena pāṇinā upāspṛśat sa ca ambhojakiñjalka-kapiśaṃ payaḥ //

nīlātapatramitreṇa patreṇāmbujinībhuvā
nivāritoṣṇaḥ saśrīkaṃ latākuñjaṃ jagāma sa // PNc_2.86

nīla-ātapatra-mitreṇa patreṇa ambujinī-bhuvā nivārita-uṣṇaḥ sa-śrīkaṃ latā-kuñjaṃ jagāma sa //

saparāge viśaśrāma kusumaprastare ca sa
lakṣmīkucāṅgarāgeṇa bhinne śeṣa ivācyutaḥ // PNc_2.87

sa-parāge viśaśrāma kusuma-prastare ca sa lakṣmī-kuca-aṅga-rāgeṇa bhinne śeṣa iva acyutaḥ //

ramāṅgado 'pi nirvartya tvarayā kiṃ cid āhnikam
avāptasevāvasaraḥ paryupāsta viśāmpatim // PNc_2.88

ramāṅgado 'pi nirvartya tvarayā kiṃ cid āhnikam avāpta-seva-avasaraḥ paryupāsta viśām-patim //

so bhṛṅgadhvaninā supto vipañcīnādabandhunā
tamālapallavais tena kiṃ cit kiṃ cid avījyata // PNc_2.89

so bhṛṅga-dhvaninā supto vipañcī-nāda-bandhunā tamāla-pallavais tena kiṃ cit kiṃ cid avījyata //

nidrāgṛhītanirmuktalocano 'tha jahāra sa
ghanachāyāvṛtavyaktabhāsvato nabhasaḥ śriyam // PNc_2.90

nidrā-gṛhīta-nirmuktalocano 'tha jahāra sa ghana-chāyā-āvṛta-vyaktabhāsvato nabhasaḥ śriyam //

pīnāṃsataṭasaṃśliṣṭapuṣpakesaraśobhinā
uṣaḥsākalpakeneva śayanīyam amucyate // PNc_2.91

pīna-aṃsa-taṭa-saṃśliṣṭapuṣpa-kesara-śobhinā uṣaḥ-sa-ākalpakena-iva śayanīyam amucyate //

punar mṛgayāvihāraḥ (PNc_p60876)

punar mṛgayā-vihāraḥ

cakāra ca padaṃ citraḥ sa mṛgas tasya cetasi
lagnaṃ hi kim api kvāpi kṛcchrād ākṛṣyate manaḥ // PNc_2.92

cakāra ca padaṃ citraḥ sa mṛgas tasya cetasi lagnaṃ hi kim api kva api kṛcchrād ākṛṣyate manaḥ //

prasādahṛdyālaṅkārais tena mūrtir abhūṣyata
atyujjvalaiḥ kavīndreṇa kālidāsena vāg iva // PNc_2.93

prasāda-hṛdya-alaṅkārais tena mūrtir abhūṣyata atyujjvalaiḥ kavi-indreṇa kālidāsena vāg iva //

jagāhe sa mahāraṇyam aṃsāsaktadhanurlataḥ
upoḍhaśaśabhṛllekhaḥ sāyam abdhim ivāryamā // PNc_2.94

jagāhe sa mahā-araṇyam aṃsa-āsakta-dhanur-lataḥ upoḍha-śaśabhṛl-lekhaḥ sāyam abdhim iva aryamā //

tasmin kusumakirmīratale ca vicacāra sa
sphurannakṣatraśabale nabhasīva niśākaraḥ // PNc_2.95

tasmin kusuma-kirmīratale ca vicacāra sa sphuran-nakṣatra-śabale nabhasi iva niśākaraḥ //

mṛgānugamanirbandho na jagāmāsya mandatām
maithilīramaṇasyeva vipine pṛthivīpateḥ // PNc_2.96

mṛga-anugama-nirbandho na jagāma asya mandatām maithilī-ramaṇasya iva vipine pṛthivī-pateḥ //

niśātikramaṇam (PNc_p62200)

niśā-atikramaṇam

tataḥ papāta jaladhau virocanaphaṇāmaṇiḥ
dināher nīyamānasya balātkāragarutmatā // PNc_2.97

tataḥ papāta jaladhau virocana-phaṇā-maṇiḥ dina-aher nīyamānasya balāt-kāra-garutmatā //

śanaiḥ śanair atha vyomni mṛgāṅkaḥ padam ādadhe
saśaṅka iva bhūpālān mṛgayāsaktacetasaḥ // PNc_2.98

śanaiḥ śanair atha vyomni mṛga-aṅkaḥ padam ādadhe sa-śaṅka iva bhū-pālān mṛgayā-āsakta-cetasaḥ //

ramāṅgadāstṛtasnigdhapallavaprastare tataḥ
vane rājendunā ninye tenendutilakā niśā // PNc_2.99

ramāṅgada-āstṛta-snigdhapallava-prastare tataḥ vane rāja-indunā ninye tena indu-tilakā niśā //

atha mukharakhagāpanītanidraḥ kvacid api padmasarasy upāsya sandhyām
puno 'pi tam avekṣituṃ niśānte nṛpatir iyeṣṭa mṛgaṃ mṛgendrakalpaḥ // PNc_2.100

atha mukhara-khaga-apanīta-nidraḥ kva-cid api padma-sarasy upāsya sandhyām puno 'pi tam avekṣituṃ niśā-ante nṛpatir iyeṣṭa mṛgaṃ mṛga-indra-kalpaḥ //

VAR 2.100c: {niśānte\lem \k; vanānte \ed}

pañcaikena smara iva śarān pāṇinā hemapuṅkhān anyenorvīvijayi ca dhanuḥ sāhasāṅkaṃ dadhānaḥ
devaḥ sa atha vyavaharad ariṣu nyastapādaḥ pikālīnīḍanyañcanniculanicayaśyāmalāsu sthalīṣu // PNc_2.101

pañca ekena smara iva śarān pāṇinā hema-puṅkhān anyenā urvī-vijayi ca dhanuḥ sāhasa-aṅkaṃ dadhānaḥ devaḥ sa atha vyavaharad ariṣu nyasta-pādaḥ pikālīnīḍa-nyañcan-nicula-nicaya-śyāmalāsu sthalīṣu //

iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye citra-mṛgā1valokano nāma dvitīyaḥ sargaḥ

(PNc_2)

tritīyaḥ sargaḥ

atha bahu carato 'sya cāpapāṇeś cakitavalanmṛgayūthavīkṣitasya
vanabhuvi sulabhaḥ pariśramo 'bhūn na tu hariṇaḥ sa hṛtendracāpaśobhaḥ // PNc_3.1

atha bahu carato 'sya cāpa-pāṇeś cakita-valan-mṛga-yūtha-vīkṣitasya vana-bhuvi sulabhaḥ pariśramo 'bhūn na tu hariṇaḥ sa hṛta-indra-cāpa-śobhaḥ //

dhanuṣi tanubharaṃ nidhāya kiṃcit taruṇatamālavane vinītakhedaḥ
mṛgarudhirakalaṅkitena devaḥ samaviṣameṇa pathā puraḥ pratasthe // PNc_3.2

dhanuṣi tanu-bharaṃ nidhāya kiṃcit taruṇa-tamāla-vane vinīta-khedaḥ mṛga-rudhira-kalaṅkitena devaḥ sama-viṣameṇa pathā puraḥ pratasthe //

VAR 3.2c: {#kalaṅkitena\lem \k\b; #lavāṅkitena \ed}

vindhyakandarapraveśaḥ (PNc_p64636)

vindhya-kandara-praveśaḥ

atha sa caṭulaṣaṭpadopagītaṃ vanagajadānasugandhigandhavāham
parisaram abhinṛttanīlakaṇṭhaṃ nyaviśata vindhyanagendrakandarasya // PNc_3.3

atha sa caṭula-ṣaṭpada-upagītaṃ vana-gaja-dāna-sugandhi-gandha-vāham parisaram abhinṛtta-nīlakaṇṭhaṃ nyaviśata vindhya-naga-indra-kandarasya //

caṭulakṛtakacagrahaḥ sa gacchan vanalatayā parihāsalolayeva
narapatir avaśaḥ kṛtaḥ sa kāmaṃ viyati mukhendum udañcayāṃ cakāra // PNc_3.4

caṭula-kṛta-kaca-grahaḥ sa gacchan vana-latayā parihāsa-lolaya īva nara-patir avaśaḥ kṛtaḥ sa kāmaṃ viyati mukha-indum udañcayāṃ cakāra //

VAR 3.4a: {caṭula#\lem \ed; catura# \ed}

namad avanipatiḥ patiḥ prajānām ayi! capale nu vikṛṣyate kaceṣu
virama muhur itīva manyuguñjaddhvanibhir asāv alibhir latābhyadhāyi // PNc_3.5

namad avani-patiḥ patiḥ prajānām ayi! capale nu vikṛṣyate kaceṣu virama muhur iti iva manyu-guñjaddhvanibhir asāv alibhir lata ābhyadhāyi //

VAR 3.5c: {manyu#\lem \conj; mañju# \ed}\var{guñjad\lem \k; mukta \ed}

katicidalinipītadhūpagandhān anativilambiparārdhyamauliratnān
tvaritam atha ramāṅgado 'sya keśān vipinalatāviṭapāntarāc cakarṣa // PNc_3.6

kati-cid-ali-nipīta-dhūpa-gandhān an-ati-vilambi-parārdhya-mauli-ratnān tvaritam atha ramāṅgado 'sya keśān vipina-latā-viṭapa-antarāc cakarṣa //

haṃsadarśanam (PNc_p66033)

haṃsa-darśanam

nṛpatir atha tadonmukhaś carantaṃ jhaṭiti sitacchadam ambare dadarśa
dadhatam adhigatāṃ kuto 'pi cañcvā bisalatikām iva tārahāralekhām // PNc_3.7

nṛpatir atha tada ūnmukhaś carantaṃ jhaṭiti sita-cchadam ambare dadarśa dadhatam adhigatāṃ kuto 'pi cañcvā bisa-latikām iva tāra-hāra-lekhām //

vikasitakumudacchadāvadāte tatanibhṛte patatāṃ tatī dadhānam
viracayitum upāyanaṃ nṛpendor navaghaṭite iva dantapatralekhe // PNc_3.8

vikasita-kumuda-cchada-avadāte tata-nibhṛte patatāṃ tatī dadhānam viracayitum upāyanaṃ nṛpa-indor nava-ghaṭite iva danta-patra-lekhe //

citam atanu visarpatā samantāt kiraṇalatānikareṇa hārayaṣṭeḥ
sitamaṇimayasūcinirmitasya sthitam iva jaṅgamapañjarasya madhye // PNc_3.9

citam a-tanu visarpatā samantāt kiraṇa-latā-nikareṇa hāra-yaṣṭeḥ sita-maṇi-maya-sūci-nirmitasya sthitam iva jaṅgama-pañjarasya madhye //

taralamaṇirucāvṛtaṃ prakṛtyā vidalitavidrumakandakāñcituṇḍam
praṇayanihitapādayāvakāṅkaṃ kamalavanasthitilolayeva lakṣmyā // PNc_3.10

tarala-maṇi-rucā āvṛtaṃ prakṛtyā vidalita-vidruma-kanda-kāñci-tuṇḍam praṇaya-nihita-pāda-yāvaka-aṅkaṃ kamala-vana-sthiti-lolaya īva lakṣmyā //

caraṇayugatale vibhātakālasphuṭitajapākusumābhitāmrabhāsi
svayam iva nalinīvanaprasūteḥ paricayataḥ kṛtakāntisaṃvibhāgam // PNc_3.11

caraṇa-yuga-tale vibhāta-kālasphuṭita-japā-kusuma-abhitāmra-bhāsi svayam iva nalinī-vana-prasūteḥ paricayataḥ kṛta-kānti-saṃvibhāgam //

pratipadam atidīrghahārabhārāt avanamadunnamayantam uttamāṅgam
śirasi nipatato nikāmam uṣṇān ahimarucaḥ kiraṇān ivotkṣipantam // PNc_3.12

pratipadam atidīrgha-hāra-bhārāt avanamad-unnamayantam uttamāṅgam śirasi nipatato nikāmam uṣṇān a-hima-rucaḥ kiraṇān iva utkṣipantam //

vivṛtamukhadhṛtasya niṣpatadbhis taralamaṇer aruṇasya kāntileśaiḥ
aviratam aravindavṛndapītān madhupṛṣatān iva bhūyasodvamantam // PNc_3.13

vivṛta-mukha-dhṛtasya niṣpatadbhis tarala-maṇer aruṇasya kānti-leśaiḥ a-viratam aravinda-vṛnda-pītān madhupṛṣatān iva bhūyasa ūdvamantam //

parikhacitam ayatnapūritāśair aviralamauktikadāmaraśmijālaiḥ
yaśa iva parabhūtabhṛtāṃ niruddhya prasabham upāhṛtam ātmano yaśobhiḥ // PNc_3.14

parikhacitam a-yatna-pūrita-āśair a-virala-mauktika-dāma-raśmi-jālaiḥ yaśa iva para-bhūta-bhṛtāṃ niruddhya prasabham upāhṛtam ātmano yaśobhiḥ //

abhinavabisaśaṅkayāpahṛtya sphaṭikamayīm asamakṣam akṣamālām
vihagam iva vimānahaṃsapaṅkter vighaṭitam ekataraṃ caturmukhasya // PNc_3.15

abhinava-bisa-śaṅkaya āpahṛtya sphaṭika-mayīm a-samakṣam akṣa-mālām vihagam iva vimāna-haṃsa-paṅkter vighaṭitam ekataraṃ caturmukhasya //

cyutam iva sitacāmaraṃ maghoneḥ śramajaḍavāravilāsinīkarāgrāt
apahṛtam iva lolapatrajālaṃ surasaritaḥ pavanena puṇḍarīkam // PNc_3.16

cyutam iva sita-cāmaraṃ maghoneḥ śrama-jaḍa-vāra-vilāsinī-kara-agrāt apahṛtam iva lola-patra-jālaṃ surasaritaḥ pavanena puṇḍarīkam //

harahasitasitaṃ divāpi kāntistabakam ivāpatitam sudhākarasya
api patitam ivāntarikṣapīlor maghavadibhasya vilāsakarṇaśaṅkham // PNc_3.17

hara-hasita-sitaṃ diva āpi kāntistabakam ivā apatitam sudhā-ākarasya api patitam iva antarikṣa-pīlor maghavad-ibhasya vilāsa-karṇa-śaṅkham //

SYNTAX: kulakam

sa ca pariṇatalodhradhūliśuklas taralam avantipateś cakāra cetaḥ
kisalayam iva bālacandanasya stimitagatir malayācalendravātaḥ // PNc_3.18

sa ca pariṇata-lodhra-dhūli-śuklas taralam avanti-pateś cakāra cetaḥ kisalayam iva bāla-candanasya stimita-gatir malaya-acala-indra-vātaḥ //

nāyakavarṇanam (PNc_p69700)

nāyaka-varṇanam

avadad atha vibuddhapuṇḍarīkapratimam upāntacare nidhāya cakṣuḥ
daśanamaṇimayūkhabhinnavarṇāṃ girim iti mālavarājapūrṇacandraḥ // PNc_3.19

avadad atha vibuddha-puṇḍarīkapratimam upānta-care nidhāya cakṣuḥ daśana-maṇi-mayūkha-bhinna-varṇāṃ girim iti mālava-rāja-pūrṇa-candraḥ //

surabhikusumacumbināvanamrām alipaṭalena latām imāṃ vinā me
khagam amum upadarśayet ka evaṃ gaganaramāpatipāñcajanyam anyaḥ // PNc_3.20

surabhi-kusuma-cumbina āvanamrām ali-paṭalena latām imāṃ vinā me khagam amum upadarśayet ka evaṃ gagana-ramā-pati-pāñca-janyam anyaḥ //

smaravarakarihastaśīkarāṇām vidadhati rucayo navahāramauktikānām
vidadhati rucayo 'sya canncukoṭau kavalitabālamṛṇālasūtralīlām // PNc_3.21

smara-vara-kari-hasta-śīkarāṇām vidadhati rucayo nava-hāra-mauktikānām vidadhati rucayo 'sya canncu-koṭau kavalita-bāla-mṛṇāla-sūtra-līlām //

ayi! kathaya sitacchadaḥ kva cāyaṃ vananalinīpulināntabaddhavāsaḥ
avanipatikalatrakaṇṭhayogyaḥ kva ca śaśibandhur anargha eṣa hāraḥ // PNc_3.22

ayi! kathaya sita-cchadaḥ kva cāyaṃ vana-nalinī-pulina ānta-baddha-vāsaḥ avani-pati-kalatra-kaṇṭha-yogyaḥ kva ca śaśi-bandhur anargha eṣa hāraḥ //

vanabhuvipatitaḥ kuto 'yam asyāṃ katham ayam asya mukhātithitvam āptaḥ?
guruvibhavapadasya kasya vā syād ayam iti me na paricchinatti cetaḥ // PNc_3.23

vana-bhuvi-patitaḥ kuto 'yam asyāṃ katham ayam asya mukha-ātithitvam āptaḥ? guru-vibhava-padasya kasya vā syād ayam iti me na paricchinatti cetaḥ //

ayam ucitataraḥ phaṇistriyo vā kucakalaśāntaramartyayoṣito vā ?
niyatam udadhim udram īdṛśāni kṣititalam ābharaṇāni na spṛśanti // PNc_3.24

ayam ucitataraḥ phaṇi-striyo vā kuca-kalaśa-antara-martya-yoṣito vā ? niyatam udadhim udram īdṛśāni kṣiti-talam ābharaṇāni na spṛśanti //

kim aparam anugamya eṣa haṃsaḥ śramajaḍapakṣatirāvayor vanānte
ayi! yad ayam avāmanasya bhūmir mukhadhṛtahāralataḥ kutūhalasy // PNc_3.25

kim aparam anugamya eṣa haṃsaḥ śrama-jaḍa-pakṣa-tirāvayor vana-ante ayi! yad ayam a-vāmanasya bhūmir mukha-dhṛta-hāra-lataḥ kutūhalasy //

ramāṅgadavākyam (PNc_p71864)

ramāṅgada-vākyam

iti viratavacasy udīrya tasmin kṛtini nṛpe paramāravaṃśaketau
sphuradadharavikīrṇadantakāntiprasaram idaṃ jagade ramāṅgadena // PNc_3.26

iti virata-vacasy udīrya tasmin kṛtini nṛpe paramāra-vaṃśa-ketau sphurad-adhara-vikīrṇa-danta-kāntiprasaram idaṃ jagade ramāṅgadena //

jaḍarucir api rocate na kasmai katham api dīrghaguṇena labdhasaṅgaḥ
naravara yad anena hāradāmnā tava patagaḥ spṛhaṇīya eṣa jātaḥ // PNc_3.27

jaḍa-rucir api rocate na kasmai katham api dīrgha-guṇena labdha-saṅgaḥ nara-vara yad anena hāra-dāmnā tava patagaḥ spṛhaṇīya eṣa jātaḥ //

upavana iva sambhavaḥ kadācin nṛpa ghaṭate vipine 'pi hārayaṣṭeḥ
yad asurasuranāgarājakanyā iha viharanti nagendrakandareṣu // PNc_3.28

upavana iva sambhavaḥ kadācin nṛpa ghaṭate vipine 'pi hāra-yaṣṭeḥ yad asura-sura-nāga-rāja-kanyā iha viharanti naga-indra-kandareṣu //

śakunir ayam ito digantalagnair anupamamauktikanirgatair mayūkhaiḥ
tava viracayatīva sūtrapātaṃ sukṛtanidhāna! bhaviṣyataḥ śubhasya // PNc_3.29

śakunir ayam ito dig-anta-lagnair an-upama-mauktika-nirgatair mayūkhaiḥ tava viracayati iva sūtra-pātaṃ sukṛta-nidhāna! bhaviṣyataḥ śubhasya //

drutam ayam anugamyatām idānīm anugamanena yato 'sya hāralābhaḥ
phalam adhikam ato 'pi naḥ kadācit kim api bhaved ayam asya hetuḥ // PNc_3.30

drutam ayam anugamyatām idānīm anugamanena yato 'sya hāra-lābhaḥ phalam adhikam ato 'pi naḥ kadācit kim api bhaved ayam asya hetuḥ //

taruviṭapalatāntareṇa gacchan bhuvam abhajan bahumuktameghavartmā
ayam atiguruhārabhārajātāṃ śramajaḍatāmalam ātmano vyanakti // PNc_3.31

taru-viṭapa-latā-antareṇa gacchan bhuvam abhajan bahu-mukta-megha-vartmā ayam ati-guru-hāra-bhāra-jātāṃ śrama-jaḍa-tāmalam ātmano vyanakti //

nayanapatham ayaṃ yathā tavārāt tvam api tathāsya sitacchadasya yātaḥ
avanitalamṛgāṅka! yad vanāntaś cakitam ivāyam itas tataḥ prayāti // PNc_3.32

nayana-patham ayaṃ yathā tavā arāt tvam api tatha āsya sita-cchadasya yātaḥ avani-tala-mṛga-aṅka! yad vana-antaś cakitam iva ayam itas tataḥ prayāti //

niculavanam atītya vartate 'yam purata imām ayam abjinīm upetaḥ
navajaladharaśaṅkayeva śaṅke taruṇatamālavanādito nivṛttaḥ // PNc_3.33

nicula-vanam atītya vartate 'yam purata imām ayam abjinīm upetaḥ nava-jala-dhara-śaṅkaya īva śaṅke taruṇa-tamāla-vana-ādito nivṛttaḥ //

kisalayakalitāñjaliṃ tvarāvān ayam upasarpati nīlasinduvāram
kṣaṇam ayam iha bālacūtamaulau vicakilamālyavilāsam ādadhāti // PNc_3.34

kisalaya-kalita-añjaliṃ tvarāvān ayam upasarpati nīla-sindu-vāram kṣaṇam ayam iha bāla-cūta-maulau vicakila-mālya-vilāsam ādadhāti //

ayam abhinavakarṇikārayaṣṭiṃ jhaṭiti ghanastabakastanīm upaiti
ayam aticapalo nisargaraktāṃ sthalanalinīm avadhīrya deva! yātaḥ // PNc_3.35

ayam abhinava-karṇikā-āra-yaṣṭiṃ jhaṭiti ghana-stabaka-stanīm upaiti ayam aticapalo nisarga-raktāṃ sthala-nalinīm avadhīrya deva! yātaḥ //

ayam iha hi latām upaiti kaundīṃ kusumavatīṃ navamādhavīṃ vilaṅghya
kvaṇadalivalayāsu nāsu tena skhalitam itaḥ sahakāramañjarīṣu // PNc_3.36

ayam iha hi latām upaiti kaundīṃ kusumavatīṃ nava-mādhavīṃ vilaṅghya kvaṇad-ali-valayāsu nā asu tena skhalitam itaḥ sahakāra-mañjarīṣu //

abhisarati vanasthalīm ivaitāṃ madanavatīmayamūḍhakāmilīlaḥ
sphuradatanuśilīmukhasya cāgre vicarati karṇe ivāyam arjunasya // PNc_3.37

abhisarati vana-sthalīm iva etāṃ madanavatī-maya-mūḍha-kāmi-līlaḥ sphurad-atanu-śilīmukhasya ca agre vicarati karṇe iva ayam arjunasya //

śramam apaharatas tanūrmivātair ayam atithir vanapalvalasya jātaḥ
tarutatiṣu tirohito 'yam etāsv ayam aravindavanād ivojjihīte // PNc_3.38

śramam apaharatas tanu-ūrmi-vātair ayam atithir vana-palvalasya jātaḥ taru-tatiṣu tirohito 'yam etāsv ayam aravinda-vanād iva ujjihīte //

kurabakavanataḥ kadambarājiṃ vrajati tato mucakundakānanāni
iti nagam avagāhate sahāras tvam iva dhrtaklama eṣa rājahaṃsaḥ // PNc_3.39

kurabaka-vanataḥ kadamba-rājiṃ vrajati tato mucakunda-kānanāni iti nagam avagāhate sa-hāras tvam iva dhrta-klama eṣa rājahaṃsaḥ //

kuru vijayam ito mamārpya etad dhanur adhunā sasuvarṇapuṅkhabāṇam
yad ayam itagatir gato 'tidūraṃ jalapatagaḥ saha naḥ kutūhalena // PNc_3.40

kuru vijayam ito mama arpya etad dhanur adhunā sa-suvarṇa-puṅkha-bāṇam yad ayam ita-gatir gato 'tidūraṃ jala-patagaḥ saha naḥ kutūhalena //

haṃsānugamanam (PNc_p76395)

haṃsa-anugamanam

iti kathayati cāpam arpayitvā samam iṣubhiḥ sa ramāṅgade narendras
patagam anu tam āttahāraṃ harati na kaṃ navavastusaṃprayogaḥ // PNc_3.41

iti kathayati cāpam arpayitvā samam iṣubhiḥ sa ramāṅgade nara-indras patagam anu tam āttahāraṃ harati na kaṃ nava-vastu-saṃprayogaḥ //

ṛju tam atha vihāyasā vrajantam rabhasavaśād anugacchato nṛpasya
samajani bhṛśam āyato 'sya panthās taruviṭapāvaṭavarjanena vakraḥ // PNc_3.42

ṛju tam atha vihāyasā vrajantam rabhasa-vaśād anugacchato nṛpasya samajani bhṛśam āyato 'sya panthās taru-viṭapa-avaṭa-varjanena vakraḥ //

nṛpatir anuyayau vane vihaṅgaṃ nṛpatim abhi praṇayī ramāṅgado 'pi
śrutam iva viśadaṃ śucir vivekaḥ kṛtini vivekam ivāntaraḥ prasādaḥ // PNc_3.43

nṛ-patir anuyayau vane vihaṅgaṃ nṛpatim abhi praṇayī ramāṅgado 'pi śrutam iva viśadaṃ śucir vivekaḥ kṛtini vivekam iva antaraḥ prasādaḥ //

atha kamalasarastaraṅgadolācalayavilolarathāṅganāmayugmam
madakalakalahaṃsanādakṛṣṭaḥ śramaviveśaḥ saḥ sitacchadaḥ prapede // PNc_3.44

atha kamala-saras-taraṅga-dolācalaya-vilola-rathāṅganāma-yugmam mada-kala-kalahaṃsa-nāda-kṛṣṭaḥ śrama-viveśaḥ saḥ sita-cchadaḥ prapede //

vilulitakabarīkalāpamālyā mṛdunavaśaivalamekhalā vahantyaḥ
ratiraṇam avasāya yatra nityaṃ saha ramaṇair amarāṅganā ramante // PNc_3.45

vilulita-kabarī-kalāpa-mālyā mṛdu-nava-śaivala-mekhalā vahantyaḥ rati-raṇam avasāya yatra nityaṃ saha ramaṇair amara-aṅganā ramante //

salilagatadhiyātha tena dūrāt sa gurur amucyata niḥsahena hāraḥ
jaḍahṛtahṛdayāḥ kiyac ciraṃ vā guṇamahatām iha bhāram udvahanti // PNc_3.46

salila-gata-dhiya ātha tena dūrāt sa gurur amucyata niḥsahena hāraḥ jaḍa-hṛta-hṛdayāḥ kiyac ciraṃ vā guṇa-mahatām iha bhāram udvahanti //

sa ca vitatamarīcicañculekho vigalitahāralatāmiṣeṇa haṃsaḥ
pariṇatabisakāṇḍabhaṅgapītaṃ paya iva vistṛtadhāram ujjagāra // PNc_3.47

sa ca vitata-marīci-cañcu-lekho vigalita-hāra-latāmiṣeṇa haṃsaḥ pariṇata-bisa-kāṇḍa-bhaṅga-pītaṃ paya iva vistṛta-dhāram ujjagāra //

atha kanakamṛṇālikāyugasya dyutinicayena citaṃ visarpatādhaḥ
aśiśiramahaso visāriṇā khe valayitam aṃśulatākadambakena // PNc_3.48

atha kanaka-mṛṇālikā-yugasya dyuti-nicayena citaṃ visarpata ādhaḥ a-śiśira-mahaso visāriṇā khe valayitam aṃśu-latā-kadambakena //

taṭabhuvi tam apaśyad āpatantaṃ patir avane ravataṃsitāyatākṣaḥ
sitam abhinavahemadaṇḍaśobhi sphaṭikaśalākam ivātapatram aindram // PNc_3.49

taṭa-bhuvi tam apaśyad āpatantaṃ patir avane rava-taṃsita-āyata-akṣaḥ sitam abhinava-hema-daṇḍa-śobhi sphaṭika-śalākam ivā atapatram aindram //

SYNTAX: sandānitakam

sarasi dhavalite tataḥ samantād amṛtamarīciruceva tasya kāntyā
vyadhita balavatī viyogapīḍā padam apade hṛdayeṣu cakranāmnām // PNc_3.50

sarasi dhavalite tataḥ samantād amṛta-marīci-ruca īva tasya kāntyā vyadhita balavatī viyoga-pīḍā padam apade hṛdayeṣu cakra-nāmnām //

ativitataguṇaikadhāmni tasmin vidhuram adhaḥpatite viśuddhibhāji
katham api vasudhādhipaḥ pramodaṃ jhaṭiti jagāma guṇiṣv amatsaro hi // PNc_3.51

ativitata-guṇa-eka-dhāmni tasmin vidhuram adhaḥ-patite viśuddhi-bhāji katham api vasudhā-adhipaḥ pramodaṃ jhaṭiti jagāma guṇiṣv amatsaro hi //

atha nabhasi piśaṅgasāndhyarāgacchurita ivāmbaranimnagātaraṅgam
kiyad api sarasas taṭe sa gatvā kamalarajaḥkapiśe dadarśa hāram // PNc_3.52

atha nabhasi piśaṅga-sāndhya-rāgacchurita iva ambara-nimnag-ātaraṅgam kiyad api sarasas taṭe sa gatvā kamala-rajaḥ-kapiśe dadarśa hāram //

sa ca sapadi ramāṅgadopanītaṃ kanakasaroruhakāntinā kareṇa
nijayaśa iva mūrtam ādade taṃ bhuvanatalābhayadānadīkṣitena // PNc_3.53

sa ca sapadi ramāṅgada-upanītaṃ kanaka-saroruha-kāntinā kareṇa nija-yaśa iva mūrtam ādade taṃ bhuvana-tala-abhaya-dāna-dīkṣitena //

sujanam iva guṇair upoḍhaśobhaṃ śucitarabālamṛṇālasūtradīrghaiḥ
ahamahamikayā kṛtapraveśaṃ taraṇikaraglapitair ivendupādaiḥ // PNc_3.54

sujanam iva guṇair upoḍha-śobhaṃ śucitara-bāla-mṛṇāla-sūtra-dīrghaiḥ aham-ahamikayā kṛta-praveśaṃ taraṇi-kara-glapitair iva-indu-pādaiḥ //

dadhatam aruṇam aṅgarāgaśeṣaṃ kvacid api yaṣṭiṣu tāramauktikāsu
ghaṭitam iva navātapena kiṃcid bahunavayā śaśalakṣmaṇas tviṣā ca // PNc_3.55

dadhatam aruṇam aṅga-rāga-śeṣaṃ kva-cid api yaṣṭiṣu tāra-mauktikāsu ghaṭitam iva nava-ātapena kiṃ-cid bahu-navayā śaśalakṣmaṇas tviṣā ca //

ativitataruciṃ vahantam antas taralamaṇiṃ taruṇendragopaśr̆bham
aviralam asakṛnnivāsalagnaṃ lalitavadhūhṛdayād ivānurāgam // PNc_3.56

ativitata-ruciṃ vahantam antas tarala-maṇiṃ taruṇa-indragopa-śr̆bham aviralam asakṛn-nivāsa-lagnaṃ lalita-vadhū-hṛdayād iva anurāgam //

katicid api latāntare dadhānaṃ mṛgamadaliptatalāni mauktikāni
śabalajalalavair ivāttajanmāny ayam aranadīyamunātither ghanasya // PNc_3.57

kati-cid api latā-antare dadhānaṃ mṛga-mada-lipta-talāni mauktikāni śabala-jala-lavair ivā atta-janmāny ayam ara-nadī-yamunā-ātither ghanasya //

anuguṇapadavīvinirgatāsu pratilatam āyatamauktikaprabhāsu
rajanikaramarīcisūcidīrghair bahubhir iva grathitaṃ mṛṇālasūtraiḥ // PNc_3.58

anuguṇa-padavī-vinirgatāsu pratilatam āyata-mauktika-prabhāsu rajani-kara-marīci-sūci-dīrghair bahubhir iva grathitaṃ mṛṇālasūtraiḥ //

atidṛḍham anuraktayā vitīrṇaṃ mukharamahodadhimekhalāṃ vahantyā
urasi nihitabandhujīvam urvyā vicakilamālyam iva svayaṃvarāya // PNc_3.59

atidṛḍham anuraktayā vitīrṇaṃ mukhara-mahā-udadhi-mekhalāṃ vahantyā urasi nihita-bandhu-jīvam urvyā vicakila-mālyam iva svayaṃ-varāya //

SYNTAX: kulakam

arucad atha kare sa tasya bibhrad yuvatiradacchadakāntimadhyaratnam
kim api manasijena śāsanāṅkaḥ prahitanijāyudhacitrapuṣpamudraḥ // PNc_3.60

arucad atha kare sa tasya bibhrad yuvati-rada-cchada-kānti-madhya-ratnam kim api manasijena śāsana-aṅkaḥ prahita-nija-āyudha-citra-puṣpa-mudraḥ //

śaśikararucā sa tena reje mṛdukarapuṣkaravartinā narendraḥ
amarapuradhunīsamuddhṛtena tridaśakarīva mṛṇālakandalena // PNc_3.61

śaśi-kara-rucā sa tena reje mṛdu-kara-puṣkara-vartinā nara-indraḥ amara-pura-dhunī-samuddhṛtena tridaśa-kari īva mṛṇāla-kandalena //

urasi narapateḥ pataṃś cakāśe kanakaśilāvipule tadaṃśupūraḥ
akhilabhuvanakośarājalakṣmyā nihita ivādhikam utkyā kaṭākṣaḥ // PNc_3.62

urasi nara-pateḥ pataṃś cakāśe kanaka-śilā-vipule tad-aṃśu-pūraḥ akhila-bhuvana-kośa-rāja-lakṣmyā nihita iva adhikam utkyā kaṭa-akṣaḥ //

VAR 3.62: {kaṭākṣaḥ\lem \em; kadākṣaḥ \ed}

vikṛtir udadhiśuktieṣu cyutānāṃ dhruvam iyam indukalāsudhālavānām
jaladajalakaṇodbhaveṣu kāmaṃ nivasati kāntir iyaṃ na mauktikeṣu // PNc_3.63

vikṛtir udadhi-śuktieṣu cyutānāṃ dhruvam iyam indu-kalā-sudhā-lavānām jalada-jala-kaṇa-udbhaveṣu kāmaṃ nivasati kāntir iyaṃ na mauktikeṣu //

na kim ayam uḍumaṇḍalāpavādaḥ kumudavanāni puro 'sya na trapante
katham ayam avadhir na muktibhājām iti tam avekṣya sa cintayāṃ cakāra // PNc_3.64

na kim ayam uḍu-maṇḍala-apavādaḥ kumuda-vanāni puro 'sya na trapante katham ayam avadhir na muktibhājām iti tam avekṣya sa cintayāṃ cakāra //

SYNTAX: sandānitakam

sphuradudaraniveśitendranīlāṃ madajalarājim iva smaradvipasya
avanipatir apaśyad akṣarāṇāṃ tatim atha hāramṛṇālikāntarāle // PNc_3.65

sphurad-udara-niveśita-indranīlāṃ mada-jala-rājim iva smara-dvipasya avani-patir apaśyad akṣarāṇāṃ tatim atha hāra-mṛṇālikā-antarāle //

abhinavalikhitām iva praśatiṃ madanamahānṛpateḥ sa pārthivendraḥ
iti nibiḍakutūhalākulas tāṃ lalitapadābharaṇām avācayac ca // PNc_3.66

abhinava-likhitām iva praśatiṃ madana-mahā-nṛpateḥ sa pārthiva-indraḥ iti nibiḍa-kutūhala-ākulas tāṃ lalita-pada-ābharaṇām avācayac ca //

``manasijavaravīravaijantyās tribhuvanadurlabhavibhramaikabhūmeḥ
kucamukulavicitrapatravallīparicita eṣa sadā śaśiprabhāyāḥ'' // PNc_3.67

``manasija-vara-vīra-vaijantyās tri-bhuvana-durlabha-vibhrama-eka-bhūmeḥ kuca-mukula-vicitra-patra-vallīparicita eṣa sadā śaśiprabhāyāḥ'' //

kim u vipulam imaṃ manuṣyalokaṃ puram uta parvatapakṣaśātanasya
kim u yuvatir iyaṃ bhujaṅgabhartur bhuvanam alaṅkurute śaśiprabheti // PNc_3.68

kim u vipulam imaṃ manuṣya-lokaṃ puram uta parvata-pakṣa-śātanasya kim u yuvatir iyaṃ bhujaṅga-bhartur bhuvanam alaṅkurute śaśiprabha īti //

vadati śaśimukhīm itas na dūre taruṇavilepanabhinna eṣa hāraḥ
saritam iva vanāntare samīraḥ sphutitasaroruhareṇunā piśaṅgaḥ // PNc_3.69

vadati śaśi-mukhīm itas na dūre taruṇa-vilepana-bhinna eṣa hāraḥ saritam iva vana-antare samīraḥ sphutita-saroruha-reṇunā piśaṅgaḥ //

kusumaśarasakhasya kasya cit kiṃ samajani nākatalādhidevateyam
uta mukulitamanmathāvatāre pathi vicare 'dhinākakanyakānām // PNc_3.70

kusumaśara-sakhasya kasya cit kiṃ samajani nāka-tala-adhidevata īyam uta mukulita-manmatha-avatāre pathi vicare 'dhināka-kanyakānām //

api kṛtanayanotsavena tanvī taruṇasudhāmadhureṇa darśanena
mudam upajaned vane kim eṣā ? mama śaradindukaleva kairavasya // PNc_3.71

api kṛta-nayana-utsavena tanvī taruṇa-sudhā-madhureṇa darśanena mudam upajaned vane kim eṣā ? mama śarad-indu-kala īva kairavasya //

iti kiyad api yāvad eva cintāvaśam agamat sa manuṣyalokapālaḥ
dhanur api niculaṃ vidhāya tāvat kusumaśaro 'sya babhūva pārśvavartī // PNc_3.72

iti kiyad api yāvad eva cintāvaśam agamat sa manuṣya-loka-pālaḥ dhanur api niculaṃ vidhāya tāvat kusuma-śaro 'sya babhūva pārśvavartī //

atha sambhramād anucareṇa nihitatamālapallave
āsta tarukusumasaṃvalite sarasaḥ saḥ saikataśilātale nṛpaḥ // PNc_3.73

atha sambhramād anucareṇa nihita-tamāla-pallave āsta taru-kusuma-saṃvalite sarasaḥ saḥ saikata-śilā-tale nṛpaḥ //

ālakṣya stanasakhyalakṣmaṇi tatas tasmin kuraṅgīdṛśo muktādāmni karodarapraṇayitām āpte tuṣāratviṣi
vismṛtyā sahasā hṛtaṃ caturayā kroḍīkṛtaṃ cintayā cetaḥ śrīnavasāhasāṅkanṛpater utkaṇṭhayākṛṣyata // PNc_3.74

ālakṣya stana-sakhya-lakṣmaṇi tatas tasmin kuraṅgī-dṛśo muktā-dāmni kara-udara-praṇayitām āpte tuṣāra-tviṣi vismṛtyā sahasā hṛtaṃ caturayā kroḍīkṛtaṃ cintayā cetaḥ śrī-navasāhasāṅka-nṛpater utkaṇṭhayā ākṛṣyata //

iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā-hāra-lābho nāma tṛtīyaḥ sargaḥ

(PNc_3)

caturthaḥ sargaḥ

tataḥ saś cetasy avanīpatir dadhe śaśiprabhālokamahotsavaspṛhām
upoḍharāgām udadhis taṭodare navodgatāṃ vidrumakandalīm iva // PNc_4.1

tataḥ saś cetasy avanī-patir dadhe śaśiprabhā-āloka-mahā-utsava-spṛhām upoḍha-rāgām udadhis taṭa-udare nava-udgatāṃ vidruma-kandalīm iva //

śaśiprabhāśānalinīmṛṇālatām upāgate mauktikadāmni sādaraḥ
tadāgate dūta iva nyaveśayat sa darśitapremalave vilocane // PNc_4.2

śaśiprabhā-āśā-nalinī-mṛṇālatām upāgate mauktika-dāmni sa-ādaraḥ tad-āgate dūta iva nyaveśayat sa darśita-prema-lave vilocane //

punaḥ punaḥ ṣaṭpadarājimecakāṃ tadindranīlākṣarapaṅktim aikṣata
sa tatkṣanān manmathajātavedasaṃ tanīyasīṃ dhūmalatām ivodgatām // PNc_4.3

punaḥ punaḥ ṣaṭpada-rāji-mecakāṃ tad-indranīla-akṣara-paṅktim aikṣata sa tat-kṣanān manmatha-jātavedasaṃ tanīyasīṃ dhūma-latām iva udgatām //

sugandhihārād anulepanaṃ kare samunmiṣatsvedalave vilumpati
asaṅgatāyā api dīrghacakṣuṣaḥ payodharaspṛśam ivāsasāda sa // PNc_4.4

sugandhi-hārād anulepanaṃ kare samunmiṣat-sveda-lave vilumpati a-saṅgatāyā api dīrgha-cakṣuṣaḥ payodhara-spṛśam ivā asasāda sa //

tadīyanāmāṅkalipiṃ śanaiḥ śanaiḥ salīlam āvartayituṃ pracakrame
parisphuratpallavapāṭalādharo rahasyavidyām iva manmathasya sa // PNc_4.5

tadīya-nāma-aṅka-lipiṃ śanaiḥ śanaiḥ sa-līlam āvartayituṃ pracakrame parisphurat-pallava-pāṭala-adharo rahasya-vidyām iva manmathasya sa //

anekarūpālikhanapragalbhayā sutīkṣṇayā vartikayeva cintayā
sas tām anāptekṣaṇasaṃstavāṃ purā lilekha citte muhur anyathānyathā // PNc_4.6

aneka-rūpa-ālikhana-pragalbhayā sutīkṣṇayā vartikaya īva cintayā sas tām anāpta-īkṣaṇa-saṃstavāṃ purā lilekha citte muhur anyatha ānyathā //

anaṅgacaṇḍātapataptayos tadā śaśiprabhāvibhramadarśanaṃ prati
dvayor abhūd utsukatā vanāntare vilāsinas tasya ca kairavasya ca // PNc_4.7

anaṅga-caṇḍa-ātapa-taptayos tadā śaśiprabhā-vibhrama-darśanaṃ prati dvayor abhūd utsukatā vana-antare vilāsinas tasya ca kairavasya ca //

udagradigvāraṇahastahāriṇā sa dakṣiṇena sphuratā ca bahunā
sthirīkṛtāśo manāsāpi durlabhām adurlabhām indumukhīm amanyata // PNc_4.8

udagra-dig-vāraṇa-hasta-hāriṇā sa dakṣiṇena sphuratā ca bahunā sthirīkṛta-āśo manāsa āpi durlabhām a-durlabhām indu-mukhīm amanyata //

puro vimuñcannayane yadṛcchayā nṛpas tamāladrumakānanodare
apaśyad atravāsare vilāsinīṃ payodhamadhye śaśinaḥ kalām iva // PNc_4.9

puro vimuñcan-nayane yadṛcchayā nṛpas tamāla-druma-kānana-udare apaśyad atra-vāsare vilāsinīṃ payodha-madhye śaśinaḥ kalām iva //

nāyakavākyam (PNc_p89680)

nāyaka-vākyam

athaiṣa dīrghā darśanārciṣaḥ kiran mukhāmṛtāṃśoḥ kiraṇacchaṭā iva
nirīkṣya tām unmadahaṃsagāminīṃ ramāṅgadaṃ sasmitam ity avocat // PNc_4.10

atha eṣa dīrghā darśana-arciṣaḥ kiran mukha-amṛta-aṃśoḥ kiraṇa-cchaṭā iva nirīkṣya tām unmada-haṃsa-gāminīṃ ramāṅgadaṃ sa-smitam ity avocat //

VAR 4.10d: {sasmitam\lem % K\tr\i; saspṛham \ed}

śanaiś carantī vipine tava sthitā nitambinī kaccid iyaṃ dṛśaḥ pathi?
adhīratāṃ dakṣiṇamātariśvanā lateva nītā masṛṇena mādhavī // PNc_4.11

śanaiś carantī vipine tava sthitā nitambinī kac-cid iyaṃ dṛśaḥ pathi? a-dhīratāṃ dakṣiṇa-mātariśvanā lata īva nītā masṛṇena mādhavī //

yutā sitābhaiḥ sumanobhir etayā pariślatheyaṃ kabarī niyamyate
udastabhāsvatkarakāntayā śriyā dinasya tārāśabaleva śarvarī // PNc_4.12

yutā sita-ābhaiḥ sumanobhir etayā pariślatha īyaṃ kabarī niyamyate udasta-bhāsvat-kara-kāntayā śriyā dinasya tārā-śabala īva śarvarī //

asatkaver vāg iva vītasauṣṭhavaṃ niveśayantī padam avyavasthayā
asāv anekaskhalitaiḥ samākulā vimucya mārgaṃ kim itaḥ pratiṣṭhate // PNc_4.13

asat-kaver vāg iva vīta-sauṣṭhavaṃ niveśayantī padam avyavasthayā asāv aneka-skhalitaiḥ samākulā vimucya mārgaṃ kim itaḥ pratiṣṭhate //

haṭhena netuṃ vaśatām ivātmano mano'bhirāmāsu vilāsabhaṅgiṣu
dhṛtāṃśukā tābhir iyaṃ pade pade latābhir ambhojamukhī niruddhyate // PNc_4.14

haṭhena netuṃ vaśatām ivā atmano mano-'bhirāmāsu vilāsa-bhaṅgiṣu dhṛta-aṃśukā tābhir iyaṃ pade pade latābhir ambhoja-mukhī niruddhyate //

vicinvatī kiṃ cid iveyam ādarād apakṣamapātastimite vilocane
gate 'vataṃsotpalapatrabandhutām itas tataḥ padmavane vimuñcati // PNc_4.15

vicinvatī kiṃ cid iva iyam ādarād apakṣama-pāta-stimite vilocane gate 'vataṃsa-utpala-patra-bandhutām itas tataḥ padma-vane vimuñcati //

mṛdu prayāntīyam animnanimnayoḥ sitāṃśukā kām api kāntim aśnute
jale kalā iva pratibimbitaindavī vanānilodañcadavāñcadūrmiṇi // PNc_4.16

mṛdu prayānti īyam animna-nimnayoḥ sita-aṃśukā kām api kāntim aśnute jale kalā iva pratibimbita-endavī vana-anila-udañcad-avāñcad-ūrmiṇi //

prasādam asmākam araṇyadurlabhair vidhehi sālaktakapādatāḍanaiḥ
asāv aśokaiḥ kṣaṇam āśritaiḥ śramāt itīva mattālirutena yācyate // PNc_4.17

prasādam asmākam araṇya-durlabhair vidhehi sa-ālaktaka-pāda-tāḍanaiḥ asāv aśokaiḥ kṣaṇam āśritaiḥ śramāt iti iva matta-ali-rutena yācyate //

abhedamūḍhastabakābhir āvṛtā latābhir īṣal lulitālipaṅktibhiḥ
iyaṃ puro mārutanartitālakā na lakṣyate vyaktam avāmanastanī // PNc_4.18

abheda-mūḍha-stabakābhir āvṛtā latābhir īṣal lulita-ali-paṅktibhiḥ iyaṃ puro māruta-nartita-alakā na lakṣyate vyaktam a-vāmana-stanī //

ṛju kvacit kvāpi anṛju pravartate kvacit skhalaty uccaśilātale pathi
iyaṃ śanaiḥ śailanadīva ca kvacit vinamravānīratalena gacchati // PNc_4.19

ṛju kva-cit kva-api anṛju pravartate kva-cit skhalaty ucca-śilā-tale pathi iyaṃ śanaiḥ śaila-nadi īva ca kva-cit vinamra-vānīra-talena gacchati //

sthite pariṣvajya sarojinīm imāṃ vane ghane 'smin kusumonmadālini
prayāti sāsūyam iyaṃ kathaṃcana svahastasīmantitamārgavīrudhi // PNc_4.20

sthite pariṣvajya sarojinīm imāṃ vane ghane 'smin kusuma-unmada-alini prayāti sāsūyam iyaṃ kathaṃ-cana sva-hasta-sīmantita-mārga-vīrudhi //

kvacit kvacit svedalavodgamo mukhe samāhṛteyaṃ kabarī yathā tathā
sayaṃ ca kampaḥ kucayor vadhūr iyaṃ ratiśramavyākuliteva lakṣyate // PNc_4.21

kva-cit kva-cit sveda-lava-udgamo mukhe samāhṛta īyaṃ kabarī yathā tathā sayaṃ ca kampaḥ kucayor vadhūr iyaṃ rati-śrama-vyākulita īva lakṣyate //

anena rūpātiśayena līlayā viviktanepathyaparigraheṇa ca
araṇyasañcāraparā iyam ekikā kutūhalaṃ me hṛdaye niṣiñcati // PNc_4.22

anena rūpa-atiśayena līlayā vivikta-nepathya-parigraheṇa ca araṇya-sañcāra-parā iyam ekikā kutūhalaṃ me hṛdaye niṣiñcati //

asau parādhīnatayāspadīkṛtā na bālikā na pratibhāsate na mama
ayaṃ sphuratkāñcanapadmasodaraḥ sacāmaro 'syāḥ kathamanyathā karaḥ // PNc_4.23

asau parādhīnatayā āspadīkṛtā na bālikā na pratibhāsate na mama ayaṃ sphurat-kāñcana-padma-sa-udaraḥ sa-cāmaro 'syāḥ katham-anyathā karaḥ //

iyaṃ kim u syād vanadevatāgatā ? gatā dharāṃ vyomavadhūr iyaṃ kim u ?
avekṣituṃ hāram iheyam āgatā śaśiprabhāvāravilāsinī kim u ? // PNc_4.24

iyaṃ kim u syād vana-devatā āgatā ? gatā dharāṃ vyoma-vadhūr iyaṃ kim u ? avekṣituṃ hāram iha iyam āgatā śaśiprabhā-vāra-vilāsinī kim u ? //

itaḥ saś citrākṛtir īkṣato mṛgaḥ sitacchadādāptam ito vibhūṣaṇam
itaś ca dṛṣṭeyam iti sprasūyate prasaktam āścaryam iyaṃ vanasthalī // PNc_4.25

itaḥ saś citra-ākṛtir īkṣato mṛgaḥ sita-cchadād-āptam ito vibhūṣaṇam itaś ca dṛṣṭa īyam iti sprasūyate prasaktam āścaryam iyaṃ vana-sthalī //

pāṭalāyā nāyakadarśanam (PNc_p94565)

pāṭalāyā nāyaka-darśanam

iti prakṛtyā madhuroktir uktavān tayāyatākṣyā dadṛśe viśāmpatiḥ
tamālapatrāpihite śilātale kumudvatīkānta ivāmbare sthitaḥ // PNc_4.26

iti prakṛtyā madhura-uktir uktavān tayā āyata-akṣyā dadṛśe viśāmpatiḥ tamāla-patra-apihite śilā-tale kumudvatī-kānta iva ambare sthitaḥ //

tatas tadālokanakautukena sā sthitā nimeṣojjhitapakṣmalekṣaṇam
vinidrasatkesarapaṅkajā babhau vane nivātastimiteva padminī // PNc_4.27

tatas tad-ālokana-kautukena sā sthitā nimeṣa-ujjhita-pakṣmala-īkṣaṇam vinidra-satkesara-paṅkajā babhau vane nivāta-stimita īva padminī //

pāṭalāyāḥ svagatam (PNc_p95211)

pāṭalāyāḥ svagatam

acintayat seti ca pāṭalādharaḥ sitāravindacchadadīrghalocanaḥ
mukhaṃ sudhādīdhitisundaraṃ dadhan vane gataḥ ko 'yam anaṅgavibhramaḥ // PNc_4.28

acintayat sa īti ca pāṭalādharaḥ sita-aravinda-cchada-dīrgha-locanaḥ mukhaṃ sudhā-dīdhiti-sundaraṃ dadhan vane gataḥ ko 'yam anaṅga-vibhramaḥ //

vyanakti kalyāṇamayīyam ākṛtir mahīyasīmasya mahānubhavatām
asatyam etāsu rucā vitanvatī latāsu kārtasvarapallavodgamam // PNc_4.29

vyanakti kalyāṇa-mayīyam ākṛtir mahīya-sīmasya mahā-anubhavatām asatyam etāsu rucā vitanvatī latāsu kārtasvara-pallava-udgamam //

bhujena citrāṅgadaratnaśobhinā satārahāreṇa bhujāntareṇa ca
vadaty ayaṃ madhyamalokapālatāṃ parārdhyacūḍāmaṇinā ca maulinā // PNc_4.30

bhujena citra-aṅgada-ratna-śobhinā sa-tāra-hāreṇa bhuja-antareṇa ca vadaty ayaṃ madhyama-lokapālatāṃ para-ardhya-cūḍāmaṇinā ca maulinā //

anātapatro 'yam atra lakṣyate sitātapatrair iva sarvato vṛtaḥ
acāmaro 'py eṣa sateva vījyate vilāsavālavyajanena ko 'pi ayam // PNc_4.31

anātapatro 'yam atra lakṣyate sita-ātapatrair iva sarvato vṛtaḥ acāmaro 'py eṣa sata īva vījyate vilāsa-vālavyajanena ko 'pi ayam //

priyā iyam ārūḍhaguṇā suvaṃśabhūr na cāntikaṃ cāpalatāsya muñcati
ime pṛṣatkā api pārthivaśriyo vilāsakarṇotpalapallavā iva // PNc_4.32

priyā iyam ārūḍha-guṇā suvaṃśa-bhūr na ca antikaṃ cāpalata āsya muñcati ime pṛṣatkā api pārthiva-śriyo vilāsa-karṇa-utpala-pallavā iva //

itaḥ śilotsaṅgatale niṣeduṣā divaścyuteneva kuraṅgalakṣmaṇā
adhas taruṇām amunā vinīyate kṣaṇaṃ mṛgavyopanataḥ pariśramaḥ // PNc_4.33

itaḥ śilā-utsaṅga-tale niṣeduṣā divaś-cyutena iva kuraṅga-lakṣmaṇā adhas taruṇām amunā vinīyate kṣaṇaṃ mṛgavya-upanataḥ pariśramaḥ //

ayaṃ sa na syān navasāhasāṅka ity anaṅgalīlāsu kṛtī bhuvaḥpatiḥ
sa yena mukto nijanāmalāñchitaḥ śaśiprabhākelikuraṅgake śaraḥ // PNc_4.34

ayaṃ sa na syān nava-sāhasa-aṅka ity anaṅga-līlāsu kṛtī bhuvaḥ-patiḥ sa yena mukto nija-nāma-lāñchitaḥ śaśiprabhā-keli-kuraṅgake śaraḥ //

ayaṃ sa no hāra ivāsya dṛśyate karodare pallavapāṭalatviṣi
itaḥ kim etasya na saikate saḥ kiṃ sitacchado locanagocaraṃ gataḥ // PNc_4.35

ayaṃ sa na u hāra iva asya dṛśyate karodare pallava-pāṭalatviṣi itaḥ kim etasya na saikate saḥ kiṃ sita-cchado locana-gocaraṃ gataḥ //

suvarṇapuṅkhe likhitaṃ śilīmukhe tad asya nāmāsti samānam ākṛteḥ
yad adbhutām ekapade pṛṣatkatām agād anaṅgasya śaśiprābhāṃ prati // PNc_4.36

suvarṇa-puṅkhe likhitaṃ śilīmukhe tad asya nāma asti samānam ākṛteḥ yad adbhutām eka-pade pṛṣatkatām agād anaṅgasya śaśiprābhāṃ prati //

anena ced yogam upaiti daivataḥ phanīndrakanyā śaśineva rohiṇī
analpalāvaṇyatiraskṛtopamaṃ vapus tad asyāḥ saphalatvam eṣyati // PNc_4.37

anena ced yogam upaiti daivataḥ phanīndra-kanyā śaśina īva rohiṇī analpa-lāvaṇya-tiraskṛta-upamaṃ vapus tad asyāḥ saphalatvam eṣyati //

vidhātum enām aham eva vā kṣamā mitodarīm aṅkatale 'sya ko vidhiḥ
mamedṛśe yadviṣaye vimatsarāḥ stuvanti sakhyo masṛṇoktisauṣṭhavam // PNc_4.38

vidhātum enām aham eva vā kṣamā mita-udarīm aṅkatale 'sya ko vidhiḥ mamā idṛśe yad-viṣaye vimatsarāḥ stuvanti sakhyo masṛṇa-ukti-sauṣṭhavam //

sahāmunā kiṃcidupāntavartinā vadaty asaūdgatadantadīdhitiḥ
kutūhalākṣiptanimeṣalāsyayā vilokayan mām iva dīrghayā dṛśā // PNc_4.39

saha amunā kiṃ-cid-upānta-vartinā vadaty asau udgata-danta-dīdhitiḥ kutūhala-ākṣipta-nimeṣa-lāsyayā vilokayan mām iva dīrghayā dṛśā //

pāṭalāyāḥsamīpagamanam (PNc_p98817)

pāṭalāyāḥ-samīpa-gamanam

athādhigantuṃ kila tasya patriṇo gatiṃ vanānte katham apy alakṣitām
tam abhyagāt sā nṛpatiṃ sacāmarā sarit saphenā nidhim ambhasām iva // PNc_4.40

atha adhigantuṃ kila tasya patriṇo gatiṃ vana-ante katham apy alakṣitām tam abhyagāt sā nṛpatiṃ sa-cāmarā sarit saphenā nidhim ambhasām iva //

samuccaran nūpurasinncitaiḥ padair yathā yathā saṃmukham ājagāma sā
tayāyatākṣyeva tathātatheritā dṛg asya paścād apasāram ādade // PNc_4.41

samuccaran nūpura-sinncitaiḥ padair yathā yathā saṃmukham ājagāma sā tayā āyata-akṣya īva tathā-tathā-īritā dṛg asya paścād apasāram ādade //

śanais tatas tāṃ savidhopasarpaṇīṃ nirīkṣya hāraṃ pidadhe narādhipaḥ
nijottarīyeṇa sitena mārutaḥ śaraddhaneneva śaśāṅkamaṇḍalam // PNc_4.42

śanais tatas tāṃ savidha-upasarpaṇīṃ nirīkṣya hāraṃ pidadhe narādhipaḥ nija-uttarīyeṇa sitena mārutaḥ śarad-dhanena iva śaśāṅka-maṇḍalam //

payodharotsaṅganivāsalālitaṃ vyadhād imaṃ pannagarājakanyakā
iti prarohadbahumānamantharo babhūva tasminn avanīpurandaraḥ // PNc_4.43

payodhara-utsaṅga-nivāsa-lālitaṃ vyadhād imaṃ pannaga-rāja-kanyakā iti prarohad-bahumāna-mantharo babhūva tasminn avanī-purandaraḥ //

analpalāvaṇyavilāsajanmabhūr vicitraratnadyutibhāsvarormikā
tamiddhamuktābharaṇaṃ bhuvaḥpatiṃ payodhiveleva suvelam āpa sā // PNc_4.44

analpa-lāvaṇya-vilāsa-janma-bhūr vicitra-ratna-dyuti-bhāsvara-ūrmikā tamiddhamukta-ābharaṇaṃ bhuvaḥ-patiṃ payodhi-vela īva suvelam āpa sā //

avāpa devaḥ śriyam antikasthayā tayā sa vālavyajanāṅkahastayā
niṣevyamāṇaḥ sphuṭalakṣyadehayā narendralakṣmyeva yaśaḥsametayā // PNc_4.45

avāpa devaḥ śriyam antikasthayā tayā sa vālavyajana-aṅka-hastayā niṣevyamāṇaḥ sphuṭa-lakṣya-dehayā narendra-lakṣmya īva yaśaḥ-sametayā //

pāṭalākṛtaḥ satkāraḥ (PNc_p100665)

pāṭalā-kṛtaḥ satkāraḥ

vibhinnacūrṇālakabhakti kurvatī vikīrṇacūḍāmaṇicandrikaṃ śiraḥ
athānubhavena nideśiteva sā nanāma māninyavaśā viśāṃpatim // PNc_4.46

vibhinna-cūrṇa-alaka-bhakti kurvatī vikīrṇa-cūḍāmaṇi-candrikaṃ śiraḥ atha anubhavena nideśita īva sā nanāma māninyavaśā viśāṃpatim //

dṛśā narendreṇa nideśite svayaṃ śilātale nātividūravartini
upāviśat sā raśanāmaṇitviṣā niṣicyamāne 'maracāpaśobhini // PNc_4.47

dṛśā narendreṇa nideśite svayaṃ śilā-tale na-atividūra-vartini upāviśat sā raśanā-maṇi-tviṣā niṣicyamāne 'mara-cāpa-śobhini //

ramāṅgadavākyam (PNc_p101297)

ramāṅgada-vākyam

tayātidīrghair daśanānupātibhir vikṛṣyamāṇām iva bhūṣaṇāṃśubhiḥ
iti kṣitīśeṅgitavartmadīpikām udīrayām āsa giraṃ ramāṅgadaḥ // PNc_4.48

taya ātidīrghair daśana-anupātibhir vikṛṣyamāṇām iva bhūṣaṇa-aṃśubhiḥ iti kṣitīśa-iṅgita-vartma-dīpikām udīrayām āsa giraṃ ramāṅgadaḥ //

anena vindhyādrivihārajanmanā śrameṇa kāmaṃ bhavatī kadarthitā
prasuptajūṭāhimukhāniloṣmaṇā jaṭāviṭaṅkendukaleva śūlinaḥ // PNc_4.49

anena vindhya-adri-vihāra-janmanā śrameṇa kāmaṃ bhavatī kadarthitā prasupta-jūṭa-ahi-mukha ānila-uṣmaṇā jaṭā-viṭaṅka-indu-kala īva śūlinaḥ //

amī sarojapratime mukhe muhus tavātapātāmrakapolabhittini
samunmiṣanti śramavāribindavo natāṅgi lāvaṇyasudhālavās iva // PNc_4.50

amī saroja-pratime mukhe muhus tavā atapa-ātāmra-kapola-bhittini samunmiṣanti śrama-vāri-bindavo nata-aṅgi lāvaṇya-sudhā-lavās iva //

ito 'vataṃsotpalalāsyadeśike nirantaraṃ gandhavahe vahaty api
na ghūrṇate khinnalalāṭasaṅginī tavālakaśreṇir iyaṃ manāg api // PNc_4.51

ito 'vataṃsa-utpala-lāsya-deśike nirantaraṃ gandha-vahe vahaty api na ghūrṇate khinna-lalāṭa-saṅginī tava alaka-śreṇir iyaṃ manāg api //

anena pīnastanakampadāyinā nirāyatenodvahatā kaduṣṇatām
atha pravālād api pāṭalacchavir na dūyate niḥśvasitena te 'dharaḥ // PNc_4.52

anena pīna-stana-kampa-dāyinā nirāyatena udvahatā kaduṣṇatām atha pravālād api pāṭala-cchavir na dūyate niḥśvasitena te 'dharaḥ //

uditya paṅktyā śramavārivipruṣāṃ nirantarādhyāsitarekhayānayā
tavaiṣa kaṇṭhaḥ kuṭajāvadātayā vilāsamuktālatatayeva bhūṣyate // PNc_4.53

uditya paṅktyā śrama-vāri-vipruṣāṃ nirantara-adhyāsita-rekhaya ānayā tava eṣa kaṇṭhaḥ kuṭaja-avadātayā vilāsa-muktā-latataya īva bhūṣyate //

idaṃ mahac citram amānuṣaṃ tvayā vigāhyate yad vanam advitīyayā
imāḥ kva vindhyasya bhuvo 'tidurgamāḥ kva rājaveśmābharaṇaṃ bhavādṛśī // PNc_4.54

idaṃ mahac citram amānuṣaṃ tvayā vigāhyate yad vanam advitīyayā imāḥ kva vindhyasya bhuvo 'tidurgamāḥ kva rāja-veśma-ābharaṇaṃ bhavādṛśī //

navodgatāśokapalāśakāntinā nikāmaniryannakhacandrikeṇa ca
bibharṣi kasyedam anena pāṇinā vadāvadhūtendumarīci cāmaram // PNc_4.55

nava-udgata-aśoka-palāśa-kāntinā nikāma-niryan-nakha-candrikeṇa ca bibharṣi kasya idam anena pāṇinā vada āvadhūta-indu-marīci cāmaram //

nṛpasya kasyāpi paricchadāṅganā yadi tvam uccair vibhavo hi ko 'pi sa
marutpatir menakayeva tanvi yas tvayāpi vālavyajanena vījyate // PNc_4.56

nṛpasya kasya api paricchada-aṅganā yadi tvam uccair vibhavo hi ko 'pi sa marutpatir menakaya īva tanvi yas tvaya āpi vālavyajanena vījyate //

atha rdhimatyā paravaty asi striyā kayāpi kāsau jagadekasundarī
natabhru yasyāḥ smaracāpayaṣṭayo vidheyatāṃ yānti bhavadvidhā api // PNc_4.57

atha rdhimatyā paravaty asi striyā kaya āpi ka āsau jagad-eka-sundarī nata-bhru yasyāḥ smara-cāpa-yaṣṭayo vidheyatāṃ yānti bhavadvidhā api //

parasparaspardhi vilāsasampadāṃ trayaṃ bhavatsvāmitayā vikalpyate
marutvato vā ramaṇī ramātha vā kalatram ardhenduvibhūṣaṇasya vā ? // PNc_4.58

paraspara-spardhi vilāsa-sampadāṃ trayaṃ bhavat-svāmitayā vikalpyate marutvato vā ramaṇī rama ātha vā kalatram ardha-indu-vibhūṣaṇasya vā ? //

iyaṃ paribhrāntir agendrakandare sakhīva te śaṃsati kāryagauravam
bhavādṛśaḥ śvāpadadūṣite 'nyathā caranty araṇye kim adhīnanītayaḥ // PNc_4.59

iyaṃ paribhrāntir aga-indra-kandare sakhi iva te śaṃsati kārya-gauravam bhavādṛśaḥ śvāpada-dūṣite 'nyathā caranty araṇye kim adhīna-nītayaḥ //

anena khelanmadadantinā vada tvam āgatā caṇḍi kuto duradhvanā
vidhāya viśleṣaviṣādam āvayoḥ svakāryaniṣṭhe kathaya kva yāsyasi ? // PNc_4.60

anena khelan-mada-dantinā vada tvam āgatā caṇḍi kuto duradhvanā vidhāya viśleṣa-viṣādam āvayoḥ sva-kārya-niṣṭhe kathaya kva yāsyasi ? //

nāyakavākyam (PNc_p105220)

nāyaka-vākyam

iti sābhihitā mṛgāyatākṣī samupoḍhapraṇayaṃ yaśobhaṭena
sahasā na jagāda lajjayā nu śramataḥ kiṃ tu nṛpas tu tām avocat // PNc_4.61

iti sa ābhihitā mṛgā-āyata-akṣī samupoḍha-praṇayaṃ yaśobhaṭena sahasā na jagāda lajjayā nu śramataḥ kiṃ tu nṛpas tu tām avocat //

śrāntāsi kautukahṛtena kadarthitāsi praśnair anena vihito na tavopacāraḥ
ātithyam eṣa kurute param aṅgalekhāsaṃvāhanaikacaturo niculānilas te // PNc_4.62

śrānta āsi kautuka-hṛtena kadarthita āsi praśnair anena vihito na tava upacāraḥ ātithyam eṣa kurute param aṅga-lekhāsaṃvāhana-eka-caturo nicula-anilas te //

evaṃ nisargamadhureṇa sudhārasaikaniṣyandinā phaṇivadhūr atha sā hasantī
candrāṃśunā kumudinīva dinoṣmataptā vītaklamā narapater vacasā babhūva // PNc_4.63

evaṃ nisarga-madhureṇa sudhā-rasa-ekaniṣyandinā phaṇi-vadhūr atha sā hasantī candra-aṃśunā kumudini īva dina-uṣma-taptā vīta-klamā narapater vacasā babhūva //

iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye pāṭalā-darśanaṃ nāma caturthaḥ sargaḥ

(PNc_4)

pañcamaḥ sargaḥ

atha sā vadane navendukāntismitam aṅke viniveśya cāmaraṃ ca
jagatīpatim evam ā babhāṣe masṛṇaṃ mūrtimatī vidagdhateva // PNc_5.1

atha sā vadane nava-indu-kāntismitam aṅke viniveśya cāmaraṃ ca jagatīpatim evam ā babhāṣe masṛṇaṃ mūrtimatī vidagdhata īva //

VAR 5.1a: {#kānti#\lem \em; #kānti# \ed}

tvayi puṇyavaśena dṛṣtim āpte labhate śarma gataśramo mamātmā
udite hi virocane nalinyā vitamastāmarasaṃ vikāsam eti // PNc_5.2

tvayi puṇya-vaśena dṛṣtim āpte labhate śarma gata-śramo mamā atmā udite hi virocane nalinyā vitamas-tāmarasaṃ vikāsam eti //

atimātram upoḍhasaukumārye vacasi śrotram upeyuṣi tvadīye
jhaṭiti pratibhāsate mamāyaṃ kaṭhinaś candanapallavāvataṃsaḥ // PNc_5.3

atimātram upoḍha-saukumārye vacasi śrotram upeyuṣi tvadīye jhaṭiti pratibhāsate mama ayaṃ kaṭhinaś candana-pallava-avataṃsaḥ //

kim ayaṃ mayi saṃbhramo 'yam āstāṃ kim ayaṃ na eva janaḥ paricchadas te
upacāraviśeṣasaṃvidhāne pratipaccandra iva uditas tvam eva // PNc_5.4

kim ayaṃ mayi saṃbhramo 'yam āstāṃ kim ayaṃ na eva janaḥ paricchadas te upacāra-viśeṣa-saṃvidhāne pratipac-candra iva uditas tvam eva //

bhavadiṅgitavedinaiva pṛṣṭā yad anenāham upāntavartinā te
kim u tat kathayāmi sammataṃ cet kriyatāṃ me svayam ājñayā prasādaḥ // PNc_5.5

bhavad-iṅgita-vedina aiva pṛṣṭā yad anena aham upānta-vartinā te kim u tat kathayāmi sammataṃ cet kriyatāṃ me svayam ājñayā prasādaḥ //

nāyakanideśaḥ (PNc_p107921)

nāyaka-nideśaḥ

abhidhehi lavaḥ kutūhalasya tvadudantaśravaṇe mamāpi jātaḥ
iti sā vasudhāpater nideśād atha pātālavilāsinī jagāda // PNc_5.6

abhidhehi lavaḥ kutūhalasya tvad-udanta-śravaṇe mama api jātaḥ iti sā vasudhāpater nideśād atha pātāla-vilāsinī jagāda //

bhujaṅgalokavarṇanam (PNc_p108247)

bhujaṅga-loka-varṇanam

sa tava śrutim āpta eva tāvat smaralīlābhavanaṃ bhujaṅgalokaḥ
upayāti yad ekadeśasāmyaṃ na mahī nāpi purī purandarasya // PNc_5.7

sa tava śrutim āpta eva tāvat smara-līlā-bhavanaṃ bhujaṅga-lokaḥ upayāti yad eka-deśa-sāmyaṃ na mahī na āpi purī purandarasya //

atidurlabhasūryabhāsi yasmiṃs tamasām ullasatāṃ tiraskriyāyai
phaṇino 'ruṇakāntibhiḥ śirasthair maṇibhir bālam ivātapaṃ vahanti // PNc_5.8

atidurlabha-sūrya-bhāsi yasmiṃs tamasām ullasatāṃ tiraskriyāyai phaṇino 'ruṇa-kāntibhiḥ śirasthair maṇibhir bālam ivā atapaṃ vahanti //

anulimpati rodasī yathenduḥ prabhayā māṃ na tathety asūyayeva
paṭu yaḥ pramādāvilāsahāsastabakair induparamparāḥ prasūte // PNc_5.9

anulimpati rodasī yatha īnduḥ prabhayā māṃ na tatha īty asūyaya īva paṭu yaḥ pramāda-avilāsa-hāsastabakair indu-paramparāḥ prasūte //

savilāsam udastahastamuktair nikarair digdviradendraśīkarāṇām
parito nicitāḥ sadaiva yasmin kakubhas tārikā ivāvabhānti // PNc_5.10

savilāsam udasta-hasta-muktair nikarair dig-dvirada-indra-śīkarāṇām parito nicitāḥ sada aiva yasmin kakubhas tārikā iva avabhānti //

pratibhāti dadhan phaṇākalāpe pṛthivīṃ yatra saḥ śeṣanāgarājaḥ
nabhaso nipatañ javena bhittvā jagatīṃ gāṅga iva cyutaḥ pravāhaḥ // PNc_5.11

pratibhāti dadhan phaṇā-kalāpe pṛthivīṃ yatra saḥ śeṣa-nāga-rājaḥ nabhaso nipatañ javena bhittvā jagatīṃ gāṅga iva cyutaḥ pravāhaḥ //

bhogavatīvarṇanam (PNc_p109763)

bhogavatī-varṇanam

viditā khalu vāsukes trilokyāṃ harakaṇṭhābharaṇasya bhogibhartuḥ
lalitādbhutabhūmir asti tasmin nagarī bhogavatīti rājadhānī // PNc_5.12

viditā khalu vāsukes trilokyāṃ hara-kaṇṭha-ābharaṇasya bhogi-bhartuḥ lalita-adbhuta-bhūmir asti tasmin nagarī bhogavati īti rājadhānī //

maṇiharmyatalāni ratnadīpāḥ phaṇikāntārdhavilokitāni vīṇāḥ
ṛtavo 'py akhilāḥ sametya yatra smarasāmrājyamahādhuraṃ vahanti // PNc_5.13

maṇi-harmya-talāni ratna-dīpāḥ phaṇi-kānta-ardha-vilokitāni vīṇāḥ ṛtavo 'py akhilāḥ sametya yatra smara-sāmrājya-mahā-dhuraṃ vahanti //

anupādhir upāhṛto vikāsaḥ kamalair yatra vilāsadīrghikāsu
api yatra kumudvatībhir astaḥ sahajaś candramarīcipakṣapātaḥ // PNc_5.14

anupādhir upāhṛto vikāsaḥ kamalair yatra vilāsa-dīrghikāsu api yatra kumudvatībhir astaḥ sahajaś candra-marīci-pakṣa-pātaḥ //

abhikān abhisartum udyataḥ san sapadi vyālavilāsinīsamūhaḥ
bhavati svaphaṇāmaṇipradīpe timirotsāriṇi yatra sābhyasūyaḥ // PNc_5.15

abhikān abhisartum udyataḥ san sapadi vyāla-vilāsinī-samūhaḥ bhavati sva-phaṇā-maṇi-pradīpe timira-utsāriṇi yatra sa-abhyasūyaḥ //

adhirohati yatra vaṃśamuktāpaṭalasmerataṭā surasravantī
saritaḥ śriyam īrṣyayeva tasyāḥ suvate mauktikam eva yat payāṃsi // PNc_5.16

adhirohati yatra vaṃśa-muktāpaṭala-smera-taṭā surasravantī saritaḥ śriyam īrṣyaya īva tasyāḥ suvate mauktikam eva yat payāṃsi //

atikāntaguṇābhirāmamūrtir madhureṇa dhvaninā manoharantī
vidadhāti sadaiva yatra yūnāṃ padam aṅke vanitā ca vallakī ca // PNc_5.17

atikānta-guṇa-abhirāma-mūrtir madhureṇa dhvaninā manoharantī vidadhāti sada aiva yatra yūnāṃ padam aṅke vanitā ca vallakī ca //

śataśo vilasanty udaṃśuratnastabakāḥ kalpalatā yad aṅgaṇeṣu
pratimandriram evam eva yasyām api cintāmaṇayaḥ pade luṭhanti // PNc_5.18

śataśo vilasanty udaṃśu-ratnastabakāḥ kalpalatā yad aṅgaṇeṣu pratimandriram evam eva yasyām api cintāmaṇayaḥ pade luṭhanti //

api dattakutūhalāḥ surāṇām api vāñcchāpadam ekapiṅgalasya
api nirviṣayā manorathānām uragān yatra vibhūtayaḥ śrayante // PNc_5.19

api datta-kutūhalāḥ surāṇām api vāñcchā-padam eka-piṅgalasya api nirviṣayā manorathānām uragān yatra vibhūtayaḥ śrayante //

vasati svayam eva yatra devaḥ sadā kalpitahāṭakeśvarākhyaḥ
smaram ūrdhvavilocanārciṣīva tripuraṃ yaḥ śarapāvake juhāva // PNc_5.20

vasati svayam eva yatra devaḥ sadā kalpita-hāṭakeśvara-ākhyaḥ smaram ūrdhva-vilocana-arciṣi iva tripuraṃ yaḥ śara-pāvake juhāva //

VAR 5.20c: {smaram ūrdhva#\lem \k; smaramūrdha# \ed}

śaṅkhapālavarṇanam (PNc_p112491)

śaṅkhapāla-varṇanam

nijavaṃśaviśeṣako 'sti tasyām uragāṇām adhipaḥ saḥ śaṅkhapālaḥ
srag asāv iti yat phaṇāsu dhatte vasudhāṃ vāsukinā samānasāraḥ // PNc_5.21

nija-vaṃśa-viśeṣako 'sti tasyām uragāṇām adhipaḥ saḥ śaṅkhapālaḥ srag asāv iti yat phaṇāsu dhatte vasudhāṃ vāsukinā samāna-sāraḥ //

śaśiprabhāvarṇanam (PNc_p112834)

śaśiprabhā-varṇanam

jagadekalalāma tasya kanyā guṇavaty asti śaśiprabhā nāmnā
sahasaiva phaṇabhṛtāṃ praviṣṭā bhuvane rāhubhayād ivendulekhā // PNc_5.22

jagad-eka-lalāma tasya kanyā guṇavaty asti śaśiprabhā nāmnā sahasa aiva phaṇa-bhṛtāṃ praviṣṭā bhuvane rāhu-bhayād iva indu-lekhā //

na kayāpy atiśayyate 'tiśīghraṃ yad iyaṃ kandukakeliṣu bhramantī
aparaṃ kṛtam arthavat tad asyāḥ sutarāṃ nāma sakhībhir āśugeti // PNc_5.23

na kaya āpy atiśayyate 'tiśīghraṃ yad iyaṃ kanduka-keliṣu bhramantī aparaṃ kṛtam arthavat tad asyāḥ sutarāṃ nāma sakhībhir āśuga īti //

sphuradadbhutarūpasampadāṃ tām anukartuṃ kalayāpi dhārṣṭyam eti
na ratir na śacī na citralekhā na ghṛtācī na tilottamā na rambhā // PNc_5.24

sphurad-adbhuta-rūpa-sampadāṃ tām anukartuṃ kalaya āpi dhārṣṭyam eti na ratir na śacī na citralekhā na ghṛtācī na tilottamā na rambhā //

surakinnarasiddhakanyakābhiḥ svakalābhyāsavatībhir āptasakhyā
nikhilāsu gatā paraṃ prakarṣaṃ śitadhīḥ śaiśavas eva yā kalāsu // PNc_5.25

sura-kinnara-siddha-kanyakābhiḥ sva-kalā-abhyāsavatībhir āpta-sakhyā nikhilāsu gatā paraṃ prakarṣaṃ śita-dhīḥ śaiśavas eva yā kalāsu //

anivāritakelikautukā sā sutanuḥ snehavaṃśavadena pitrā
viharaty apacīyamānabālyā haraśaile malaye himālaye ca // PNc_5.26

anivārita-keli-kautukā sā sutanuḥ sneha-vaṃśa-vadena pitrā viharaty apacīyamāna-bālyā hara-śaile malaye himālaye ca //

adhunā puno 'tra vindhyapade viharantyāḥ kusumāvacūḍanāmni
kvacid apy agamat palāyya tasyāś capalaḥ kelimṛgo mṛgāyatākṣyāḥ // PNc_5.27

adhunā puno 'tra vindhya-pade viharantyāḥ kusumāvacūḍa-nāmni kva-cid apy agamat palāyya tasyāś capalaḥ keli-mṛgo mṛga-āyata-akṣyāḥ //

ativatsalayā samaṃ sakhībhir vipine taṃ paritas tayā vicitya
puline saritaḥ śaśāṅkasūteḥ śramavatyeyam anīyata triyāmā // PNc_5.28

ativatsalayā samaṃ sakhībhir vipine taṃ paritas tayā vicitya puline saritaḥ śaśāṅka-sūteḥ śramavatya īyam anīyata tri-yāmā //

kalahaṃsakalasvanair vibuddhā parivārapramadānideśitaṃ sā
nikaṣā niculapravālaśayyāṃ tam atha prekṣitavaty āptanidram // PNc_5.29

kalahaṃsa-kala-svanair vibuddhā parivāra-pramadā-nideśitaṃ sā nikaṣā nicula-pravāla-śayyāṃ tam atha prekṣitavaty āpta-nidram //

tapanīyaśilīmukhas tadaṅge cakitaṃ citrarucau tayā ca dṛṣṭaḥ
jalade lalitendracāpabhaktau ahimāṃśor iva bhāsuro mayūkhaḥ // PNc_5.30

tapanīya-śilīmukhas tad-aṅge cakitaṃ citra-rucau tayā ca dṛṣṭaḥ jalade lalita-indracāpa-bhaktau ahimāṃśor iva bhāsuro mayūkhaḥ //

aravindadalatviṣā kareṇa svayam utpāṭya sakautukaṃ gṛhīte
avalokitam etayātha tasmin vijayāṅke navasāhasāṅkanāma // PNc_5.31

aravinda-dala-tviṣā kareṇa svayam utpāṭya sa-kautukaṃ gṛhīte avalokitam etaya ātha tasmin vijaya-aṅke navasāhasāṅka-nāma //

aviśan naranātha nāma pūrvaṃ hṛdaye 'syāḥ sahasātha puṣpaketuḥ
amṛtāṃśumarīciluptanidre labhate yat kumude 'ntaraṃ dvirephaḥ // PNc_5.32

aviśan nara-nātha nāma pūrvaṃ hṛdaye 'syāḥ sahasa ātha puṣpaketuḥ amṛta-aṃśu-marīci-lupta-nidre labhate yat kumude 'ntaraṃ dvirephaḥ //

navameghamalīmasād yugānte vasudhām uddharato rathāṅgapāṇeḥ
paritaḥ śramavāribindavo ye nirapīyanta payodhaśuktiyūthaiḥ // PNc_5.33

nava-megha-malīmasād yuga-ante vasudhām uddharato rathāṅgapāṇeḥ paritaḥ śrama-vāri-bindavo ye nirapīyanta payodha-śukti-yūthaiḥ //

prakṛtiḥ kila yasya te parītā pariṇāmena tadantare 'tra haṃsaḥ
śayanāntagataṃ mṛṇālaśaṅki shṛtavān hāram adhīralocanāyāḥ // PNc_5.34

prakṛtiḥ kila yasya te parītā pariṇāmena tad-antare 'tra haṃsaḥ śayana-anta-gataṃ mṛṇāla-śaṅki shṛtavān hāram adhīra-locanāyāḥ //

SYNTAX: sandānitakam

udaḍīyata khe mukhena bibhrad bhujagendrapratimaṃ tam añjasā sa
apadārpitavaitaneyaśaṅkaḥ phaṇikanyāsu muhūrtaviklavāsu // PNc_5.35

udaḍīyata khe mukhena bibhrad bhujaga-indra-pratimaṃ tam añjasā sa apadārpita-vaitaneya-śaṅkaḥ phaṇi-kanyāsu muhūrta-viklavāsu //

sa ca vindhyavanāntarājim etām aviśan mārutapītapadmagandhām
atidūravikṛṣṭanāgakanyācakitodañcitadīrghanetramālaḥ // PNc_5.36

sa ca vindhya-vana-anta-rājim etām aviśan māruta-pīta-padma-gandhām atidūra-vikṛṣṭa-nāga-kanyācakita-udañcita-dīrgha-netra-mālaḥ //

ahirājasutānideśato 'smin asamāpteṣuvilokanotsavo 'pi
atha haṃsam itas tato vicetuṃ vijane nāgavadhūjanaḥ pravṛttaḥ // PNc_5.37

ahi-rāja-sutā-nideśato 'smin asamāpta-iṣu-vilokana-utsavo 'pi atha haṃsam itas tato vicetuṃ vijane nāga-vadhū-janaḥ pravṛttaḥ //

śabalāsv iha kṛṣṇasārayūthaiḥ samadakroḍasanāthapalvalāsu
gahanāsv api tadgaveṣaṇāyai vanalekhāsu mama tvayaṃ prayatnaḥ // PNc_5.38

śabalāsv iha kṛṣṇasāra-yūthaiḥ sa-mada-kroḍa-sa-nātha-palvalāsu gahanāsv api tad-gaveṣaṇāyai vana-lekhāsu mama tvayaṃ prayatnaḥ //

sa mayā na taṭeṣu nirjharāṇāṃ sarasāṃ nāpsu na puṇḍarīkaṣaṇḍe
sarasīṣv api nāyatormilekhā ntarapāriplavasārasāsu dṛṣṭaḥ // PNc_5.39

sa mayā na taṭeṣu nirjharāṇāṃ sarasāṃ na apsu na puṇḍarīka-ṣaṇḍe sarasīṣv api nā ayata-ūrmi-lekha-a ntara-pāriplava-sārasāsu dṛṣṭaḥ //

sitacāmaradhāraṇe niyuktāṃ duhitas tena bhujaṅgamādhipena
avadhāraya pāṭaleti nāmnā tanayāṃ mām uragasya hemanāmnaḥ // PNc_5.40

sita-cāmara-dhāraṇe niyuktāṃ duhitas tena bhujaṅgama-adhipena avadhāraya pāṭala īti nāmnā tanayāṃ mām uragasya hema-nāmnaḥ //

acale vicayaḥ patatriṇo 'yaṃ phalitaḥ sādhu mamāhitaśramo 'pi
yad itaḥ puruṣottamo 'si dṛṣṭo vanamadhye nibiḍaśriyopagūḍhaḥ // PNc_5.41

acale vicayaḥ patatriṇo 'yaṃ phalitaḥ sādhu mamā ahita-śramo 'pi yad itaḥ puruṣa-uttamo 'si dṛṣṭo vana-madhye nibiḍa-śriya ūpagūḍhaḥ //

uparodham imaṃ na manyase ced yadi vāsmāsu tavāsti pakṣapātaḥ
vada tac caratā kvacid vane 'smin saḥ sahāro vihagas tvayā nu dṛṣṭaḥ // PNc_5.42

uparodham imaṃ na manyase ced yadi va āsmāsu tava asti pakṣa-pātaḥ vada tac caratā kva-cid vane 'smin saḥ sahāro vihagas tvayā nu dṛṣṭaḥ //

na sa dṛṣṭim itas tavāpi manye tad ahaṃ tadvicayād ito nivarte
nanu tāmyati kāmam āttacintā cirayantyāṃ mayi sāhirājakanyā // PNc_5.43

na sa dṛṣṭim itas tava api manye tad ahaṃ tad-vicayād ito nivarte nanu tāmyati kāmam ātta-cintā cirayantyāṃ mayi sa āhi-rāja-kanyā //

atha vā mṛgabhaṅginopanīte vidhinā sā navasāhasāṅkabāṇe
praṇayārpitalocanā sanāmany adhunāpy ālikhiteva nūnam āste // PNc_5.44

atha vā mṛga-bhaṅgina ūpanīte vidhinā sā navasāhasāṅka-bāṇe praṇaya-arpita-locanā sanāmany adhuna āpy ālikhita īva nūnam āste //

puno 'pi pāṭaloktiḥ (PNc_p119626)

puno 'pi pāṭalā-uktiḥ

iti sā samudīrya tatpṛṣatkān avalokyaiva punaś camatkṛtā iva
sphuṭakelimṛgopanītabāṇasmaraṇasmeramukhī puno jagāda // PNc_5.45

iti sā samudīrya tat-pṛṣatkān avalokya eva punaś camatkṛtā iva sphuṭa-keli-mṛga-upanīta-bāṇasmaraṇa-smera-mukhī puno jagāda //

so nṛlokaśaśī tvam eva manye mṛgayābaddharuciḥ sa yatpṛṣatkaḥ
bhuvanābhayadāyinām amīṣāṃ bhavataḥ saṃvadatīva sāyakānām // PNc_5.46

so nṛ-loka-śaśī tvam eva manye mṛgayā-baddha-ruciḥ sa yat-pṛṣatkaḥ bhuvana-abhaya-dāyinām amīṣāṃ bhavataḥ saṃvadati iva sāyakānām //

sthitam etad ayomukheṣv amīṣu sphutavarṇaṃ tava nāmadheyalakṣma
avanītilaka tvayi prarūḍhaṃ mama sandehalavaṃ balāt pramārṣṭi // PNc_5.47

sthitam etad ayomukheṣv amīṣu sphuta-varṇaṃ tava nāmadheya-lakṣma avanī-tilaka tvayi prarūḍhaṃ mama sandeha-lavaṃ balāt pramārṣṭi //

samupaiti sanāthatāṃ kim anyat tritayena tritayaṃ narendracandra
tridivaṃ namucidviṣā tvayeyaṃ vasudhā vāsukinā rasātalaṃ ca // PNc_5.48

samupaiti sa-nāthatāṃ kim anyat tritayena tritayaṃ narendra-candra tridivaṃ namucidviṣā tvaya īyaṃ vasudhā vāsukinā rasā-talaṃ ca //

sanaye nṛpatāv akhaṇḍitājñe tvayi śāsaty avanīṃ dilīpakalpe
vidadhīta padaṃ sudurnaye kas tam ṛte hāramalimlucaṃ vihaṅgam // PNc_5.49

sa-naye nṛpatāv akhaṇḍita-ājñe tvayi śāsaty avanīṃ dilīpa-kalpe vidadhīta padaṃ sudurnaye kas tam ṛte hāra-malimlucaṃ vihaṅgam //

asatām asuhṛn na lajjate 'yaṃ kim iti jyākiṇalāñchito bhujas te
avanau yad anena rakṣitāyāṃ vayam asyāṃ mūṣitāḥ patatriṇāpi // PNc_5.50

asatām asuhṛn na lajjate 'yaṃ kim iti jyā-kiṇa-lāñchito bhujas te avanau yad anena rakṣitāyāṃ vayam asyāṃ mūṣitāḥ patatriṇa āpi //

apayātu khagaḥ sas tena kṛtyaṃ na hi me hāram iha tvam eva yācyaḥ
na diśanti kim atra coraluptaṃ bata ṣaṣṭāṃśabhujo vasundharāyāḥ // PNc_5.51

apayātu khagaḥ sas tena kṛtyaṃ na hi me hāram iha tvam eva yācyaḥ na diśanti kim atra cora-luptaṃ bata ṣaṣṭa-aṃśa-bhujo vasundharāyāḥ //

pathi ced avatiṣṭhase praṇīte manunā nātha tad arpyatāṃ sa hāraḥ
na narendra bhavādṛśāḥ kadācit padavīṃ nyāyavidāṃ vilaṅghayanti // PNc_5.52

pathi ced avatiṣṭhase praṇīte manunā nātha tad arpyatāṃ sa hāraḥ na narendra bhavādṛśāḥ kadā-cit padavīṃ nyāya-vidāṃ vilaṅghayanti //

nijam arthayase śilīmukhaṃ ced bhavatā yatnavatāpi kiṃ na labhyaḥ?
tvam anāgasi yac chaśiprabhāyāḥ praharan kelimṛge kṛtavyālīkaḥ // PNc_5.53

nijam arthayase śilīmukhaṃ ced bhavatā yatnavata āpi kiṃ na labhyaḥ? tvam anāgasi yac chaśiprabhāyāḥ praharan keli-mṛge kṛta-vyālīkaḥ //

atha vā mṛgayiṣyate na hāraṃ viśikhaṃ dāsyati coragendrakanyā
tvayi netrapathātithitvam āpte sulabho 'syā hi mahājanoparodhaḥ // PNc_5.54

atha vā mṛgayiṣyate na hāraṃ viśikhaṃ dāsyati ca uragendra-kanyā tvayi netra-patha-atithitvam āpte sulabho 'syā hi mahā-jana-uparodhaḥ //

atidūrato dṛśyate 'yaṃ tvam ivābhyunnatimānino nagendraḥ
vahati praṇayoparuddhakūlā kalahaṃsair amum antareṇa revā // PNc_5.55

atidūrato dṛśyate 'yaṃ tvam iva abhyunnati-mānino nagendraḥ vahati praṇaya-uparuddha-kūlā kalahaṃsair amum antareṇa revā //

amṛtendukalāsahodarāsyāḥ sutanus tīratale 'vatiṣṭhate sā
urasīva payodhirājakanyā vanamālābharaṇe rathāṅgapāṇeḥ // PNc_5.56

amṛta-indu-kalā-sahodara āsyāḥ sutanus tīra-tale 'vatiṣṭhate sā urasi iva payodhi-rāja-kanyā vana-mālā-ābharaṇe rathāṅgapāṇeḥ //

tad itaḥ svayam eva deva gatvā pulinaṃ somabhuvas taraṅgavatyāḥ
khagaluptavibhūṣaṇaṃ kṣitau te phaṇirājendrasutāṃ vibodhayehi // PNc_5.57

tad itaḥ svayam eva deva gatvā pulinaṃ soma-bhuvas taraṅgavatyāḥ khaga-lupta-vibhūṣaṇaṃ kṣitau te phaṇi-rāja-indra-sutāṃ vibodhayehi //

iti tadvacasā smaraikadūtaprasavollāsavasantavāsareṇa
so nṛpaḥ kam api pramodam āpat ghanarājidhvanineva nīlakaṇṭhaḥ // PNc_5.58

iti tad-vacasā smara-eka-dūtaprasava-ullāsa-vasanta-vāsareṇa so nṛpaḥ kam api pramodam āpat ghana-rāji-dhvanina īva nīlakaṇṭhaḥ //

avadac ca vihasya pārthivendraḥ phaṇirājendrasutāvilāsinīṃ tām
vacasotkayatā mayūraśāvān navajīmūtaninādasodareṇa // PNc_5.59

avadac ca vihasya pārthiva-indraḥ phaṇi-rāja-indra-sutā-vilāsinīṃ tām vacasa ūtkayatā mayūra-śāvān nava-jīmūta-nināda-sodareṇa //

api nāma mṛdūni vetsi vaktuṃ nipunaṃ nyāyam anujjhatī vacāṃsi
prasabhaṃ vihitās tvayā yad ete vayam ātmaskhalite 'pi sāparādhāḥ // PNc_5.60

api nāma mṛdūni vetsi vaktuṃ nipunaṃ nyāyam anujjhatī vacāṃsi prasabhaṃ vihitās tvayā yad ete vayam ātma-skhalite 'pi sa-aparādhāḥ //

idam om iti gṛhyate vacas te saha medhāvini kas tvayā vivādaḥ
yad imā viśadodgamā giras te pathi siddhāntasamīkṣite caranti // PNc_5.61

idam om iti gṛhyate vacas te saha medhāvini kas tvayā vivādaḥ yad imā viśada-udgamā giras te pathi siddhānta-samīkṣite caranti //

tad anena vinodayāśu tāvan mama hāreṇa manaḥ śaśiprabhāyāḥ
iha palvalasaikateṣu yāvat tadalaṅkāram avekṣituṃ yatiṣyate // PNc_5.62

tad anena vinodayā aśu tāvan mama hāreṇa manaḥ śaśiprabhāyāḥ iha palvala-saikateṣu yāvat tad-alaṅkāram avekṣituṃ yatiṣyate //

hārapradānam (PNc_p124941)

hāra-pradānam

atha hāram anādareṇa kaṇṭhāt svayam ākṛṣya saḥ kṛṣṭacandraśobham
vihasann aravindakośatāmre nidade pāṇitale vilāsavatyāḥ // PNc_5.63

atha hāram anādareṇa kaṇṭhāt svayam ākṛṣya saḥ kṛṣṭa-candra-śobham vihasann aravinda-kośa-tāmre nidade pāṇi-tale vilāsavatyāḥ //

api kośagṛhodare durāpaṃ phaṇināṃ bhartur upoḍhavismayā sā
tam udañcitapakṣmaṇā mṛgākṣī likhitenaiva dadarśa locanena // PNc_5.64

api kośa-gṛha-udare durāpaṃ phaṇināṃ bhartur upoḍha-vismayā sā tam udañcita-pakṣmaṇā mṛga-akṣī likhitena eva dadarśa locanena //

śaśiprabhāhārapradānam (PNc_p125564)

śaśiprabhā-hāra-pradānam

avakṛṣya salīlam uttarīyāt sitameghād iva tārakāvitānam
urasā sa babhāra hāram īśaḥ stanaparyaṅkaśayaṃ śaśiprabhāyāḥ // PNc_5.65

avakṛṣya salīlam uttarīyāt sita-meghād iva tārakā-vitānam urasā sa babhāra hāram īśaḥ stana-paryaṅka-śayaṃ śaśiprabhāyāḥ //

vadati sma hasan ramāṅgadas tām uragastrīm atah bhartur iṅgitajñaḥ
yadi kautukavaty amatsaras te tad itaḥ kiṃ cid ito 'valokayeti // PNc_5.66

vadati sma hasan ramāṅgadas tām uraga-strīm atah bhartur iṅgita-jñaḥ yadi kautukavaty amatsaras te tad itaḥ kiṃ cid ito 'valokaya iti //

atha hāralatāvikṛṣṭadṛṣṭiḥ sahasā vārivihaṅgamāvaluptam
uragendrasutāvibhūṣaṇaṃ tan nṛpater vakṣasi pāṭalā dadarśaḥ // PNc_5.67

atha hāra-latā-vikṛṣṭa-dṛṣṭiḥ sahasā vāri-vihaṅgama-avaluptam uragendra-sutā-vibhūṣaṇaṃ tan nṛpater vakṣasi pāṭalā dadarśaḥ //

punaḥ pāṭalāvākyam (PNc_p126490)

punaḥ pāṭalā-vākyam

daśanacchadam āttabimbaśobhaṃ snapayantī sudhayeva hāsakāntyā
avadac ca vācāṃsi pārthivaṃ sā caturaivaṃ parihāsapeśalāni // PNc_5.68

daśana-cchadam ātta-bimba-śobhaṃ snapayantī sudhaya īva hāsa-kāntyā avadac ca vācāṃsi pārthivaṃ sā catura aivaṃ parihāsa-peśalāni //

apahartum agās tvam eva hāraṃ kim itaḥ kalpitarājahaṃsarūpaḥ
vidito 'si ghanā tavoragāṇāṃ nagare 'sty eva hi kāmarūpavārtā // PNc_5.69

apahartum agās tvam eva hāraṃ kim itaḥ kalpita-rājahaṃsa-rūpaḥ vidito 'si ghanā tava uragāṇāṃ nagare 'sty eva hi kāmarūpa-vārtā //

paravañcanapaṇḍitā matis te yadi naivaṃ katham anyathā narendra
idam ābharaṇaṃ harasy araṇye harahāsaikasitaṃ śaśiprabhāyāḥ // PNc_5.70

para-vañcana-paṇḍitā matis te yadi na evaṃ katham anyathā narendra idam ābharaṇaṃ harasy araṇye hara-hāsa-eka-sitaṃ śaśiprabhāyāḥ //

avanīvalaye tvam āttadaṇḍaḥ sahase nāvinayāṃśam ity avaimi
atha ca sthitim ātmanā vidhatse viṣaye dasyuniṣevite kim etat // PNc_5.71

avanī-valaye tvam ātta-daṇḍaḥ sahase na āvinaya-aṃśam ity avaimi atha ca sthitim ātmanā vidhatse viṣaye dasyu-niṣevite kim etat //

72 kṣitipa smayase kim eṣa kelir na bhavaty arpaya hāram asmadīyam
nayavartmajuṣo bhavādṛśāḥ kiṃ na parasvagrahaṇād iha trapante // PNc_5.

72 kṣitipa smayase kim eṣa kelir na bhavaty arpaya hāram asmadīyam naya-vartma-juṣo bhavādṛśāḥ kiṃ na para-sva-grahaṇād iha trapante //

athavā parato 'stu narma nāsyāṃ bhuvi devena samo 'sti pārthivo 'nyaḥ
apaviddhanayā na yasya dṛṣṭer apasarpanty atha khecarāḥ kim anye // PNc_5.73

athavā parato 'stu narma na asyāṃ bhuvi devena samo 'sti pārthivo 'nyaḥ apaviddhanayā na yasya dṛṣṭer apasarpanty atha khecarāḥ kim anye //

anayoḥ kim api tvayā vilāsin parivarto 'yam akāri hārayor yaḥ
vacasām avakāśam īśa datte sa na kasyānṛjucetaso janaḥ? // PNc_5.74

anayoḥ kim api tvayā vilāsin parivarto 'yam akāri hārayor yaḥ vacasām avakāśam īśa datte sa na kasya anṛju-cetaso janaḥ? //

vihito na hi vakṣasi tvayāyaṃ nṛpa hāraḥ phaṇirājakanyakāyāḥ
kim apīpsitam ātmano vidhātur vihitaṃ sūtram idaṃ manobhavena // PNc_5.75

vihito na hi vakṣasi tvaya āyaṃ nṛpa hāraḥ phaṇi-rāja-kanyakāyāḥ kim apī ipsitam ātmano vidhātur vihitaṃ sūtram idaṃ manobhavena //

nanu yāmy amunā śaśiprabhāyās tava hāreṇa mano vinodayāmi
tvayi sāpy alam eva sāndracetaḥ sutanuḥ sneharasārdratām upaitu // PNc_5.76

nanu yāmy amunā śaśiprabhāyās tava hāreṇa mano vinodayāmi tvayi sa āpy alam eva sāndra-cetaḥ sutanuḥ sneha-rasa-ārdratām upaitu //

ucitaṃ nijasāyakānurodhād ahirājendrasutopasarpaṇaṃ te
parato 'stu śaras tvadarthitā sā kim u na tyāgavaśaṃvadā dadāti // PNc_5.77

ucitaṃ nija-sāyaka-anurodhād ahi-rāja-indra-sutopa-sarpaṇaṃ te parato 'stu śaras tvad-arthitā sā kim u na tyāga-vaśaṃvadā dadāti //

saraso 'sya vimuñca tīralekhām anurevā pulinaṃ gṛhāṇa yātrām
uragādhiparūpapakṣapātaṃ śamaya vyālavadhūvilocanānām // PNc_5.78

saraso 'sya vimuñca tīra-lekhām anurevā pulinaṃ gṛhāṇa yātrām uraga-adhipa-rūpa-pakṣapātaṃ śamaya vyāla-vadhū-vilocanānām //

śaśiprabhādarśanārthaṃ gamanam (PNc_p129753)

śaśiprabhā-darśana-arthaṃ gamanam

iti valgu vaco niśamya tasyāḥ sa nṛpaḥ pannagavāmalocanāyāḥ
sthitam atra vacasy alaṅghanīye tava kalyāṇi mayeti tām uvāca // PNc_5.79

iti valgu vaco niśamya tasyāḥ sa nṛpaḥ pannaga-vāma-locanāyāḥ sthitam atra vacasy alaṅghanīye tava kalyāṇi maya īti tām uvāca //

atha sānṛjuvādinī vidhāya kṣitipālaṃ purataś cacāla bālā
hṛdayena parāmamarśa caivaṃ vilasanmāṃsalavismayo narendraḥ // PNc_5.80

atha sa ānṛju-vādinī vidhāya kṣitipālaṃ purataś cacāla bālā hṛdayena parāmamarśa ca evaṃ vilasan-māṃsala-vismayo narendraḥ //

araṇyānī kveyaṃ dhṛtakanasūtraḥ kva sa mṛgaḥ kva muktāhāro 'yaṃ kva ca saḥ patagaḥ kveyam abalā
kva tat kanyāratnaṃ lalitam ahibhartuḥ kva ca vayam svam ākūtaṃ dhātā kim api nibhṛtaṃ pallavayati // PNc_5.81

araṇyānī kva iyaṃ dhṛta-kana-sūtraḥ kva sa mṛgaḥ kva muktā-hāro 'yaṃ kva ca saḥ patagaḥ kva iyam abalā kva tat kanyā-ratnaṃ lalitam ahi-bhartuḥ kva ca vayam svam ākūtaṃ dhātā kim api nibhṛtaṃ pallavayati //

atha madagajalīlākhelagāmī saḥ kṛtvā kanakaviśikhayācñāvyājam avyājakāntaḥ
avanihariṇalakṣmā sāhasopārjitaśrīr ahiparivṛḍhakanyālokanāya pratasthe // PNc_5.82

atha mada-gaja-līlā-khela-gāmī saḥ kṛtvā kanaka-viśikha-yācñā-vyājam avyāja-kāntaḥ avani-hariṇa-lakṣmā sāhasa-upārjita-śrīr ahi-parivṛḍha-kanyā-ālokanāya pratasthe //

iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā2valokanā1rtha-prasthānaṃ nāma pañcamaḥ sargaḥ

(PNc_5)

ṣaṣṭhaḥ sargaḥ

nāyikāvasthāvarṇanam (PNc_p131336)

nāyikā-avasthā-varṇanam

tadā phaṇīndrakanyāpi bāṇanāmāṅkasūcite
narendratilake tasminn abhilāṣaṃ babandha sā // PNc_6.1

tadā phaṇi-indra-kanya āpi bāṇa-nāma-aṅka-sūcite narendra-tilake tasminn abhilāṣaṃ babandha sā //

sahasā hṛdaye tasyā nidadhe manmathaḥ padam
aśokayaṣṭistabake sarāga iva ṣaṭpadaḥ // PNc_6.2

sahasā hṛdaye tasyā nidadhe manmathaḥ padam aśoka-yaṣṭi-stabake sa-rāga iva ṣaṭpadaḥ //

avaśā sābhavac citraṃ nāmnāpi pṛthivīpateḥ
na tad asty atra yan nāstraṃ sannaddhasya manobhuvaḥ // PNc_6.3

avaśā sa ābhavac citraṃ nāmna āpi pṛthivī-pateḥ na tad asty atra yan na astraṃ sannaddhasya manobhuvaḥ //

smarāgnikaṇameṇākṣyās tasyāḥ samudadīpayat
makaradhvajasāmrājyasacivo malayānilaḥ // PNc_6.4

smara-agni-kaṇa-meṇā-akṣyās tasyāḥ samudadīpayat makara-dhvaja-sāmrājyasacivo malaya-anilaḥ //

sollasatsmaralīlena navena vayasā babhau
unmiṣanmadhulekhena mukuleneva mālatī // PNc_6.5

sa-ullasat-smara-līlena navena vayasā babhau unmiṣan-madhu-lekhena mukulena iva mālatī //

sātanuśvasanaspṛṣṭapāṭalādharapallavam
uvāha mukham ujjṛmbham ambhojam iva padminī // PNc_6.6

sa ātanu-śvasana-spṛṣṭapāṭala-adhara-pallavam uvāha mukham ujjṛmbham ambhojam iva padminī //

nikāmasarale tasmin sā muhus taraledṛśau
śare narendracandrasya cikṣepa na sakhījane // PNc_6.7

nikāma-sarale tasmin sā muhus taraledṛśau śare narendra-candrasya cikṣepa na sakhī-jane //

narendranāmāṅkalipis tām ānandayati sma sā
kumudvatīm ivodañcatbālendukiraṇacchaṭā // PNc_6.8

narendra-nāma-aṅka-lipis tām ānandayati sma sā kumudvatīm iva udañcatbāla-indu-kiraṇa-cchaṭā //

hemapuṅkhāṅkite tasmin śare karam upeyuṣi
balād viveśa sā bālā dīkṣāṃ vaivāhikīm iva // PNc_6.9

hema-puṅkha-aṅkite tasmin śare karam upeyuṣi balād viveśa sā bālā dīkṣāṃ vaivāhikīm iva //

tenāvāptatadātāmrapāṇisparśeṇa patriṇā
sphuratkānticayavyājād amucyanteva pallavāḥ // PNc_6.10

tena avāpta-tad-ātāmrapāṇi-sparśeṇa patriṇā sphurat-kānti-caya-vyājād amucyanta iva pallavāḥ //

navīnasāhasāṅkasya kāmadevākṛter ayam
mālavaikamṛgāṅkasya sindhurājasya sāyakaḥ // PNc_6.11

navīnasāhasāṅkasya kāmadeva-ākṛter ayam mālava-eka-mṛgāṅkasya sindhurājasya sāyakaḥ //

punaḥpuna iti svādu nṛpater nāmalakṣma sā
apaṭhac cārubimbauṣṭhaluṭhaddaśanacandrikā // PNc_6.12

punaḥpuna iti svādu nṛpater nāma-lakṣma sā apaṭhac cāru-bimba-oṣṭhaluṭhad-daśana-candrikā //

SYNTAX: sandānitakam

adhītya kautukenātha kṛtapañcamamūrcchanāḥ
tadagre nṛpanāmāṅkaṃ jaguḥ pātālakanyakāḥ // PNc_6.13

adhītya kautukena atha kṛta-pañcama-mūrcchanāḥ tad-agre nṛpa-nāma-aṅkaṃ jaguḥ pātāla-kanyakāḥ //

adṛṣṭe 'py utsukā rājñi tadgītena babhūva sā
prabodhe yadanaṅgāgneḥ pañcamaḥ prathāmā samit // PNc_6.14

adṛṣṭe 'py utsukā rājñi tad-gītena babhūva sā prabodhe yad-anaṅga-agneḥ pañcamaḥ prathāmā samit //

avepata samunmīlatvilāsakusumānncitā
manobhavānilasparśavaśād vanalateva sā // PNc_6.15

avepata samunmīlatvilāsa-kusuma-anncitā manobhava-anila-sparśavaśād vana-lata īva sā //

navānurāgam aṅgena vyaktataccihnacumbinā
vināvacanam ācakhyau sakhīṣu caturāsu sā // PNc_6.16

nava-anurāgam aṅgena vyakta-tac-cihna-cumbinā vinā-vacanam ācakhyau sakhīṣu caturāsu sā //

śaśiprabhāyāḥ praśnaḥ (PNc_p135477)

śaśiprabhāyāḥ praśnaḥ

sāvahittham athetthaṃ sā sakhījanam abhāṣata
sudhāniṣyandajaḍayā śaradindumukhī girā // PNc_6.17

sāvahittham atha itthaṃ sā sakhī-janam abhāṣata sudhā-niṣyanda-jaḍayā śarad-indu-mukhī girā //

abhedam indunā nītaḥ sācivyaṃ menaketunā
sakhyaḥ kaḥ sindhurājo 'yaṃ sāhasāṅkanirūpyate // PNc_6.18

abhedam indunā nītaḥ sācivyaṃ menaketunā sakhyaḥ kaḥ sindhurājo 'yaṃ sāhasa-aṅka-nirūpyate //

kim evam avatiṣṭhadhvai maunaṃ muñcata śaṃsata
unmīlati yad antar me balāt kautukakandalī // PNc_6.19

kim evam avatiṣṭhadhvai maunaṃ muñcata śaṃsata unmīlati yad antar me balāt kautuka-kandalī //

malyavatyā uttaram (PNc_p136295)

malyavatyā uttaram

atha mālyavatī nāma tatsakhī siddhakanyakā
iti smitasudhārdreṇa vacasā tām avocata // PNc_6.20

atha mālyavatī nāma tat-sakhī siddha-kanyakā iti smita-sudhā-ārdreṇa vacasā tām avocata //

sakhi sāhāsikaḥ sa ayam avantitilako nṛpaḥ
gīyate ketakāpāṇḍu yasyoragapure yaśaḥ // PNc_6.21

sakhi sāhāsikaḥ sa ayam avanti-tilako nṛpaḥ gīyate ketakā-pāṇḍu yasya uraga-pure yaśaḥ //

taṃ kāśyapīsahasrākṣam adrakṣam aham ekadā
gatā śrīmanmahākālaparvaṇy ujjayinīṃ purīṃ // PNc_6.22

taṃ kāśyapī-sahasrākṣam adrakṣam aham ekadā gatā śrīman-mahākālaparvaṇy ujjayinīṃ purīṃ //

tanvi tigmāṃśuneva dyaur niśeva śaśalakṣmaṇā
sā sanāthā purī tena vajriṇevāmarāvatī // PNc_6.23

tanvi tigmāṃśuna īva dyaur niśeva śaśalakṣmaṇā sā sa-nāthā purī tena vajriṇa īva amarāvatī //

rambhā tvayeva yat satyaṃ tenāli nalakūbaraḥ
tyājito rūpajaṃ garvam urvīmakaraketunā // PNc_6.24

rambhā tvaya īva yat satyaṃ tenā ali nalakūbaraḥ tyājito rūpajaṃ garvam urvī-makaraketunā //

akalaṅkākṛtes tasya catuḥṣaṣṭhikalāvataḥ
tulādhirohahevāke kaḥ ṣoḍaśakalaḥ śaśī // PNc_6.25

akalaṅka-ākṛtes tasya catuḥ-ṣaṣṭhi-kalāvataḥ tula-adhiroha-hevāke kaḥ ṣoḍaśa-kalaḥ śaśī //

tasyāvanipradīpasya te te naisargikā guṇāḥ
kva nāma na prakāśante raver iva marīcayaḥ // PNc_6.26

tasya avani-pradīpasya te te naisargikā guṇāḥ kva nāma na prakāśante raver iva marīcayaḥ //

na nāgeṣu na siddheṣu na nareṣv amareṣv atha
avāpi kvāpi saṃvādas tadrūpollekhalekhayā // PNc_6.27

na nāgeṣu na siddheṣu na nareṣv amareṣv atha avāpi kva api saṃvādas tad-rūpa-ullekha-lekhayā //

VAR 6.27b: {amareṣv atha\lem \k; amareṣu ca \ed}

so hi kenāpi kṛtyena gāṃ gataḥ śrūyate punaḥ
nihnutaikabhujadvandvo devaḥ śrīvatsalāñchanaḥ // PNc_6.28

so hi kena api kṛtyena gāṃ gataḥ śrūyate punaḥ nihnuta-eka-bhuja-dvandvo devaḥ śrīvatsalāñchanaḥ //

kim anyat tava saṃtuṣṭyai paśya citre likhāmy aham
cirasya dīrghanayane tavāstu nayanotsavaḥ // PNc_6.29

kim anyat tava saṃtuṣṭyai paśya citre likhāmy aham cirasya dīrgha-nayane tava astu nayana-utsavaḥ //

ākṛtilekhanam (PNc_p138949)

ākṛti-lekhanam

atha sā siddhatanayā taṃ lilekha śilātale
hṛdi tūragarājendraduhitur mīnaketanaḥ // PNc_6.30

atha sā siddha-tanayā taṃ lilekha śilā-tale hṛdi tu uraga-rājendraduhitur mīnaketanaḥ //

tadālikhitabhūpālaṃ tayā cintitakāmadam
cintāmaṇer apy adhikaṃ śilātalam amāṃsta sā // PNc_6.31

tadā ālikhita-bhūpālaṃ tayā cintita-kāmadam cintā-maṇer apy adhikaṃ śilā-talam amāṃsta sā //

tataś citragate tasmin mahīpālo madālasāḥ
samam evāhikanyānāṃ petur netraparamparāḥ // PNc_6.32

tataś citra-gate tasmin mahīpālo mada-ālasāḥ samam eva ahi-kanyānāṃ petur netra-paramparāḥ //

papau śaśiprabhāpy enaṃ ciram utpakṣmalekhayā
punaruktīkṛtonnidrakarṇendīvarayā dṛśā // PNc_6.33

papau śaśiprabha āpy enaṃ ciram utpakṣmalekhayā punaruktīkṛta-unnidrakarṇa-indīvarayā dṛśā //

rūpam āsvādayām āsa tasyālekhyagatasya sā
bhramarīvāravindasya sudhāsahacaram madhu // PNc_6.34

rūpam āsvādayām āsa tasyā alekhya-gatasya sā bhramari īva aravindasya sudhā-sahacaram madhu //

ānīyatākulatvaṃ sā tritīyena tanūdarī
vismayenātisāndreṇa madena madanena ca // PNc_6.35

ānīyatā akulatvaṃ sā tritīyena tanu-udarī vismayena atisāndreṇa madena madanena ca //

viveśa hṛdaye tasyāḥ sa citralikhito nṛpaḥ
śaratprasanne saritaḥ pratimendur iva ambhasi // PNc_6.36

viveśa hṛdaye tasyāḥ sa citra-likhito nṛpaḥ śarat-prasanne saritaḥ pratimā-indur iva ambhasi //

stanapatralatāṃ tasyā bibheda pulakodgamaḥ
satyaṃ yadantaraṅgeṇa bahiraṅgo nirasyate // PNc_6.37

stana-patra-latāṃ tasyā bibheda pulaka-udgamaḥ satyaṃ yad-antar-aṅgeṇa bahir-aṅgo nirasyate //

tasyāḥ kucayuge kiṃcin niśvāsaḥ kampam ādadhe
rathāṅganāmamithune sāyantana ivānilaḥ // PNc_6.38

tasyāḥ kuca-yuge kiṃ-cin niśvāsaḥ kampam ādadhe rathāṅga-nāma-mithune sāyantana iva anilaḥ //

tasyāḥ svedalavaśreṇicchadmanā vadanaśriyā
viśato 'ntar anaṅgasya lājāñjalir ivojjhitaḥ // PNc_6.39

tasyāḥ sveda-lava-śreṇicchadmanā vadana-śriyā viśato 'ntar anaṅgasya lājā-añjalir iva ujjhitaḥ //

śaṅke śaram ṛjūkurvan dadṛśe manmathas tayā
yat sā mṛdukvaṇatkāñcikiṅkiṇīkam akampata // PNc_6.40

śaṅke śaram ṛjūkurvan dadṛśe manmathas tayā yat sā mṛdu-kvaṇat-kāñcikiṅkiṇīkam akampata //

eṣa dṛṣṭas tvayety uktā sakhyā sā sādhvasākulā
gadgadākṣaram avyaktaṃ kṛcchrāt prativaco dadau // PNc_6.41

eṣa dṛṣṭas tvaya īty uktā sakhyā sā sādhvasā ākulā gadgada-akṣaram avyaktaṃ kṛcchrāt prativaco dadau //

citravartiny api nṛpe tattvāveśena cetasi
vrīḍārdhavalitaṃ cakre mukhendum avaśaiva sā // PNc_6.42

citra-vartiny api nṛpe tattva-āveśena cetasi vrīḍā-ardha-valitaṃ cakre mukha-indum avaśa aiva sā //

dṛṣṭā sakhībhiḥ sākūtaṃ sā bālādharapallave
dadhau vailakṣyahasitaṃ prasūnam iva mādhavī // PNc_6.43

dṛṣṭā sakhībhiḥ sākūtaṃ sā bāla-adhara-pallave dadhau vailakṣya-hasitaṃ prasūnam iva mādhavī //

navaṃ prema navotkaṇṭhā navās te te manorathāḥ
iti tasyās tathaivābhūd antaraṅgaḥ paricchadaḥ // PNc_6.44

navaṃ prema nava-utkaṇṭhā navās te te manorathāḥ iti tasyās tatha aiva abhūd antaraṅgaḥ paricchadaḥ //

kiṃcit trapānuviddhena puṇḍarīkadalatviṣā
tam ānarceva rājendum animittasmitena sā // PNc_6.45

kiṃ-cit trapā-anuviddhena puṇḍarīka-dala-tviṣā tam ānarca iva rāja-indum animitta-smitena sā //

sā ca doḥśayitabhuvā nṛpeṇāddhyāsitā hṛdi
kṛtāṅgabhaṅgavalanā jhaṭity ālasyam āyayau // PNc_6.46

sā ca doḥ-śayita-bhuvā nṛpeṇāddhyāsitā hṛdi kṛta-aṅga-bhaṅga-valanā jhaṭity ālasyam āyayau //

tatkṣaṇenaiva sā citraṃ tanvī tanmayatāṃ yayau
kaṃ na pratārayaty eṣa kitavaḥ kusumāyudhaḥ // PNc_6.47

tat-kṣaṇena eva sā citraṃ tanvī tanmayatāṃ yayau kaṃ na pratārayaty eṣa kitavaḥ kusumāyudhaḥ //

stimitevāvatasthe sā sāraṅgāyatalocanā
acetaneva śūnyeva suptevālikhiteva ca // PNc_6.48

stimita īva avatasthe sā sāraṅga-āyata-locanā acetana īva śūnya īva supta īvā alikhita īva ca //

smareṇa marmaṇi kvāpi sāvidhyata sumadhyamā
anidritāpi yat sābhūt kṣaṇaṃ mukulitekṣaṇā // PNc_6.49

smareṇa marmaṇi kva api sa āvidhyata sumadhyamā anidrita āpi yat sa ābhūt kṣaṇaṃ mukulita-īkṣaṇā //

vyañcitānaṅgalīlena śṛṅgārarasabandhunā
tanvī navānurāgeṇa sānyaiva ghaṭitābhavat // PNc_6.50

vyañcita-anaṅga-līlena śṛṅgāra-rasa-bandhunā tanvī nava-anurāgeṇa sa ānya aiva ghaṭita ābhavat //

ṛjunā aikṣata yac citraṃ yad abhūc ca trapāvatī
tenātigūḍhabhāvāpi sā sakhībhir alakṣyata // PNc_6.51

ṛjunā aikṣata yac citraṃ yad abhūc ca trapāvatī tena atigūḍha-bhāva āpi sā sakhībhir alakṣyata //

athānaṅgavatī nāma sakhī tām ity avocata
daśanajyotsnayāraṇyaṃ sudhayeva niṣiñcatī // PNc_6.52

atha anaṅgavatī nāma sakhī tām ity avocata daśana-jyotsnaya āraṇyaṃ sudhaya īva niṣiñcatī //

kac cid asya pramodāya kumudasyeva cakṣuṣaḥ
ayaṃ madhyamalokenduḥ pātālendukale tava // PNc_6.53

kac cid asya pramodāya kumudasya iva cakṣuṣaḥ ayaṃ madhyama-loka-induḥ pātāla-indu-kale tava //

vanānilāhṛtonnidrapadmakesaraśālinā
romodgama ivānena dhṛtas tvadavalokanāt // PNc_6.54

vana-anila-āhṛta-unnidrapadma-kesara-śālinā roma-udgama iva anena dhṛtas tvad-avalokanāt //

adya naḥ saphalaṃ cakṣuś citre yad avalokitaḥ
kandarpādhikakānto 'yam avantimṛgalāñchanaḥ // PNc_6.55

adya naḥ saphalaṃ cakṣuś citre yad avalokitaḥ kandarpa-adhika-kānto 'yam avanti-mṛga-lāñchanaḥ //

tvām apy avāñcitāṃ manye yat tvayaitasya vakṣasi
ete savibhramaṃ nyaste dṛśau muktālate iva // PNc_6.56

tvām apy avāñcitāṃ manye yat tvaya aitasya vakṣasi ete savibhramaṃ nyaste dṛśau muktā-late iva //

jitam etena ko 'py eṣa satyaṃ kāmo 'sya kiṅkaraḥ
ārohati parāṃ koṭim atra yat tava sambhramaḥ // PNc_6.57

jitam etena ko 'py eṣa satyaṃ kāmo 'sya kiṅkaraḥ ārohati parāṃ koṭim atra yat tava sambhramaḥ //

tvam atra baddhabhāveva kim indumukhi lajjase
vilaṅghayaty alaṅghyāni smaradurlalitāni kaḥ // PNc_6.58

tvam atra baddha-bhāva īva kim indu-mukhi lajjase vilaṅghayaty alaṅghyāni smara-durlalitāni kaḥ //

ko 'nyaḥ sakhi nṛśaṃso 'sti kāmaṃ viṣamabāṇataḥ
sukumāre tavāpy aṅge yena vyāpāritaḥ śaraḥ // PNc_6.59

ko 'nyaḥ sakhi nṛśaṃso 'sti kāmaṃ viṣamabāṇataḥ sukumāre tava apy aṅge yena vyāpāritaḥ śaraḥ //

bimbauṣṭhe eva rāgas te tanvi pūrvam adṛśyata
adhunā hṛdaye 'py eṣa mṛgaśāvākṣi lakṣyate // PNc_6.60

bimba-oṣṭhe eva rāgas te tanvi pūrvam adṛśyata adhunā hṛdaye 'py eṣa mṛga-śāva-akṣi lakṣyate //

ekena rājahaṃsena hṛto hāras tanūdari
anena tu dvitīyena likhitenāpi te manaḥ // PNc_6.61

ekena rājahaṃsena hṛto hāras tanu-udari anena tu dvitīyena likhitena api te manaḥ //

kutas trapā tavālīṣu kiṃcid unnamayānanam
aho bata tvam etasminn atyāyatakutūhalā // PNc_6.62

kutas trapā tavā alīṣu kiṃ-cid unnamayā ananam aho bata tvam etasminn atyāyata-kutūhalā //

etat karṇotpalaṃ lolam apāṅgaprativeśitam
tvad udantam ivaitasya kathayaty alikūjitaiḥ // PNc_6.63

etat karṇa-utpalaṃ lolam apāṅga-prativeśitam tvad udantam iva etasya kathayaty ali-kūjitaiḥ //

aho dūrasthitenāpi hṛdi spṛṣṭā nṛpendunā
indukāntaśileva tvam ārdratām avagāhase // PNc_6.64

aho dūrasthitena api hṛdi spṛṣṭā nṛpa-indunā indu-kānta-śila īva tvam ārdratām avagāhase //

nipuṇe niḥśvasiṣy evam atigūḍhaṃ yathā yathā
tathā tathā tava vyaktam ayam ucchvasati smaraḥ // PNc_6.65

nipuṇe niḥśvasiṣy evam atigūḍhaṃ yathā yathā tathā tathā tava vyaktam ayam ucchvasati smaraḥ //

smitam etad alolākṣi lajjāsaṃvalitaṃ tava
idaṃ nirjitabālyasya yauvanasyoditaṃ yaśaḥ // PNc_6.66

smitam etad alola-akṣi lajjā-saṃvalitaṃ tava idaṃ nirjita-bālyasya yauvanasya uditaṃ yaśaḥ //

yathā taveyam aratir yathā sutanu vepase
tathā kavacitaḥ śaṅke niḥśaṅkaṃ madanas tvayi // PNc_6.67

yathā tava iyam aratir yathā sutanu vepase tathā kavacitaḥ śaṅke niḥśaṅkaṃ madanas tvayi //

kim atra karavai gāḍham ākalpakam idaṃ tava
iyaṃ ca manmathasyāstraṃ nirgatā cūtamañjarī // PNc_6.68

kim atra karavai gāḍham ākalpakam idaṃ tava iyaṃ ca manmathasya astraṃ nirgatā cūta-mañjarī //

surataklāntaśabarīkabarīmālyacumbinaḥ
katham ete tvayā tanvi sahyā malayavāyavaḥ // PNc_6.69

surata-klānta-śabarīkabarī-mālya-cumbinaḥ katham ete tvayā tanvi sahyā malaya-vāyavaḥ //

kiṃ tāmyasi tavopāntam ānayāmy adhunaiva tam
ity āśvāsayatīva tvām kokilo 'yaṃ kalasvanaḥ // PNc_6.70

kiṃ tāmyasi tava upāntam ānayāmy adhuna aiva tam ity āśvāsayati iva tvām kokilo 'yaṃ kala-svanaḥ //

kūjantī kokilavadhūr iyam ādhiṃ dhunoti te
anaṅganṛpasāmrājyalīlāmaṅgalagāyinī // PNc_6.71

kūjantī kokila-vadhūr iyam ādhiṃ dhunoti te anaṅga-nṛpa-sāmrājyalīlā-maṅgala-gāyinī //

vanāntadevatāvāptapādanyāsotsavaḥ sphuṭam
eṣa stabakito 'śokaḥ suhṛt kāmasya kā gatiḥ // PNc_6.72

vana-anta-devatā-avāptapāda-nyāsa-utsavaḥ sphuṭam eṣa stabakito 'śokaḥ suhṛt kāmasya kā gatiḥ //

atrorvītilake dṛṣṭim asyantīṃ tilakaḥ krudhā
ayaṃ tarjayatīva tvāṃ vātādhūtalatāṅguliḥ // PNc_6.73

atra urvī-tilake dṛṣṭim asyantīṃ tilakaḥ krudhā ayaṃ tarjayati iva tvāṃ vātā-dhūta-latā-aṅguliḥ //

pathi smarasya viṣame skhalitāyām itas tvayi
smitacchaṭeva niryāti sinduvārasya mañjarī // PNc_6.74

pathi smarasya viṣame skhalitāyām itas tvayi smita-cchaṭa īva niryāti sinduvārasya mañjarī //

drāghayaty astabimbauṣṭharuciniḥśvasitāni te
ayaṃ mukulitaḥ kiṃcid bakulo mukulastani // PNc_6.75

drāghayaty asta-bimba-oṣṭharuci-niḥśvasitāni te ayaṃ mukulitaḥ kiṃ-cid bakulo mukula-stani //

latayā karṇikārasya puraḥ puṣpitayānayā
anaṅgasyaikarājye 'smin hemavetralatāyitam // PNc_6.76

latayā karṇika-arasya puraḥ puṣpitaya ānayā anaṅgasya eka-rājye 'smin hema-vetra-latāyitam //

aho na kasya bhindanti hṛdayaṃ vīkṣitā api
nisargamṛdavo 'py ete sahakāranavāṅkurāḥ // PNc_6.77

aho na kasya bhindanti hṛdayaṃ vīkṣitā api nisarga-mṛdavo 'py ete sahakāra-nava-aṅkurāḥ //

caturāṃ kokilām eṣa kṛtvā kurabako mukhe
durlabhaṃ yācatīva tvāṃ līlāliṅganadohadam // PNc_6.78

caturāṃ kokilām eṣa kṛtvā kurabako mukhe durlabhaṃ yācati iva tvāṃ līlā-liṅgana-dohadam //

aśokaskandhalagneyaṃ kusumair navamādhavī
prārthanīyapriyasparśāṃ hasati tvām ivotsukām // PNc_6.79

aśoka-skandha-lagna īyaṃ kusumair nava-mādhavī prārthanīya-priya-sparśāṃ hasati tvām iva utsukām //

bhūpatāv anuraktāyās tava santāpadīpanam
sthalāravindaṃ serṣyeva sūte sakhi vasundharā // PNc_6.80

bhūpatāv anuraktāyās tava santāpa-dīpanam sthala-aravindaṃ sa-īrṣya īva sūte sakhi vasundharā //

amīṣv aṅkasthakandarpajagadvijagayasiddhiṣu
dṛṣṭir udvijate tanvi pāṭalākuḍmaleṣu te // PNc_6.81

amīṣv aṅkastha-kandarpajagad-vijagaya-siddhiṣu dṛṣṭir udvijate tanvi pāṭalā-kuḍmaleṣu te //

sundari dvitayasyātra kraśimā bhūṣaṇāyate
rājanyābaddhabhāvāyās tava rātreś ca samprati // PNc_6.82

sundari dvitayasya atra kraśimā bhūṣaṇāyate rājanya-ābaddha-bhāvāyās tava rātreś ca samprati //

eṣa caitrotsavaś citre nṛpo 'yaṃ nūtanaṃ vayaḥ
prāptāvakāśaḥ kāmo 'pi patitāsyatisaṅkaṭe // PNc_6.83

eṣa caitra-utsavaś citre nṛpo 'yaṃ nūtanaṃ vayaḥ prāpta-avakāśaḥ kāmo 'pi patitāsyati-saṅkaṭe //

kim ālikhitavaty eṣā citre mālyavatī nṛpam
dvārīkṛteyam athavā vāmena vidhinā tava // PNc_6.84

kim ālikhitavaty eṣā citre mālyavatī nṛpam dvārīkṛta īyam athavā vāmena vidhinā tava //

bahunā kiṃ cakorākṣi chalitāsi manobhuvā
sarvathā te kariṣyanti kuśalaṃ kuladevatāḥ // PNc_6.85

bahunā kiṃ cakora-akṣi chalita āsi manobhuvā sarvathā te kariṣyanti kuśalaṃ kula-devatāḥ //

ityādi vyāharantī sā kṛtabhrūbhaṅgayā tayā
narendrabāṇapuṅkhena kuce kiṃ cid atudyata // PNc_6.86

ity-ādi vyāharantī sā kṛta-bhrū-bhaṅgayā tayā narendra-bāṇa-puṅkhena kuce kiṃ cid atudyata //

kalāvatīvacanam (PNc_p153524)

kalāvatī-vacanam

atha kinnararājendrakanyā nāmnā kalāvatī
evaṃ vacaḥ smitasudhāniṣiktākṣaram ādade // PNc_6.87

atha kinnara-rājendrakanyā nāmnā kalāvatī evaṃ vacaḥ smita-sudhāniṣikta-akṣaram ādade //

kāmaṃ durlabham evaitac caitraś candrāṅkitā niśāḥ
preyān vipañcīraṇitaṃ pañcabāṇāṅkitaṃ vayaḥ // PNc_6.88

kāmaṃ durlabham eva etac caitraś candra-aṅkitā niśāḥ preyān vipañcī-raṇitaṃ pañcabāṇa-aṅkitaṃ vayaḥ //

ayi tvāṃ mlāpayaty eṣa kālaḥ kamalalocane
jagadāhlādajanakaḥ sudhāsūtir ivābjinīm // PNc_6.89

ayi tvāṃ mlāpayaty eṣa kālaḥ kamala-locane jagad-āhlāda-janakaḥ sudhā-sūtir iva abjinīm //

sthāne tavānurāgo 'yam anaṅgasyāyam utsavaḥ
sakhi snihyati nirvyājam indāv eva kumudvatī // PNc_6.90

sthāne tava anurāgo 'yam anaṅgasya ayam utsavaḥ sakhi snihyati nirvyājam indāv eva kumudvatī //

nṛpasyāraṇyasañcāraḥ śareṇānena sūcyate
marutā dviradasyeva madaniṣyandagandhinā // PNc_6.91

nṛpasya araṇya-sañcāraḥ śareṇa anena sūcyate marutā dviradasya iva mada-niṣyanda-gandhinā //

avaśyaṃ tanvi cinvānā vane haṃsam itas tataḥ
kvacid vilokayiṣyanti taṃ tvatparijanastriyaḥ // PNc_6.92

avaśyaṃ tanvi cinvānā vane haṃsam itas tataḥ kva-cid vilokayiṣyanti taṃ tvat-parijana-striyaḥ //

jñātatvadiṅgitaivātra taṃ ced drakṣyati pāṭalā
tato 'sya ṣaṭpadasyeva balāc ceto hariṣyati // PNc_6.93

jñāta-tvad-iṅgita aiva atra taṃ ced drakṣyati pāṭalā tato 'sya ṣaṭpadasya iva balāc ceto hariṣyati //

sthirā bhava nṛpena tvam iha saṃyogam āpsyasi
yathā kaṇvāśrame pūrvaṃ duṣyantena śakuntalā // PNc_6.94

sthirā bhava nṛpena tvam iha saṃyogam āpsyasi yathā kaṇva-āśrame pūrvaṃ duṣyantena śakuntalā //

iti tadvacasaḥ sīmni masṛṇotkampitastanī
vyājasācīkṛtamukhaṃ niśaśvāsa śaśiprabhā // PNc_6.95

iti tad-vacasaḥ sīmni masṛṇa-utkampita-stanī vyāja-sācīkṛta-mukhaṃ niśaśvāsa śaśiprabhā //

vanaśrīratnamañjīro latākuñjodare tataḥ
cukūja mañjukaṇṭhas tāṃ dakṣiṇena kapiñjalaḥ // PNc_6.96

vana-śrī-ratna-mañjīro latā-kuñja-udare tataḥ cukūja mañju-kaṇṭhas tāṃ dakṣiṇena kapiñjalaḥ //

harṣāśrulavakīrṇena satpatrāvalicāruṇā
vāmena pasphure tasyāś cakṣuṣā ca stanena ca // PNc_6.97

harṣa-aśru-lava-kīrṇena sat-patra-āvali-cāruṇā vāmena pasphure tasyāś cakṣuṣā ca stanena ca //

atrāntare samāyāntī dadṛśe dūratas tayā
narendrasavitus tasya puraḥ sandhyeva pāṭalā // PNc_6.98

atra antare samāyāntī dadṛśe dūratas tayā narendra-savitus tasya puraḥ sandhya īva pāṭalā //

tasyās traye ca tritayam apaśyat phaṇikanyakā
mukhe smitaṃ kare hāraṃ sitam aṃse ca cāmaram // PNc_6.99

tasyās traye ca tritayam apaśyat phaṇi-kanyakā mukhe smitaṃ kare hāraṃ sitam aṃse ca cāmaram //

sā hārahastā ruruce dhṛtastimitacāmarā
sarasī suptahaṃseva phenādhyāsitapaṅkajā // PNc_6.100

sā hāra-hastā ruruce dhṛta-stimita-cāmarā sarasī supta-haṃsa īva phena-adhyāsita-paṅkajā //

dṛṣṭiḥ phanīndraduhitur atikramyaiva pāṭalām
bhṛṅgaśreṇir ivāśoke papātāvantibhartari // PNc_6.101

dṛṣṭiḥ phani-indra-duhitur atikramya eva pāṭalām bhṛṅga-śreṇir iva aśoke papāta avanti-bhartari //

priyaṃ naḥ sa ayam āyāti paśya paśya śaśiprabhe
paramārānvayodārahāramadhyamaṇir nṛpas // PNc_6.102

priyaṃ naḥ sa ayam āyāti paśya paśya śaśiprabhe paramāra-anvaya-udārahāra-madhya-maṇir nṛpas //

iti priyasakhīsūktisudhāniṣyandalekhayā
sikte tadābhavat tasyāḥ smaraḥ pallavito hṛdi // PNc_6.103

iti priya-sakhī-sūktisudhā-niṣyanda-lekhayā sikte tada ābhavat tasyāḥ smaraḥ pallavito hṛdi //

SYNTAX: sandānitakam

sudhārasa ivorvībhṛt tayā saṃmukham āpatan
dṛśā sphaṭikaśuktyeva vāraṃvāram apīyata // PNc_6.104

sudhā-rasa iva urvībhṛt tayā saṃmukham āpatan dṛśā sphaṭika-śuktya īva vāraṃvāram apīyata //

vitene 'py ahikanyābhiḥ kautukenātanīyasā
tasyāgre rājahaṃsasya netrendīvaravāgurā // PNc_6.105

vitene 'py ahi-kanyābhiḥ kautukena atanīyasā tasya agre rājahaṃsasya netra indīvara-vāgurā //

avantitilakodantam upasṛtyātha pāṭalā
anaṅgadīpanaṃ tasyai jagādeṅgitavedinī // PNc_6.106

avanti-tilaka-udantam upasṛtya atha pāṭalā anaṅga-dīpanaṃ tasyai jagāda iṅgita-vedinī //

deva paścātsthito 'py agre prāptaḥ paryutsuko bhavān
ity abhāṣyata bhūpālaḥ citre caturayā tayā // PNc_6.107

deva paścāt-sthito 'py agre prāptaḥ paryutsuko bhavān ity abhāṣyata bhūpālaḥ citre caturayā tayā //

abhūt paryākulā sā ca muhūrtam asitekṣaṇā
paścād alajjatālībhis tathā sasmitam īkṣitā // PNc_6.108

abhūt paryākulā sā ca muhūrtam asita-īkṣaṇā paścād alajjatā alībhis tathā sa-smitam īkṣitā //

tasyai hāraṃ mahībhartur arpayām āsa pāṭalā
ākṛṣya bhartum ānītam atiśuddham iva āśayam // PNc_6.109

tasyai hāraṃ mahībhartur arpayām āsa pāṭalā ākṛṣya bhartum ānītam atiśuddham iva āśayam //

sakhīnām anurodhena sā kilānaṅgamohitā
hṛdi dīrghaguṇaṃ dadhre hāraṃ priyam ivāparam // PNc_6.110

sakhīnām anurodhena sā kila anaṅga-mohitā hṛdi dīrgha-guṇaṃ dadhre hāraṃ priyam iva aparam //

tuṣārapāṇḍunā tena vavṛdhe 'syā manobhavaḥ
digantavāntajyotsnena mahodadhir ivendunā // PNc_6.111

tuṣāra-pāṇḍunā tena vavṛdhe 'syā manobhavaḥ dig-anta-vānta-jyotsnena mahā-udadhir iva indunā //

puṣpodgameneva latā prasādeneva bhāratī
sā tena reje hāreṇa yaśaseva narendratā // PNc_6.112

puṣpa-udgamena iva latā prasādena iva bhāratī sā tena reje hāreṇa yaśasa īva narendratā //

tataḥ śithilaparyastavilolakabarīlatā
ketuyaṣṭir iva śyāmapatākāṅgā hiraṇmayī // PNc_6.113

tataḥ śithila-paryastavilola-kabarī-latā ketu-yaṣṭir iva śyāmapatāka-aṅgā hiraṇmayī //

vasaṃtakamalollāsimattabhramaraniḥsvanā
dīpamānopadeśeva svarahasye manobhuvaḥ // PNc_6.114

vasaṃta-kamala-ullāsimatta-bhramara-niḥsvanā dīpamāna-upadeśa īva sva-rahasye manobhuvaḥ //

ullasatkuṭajācchācchavilāsahasitacchaviḥ
jhaṭity uadadhiveleva nirgacchad amṛtacchaṭā // PNc_6.115

ullasat-kuṭaja-acchācchavilāsa-hasita-cchaviḥ jhaṭity uadadhi-vela īva nirgacchad amṛta-cchaṭā //

sarojinīva haṃsībhir bhṛṅgībhir iva mālatī
śaśilekheva tārābhiḥ sakhībhir abhito vṛtā // PNc_6.116

sarojini īva haṃsībhir bhṛṅgībhir iva mālatī śaśi-lekha īva tārābhiḥ sakhībhir abhito vṛtā //

dṛṣṭvā narandram āyāntam udasthād utsukātha sā
dadhatī nūtanapremapariṇītām adhīratām // PNc_6.117

dṛṣṭvā narandram āyāntam udasthād utsuka ātha sā dadhatī nūtana-premapariṇītām adhīratām //

SYNTAX: kulakam

atha sutanur alolatārake sā suciram udañcitadīrghapakṣmamāle
śaśina iva navodgatasya dūrātavanipateḥ pathi locane mumoca // PNc_6.118

atha sutanur alola-tārake sā suciram udañcita-dīrgha-pakṣmamāle śaśina iva nava-udgatasya dūrātavanipateḥ pathi locane mumoca //

āsannānucaradhṛtena paṅkajinyāḥ patreṇa sphuṭaghaṭitātapatralīlaḥ
saś cchāyām atha mahasā hasan himāṃśoḥ kṣmāpālaḥ pulinam avāpa narmadāyās // PNc_6.119

āsanna-anucara-dhṛtena paṅkajinyāḥ patreṇa sphuṭa-ghaṭita-ātapatra-līlaḥ saś cchāyām atha mahasā hasan hima-aṃśoḥ kṣmāpālaḥ pulinam avāpa narmadāyās //

iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā-darśano nāma ṣaṣṭhaḥ sargaḥ

(PNc_6)

saptamaḥ sargaḥ

śaśiprabhādarśanam (PNc_p162379)

śaśiprabhā-darśanam

tataḥ sa dūrād ahirājakanyakāṃ javaikamitreṇā yutāṃ patatriṇā
viśāmpatidīrghaguṇānuṣaṅgiṇīm anaṅgakodaṇḍalatām ivaikṣata // PNc_7.1

tataḥ sa dūrād ahi-rāja-kanyakāṃ javā-eka-mitreṇā yutāṃ patatriṇā viśāmpati-dīrgha-guṇa-anuṣaṅgiṇīm anaṅga-kodaṇḍa-latām ivā ekṣata //

upoḍhalāvaṇyataraṅgabhaṅgayā sarāgabimbauṣṭhagalatpravālayā
ahāri lolaṃ nṛpates tayā balāt anaṅgaratnākaravelayā manaḥ // PNc_7.2

upoḍha-lāvaṇya-taraṅga-bhaṅgayā sa-rāga-bimba-oṣṭha-galat-pravālayā ahāri lolaṃ nṛpates tayā balāt anaṅga-ratna-ākara-velayā manaḥ //

ramāṅgadakṛtaṃ śaśiprabhāvarṇanam (PNc_p163017)

ramāṅgada-kṛtaṃ śaśiprabhā-varṇanam

savismayo locanamārgam āptayā tayā saḥ pātālatalendulekhayā
athettham amlānamanorathodgamo ramāṅgadenābhidadhe narādhipaḥ // PNc_7.3

sa-vismayo locana-mārgam āptayā tayā saḥ pātāla-tala-indu-lekhayā atha ittham amlāna-manoratha-udgamo ramāṅgadena abhidadhe narādhipaḥ //

avaimi saiveyam amogham āyudhaṃ manobhuvaḥ pannagarājakanyakā
udaṃśulekhena mukhena kurvatī jagad vilīnenduvilokanaspṛham // PNc_7.4

avaimi sa aiva iyam amogham āyudhaṃ manobhuvaḥ pannaga-rāja-kanyakā udaṃśu-lekhena mukhena kurvatī jagad vilīna-indu-vilokana-spṛham //

narendra satyaṃ saḥ kutūhalī bhaved alaukikaṃ rūpam avekṣituṃ rateḥ
iyaṃ na yasyātithitāṃ gatā dṛśor agādhalāvaṇyasarit sumadhyamā // PNc_7.5

narendra satyaṃ saḥ kutūhalī bhaved alaukikaṃ rūpam avekṣituṃ rateḥ iyaṃ na yasya atithitāṃ gatā dṛśor agādha-lāvaṇya-sarit sumadhyamā //

iyaṃ sudhā mugdhavilāsajanmabhūr iyaṃ bhujaṅgālayaratnadīpikā
iyaṃ jagannetracakoracandrikā puraḥ patākeyam ayugmapatriṇaḥ // PNc_7.6

iyaṃ sudhā mugdha-vilāsa-janma-bhūr iyaṃ bhujaṅga-ālaya-ratna-dīpikā iyaṃ jagannetra-cakora-candrikā puraḥ patāka īyam ayugma-patriṇaḥ //

iyattayā muktam avaimi naipuṇaṃ prajāpater adbhutaśilpakarmaṇi
nṛpopamānām upamānatāṃ gataṃ vinirmitaṃ yena hi ratnam īdṛśam // PNc_7.7

iyattayā muktam avaimi naipuṇaṃ prajāpater adbhuta-śilpa-karmaṇi nṛpa-upamānām upamānatāṃ gataṃ vinirmitaṃ yena hi ratnam īdṛśam //

iyaṃ tavānena virājatetarāṃ karasthitenāvanipālapatriṇā
upeyuṣā kāñcanapadmam aṃśunā himetarāṃśor iva jahnukanyakā // PNc_7.8

iyaṃ tava anena virājatetarāṃ kara-sthitena avanipāla-patriṇā upeyuṣā kāñcana-padmam aṃśunā hima-itara-aṃśor iva jahnu-kanyakā //

arālakeśīyam anena bhāti te śareṇa kārtasvarapuṅkhaśobhinā
nisargagaureṇa narendraraśminā sakajjalā dīpaśikheva śārvarī // PNc_7.9

arāla-keśīyam anena bhāti te śareṇa kārtasvara-puṅkha-śobhinā nisarga-gaureṇa narendra-raśminā sa-kajjalā dīpa-śikha īva śārvarī //

iyaṃ vilāsorminimagnaśaiśavaṃ svibhāvyamānastanakuḍmalodgamam
madaikavisrambhagṛhaṃ vigāhate vayo vibhaktāṅgam anaṅgadohadam // PNc_7.10

iyaṃ vilāsa-ūrmi-nimagna-śaiśavaṃ svibhāvyamāna-stana-kuḍmala-udgamam mada-eka-visrambha-gṛhaṃ vigāhate vayo vibhakta-aṅgam anaṅga-dohadam //

iyaṃ natāṅgī jagadekasundare nideśite pāṭalayā nṛpa tvayi
dṛśau navendīvarapatrapeśale vimuñcati śrīr iva śārṅgadhanvani // PNc_7.11

iyaṃ nata-aṅgī jagad-eka-sundare nideśite pāṭalayā nṛpa tvayi dṛśau nava-indīvara-patra-peśale vimuñcati śrīr iva śārṅgadhanvani //

anaṅgasāmrājyavilāsacāmare vanānilavyākulite 'ṃsucumbini
pariślathe saṃyamanārtham etayā salīlam astaḥ kabarībhare karaḥ // PNc_7.12

anaṅga-sāmrājya-vilāsa-cāmare vana-anila-vyākulite 'ṃsu-cumbini pariślathe saṃyamana-artham etayā sa-līlam astaḥ kabarī-bhare karaḥ //

vilokayantī kusumaṃ kacāgrataś cyutaṃ kucasparśadhiyeva vakṣasi
iyaṃ kṛśāṅgī kusumāstraśaṅkayā kṛtapraṇāmeva tavāvalokyate // PNc_7.13

vilokayantī kusumaṃ kaca agrataś cyutaṃ kuca-sparśa-dhiya īva vakṣasi iyaṃ kṛśa-aṅgī kusumāstra-śaṅkayā kṛta-praṇāma īva tava avalokyate //

vilokayāsyāḥ kṣitipāla bibhratīṃ pradīpaśobhāṃ kabarīṃ niśāmukhe
amī muhuḥ kuṅkumakesarāruṇā lasanti sīmantamaṇer marīcayaḥ // PNc_7.14

vilokaya asyāḥ kṣitipāla bibhratīṃ pradīpa-śobhāṃ kabarīṃ niśā-mukhe amī muhuḥ kuṅkuma-kesara-aruṇā lasanti sīmanta-maṇer marīcayaḥ //

virājate 'syās tilako 'yam añcito vikuñcitabhrūlatikāntare nṛpa
vijitya lokadvitayaṃ divaṃ prati smareṇa bāṇo dhanuṣīva saṃhitaḥ // PNc_7.15

virājate 'syās tilako 'yam añcito vikuñcita-bhrū-latikā-antare nṛpa vijitya loka-dvitayaṃ divaṃ prati smareṇa bāṇo dhanuṣi iva saṃhitaḥ //

apāṅgasaṃvardhitaśoṇakāntinā sukṛṣṇatāreṇa tuṣārapāṇḍunā
iyaṃ pravālāsitaratnamauktikair vinirmiteneva cakāsti cakṣuṣā // PNc_7.16

apāṅga-saṃvardhita-śoṇakāntinā sukṛṣṇa-tāreṇa tuṣāra-pāṇḍunā iyaṃ pravāla-asita-ratna-mauktikair vinirmitena iva cakāsti cakṣuṣā //

iyaṃ puro niryatidūram āyate kapolataḥ kāñcanakuṇḍalārciṣi
iṣuṃ ruṣeva pratibhoktum udyatā manobhuve muktaśilīmukhe hṛdi // PNc_7.17

iyaṃ puro niryati-dūram āyate kapolataḥ kāñcana-kuṇḍala-arciṣi iṣuṃ ruṣa īva pratibhoktum udyatā manobhuve mukta-śilīmukhe hṛdi //

iyaṃ triyāmāpatikāntipeśalaṃ vibuddhabandhūkadalādhikatviṣā
bibharti bimbādharamudrayā mukhaṃ manobhirāmaṃ rajanīva sandhyayā // PNc_7.18

iyaṃ triyāmā-pati-kānti-peśalaṃ vibuddha-bandhūka-dala-adhika-tviṣā bibharti bimba-adhara-mudrayā mukhaṃ manobhirāmaṃ rajani īva sandhyayā //

upoḍhatārāpatitārahārayor iyaṃ yugena stanayor virājate
dvayena deva uṣasi cakravākayoḥ saridgṛhītaikamṛṇālayor iva // PNc_7.19

upoḍha-tārāpati-tāra-hārayor iyaṃ yugena stanayor virājate dvayena deva uṣasi cakravākayoḥ sarid-gṛhīta-eka-mṛṇālayor iva //

surāpagāvīcivipāṇḍur eṣa te cireṇa hāraś caritārthatāṃ gataḥ
dhṛtaḥ kṣitīśa praṇayārdrayānayā salīlam utkampini yat kucadvaye // PNc_7.20

surā-apagā-vīci-vipāṇḍur eṣa te cireṇa hāraś carita-arthatāṃ gataḥ dhṛtaḥ kṣitīśa praṇaya-ārdraya ānayā sa-līlam utkampini yat kuca-dvaye //

iyaṃ mahīpāla vilokitena te vigāhate kāntam idaṃ daśāntaram
bhavaty anārūḍhavikāsavibhramā kim udgame candramasaḥ kumudvatī // PNc_7.21

iyaṃ mahīpāla vilokitena te vigāhate kāntam idaṃ daśā-antaram bhavaty anārūḍha-vikāsa-vibhramā kim udgame candramasaḥ kumudvatī //

kim anyad uktaṃ sudhayeva sāndrayā tad anyathā nātha na pāṭalavacaḥ
sphuṭeyam asyāḥ kurute yad aṅgake balāt pariṣvaṅgam anaṅgavikriyā // PNc_7.22

kim anyad uktaṃ sudhaya īva sāndrayā tad anyathā nātha na pāṭala-vacaḥ sphuṭa īyam asyāḥ kurute yad aṅgake balāt pariṣvaṅgam anaṅga-vikriyā //

śaśiprabhāsamīpagamanam (PNc_p168981)

śaśiprabhā-samīpa-gamanam

itīṅgitajñe vadati priyaṃvade ramāṅgadena smitam udgatasmitaḥ
avāpa paryāptaśaśāṅkadarśanaḥ phanīndrakanyāsavidhaṃ narādhipaḥ // PNc_7.23

iti iṅgitajñe vadati priyaṃvade ramāṅgadena smitam udgata-smitaḥ avāpa paryāpta-śaśāṅka-darśanaḥ phani-indra-kanyā-savidhaṃ narādhipaḥ //

nāyikāceṣṭāḥ (PNc_p169334)

nāyikā-ceṣṭāḥ

uvāha lajjānatam añcitālakaṃ tato bhujaṅgādhipateḥ sutāmukhaṃ
avāñcitaṃ kiṃ cana mātariśvanā saṣaṭpadaṃ padmam ivāravindinī // PNc_7.24

uvāha lajjā-natam añcita-alakaṃ tato bhujaṅga-adhipateḥ sutā-mukhaṃ avāñcitaṃ kiṃ cana mātariśvanā sa-ṣaṭpadaṃ padmam iva aravindinī //

pataty adhaḥ kuṅkumapaṅkapāṭale mayūkhalekhāpaṭale śikhāmaṇeḥ
hriyeva raktāṃśukapallavas tayā pidhātum ālekhyanṛpe nyadhīyata // PNc_7.25

pataty adhaḥ kuṅkuma-paṅka-pāṭale mayūkha-lekhā-paṭale śikhā-maṇeḥ hriya īva rakta-aṃśuka-pallavas tayā pidhātum ālekhya-nṛpe nyadhīyata //

nṛpasya citre madhureyam ākṛtir na bhidyate candramaso yathāmbhasi
sakhījanas tām iti narmapeśalaḥ śanais trapānamramukhīm abhāṣata // PNc_7.26

nṛpasya citre madhura īyam ākṛtir na bhidyate candramaso yatha āmbhasi sakhī-janas tām iti narma-peśalaḥ śanais trapā-namra-mukhīm abhāṣata //

yathāsmi vaktāsi tathāsya bhūpater yadā punaḥ karṇasamīpam āpsyasi
itīva nirvyājam udīrya tatyaje tayāyatākṣyā sa narendrasāyakaḥ // PNc_7.27

yatha āsmi vakta āsi tatha āsya bhūpater yadā punaḥ karṇa-samīpam āpsyasi iti iva nirvyājam udīrya tatyaje tayā āyata-akṣyā sa narendra-sāyakaḥ //

alaṃ hriyaivaṃ samupekṣya gṛhyatām ayaṃ hi pāṇigrahaṇocitas tava
itīrayantyāḥ kuṭilaṃ vacaḥ karād anaṅgavatyāḥ kamalaṃ jahāra sā // PNc_7.28

alaṃ hriya aivaṃ samupekṣya gṛhyatām ayaṃ hi pāṇi-grahaṇa-ucitas tava itī irayantyāḥ kuṭilaṃ vacaḥ karād anaṅgavatyāḥ kamalaṃ jahāra sā //

atha svabimbādharapāṭalacchadaṃ kareṇa tattatsadṛśena bibhratī
niṣevitum bhūpatim abhyupāgatā rameva rājīvamukhī rarāja sā // PNc_7.29

atha sva-bimba-adhara-pāṭala-cchadaṃ kareṇa tattat-sadṛśena bibhratī niṣevitum bhūpatim abhyupāgatā rama īva rājīva-mukhī rarāja sā //

dṛśas tatas tatparivārayoṣitāṃ netrāñjanaśyāmalapakṣmarājayaḥ
śaśiprabhe bhūmipatau sakautukāḥ samāpatan kunda ivālipaṅktayaḥ // PNc_7.30

dṛśas tatas tat-parivāra-yoṣitāṃ netra-añjana-śyāmala-pakṣma-rājayaḥ śaśiprabhe bhūmipatau sa-kautukāḥ samāpatan kunda iva-ali-paṅktayaḥ //

nṛpārhaṇam (PNc_p171471)

nṛpa-arhaṇam

nipīyamānasya tayā śanaiḥśanair apāṅgasañcāritadīrghanetrayā
upāttapuṣpaḥ kṣitibhartur arhaṇāṃ cakāra tasyāś caturaḥ sakhījanaḥ // PNc_7.31

nipīyamānasya tayā śanaiḥ-śanair apāṅga-sañcārita-dīrgha-netrayā upātta-puṣpaḥ kṣiti-bhartur arhaṇāṃ cakāra tasyāś caturaḥ sakhī-janaḥ //

puraḥ śirasy āhitamanmathājñayā tayā kaṭākṣaiḥ kuṭajair ivārcitaḥ
nṛpaḥ saparyāṃ punaruktasaṃvidāṃ sas tadvayasyānihitāv amanyata // PNc_7.32

puraḥ śirasy āhita-manmatha-ājñayā tayā kaṭa-akṣaiḥ kuṭajair iva arcitaḥ nṛpaḥ saparyāṃ punarukta-saṃvidāṃ sas tad-vayasyā-nihitāv amanyata //

sarāgavaty utkalikābhir ākule mṛduny alaṃ pāṭalayā samarpite
atha nyaṣīdannavapallavāsane phanīndrakanyāmanasīva pārthivaḥ // PNc_7.33

sa-rāgavaty utkalikābhir ākule mṛduny alaṃ pāṭalayā samarpite atha nyaṣīdan-nava-pallava-āsane phanīndra-kanyā-manasi iva pārthivaḥ //

anu kṣitīśaṃ nalinīdalāsane kayā cid āste parivārayoṣitā
ramāṅgado 'py āsanabandham ādade vasundharāyāṃ vinayaikabandhuḥ // PNc_7.34

anu kṣitīśaṃ nalinī-dala-āsane kayā cid āste parivāra-yoṣitā ramāṅgado 'py āsana-bandham ādade vasundharāyāṃ vinaya-eka-bandhuḥ //

śramānurodhād upaviśyatām itaḥ kṣaṇaṃ kṛśāṅgīti sakhībhir arthitā
upāviśad vepitavāmanastanī tataḥ samaṃ tābhir ahīndrakanyakā // PNc_7.35

śrama-anurodhād upaviśyatām itaḥ kṣaṇaṃ kṛśa-aṅgi īti sakhībhir arthitā upāviśad vepita-vāmana-stanī tataḥ samaṃ tābhir ahi-indra-kanyakā //

nāyikāvilasitāni (PNc_p173000)

nāyikā-vilasitāni

vivartayantī vadanendumaṇḍalaṃ viśālanetrāntaniṣaktatārakam
dvayena sā kṛṣyata sundarī samaṃ hriyā nṛpālokanakautukena ca // PNc_7.36

vivartayantī vadana-indu-maṇḍalaṃ viśāla-netra-anta-niṣakta-tārakam dvayena sā kṛṣyata sundarī samaṃ hriyā nṛpa-ālokana-kautukena ca //

athāvataṃsīkṛtalocanotpalaṃ kapoladolāyitaratnakuṇḍalam
ciraṃ papau saḥ stimitena cakṣuṣā tadānanaṃ mālavamīnaketanaḥ // PNc_7.37

atha avataṃsīkṛta-locana-utpalaṃ kapola-dolāyita-ratna-kuṇḍalam ciraṃ papau saḥ stimitena cakṣuṣā tad-ānanaṃ mālava-mīnaketanaḥ //

kṛtī dṛśāsyāḥ sudṛśaḥ pibaty ayaṃ kapolalāvaṇyasudhāṃ narādhipaḥ
mithaḥ sakhīnām iti sasmitaṃ vaco niśamya sābhūd adhikādhikatrapā // PNc_7.38

kṛtī dṛśa āsyāḥ sudṛśaḥ pibaty ayaṃ kapola-lāvaṇya-sudhāṃ narādhipaḥ mithaḥ sakhīnām iti sasmitaṃ vaco niśamya sa ābhūd adhika-adhika-trapā //

manāg ivāṃsād apavartitānanā nirīkṣya taṃ bhūpatim arpitekṣaṇam
vihasya lajjāmukule cakarṣa sā balād apāṅgaprasṛte vilocane // PNc_7.39

manāg iva aṃsād apavartita-ānanā nirīkṣya taṃ bhūpatim arpita-īkṣaṇam vihasya lajjā-mukule cakarṣa sā balād apāṅga-prasṛte vilocane //

yaśobhaṭe rūpam avantiśasituḥ kṛtasmite citragataṃ praśaṃsati
karasthitaṃ sā jhaṭiti nyadhāt tataḥ śilātale tāmarasaṃ trapāvatī // PNc_7.40

yaśobhaṭe rūpam avanti-śasituḥ kṛta-smite citra-gataṃ praśaṃsati kara-sthitaṃ sā jhaṭiti nyadhāt tataḥ śilā-tale tāmarasaṃ trapāvatī //

nikāmam uktaṃ sukumāram aṅganā vilāsinas tasya jahāra sā manaḥ
smaraikadūtīsahakāraśākhino lasanmadhāv anyabhṛteva pallavam // PNc_7.41

nikāmam uktaṃ sukumāram aṅganā vilāsinas tasya jahāra sā manaḥ smara-eka-dūtī-sahakāra-śākhino lasan-madhāv anya-bhṛta īva pallavam //

tadīyam uddāmarasorminirbharaṃ sa rājahaṃso 'pi viveśa mānasam
kṛtapraveśaś ca salīlam acchinan manāṅ mṛṇālīm iva dhīratām ataḥ // PNc_7.42

tadīyam uddāma-rasa-ūrmi-nirbharaṃ sa rājahaṃso 'pi viveśa mānasam kṛta-praveśaś ca salīlam acchinan manāṅ mṛṇālīm iva dhīratām ataḥ //

kṣaṇād apāṅgastimitāyatākṣayoḥ sakampayoḥ kaṇṭakitāṅgalekhayoḥ
avāpad anyonyanibaddhabhāvayos tayoḥ prarohaṃ hṛdi bālamanmathaḥ // PNc_7.43

kṣaṇād apāṅga-stimita-āyata-akṣayoḥ sa-kampayoḥ kaṇṭakita-aṅga-lekhayoḥ avāpad anyonya-nibaddha-bhāvayos tayoḥ prarohaṃ hṛdi bāla-manmathaḥ //

nāyakasya nāyikāṃ praty uktiḥ (PNc_p175422)

nāyakasya nāyikāṃ praty uktiḥ

asūyayevātha vimuñcatī dṛśaṃ sakhīṣu sā sūtritanarmasūktiṣu
iti smitakṣālitadantavāsasā nṛpeṇa nāgendrasutābhyadhīyata // PNc_7.44

asūyayā-iva atha vimuñcatī dṛśaṃ sakhīṣu sā sūtrita-narma-sūktiṣu iti smita-kṣālita-danta-vāsasā nṛpeṇa nāga-indra-sutā-abhyadhīyata //

vadānavadyāṅgi sakhījanādṛtaḥ kim eṣa nāma vyatiricyate janaḥ
vihāya visrambhaviśeṣam etayā yad aṅgam anto viśatīva lajjayā // PNc_7.45

vada anavadya-aṅgi sakhī-jana-ādṛtaḥ kim eṣa nāma vyatiricyate janaḥ vihāya visrambha-viśeṣam etayā yad aṅgam anto viśati iva lajjayā //

sadā sadācārapareti vārtayā vayaṃ hṛtāḥ pannagarājaputri te
ataḥ kim evaṃ pratipattimūḍhatāṃ vigāhase 'smāsu vimucyatām iyam // PNc_7.46

sadā sadācāra-para īti vārtayā vayaṃ hṛtāḥ pannaga-rāja-putri te ataḥ kim evaṃ pratipatti-mūḍhatāṃ vigāhase 'smāsu vimucyatām iyam //

anena te sundari darśanena vā kṛtopacāro 'smi kiyat kadarthyase
na vīkṣate valgu na mañju bhāṣate gatā kvacil locanavartmamālatī // PNc_7.47

anena te sundari darśanena vā kṛta-upacāro 'smi kiyat kadarthyase na vīkṣate valgu na mañju bhāṣate gatā kva-cil locana-vartma-mālatī //

adhaḥkṛtāḥ satyam adhīralocane rasātalena tridivasya bhūmayaḥ
anaṅgadurvāraśarādhidaivataṃ bhavadvidhaṃ ratnam avāpyate 'tra yat // PNc_7.48

adhaḥ-kṛtāḥ satyam adhīra-locane rasātalena tridivasya bhūmayaḥ anaṅga-durvāra-śara-adhidaivataṃ bhavad-vidhaṃ ratnam avāpyate 'tra yat //

kutūhalādhyāsitamadhyalokayā tvayā muhūrtaṃ phaṇilokakaumudi
avaimi pātālam avāptasandhinā vilaṅghyate santamasena samprati // PNc_7.49

kutūhala-adhyāsita-madhya-lokayā tvayā muhūrtaṃ phaṇi-loka-kaumudi avaimi pātālam avāpta-sandhinā vilaṅghyate santamasena samprati //

idaṃ mṛṇālad api komalaṃ vapus tavaiṣa dūrād aravindinīpatiḥ
punaḥ punaḥ saṃspṛśatīva kautukāt tamālagulmāntarapātibhiḥ karaiḥ // PNc_7.50

idaṃ mṛṇālad api komalaṃ vapus tava eṣa dūrād aravindinī-patiḥ punaḥ punaḥ saṃspṛśati iva kautukāt tamāla-gulma-antara-pātibhiḥ karaiḥ //

anena te saśramavāribindunā navīnapīyūṣatuṣāradanturaḥ
śirīṣamṛdvaṅgi tuṣārapāṇḍunā kapolabimbena viḍambyate śāśī // PNc_7.51

anena te sa-śrama-vāri-bindunā navīna-pīyūṣa-tuṣāra-danturaḥ śirīṣa-mṛdv-aṅgi tuṣāra-pāṇḍunā kapola-bimbena viḍambyate śāśī //

idaṃ vadāśikṣata kaitavaṃ kutas tavaiṣa mugdhe saralāṅguliḥ karaḥ
ihaitad ālikhya śilātale śanair anena līlākamalaṃ yad ujjhitam // PNc_7.52

idaṃ vada aśikṣata kaitavaṃ kutas tava eṣa mugdhe sarala-aṅguliḥ karaḥ iha etad ālikhya śilā-tale śanair anena līlā-kamalaṃ yad ujjhitam //

na citram evaṃ kva cid asti bhūtale mamātra tenāsti kutūhalaṃ mahat
ataḥ kim etat pihitaṃ prakāśyatām ahetukas tanvi ka eṣa matsaraḥ // PNc_7.53

na citram evaṃ kva cid asti bhū-tale mama atra tena asti kutūhalaṃ mahat ataḥ kim etat pihitaṃ prakāśyatām ahetukas tanvi ka eṣa matsaraḥ //

adṛśyam etad yadi manyase tataḥ kim arthyase kiṃ tv iyad eva śaṃso naḥ
kṛtī tvayāyaṃ bhujagāmbaraukasām alekhi citre katamaḥ kṛśodari // PNc_7.54

adṛśyam etad yadi manyase tataḥ kim arthyase kiṃ tv iyad eva śaṃso naḥ kṛtī tvaya āyaṃ bhujaga-ambara-okasām alekhi citre katamaḥ kṛśa-udari //

lateva sammīlitaṣaṭpadasvanā kiyac ciraṃ nirvacanaiva tiṣṭhasi
itaś cakorākṣi vicintya sūnṛtaṃ mamottaraṃ kiṃ cana dātum arhasi // PNc_7.55

lata īva sammīlita-ṣaṭpada-svanā kiyac ciraṃ nirvacana aiva tiṣṭhasi itaś cakora-akṣi vicintya sūnṛtaṃ mama uttaraṃ kiṃ cana dātum arhasi //

yathātijihreṣi yathātivepase yathā kapole pulakaṃ bibharṣi ca
tathātra manye tava pakṣapātavan nitāntam antaḥkaraṇaṃ kṛśodari // PNc_7.56

yatha ātijihreṣi yatha ātivepase yathā kapole pulakaṃ bibharṣi ca tatha ātra manye tava pakṣapātavan nitāntam antaḥkaraṇaṃ kṛśa-udari //

hriye taveyaṃ yadi kalpate kathā kim etayā naḥ prakṛte yatāmahe
yad artham ete vayam āgatāḥ svayaṃ sa nārpyate kiṃ karabhoru sāyakaḥ // PNc_7.57

hriye tava iyaṃ yadi kalpate kathā kim etayā naḥ prakṛte yatāmahe yad artham ete vayam āgatāḥ svayaṃ sa na arpyate kiṃ karabha-ūru sāyakaḥ //

salīlam evaṃ vadati smitānane nṛpe navapremasārdracetasi
vivartayantī maṇikaṅkaṇaṃ kare mumoca maunaṃ na phaṇīndrakanyakā // PNc_7.58

sa-līlam evaṃ vadati smita-ānane nṛpe nava-prema-sārdra-cetasi vivartayantī maṇi-kaṅkaṇaṃ kare mumoca maunaṃ na phaṇi-indra-kanyakā //

mālyavatīvacanam (PNc_p179939)

mālyavatī-vacanam

tayā tathā dṛṣṭam athāntarāntarā kaṭākṣakāntiḥ snapitāvataṃsayā
iti smitāpy āyitadantadīdhitir jagāda taṃ mālyavātī viśāmpatim // PNc_7.59

tayā tathā dṛṣṭam atha antara-antarā kaṭākṣa-kāntiḥ snapita-avataṃsayā iti smita āpy āyita-danta-dīdhitir jagāda taṃ mālyavātī viśāmpatim //

tavaitayā satkṛtipātra satkṛtaṃ svayaṃ na yat kalpitam alpamadhyayā
na sa avalepo na ca sā pramāditā na ca trapā tatra nṛpo 'parāddhyati // PNc_7.60

tava etayā satkṛti-pātra satkṛtaṃ svayaṃ na yat kalpitam alpa-madhyayā na sa avalepo na ca sā pramāditā na ca trapā tatra nṛpo 'parāddhyati //

kṛtīti vārtā tava vetsi vāñchitaṃ tvam antarātmeva na kasya vā bhuvi
ataḥ sakhībhāvagatasya gopanaṃ na yujyate nas tvayi tan niśāmyatām // PNc_7.61

kṛti īti vārtā tava vetsi vāñchitaṃ tvam antara-ātma īva na kasya vā bhuvi ataḥ sakhī-bhāva-gatasya gopanaṃ na yujyate nas tvayi tan niśāmyatām //

śilīmukhe 'smiṃs tava nāmalāñchite mṛgopanīte mṛgaśāvalocanā
pramodam āpteyam ito vilokite kare cakorīva tuṣāradīdhiteḥ // PNc_7.62

śilīmukhe 'smiṃs tava nāma-lāñchite mṛga-upanīte mṛga-śāva-locanā pramodam āpta īyam ito vilokite kare cakori īva tuṣāra-dīdhiteḥ //

ka eṣa rājeti muhuḥ kutūhalād iyaṃ yadā pṛṣṭavatī sakhījanam
atas tadāsyai kathitaḥ savistaraṃ mayā tvam urvītalamīnalāñchānaḥ // PNc_7.63

ka eṣa rāja īti muhuḥ kutūhalād iyaṃ yadā pṛṣṭavatī sakhī-janam atas tada āsyai kathitaḥ savistaraṃ mayā tvam urvī-tala-mīnalāñchānaḥ //

kareṇa sāsūyam apāsya karṇataḥ kvaṇaddvirephāvali nīlam utpalam
tadaitayābhyudgatapakṣapātayā śrutā guṇāḍhyasya bṛhatkathā tava // PNc_7.64

kareṇa sa-āsūyam apāsya karṇataḥ kvaṇad-dvirepha-āvali nīlam utpalam tada aitaya ābhyudgata-pakṣa-pātayā śrutā guṇāḍhyasya bṛhatkathā tava //

imāṃ tvadākāranirūpiṇe sakhīm avetya paryutsukalocanām iva
tato mayā viśvavilocanotsavas tvam eva citre likhito 'si pārthiva ! // PNc_7.65

imāṃ tvad-ākāra-nirūpiṇe sakhīm avetya paryutsuka-locanām iva tato mayā viśva-vilocana-utsavas tvam eva citre likhito 'si pārthiva ! //

udañcitavyāyatapakṣmaṇā tataḥ sakhīsamakṣaṃ nibhṛtena cakṣuṣā
ciraṃ nipītasatṛṣeva mugdhayā tvayaitayā madhyamalokavāsasaḥ // PNc_7.66

udañcita-vyāyata-pakṣmaṇā tataḥ sakhī-samakṣaṃ nibhṛtena cakṣuṣā ciraṃ nipīta-sa-tṛṣa īva mugdhayā tvaya aitayā madhyama-loka-vāsasaḥ //

VAR 7.66d: {tvayaitayā\lem \em; tvayetayā \ed}

ato varo 'yaṃ yuvayoḥ samāgamaḥ kumudvatīcandramasor ivocitaḥ
iyaṃ hi bālocchvasito manobhuvas tvam atra lokatritayaikasundaraḥ // PNc_7.67

ato varo 'yaṃ yuvayoḥ samāgamaḥ kumudvatī-candramasor iva ucitaḥ iyaṃ hi bāla-ucchvasito manobhuvas tvam atra loka-tritaya-eka-sundaraḥ //

nṛpa gṛhītuṃ nayam atra ko 'py alaṃ sureṣu vā pannagapuṅgaveṣu vā
sa eṣa paṅkeruhakarṇikāmṛdus tvayā śayo 'syāḥ kriyate sakautukaḥ // PNc_7.68

nṛpa gṛhītuṃ nayam atra ko 'py alaṃ sureṣu vā pannaga-puṅgaveṣu vā sa eṣa paṅkeruha-karṇikā-mṛdus tvayā śayo 'syāḥ kriyate sakautukaḥ //

ayācito 'py arpita eva te śaraḥ kṣiter ayaṃ nyāyavidāṃ varaitayā
tad enam abhyarthayase kathaṃ punaḥ kalatram eṣā hi vasundharā tava // PNc_7.69

ayācito 'py arpita eva te śaraḥ kṣiter ayaṃ nyāya-vidāṃ vara aitayā tad enam abhyarthayase kathaṃ punaḥ kalatram eṣā hi vasundharā tava //

7.69b: em. kṣitir ?

itītivṛttaṃ tadupāśrayaṃ tathā prakāśayantī pṛthivīpatiṃ prati
chalād alīkabhṛkuṭiṃ vidhāya sā tayāluloke phaṇirājakanyayā // PNc_7.70

iti itivṛttaṃ tad-upāśrayaṃ tathā prakāśayantī pṛthivīpatiṃ prati chalād alīka-bhṛkuṭiṃ vidhāya sā taya āluloke phaṇi-rāja-kanyayā //

atha dvirephasya mukhābjapātino nivāraṇayoragarājakanyakā
śilātalāt saṃbhramamīlitasmṛtis tadāśu līlāśatapatram ādade // PNc_7.71

atha dvirephasya mukha-abja-pātino nivāraṇaya ūraga-rāja-kanyakā śilā-talāt saṃbhrama-mīlita-smṛtis tadā āśu līlā-śatapatram ādade //

tataḥ sa romañcanipīḍitāṅgado ramāṅgadaṃ vyaktaśaśiprabheṅgitaḥ
apaśyad indīvaradāmadīrghayā pramodavistaritayā dṛśā nṛpaḥ // PNc_7.72

tataḥ sa romañca-nipīḍita-aṅgado ramāṅgadaṃ vyakta-śaśiprabhā-iṅgitaḥ apaśyad indīvara-dāma-dīrghayā pramoda-vistaritayā dṛśā nṛpaḥ //

ramāṅgadavacanam (PNc_p184252)

ramāṅgada-vacanam

samarpitā pārthiva puṣpaketunā taveyam ārdrapraṇayā manasvinī
asīmasaundaryasudhāvilāsabhūr udanvatevendukalā pinākinaḥ // PNc_7.73

samarpitā pārthiva puṣpaketunā tava iyam ārdra-praṇayā manasvinī asīma-saundarya-sudhā-vilāsa-bhūr udanvata īva indu-kalā pinākinaḥ //

kim anyad atrollasitaṃ jagattraye tavaiva saubhāgyapatākayā nṛpa
yad āgatā manmathapatriṇām iyaṃ śaravyatām evam api śrute tvayi // PNc_7.74

kim anyad atra ullasitaṃ jagat-traye tava eva saubhāgya-patākayā nṛpa yad āgatā manmatha-patriṇām iyaṃ śara-vyatām evam api śrute tvayi //

vadhūr dilīpasya sudakṣiṇā yathā yathā sunandā bharatasya bhūpateḥ
raghūdvahasyāvanikanyakā yathā tathā taveyaṃ vidhinā upapāditā // PNc_7.75

vadhūr dilīpasya sudakṣiṇā yathā yathā sunandā bharatasya bhūpateḥ raghu-udvahasya avani-kanyakā yathā tathā tava iyaṃ vidhinā upapāditā //

kim anyad asyāḥ kṛtapāṇipīḍanaḥ padaṃ nidhatse gṛhamedhināṃ dhuri
iti prasarpatsmitacandrikaḥ śanair abhāṣatorvītilakaṃ ramāṅgadaḥ // PNc_7.76

kim anyad asyāḥ kṛta-pāṇi-pīḍanaḥ padaṃ nidhatse gṛha-medhināṃ dhuri iti prasarpat-smita-candrikaḥ śanair abhāṣata urvī-tilakaṃ ramāṅgadaḥ //

SYNTAX: kulakam

vilokitaṃ citram alīkabhāṣiṇī bhavatsakhīyaṃ pratibhāsate mama
udīritaivaṃ kila pārthivena sā bhṛśam lalajje nibhṛtaṃ jahāsa ca // PNc_7.77

vilokitaṃ citram alīka-bhāṣiṇī bhavat-sakhi īyaṃ pratibhāsate mama udīrita aivaṃ kila pārthivena sā bhṛśam lalajje nibhṛtaṃ jahāsa ca //

vilokayantī tam apāṅgalocanā samullasatsvedalavāṅkitastanī
tataḥ sujātastabakāstamauktikā lateva sā hemamayī vyakampata // PNc_7.78

vilokayantī tam apāṅga-locanā samullasat-sveda-lava-aṅkita-stanī tataḥ sujāta-stabaka-asta-mauktikā lata īva sā hema-mayī vyakampata //

mukhe tavāsaktam idaṃ śaśiprabhe dṛśāvataṃsāgatayaitadīyayā
sakhījanaḥ sasmitam ity uvāca tām avantināthaṃ ca mitho ramāṅgadaḥ // PNc_7.79

mukhe tavā asaktam idaṃ śaśiprabhe dṛśa āvataṃsa-āgataya aitadīyayā sakhī-janaḥ sasmitam ity uvāca tām avanti-nāthaṃ ca mitho ramāṅgadaḥ //

atrāntare jhaṭiti cittam ivāccham ambhaḥ kṣobhaṃ jagāma saritas tuhināṃśusūteḥ
vāti sma ca prasabhabhagnatamālatālahintālasālasaralaḥ sahasā samīraḥ // PNc_7.80

atra antare jhaṭiti cittam iva accham ambhaḥ kṣobhaṃ jagāma saritas tuhina-aṃśu-sūteḥ vāti sma ca prasabha-bhagna-tamāla-tālahintāla-sāla-saralaḥ sahasā samīraḥ //

payododayaḥ (PNc_p186737)

payoda-udayaḥ

udanamad atha tatkṣaṇād udañcatkanakapiśaṅgataḍillataḥ payodaḥ
adharitamurajadhvanīni muñcan vidhuritakarṇatalāni garjitāni // PNc_7.81

udanamad atha tat-kṣaṇād udañcatkanaka-piśaṅga-taḍil-lataḥ payodaḥ adharita-muraja-dhvanīni muñcan vidhurita-karṇa-talāni garjitāni //

atha samuditatrāsā meghasvanān nanu bhūpater bhujaparighayor anto bālā praveṣṭum iyeṣa sā
kim asi cakitā mā tvaṃ bhaiṣīr ito bhava lajjayā kṛtam iti ca tām ūce devaḥ sa sāhasalāñcanaḥ // PNc_7.82

atha samudita-trāsā megha-svanān nanu bhūpater bhuja-parighayor anto bālā praveṣṭum iyeṣa sā kim asi cakitā mā tvaṃ bhaiṣīr ito bhava lajjayā kṛtam iti ca tām ūce devaḥ sa sāhasa-lāñcanaḥ //

iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā-saṃllāpo nāma saptamaḥ sargaḥ samāptaḥ

(PNc_7)

aṣṭamaḥ sargaḥ

nāyikātirodhānam (PNc_p187672)

nāyikā-tirodhānam

sāpade 'tha bhujagendrakanyakā khe payodapatalais tirohite
narmadāpulinapallavasthitā haṃsapaṅktir iva kampam ādade // PNc_8.1

sa āpade 'tha bhujaga-indra-kanyakā khe payoda-patalais tirohite narmadā-pulina-pallava-sthitā haṃsa-paṅktir iva kampam ādade //

spardhayeva nicayaḥ payomucāṃ tāramandram anadad yathā yathā
sā narendratilakaṃ tam aikṣata mugdhalolanayanā tathā tathā // PNc_8.2

spardhaya īva nicayaḥ payomucāṃ tāra-mandram anadad yathā yathā sā narendra-tilakaṃ tam aikṣata mugdha-lola-nayanā tathā tathā //

ullasan navapayodharālasāṃ dyāṃ ca tāṃ ca sumukhīṃ vilokayan
bhūpatiḥ sa nitarām abhūd vaśo vismayasya ca manobhavasya ca // PNc_8.3

ullasan nava-payodhara-ālasāṃ dyāṃ ca tāṃ ca sumukhīṃ vilokayan bhūpatiḥ sa nitarām abhūd vaśo vismayasya ca manobhavasya ca //

vāmanatvam alinatvam atyajan vyañjitakrama iva trivikramaḥ
krāmati sma sahasaiva meghabhūr andhakāranikaro 'tha rodasī // PNc_8.4

vāmanatvam alinatvam atyajan vyañjita-krama iva trivikramaḥ krāmati sma sahasa aiva meghabhūr andhakāra-nikaro 'tha rodasī //

8.4d: andhaka pun?

netrarodhini tayor na kevalaṃ mūrcchite tamasi vaiśasaṃ hṛdi
yāvad āsyavigaladbisāṅkure cakravākamithune 'py ajṛmbhata // PNc_8.5

netra-rodhini tayor na kevalaṃ mūrcchite tamasi vaiśasaṃ hṛdi yāvad āsya-vigalad-bisa-aṅkure cakravāka-mithune 'py ajṛmbhata //

karṇabhūṣaṇamaṇiprabhālavais tokalakṣitakapolapatrayā
kṛṣyamāṇanayano 'tha pipriye pannagendrasutayā tayā nṛpaḥ // PNc_8.6

karṇa-bhūṣaṇa-maṇi-prabhā-lavais toka-lakṣita-kapola-patrayā kṛṣyamāṇa-nayano 'tha pipriye pannaga-indra-sutayā tayā nṛpaḥ //

tejasi sphurati tāḍite muhur bibhyatī kanakabhaṅgapiṅgale
taṃ hṛdisthitam iveśam īkṣituṃ sāpi mīlitavilocanābhavat // PNc_8.7

tejasi sphurati tāḍite muhur bibhyatī kanaka-bhaṅga-piṅgale taṃ hṛdi-sthitam ivā iśam īkṣituṃ sa āpi mīlita-vilocana ābhavat //

ākāśavāṇī (PNc_p189763)

ākāśa-vāṇī

eṣa te na ghaṭate manorathaḥ pārthivāhipatikanyakāṃ prati
gaccha vindhyavipināntadṛṣṭayā vañcito 'si mṛgatṛṣṇayaitayā // PNc_8.8

eṣa te na ghaṭate manorathaḥ pārthiva ahi-pati-kanyakāṃ prati gaccha vindhya-vipina-anta-dṛṣṭayā vañcito 'si mṛgatṛṣṇaya aitayā //

sāhasodadhiviloḍane svayaṃ yo 'ṃsam aṃsalatayārpayiṣyati
śrīr ivorasi muradviṣaḥ padaṃ tasya niścitam iyaṃ vidhāsyati // PNc_8.9

sāhasa-udadhi-viloḍane svayaṃ yo 'ṃsam aṃsa-lataya ārpayiṣyati śrīr iva urasi mura-dviṣaḥ padaṃ tasya niścitam iyaṃ vidhāsyati //

paśya paśya capaleyam antikāt nīyate tava yathocitaṃ kuru
evam eva yad iyaṃ na labhyate jānakīva janakapratijñayā // PNc_8.10

paśya paśya capala īyam antikāt nīyate tava yathā-ucitaṃ kuru evam eva yad iyaṃ na labhyate jānaki īva janaka-pratijñayā //

kanyakāsi kim idaṃ śaśiprabhe yuktam ehi pitur antikaṃ vraja
ity avigrahavatī nabhastalāt ullalāsa sahasā sarasvatī // PNc_8.11

kanyaka āsi kim idaṃ śaśiprabhe yuktam ehi pitur antikaṃ vraja ity avigrahavatī nabhas-talāt ullalāsa sahasā sarasvatī //

tāṃ niśamya sa nikāmavismitaḥ sācikārmukalatām alokata
indumauligalakandalāsitaṃ tatkṣaṇāc ca timiraṃ nyavartata // PNc_8.12

tāṃ niśamya sa nikāma-vismitaḥ sāci-kārmuka-latām alokata indumauli-gala-kandala-asitaṃ tat-kṣaṇāc ca timiraṃ nyavartata //

sācirāṃśutapanīyamekhalā śakracāpamaṇikuṇḍalā tataḥ
kvāpi mudritamayūratāṇḍavā saṃhatir jalamucāṃ tirodadhe // PNc_8.13

sa ācira-aṃśu-tapanīya-mekhalā śakracāpa-maṇi-kuṇḍalā tataḥ kva api mudrita-mayūra-tāṇḍavā saṃhatir jalamucāṃ tirodadhe //

sā purātanapathena pāvanī somasūtir api nimnagā vahat
svādunirmalarasorminirbharā bhāratīva masṛṇaṃ mahākaveḥ // PNc_8.14

sā purātana-pathena pāvanī soma-sūtir api nimnagā vahat svādu-nirmala-rasa-ūrmi-nirbharā bhārati īva masṛṇaṃ mahā-kaveḥ //

apy apākṛtarayaḥ sa narmadāvīcilāsyaracanākutūhalī
āvavau śabararājayoṣitāṃ nartitālakalataḥ samīraṇaḥ // PNc_8.15

apy apākṛta-rayaḥ sa narmadāvīci-lāsya-racanā-kutūhalī āvavau śabara-rāja-yoṣitāṃ nartita-alaka-lataḥ samīraṇaḥ //

ity akālajaladādivaikṛte kena cid viracite gate śamam
bhūpateḥ śaśimukhī sakhīyutā netranirviṣayatām avāpa sā // PNc_8.16

ity akāla-jalada-ādi-vaikṛte kena cid viracite gate śamam bhūpateḥ śaśi-mukhī sakhī-yutā netra-nirviṣayatām avāpa sā //

kvāpi nūnam apahṛtya tanmano nāgarājaduhitā jagāma sā
utpalasya sarasaṃ lasatspṛhā cakravākavaniteva kesaram // PNc_8.17

kva api nūnam apahṛtya tan-mano nāga-rāja-duhitā jagāma sā utpalasya sarasaṃ lasat-spṛhā cakravāka-vanita īva kesaram //

agrataḥ kṛtapayodharaśriyā dhautataptatapanīyakāntayā
vidyuteva sadṛśā tayākulaḥ sa abhavaj jhaṭiti dṛṣṭanaṣṭayā // PNc_8.18

agrataḥ kṛta-payodhara-śriyā dhauta-tapta-tapanīya-kāntayā vidyuta īva sadṛśā tayā ākulaḥ sa abhavaj jhaṭiti dṛṣṭa-naṣṭayā //

sā puro mama hṛteti lajjayā cintayā kim iva sā cared iti
sā puno na sulabhety asau śucā tapyate sma tisṛbhiḥ kṣitīśvaraḥ // PNc_8.19

sā puro mama hṛta īti lajjayā cintayā kim iva sā cared iti sā puno na sulabha īty asau śucā tapyate sma tisṛbhiḥ kṣitīśvaraḥ //

tasya tāpajananena mānasaṃ tena bālaviraheṇa vivyathe
ketakacchadakadarthane paraṃ yat kaṇo 'pi śiśiraḥ pragalbhate // PNc_8.20

tasya tāpa-jananena mānasaṃ tena bāla-viraheṇa vivyathe ketaka-cchada-kadarthane paraṃ yat kaṇo 'pi śiśiraḥ pragalbhate //

jitvaraṃ jagati puṣpaketunā tadvikṛṣya tarasā śarāsanam
tāḍyate sma hṛdaye patatṛiṇā so 'tha mālavakuraṅgalāñchanaḥ // PNc_8.21

jitvaraṃ jagati puṣpaketunā tad-vikṛṣya tarasā śara-āsanam tāḍyate sma hṛdaye patatṛiṇā so 'tha mālava-kuraṅga-lāñchanaḥ //

lajjayā valitakaṇṭhakandalaṃ locanāñcalamiladvataṃsakam
tasya vartitam ivābhavat tadā tat priyāvadanam unnasaṃ hṛdi // PNc_8.22

lajjayā valita-kaṇṭha-kandalaṃ locana-añcala-milad-vataṃsakam tasya vartitam iva abhavat tadā tat priyā-vadanam unnasaṃ hṛdi //

mlānim āpa sas tayā vinā nṛpas tatra pannagapates tanūjayā
svāṃ ruciṃ na hi kadā cid aśnute śarvarīvirahadhūsaraḥ śaśī // PNc_8.23

mlānim āpa sas tayā vinā nṛpas tatra pannaga-pates tanūjayā svāṃ ruciṃ na hi kadā cid aśnute śarvarī-viraha-dhūsaraḥ śaśī //

pāṇḍupakṣmaladṛśaḥ paricyutaṃ so 'tha mālyaśakalaṃ vyalokata
tādṛśi vyatikare vinirgataṃ hāsaleśam iva puṣpadhanvanaḥ // PNc_8.24

pāṇḍu-pakṣmala-dṛśaḥ paricyutaṃ so 'tha mālya-śakalaṃ vyalokata tādṛśi vyatikare vinirgataṃ hāsa-leśam iva puṣpadhanvanaḥ //

śaṃsadujjvalakapolasaṃgataṃ kuṅkumena dalakoṭicumbinā
sambhrameṇa galitaṃ natabhruvaḥ karṇatāmarasam ādade 'tha sa // PNc_8.25

śaṃsad-ujjvala-kapola-saṃgataṃ kuṅkumena dala-koṭi-cumbinā sambhrameṇa galitaṃ nata-bhruvaḥ karṇa-tāmarasam ādade 'tha sa //

kārmuke sati śareṣu satsv api preyasī tava hṛtāntikād iti
tena saurabhahṛtāliniḥsvanair vācyateva nṛpater vyadhīyata // PNc_8.26

kārmuke sati śareṣu satsv api preyasī tava hṛta-antikād iti tena saurabha-hṛta-ali-niḥsvanair vācyata īva nṛpater vyadhīyata //

koṣṇaniḥśvasitavepitacchadaṃ tanniveśya vadane saḥ sādaraḥ
ardhanimīlitalocanotpalaḥ pustakalpita ivābhavat kṣaṇam // PNc_8.27

koṣṇa-niḥśvasita-vepita-cchadaṃ tan-niveśya vadane saḥ sādaraḥ ardha-nimīlita-locana-utpalaḥ pusta-kalpita iva abhavat kṣaṇam //

narmadormilulite tadaṃśuke pallavālikhitahaṃsahāriṇi
āhṛtastanavilepane dṛśā so 'kṛtapraṇayam indupāṇḍuni // PNc_8.28

narmadā-ūrmi-lulite tad-aṃśuke pallava-ālikhita-haṃsa-hāriṇi āhṛta-stana-vilepane dṛśā so 'kṛta-praṇayam indu-pāṇḍuni //

mā viṣīda navasāhasāṅka, te kāntayā gatam anena vartmanā
paśya tatpadam itīva revayā tasya sārasarutair asūcyata // PNc_8.29

mā viṣīda navasāhasāṅka, te kāntayā gatam anena vartmanā paśya tat-padam iti iva revayā tasya sārasa-rutair asūcyata //

kiṃ nimagnam iha bālayā tayā bhītayā bhujagarājakanyayā
naivam atra niyataṃ rasātale vidyate vivaram ityatarkayat // PNc_8.30

kiṃ nimagnam iha bālayā tayā bhītayā bhujaga-rāja-kanyayā na evam atra niyataṃ rasātale vidyate vivaram ity-atarkayat //

so 'timātragahane 'pi raṃhasā pārthivaḥ patitum aicchad ambhasi
jīvitaṃ tṛṇam ivāvajānate sāhasavyasanino 'pi tādṛśāḥ // PNc_8.31

so 'timātra-gahane 'pi raṃhasā pārthivaḥ patitum aicchad ambhasi jīvitaṃ tṛṇam iva avajānate sāhasa-vyasanino 'pi tādṛśāḥ //

tat samīhitam avantivāsavas tasya nāvadad upāntavartinaḥ
eṣa vighnam iha sāhasotsave kalpayiṣyati mameti śaṅkitaḥ // PNc_8.32

tat samīhitam avanti-vāsavas tasya na avadad upānta-vartinaḥ eṣa vighnam iha sāhasa-utsave kalpayiṣyati mama iti śaṅkitaḥ //

ujjhati sma saḥ śanaiḥ samucchvasan pallavāsanam upāsya śāsanaḥ
agrahīc ca saśaraṃ kareṇa tad vyaktarājakakudena kārmukam // PNc_8.33

ujjhati sma saḥ śanaiḥ samucchvasan pallava-āsanam upāsya śāsanaḥ agrahīc ca sa-śaraṃ kareṇa tad vyakta-rāja-kakudena kārmukam //

pannagendraduhituḥ kareṇa yaḥ sakhyam āpad aravindabandhunā
arpitaṃ praṇayinā tam apy asau sāyakaṃ kanakapuṅkham ādade // PNc_8.34

pannaga-indra-duhituḥ kareṇa yaḥ sakhyam āpad aravinda-bandhunā arpitaṃ praṇayinā tam apy asau sāyakaṃ kanaka-puṅkham ādade //

subhruvaḥ smaravilāsadeśikaṃ taṃ śaśaṃsa saḥ śaram patatriṣu
pītaśītakaramūrtitānavaṃ bhānumān iva mayūkham aṃśuṣu // PNc_8.35

subhruvaḥ smara-vilāsa-deśikaṃ taṃ śaśaṃsa saḥ śaram patatriṣu pīta-śītakara-mūrti-tānavaṃ bhānumān iva mayūkham aṃśuṣu //

vyaktataccaraṇalakṣmaṇā tataḥ srastakeśakusumākulālinā
meghasiktasikatenavartmanā narmadājalasamīpam āpa sa // PNc_8.36

vyakta-tac-caraṇa-lakṣmaṇā tataḥ srasta-keśa-kusuma-ākula-alinā megha-sikta-sikatenavartmanā narmadā-jala-samīpam āpa sa //

eṣa jātu na vikatthate kva cil lakṣyate 'sya phalataḥ sadā kriyā
tat kariṣyati kim atra sāhasaṃ cetasīti vidadhe ramāṅgadaḥ // PNc_8.37

eṣa jātu na vikatthate kva cil lakṣyate 'sya phalataḥ sadā kriyā tat kariṣyati kim atra sāhasaṃ cetasi iti vidadhe ramāṅgadaḥ //

narmadāpraveśaḥ (PNc_p198356)

narmadā-praveśaḥ

akṣipat taṭaśilāviṭaṅkataḥ pārthivaḥ svam atha narmadāmbhasi
vāridheḥ payasi viśvadīpakaḥ sāyamadriśikharād ivāryamā // PNc_8.38

akṣipat taṭa-śilā-viṭaṅkataḥ pārthivaḥ svam atha narmadā-ambhasi vāridheḥ payasi viśva-dīpakaḥ sāyam-adri-śikharād ivā aryamā //

tatra mīnamakarākule patan āsasāda sa vilāsam iśvaraḥ
yāmunāmbhasi nipātinaḥ purā gopatām upāgatasya śārṅgiṇaḥ // PNc_8.39

tatra mīna-makara-ākule patan āsasāda sa vilāsam iśvaraḥ yāmunā-ambhasi nipātinaḥ purā gopatām upāgatasya śārṅgiṇaḥ //

ambhasas tadavapātatāḍitād ūrdhvam etya nipatatsu binduṣu
sāhasena paritoṣitaiḥ surair mauktikārgha iva tasya cikṣipe // PNc_8.40

ambhasas tad-avapāta-tāḍitād ūrdhvam etya nipatatsu binduṣu sāhasena paritoṣitaiḥ surair mauktika-argha iva tasya cikṣipe //

kiṃ cid antaritamūrtibhiḥ kṣaṇād anvagacchad atha taṃ ramāṅgadaḥ
yena yāty aruṇasārathiḥ pathā vāsaras tam avalambate na kim ? // PNc_8.41

kiṃ cid antarita-mūrtibhiḥ kṣaṇād anvagacchad atha taṃ ramāṅgadaḥ yena yāty aruṇasārathiḥ pathā vāsaras tam avalambate na kim ? //

kas tulāgram adhiropya jīvitaṃ svāminaṃ tvam iva sevatām iti
tasya haṃsaninādena valgunā sādhuvādam iva narmadā dadau // PNc_8.42

kas tulāgram adhiropya jīvitaṃ svāminaṃ tvam iva sevatām iti tasya haṃsa-ninādena valgunā sādhu-vādam iva narmadā dadau //

bilapraveśaḥ (PNc_p199834)

bila-praveśaḥ

tau muhur jalacarair adṛśyatām agrataś cakitam uktavartmabhiḥ
dhvāntasantatibhide rasātalaṃ prastitau raviniśākarāv iva // PNc_8.43

tau muhur jala-carair adṛśyatām agrataś cakitam ukta-vartmabhiḥ dhvānta-santati-bhide rasātalaṃ prastitau ravi-niśākarāv iva //

āśrayaty avanimeghavāhane vārigarbham abhito garīyasi
prāpa mekalasutā samānatām antarāhitanidhānayā bhuvā // PNc_8.44

āśrayaty avani-megha-vāhane vāri-garbham abhito garīyasi prāpa mekala-sutā samānatām antara-āhita-nidhānayā bhuvā //

ujjhitā jhaṭiti kāryagauravād īśvareṇa ruruce na medinī
sodyamena puno 'py avaiṣyatā bhānuneva padavī payomucām // PNc_8.45

ujjhitā jhaṭiti kārya-gauravād īśvareṇa ruruce na medinī sa-udyamena puno 'py avaiṣyatā bhānuna īva padavī payomucām //

āpapāta saramāṅgadaḥ kṣaṇāt sarvataḥ sas tamasāvile bile
gūḍhamatsaraviṣe viśeṣavān durjanasya manasīva sadguṇaḥ // PNc_8.46

āpapāta sa-ramāṅgadaḥ kṣaṇāt sarvataḥ sas tamasā āvile bile gūḍha-matsara-viṣe viśeṣavān durjanasya manasi iva sad-guṇaḥ //

yad babhūva purato 'sya bhūpater ekakuṇḍalapaṭāsitaṃ tamaḥ
tasya taddinakarāṃśubhāsurair mauliratnakiraṇair abhajyata // PNc_8.47

yad babhūva purato 'sya bhūpater eka-kuṇḍala-paṭa-asitaṃ tamaḥ tasya tad-dina-kara-aṃśu-bhāsurair mauli-ratna-kiraṇair abhajyata //

sandrahemarajasā mahaujasām agraṇīr agarudhūpagandhinā
so 'tha tena bilavartmanā śanaiḥ krośamātram agaman nareśvaraḥ // PNc_8.48

sandra-hema-rajasā mahaujasām agraṇīr agaru-dhūpa-gandhinā so 'tha tena bila-vartmanā śanaiḥ krośa-mātram agaman nareśvaraḥ //

siṃhadarśanam (PNc_p201590)

siṃha-darśanam

lagnasāndragajaśoṇitacchaṭaiḥ śauryapāvakaśikhāṅkurair iva
kesarair atikarālakandharo mārgam asya rurudhe 'tha kesarī // PNc_8.49

lagna-sāndra-gaja-śoṇita-cchaṭaiḥ śaurya-pāvaka-śikhā-aṅkurair iva kesarair atikarāla-kandharo mārgam asya rurudhe 'tha kesarī //

muktagharghararavaḥ sa raṃhasā taṃ viśāmadhipam abhyadhāvata
vyāttadīrghadaśanāsyakandaraḥ pūrṇam indum iva siṃhikāsutaḥ // PNc_8.50

mukta-gharghara-ravaḥ sa raṃhasā taṃ viśāmadhipam abhyadhāvata vyātta-dīrgha-daśana-āsya-kandaraḥ pūrṇam indum iva siṃhikā-sutaḥ //

ardhacandram atha tajjighāṃsayā saṃdadhe dhanuṣi yāvad īśvaraḥ
tāvad asphuṭitakorakaṃ puro bālakundaviṭapaṃ tam aikṣata // PNc_8.51

ardha-candram atha taj-jighāṃsayā saṃdadhe dhanuṣi yāvad īśvaraḥ tāvad asphuṭita-korakaṃ puro bāla-kunda-viṭapaṃ tam aikṣata //

bibhrato vikaṭadaṃṣṭram ānanaṃ kālameghaśakalāsitatviṣaḥ
āyato 'bhimukham īrṣyayā javāt tena vartma mumuce na potriṇaḥ // PNc_8.52

bibhrato vikaṭa-daṃṣṭram ānanaṃ kāla-megha-śakala-asita-tviṣaḥ āyato 'bhimukham īrṣyayā javāt tena vartma mumuce na potriṇaḥ //

gajadarśanam (PNc_p202797)

gaja-darśanam

kiṃ cid asya purato 'tha gacchataḥ karṇatālavidhutālipaṅktinā
ruddhyate sma samadena paddhatir dīrghadantamusalena dantinā // PNc_8.53

kiṃ cid asya purato 'tha gacchataḥ karṇa-tāla-vidhuta-ali-paṅktinā ruddhyate sma sa-madena paddhatir dīrgha-danta-musalena dantinā //

mandrakaṇṭhaninado 'tivegavān ūrdhvavāladhir udagralocanaḥ
kuṇḍalīkṛtakaras tam abhyagāt saḥ krudhā nibhṛtakarṇapallavaḥ // PNc_8.54

mandra-kaṇṭha-ninado 'tivegavān ūrdhva-vāladhir udagra-locanaḥ kuṇḍalī-kṛta-karas tam abhyagāt saḥ krudhā nibhṛta-karṇa-pallavaḥ //

yāvad aṅkuritamatsaro 'bhavat tasya saṃmukham adhijyakārmukaḥ
tāvad aikṣata na saḥ kva cid dvipaṃ rājagandhamadagandhakesarī (\ed emends ? gandhamada to gandhavaha) // PNc_8.55

yāvad aṅkurita-matsaro 'bhavat tasya saṃmukham adhijya-kārmukaḥ tāvad aikṣata na saḥ kva cid dvipaṃ rāja-gandha-mada-gandha-kesarī (\ed emends ? gandhamada to gandhavaha) //

utpatan nipatad agrato muhur muñcad aṭṭahasitaṃ sahārciṣā
kevalaṃ kapilakuntalaṃ śiraḥ paśyato 'sya na camatkṛtaṃ manaḥ // PNc_8.56

utpatan nipatad agrato muhur muñcad aṭṭahasitaṃ saha-arciṣā kevalaṃ kapila-kuntalaṃ śiraḥ paśyato 'sya na camatkṛtaṃ manaḥ //

evamādi yad abhūn mahīpater adbhutaṃ pathi bibhīṣikāvaham
tad bibheda nijasattvasampadā tigmadīdhitir iva tviṣā tamaḥ // PNc_8.57

evam-ādi yad abhūn mahīpater adbhutaṃ pathi bibhīṣikā-āvaham tad bibheda nija-sattva-sampadā tigma-dīdhitir iva tviṣā tamaḥ //

sariduttaraṇam (PNc_p204340)

sarid-uttaraṇam

tāṃ dadarśa saritaṃ sudustarām agrato 'tha bilakalpavin nṛpaḥ
sparśataḥ kila yadambhasāṃ jhaṭity aśmabhāvam upayānty asūrayaḥ // PNc_8.58

tāṃ dadarśa saritaṃ sudustarām agrato 'tha bila-kalpa-vin nṛpaḥ sparśataḥ kila yad-ambhasāṃ jhaṭity aśma-bhāvam upayānty asūrayaḥ //

mārutair aparapāranunnayā prāṃśu vaṃśalatayā saḥ sānugaḥ
tām alaṅghayad athopagūḍhayā janmabhītim iva yogavidyayā // PNc_8.59

mārutair apara-pāra-nunnayā prāṃśu vaṃśa-latayā saḥ sānugaḥ tām alaṅghayad atha upagūḍhayā janma-bhītim iva yoga-vidyayā //

nagaradarśanam (PNc_p204965)

nagara-darśanam

prasthitas tad anu sodyamaṃ puraḥ sa atha sāhasavatāṃ puraḥsaraḥ
nirmitaṃ maṇimayūkhapallavair bālam ātapam iva vyalokata // PNc_8.60

prasthitas tad anu sa-udyamaṃ puraḥ sa atha sāhasavatāṃ puraḥ-saraḥ nirmitaṃ maṇi-mayūkha-pallavair bālam ātapam iva vyalokata //

indranīlakapiśīrṣakaṃ tataḥ sa abhitaḥ sphaṭikasālam aikṣata
sāvaśeṣajalanīlakoṭibhiḥ śāradair ghaṭitam ambudair iva // PNc_8.61

indranīla-kapi-śīrṣakaṃ tataḥ sa abhitaḥ sphaṭika-sālam aikṣata sāvaśeṣa-jala-nīla-koṭibhiḥ śāradair ghaṭitam ambudair iva //

utpatākamaṇitoraṇāṅkitaṃ maṇditaṃ kanakapallavasrajā
kiṃ ca kāñcanakapāṭasaṃpuṭaṃ tatra gopuram apaśyad īśvaraḥ // PNc_8.62

utpatāka-maṇi-toraṇa-aṅkitaṃ maṇditaṃ kanaka-pallava-srajā kiṃ ca kāñcana-kapāṭa-saṃpuṭaṃ tatra gopuram apaśyad īśvaraḥ //

vismayena viṣayīkṛtaḥ puraṃ tena sa aviśad avantivāsavaḥ
nirvṛtaiḥ padam ivojjhitāvaniḥ sūryamaṇḍalapathena yogavān // PNc_8.63

vismayena viṣayīkṛtaḥ puraṃ tena sa aviśad avanti-vāsavaḥ nirvṛtaiḥ padam iva ujjhita-avaniḥ sūrya-maṇḍala-pathena yogavān //

tatra vaidrumagavākṣam ucchritaṃ hemaharmyam avalokate sma sa
meruśṛṅgam iva dhātutāmrayā sandhyayā kṛtapadaṃ kva cit kva cit // PNc_8.64

tatra vaidruma-gavākṣam ucchritaṃ hema-harmyam avalokate sma sa meru-śṛṅgam iva dhātu-tāmrayā sandhyayā kṛta-padaṃ kva cit kva cit //

agrataḥ saś ca yaśobhaṭo 'viśat so 'tha kautukahṛtas tadaṅgaṇam
indranīlamaṇikāntimecakaṃ vyoma sāruṇa ivoṣṇadīdhitiḥ // PNc_8.65

agrataḥ saś ca yaśobhaṭo 'viśat so 'tha kautuka-hṛtas tad-aṅgaṇam indranīla-maṇi-kānti-mecakaṃ vyoma sa-aruṇa iva uṣṇa-dīdhitiḥ //

padmarāgaracitālavālakā vedikāmaṇiviṭaṅkavistṛtā
tena tatra dadṛśe kutūhalād antike kanakamādhavīlatā // PNc_8.66

padmarāga-racita-ālavālakā vedikā-maṇi-viṭaṅka-vistṛtā tena tatra dadṛśe kutūhalād antike kanaka-mādhavī-latā //

strīdarśanam (PNc_p207020)

strī-darśanam

tattale sthitim upeyuṣā śamāt tena kā cid abalā vyalokata
nirgatā jhaṭiti hemaveśmataḥ śrīḥ suvarṇakamalodarād iva // PNc_8.67

tat-tale sthitim upeyuṣā śamāt tena kā cid abalā vyalokata nirgatā jhaṭiti hema-veśmataḥ śrīḥ suvarṇa-kamala-udarād iva //

aṃśukena śaradindubandhunā tyāgiteva yaśasāvabhāsitā
kāntimatyadharanīlavāsasā yāmunena payaseva jāhnavī // PNc_8.68

aṃśukena śarad-indu-bandhunā tyāgita īva yaśasa āvabhāsitā kāntimaty-adhara-nīla-vāsasā yāmunena payasa īva jāhnavī //

bandhujīvakumudachavī mukhe bibhratīva kuruvindakuṇḍale
śarvarīva sitapakṣaparvaṇaḥ śītadīdhitipataṅgamaṇḍale // PNc_8.69

bandhu-jīva-kumuda-chavī mukhe bibhrati īva kuruvinda-kuṇḍale śarvari īva sita-pakṣa-parvaṇaḥ śītadīdhiti-pataṅga-maṇḍale //

śobhitā kim api hāralekhayā bhinnakhelalolayorasi
tatkṣaṇasphuṭitakundaśuddhayā gandhavāhapadavīva gaṅgayā // PNc_8.70

śobhitā kim api hāra-lekhayā bhinna-khela-lolaya ūrasi tat-kṣaṇa-sphuṭita-kunda-śuddhayā gandha-vāha-padavi īva gaṅgayā //

ānanena lalitākṣipakṣmaṇā niryadujjvalakapolakāntinā
kurvatīva phaṇilokam aṅkitaṃ yāminītilakabindunendunā // PNc_8.71

ānanena lalita-akṣi-pakṣmaṇā niryad-ujjvala-kapola-kāntinā kurvati īva phaṇi-lokam aṅkitaṃ yāminī-tilaka-binduna īndunā //

puṣpadāma dadhatī saṣaṭpadaṃ dakṣiṇena śaśipāṇḍupāṇinā
sākṣataṃ sadadhidūrvayāñcitaṃ hemapātram itareṇa bibhratī // PNc_8.72

puṣpa-dāma dadhatī sa-ṣaṭpadaṃ dakṣiṇena śaśi-pāṇḍu-pāṇinā sa-akṣataṃ sa-dadhi-dūrvaya āñcitaṃ hema-pātram itareṇa bibhratī //

SYNTAX: kulakam

tannirīkṣaṇasavismayaṃ tataḥ pārthivaṃ janitakautukaḥ śukaḥ
ity uvāca maṇipañjare sthito bālacūtaviṭapāvalambini // PNc_8.73

tan-nirīkṣaṇa-sa-vismayaṃ tataḥ pārthivaṃ janita-kautukaḥ śukaḥ ity uvāca maṇi-pañjare sthito bāla-cūta-viṭapa-avalambini //

śukavākyam (PNc_p209077)

śuka-vākyam

satkriyāṃ racayituṃ tavātither narmadā bhagavtīyam udyatā
ślāghanīyacarito jagattraye kasya nāsi bahumānabhājanam // PNc_8.74

sat-kriyāṃ racayituṃ tava atither narmadā bhagavtīyam udyatā ślāghanīya-carito jagat-traye kasya na asi bahu-māna-bhājanam //

deva pannagavadhūbhir ujjvalaṃ vallakīkalaravaṃ priyaiḥ saha
mallikādhavalam atra gīyate keliratnabhavaneṣu te yaśaḥ // PNc_8.75

deva pannaga-vadhūbhir ujjvalaṃ vallakī-kala-ravaṃ priyaiḥ saha mallikā-dhavalam atra gīyate keli-ratna-bhavaneṣu te yaśaḥ //

durmanā nṛpa, pathāmunā gatā sā vilāsavasatiḥ śaśiprabhā
tatsakhījanakathānvayaśruter yuṣmad āgamanam ūhitaṃ mayā // PNc_8.76

durmanā nṛpa, patha āmunā gatā sā vilāsa-vasatiḥ śaśiprabhā tat-sakhī-jana-kathā-anvaya-śruter yuṣmad āgamanam ūhitaṃ mayā //

durlabho 'yam atithir mamāpi tad guhyatām ucitayā saparyayā
pārthivo hi navasāhasāṅka ity eṣa sīyakanarendranandanaḥ // PNc_8.77

durlabho 'yam atithir mama api tad guhyatām ucitayā saparyayā pārthivo hi navasāhasāṅka ity eṣa sīyaka-narendra-nandanaḥ //

peśaloktinipuṇasya pakṣiṇas tasya gām iti niśamya sasmitaḥ
tām atha praṇamati sma nimnagām indusūtim avanīndur ādṛtaḥ // PNc_8.78

peśala-ukti-nipuṇasya pakṣiṇas tasya gām iti niśamya sa-smitaḥ tām atha praṇamati sma nimnagām indu-sūtim avani-indur ādṛtaḥ //

SYNTAX: kulakam

narmadākṛtaḥ satkāraḥ (PNc_p210580)

narmadā-kṛtaḥ satkāraḥ

kāritāsanaparigrahe puro bhūpatāv apacitiṃ vidhāya sā
āsta mauktikaśilātale tataś cetasīva sukaveḥ sarasvatī // PNc_8.79

kārita-āsana-parigrahe puro bhūpatāv apacitiṃ vidhāya sā āsta mauktika-śilā-tale tataś cetasi iva sukaveḥ sarasvatī //

sthitvātha kiṃ cit tam avantinātham apṛcchad acchannakutūhalā sā
nivedyatāṃ mānavadeva kasmād alaṅkṛtā bhūmir iyaṃ tvayeti // PNc_8.80

sthitva ātha kiṃ cit tam avanti-nātham apṛcchad acchanna-kutūhalā sā nivedyatāṃ mānava-deva kasmād alaṅkṛtā bhūmir iyaṃ tvaya īti //

tasyai śaśaṃsa nijam ā mṛgayāvihārād vṛttāntam antavirasaṃ sa viśuddhavṛttiḥ
kāntāsmṛtiprasabhakaṇṭakitāṅgajātalajjāvanamravadano navasāhasāṅkaḥ // PNc_8.81

tasyai śaśaṃsa nijam ā mṛgayā-vihārād vṛttāntam anta-virasaṃ sa viśuddha-vṛttiḥ kāntā-smṛti-prasabha-kaṇṭakita-aṅga-jātalajjā-avanamra-vadano navasāhasāṅkaḥ //

iti parimalā1para-nāmno mṛgāṅkadatta-sūnoḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite nāga-lokā1vatāro nāmā7ṣṭamaḥ sargaḥ samāptaḥ

(PNc_8)

navamaḥ sargaḥ

narmadāvākyam (PNc_p211746)

narmadā-vākyam

atha svareṇāṅgaṇadīrghikāṇāṃ saṃvāhayantī kalahaṃsanādam
tam ity avantīśvaram ā babhāṣe sā mekalakṣmādhararājakanyā // PNc_9.1

atha svareṇa aṅgaṇa-dīrghikāṇāṃ saṃvāhayantī kalahaṃsa-nādam tam ity avanti-īśvaram ā babhāṣe sā mekala-kṣmā-dhara-rāja-kanyā //

nāsya kṣitīśopakṛtaṃ janasya kiyat tayā pannagarājaputryā
yasyāḥ kṛte samprati bhūṣiteyaṃ bhūmis tvayā bhūśaśalāñchanena // PNc_9.2

na asya kṣitīśa-upakṛtaṃ janasya kiyat tayā pannaga-rāja-putryā yasyāḥ kṛte samprati bhūṣita īyaṃ bhūmis tvayā bhū-śaśa-lāñchanena //

idaṃ nṛpa tvām avalokya jātaṃ manaḥ pramodena mamāsvatantram
no kasya lokatrayasaṃmatānāṃ bhavet satāṃ saṅgatam utsavāya // PNc_9.3

idaṃ nṛpa tvām avalokya jātaṃ manaḥ pramodena mama asvatantram no kasya loka-traya-saṃmatānāṃ bhavet satāṃ saṅgatam utsavāya //

adyaiṣa kasyāpi mayā śubhasya tvaddarśanenānumito vipākaḥ
ātithyam akṣṇoḥ katham anyathaivam āyānti ratnāni bhavadvidhāni // PNc_9.4

adya eṣa kasya api mayā śubhasya tvad-darśanena anumito vipākaḥ ātithyam akṣṇoḥ katham anyatha aivam āyānti ratnāni bhavadvidhāni //

so vatsa, jāte janakaḥ kṛtātmā sā puṇyamūrtijananī jagatsu
mahīkalāpodvahanādipātraḥ putro yayos tvaṃ naralokapālaḥ // PNc_9.5

so vatsa, jāte janakaḥ kṛta-ātmā sā puṇya-mūrti-jananī jagatsu mahī-kalāpa-udvahana-ādi-pātraḥ putro yayos tvaṃ nara-loka-pālaḥ //

rūpeṇa tejasvitayārjavena priyaṃvadatvena tavāmunā ca
dilīpaduṣyantabhagīrathādīn tān ādirājān jhaṭiti smarāmi // PNc_9.6

rūpeṇa tejasvitayā ārjavena priyaṃvadatvena tava amunā ca dilīpa-duṣyanta-bhagīratha-ādīn tān ādi-rājān jhaṭiti smarāmi //

samānabhāvais tribhir eva manye samudranemivasudhā dhṛteyam
bhujaṅgamendreṇa ca meruṇā ca doṣṇā ca maurvīkiṇaśobhinā te // PNc_9.7

samāna-bhāvais tribhir eva manye samudra-nemi-vasudhā dhṛta īyam bhujaṅgama-indreṇa ca meruṇā ca doṣṇā ca maurvī-kiṇa-śobhinā te //

tvayi sthite samprati jāgarūke jagadvidheyeṣu vidhūtacintaḥ
karoti netre bhagavān avaimi sa yoganidrāmukule mukundaḥ // PNc_9.8

tvayi sthite samprati jāgarūke jagad-vidheyeṣu vidhūta-cintaḥ karoti netre bhagavān avaimi sa yoganidrā-mukule mukundaḥ //

na kiṃ cid ikṣvākukulāvatīrṇād rathāṅgapāṇeḥ parihīyate te
ajāyatāmbhojadṛśā viyogo vane yathā tasya tathā tavāpi // PNc_9.9

na kiṃ cid ikṣvāku-kula-avatīrṇād rathāṅgapāṇeḥ parihīyate te ajāyata-ambhoja-dṛśā viyogo vane yathā tasya tathā tava api //

akṛtrimo 'yaṃ guṇavatsu jāne jātyaiva te pārthiva pakṣapātaḥ
yat prauḍhalāvaṇyasudhāsravantyā tayā vinā cetasi tāmyasīva // PNc_9.10

akṛtrimo 'yaṃ guṇavatsu jāne jātya aiva te pārthiva pakṣa-pātaḥ yat prauḍha-lāvaṇya-sudhā-sravantyā tayā vinā cetasi tāmyasi iva //

alaṃ viṣādena ghanādhirūḍhā lalāmabhūtā jagato 'khilasya
tavāṅkam abhyeṣyati sācireṇa śaśiprabhā pārthivakairavasya // PNc_9.11

alaṃ viṣādena ghana-adhirūḍhā lalāma-bhūtā jagato 'khilasya tava aṅkam abhyeṣyati sa ācireṇa śaśiprabhā pārthiva-kairavasya //

ito 'dya yāntī purato mayā sā dṛṣṭā bhujaṅgādhipates tanūjā
udagrabhogair ahibhiḥ parītā lateva tanvī haricandanasya // PNc_9.12

ito 'dya yāntī purato mayā sā dṛṣṭā bhujaṅga-adhipates tanūjā udagra-bhogair ahibhiḥ parītā lata īva tanvī hari-candanasya //

uddaṇḍahemāmburuhāsu khelad etāsu līlāgṛhadīrghikāsu
samutkayantī kalahaṃsayūtham āmañjunā nūpurasiñjitena // PNc_9.13

uddaṇḍa-hema-amburuhāsu khelad etāsu līlā-gṛha-dīrghikāsu samutkayantī kalahaṃsa-yūtham āmañjunā nūpura-siñjitena //

vyāpārayantī valitānanenduḥ paścād dṛśau ketakapatradīrghe
itas tataḥ śūnyatayā skhalantī same 'pi mārge dadatī padāni // PNc_9.14

vyāpārayantī valita-ānana-induḥ paścād dṛśau ketaka-patra-dīrghe itas tataḥ śūnyatayā skhalantī same 'pi mārge dadatī padāni //

visrastamālyaḥ ślathabandhanatvād aṃsāvakīrṇāṃ kabarīṃ vahantī
kalindakanyāmasṛṇorminīlāṃ nistṛṃśalekhām iva manmathasya // PNc_9.15

visrasta-mālyaḥ ślatha-bandhanatvād aṃsa-avakīrṇāṃ kabarīṃ vahantī kalinda-kanyā-masṛṇa-ūrmi-nīlāṃ nistṛṃśa-lekhām iva manmathasya //

mukhaṃ niśāghrātam ivāravindaṃ viṣadavītaprabham udvahantī
vilumpatī niḥśvasitena kāntim āpāṭalasyādharapallavasya // PNc_9.16

mukhaṃ niśā-āghrātam iva aravindaṃ viṣada-vīta-prabham udvahantī vilumpatī niḥśvasitena kāntim āpāṭalasya adhara-pallavasya //

unmocayantīm alakāgram etya lagnaṃ calatkuṇḍalaratnakoṭau
kim apy udañcaddaśanāṃśulekhā sakhīṃ śanaiḥ sasmitam ālapantī // PNc_9.17

unmocayantīm alaka-agram etya lagnaṃ calat-kuṇḍala-ratna-koṭau kim apy udañcad-daśana-aṃśu-lekhā sakhīṃ śanaiḥ sasmitam ālapantī //

sudhāsitaṃ kṣaumam ivāstṛtaṃ taṃ nakhāṃśurekhāvalayacchalena
kṛtaṃ dadhānopari pāṇipadmam udagrakampasya kucadvayasya // PNc_9.18

sudhā-sitaṃ kṣaumam ivā astṛtaṃ taṃ nakha-aṃśu-rekhā-valaya-cchalena kṛtaṃ dadhāna upari pāṇi-padmam udagra-kampasya kuca-dvayasya //

gatāni sadyaḥ ślathatāṃ sakhībhir vihasya sākūtavilokitāni
krameṇa kiṃ cit pratisārayantī vilajjamānā maṇikaṅkaṇāni // PNc_9.19

gatāni sadyaḥ ślathatāṃ sakhībhir vihasya sa-ākūta-vilokitāni krameṇa kiṃ cit pratisārayantī vilajjamānā maṇi-kaṅkaṇāni //

aśokapuṣpagrathitāṃ dadhānā prālambamālām avalagnamadhyā
āropitajyeva jagajjayāya svacāpalekhā makaradhvajena // PNc_9.20

aśoka-puṣpa-grathitāṃ dadhānā prālamba-mālām avalagna-madhyā āropita-jya īva jagaj-jayāya sva-cāpa-lekhā makaradhvajena //

ārdravraṇāṅkasya kṛpārdracittā kelīmṛgasya svayam eva tasya
ācumbatī pāṇḍukapolalekhaṃ vataṃsadūrdhvāṅkuram arpayantī // PNc_9.21

ārdra-vraṇa-aṅkasya kṛpā-ārdra-cittā kelī-mṛgasya svayam eva tasya ācumbatī pāṇḍu-kapola-lekhaṃ vataṃsad-ūrdhva-aṅkuram arpayantī //

mārgeṣu rūḍhāsu nirūḍhabhāvāt dvirephasampātasamākulāpi
latāsu puṣpāvacchayacchalena pade pade vatsa vilambamānā // PNc_9.22

mārgeṣu rūḍhāsu nirūḍha-bhāvāt dvirepha-sampāta-samākula āpi latāsu puṣpa-avacchaya-cchalena pade pade vatsa vilambamānā //

SYNTAX: kulakam

tvadīyaviśleṣam avāpya bālā sā lakṣyate kiṃ cid anirvṛteva
bhavādṛśām ekapade viyogo na kasya, rājendra, mano dunoti // PNc_9.23

tvadīya-viśleṣam avāpya bālā sā lakṣyate kiṃ cid anirvṛta īva bhavādṛśām eka-pade viyogo na kasya, rājendra, mano dunoti //

pṛthupratāpaḥ savitā yathaiva yathā kalānāṃ nidhir oṣadhīśaḥ
yathā vasantaḥ sumano 'nukūlas tathāsi bhūmiḥ spṛhaṇīyatāyāḥ // PNc_9.24

pṛthu-pratāpaḥ savitā yatha aiva yathā kalānāṃ nidhir oṣadhīśaḥ yathā vasantaḥ sumano 'nukūlas tatha āsi bhūmiḥ spṛhaṇīyatāyāḥ //

nāyakavākyam (PNc_p218720)

nāyaka-vākyam

iti kṣitīśaśrutiśuktipeyām udīrya vācaṃ virarāma revā
sa ca smitadyotitadantam evam uvāca tāṃ madhyamalokapālaḥ // PNc_9.25

iti kṣitīśa-śruti-śukti-peyām udīrya vācaṃ virarāma revā sa ca smita-dyotita-dantam evam uvāca tāṃ madhyama-lokapālaḥ //

sthāne yad āhlādayasi prapannaṃ pīyūṣadhārāmadhurair vacobhis
sudhaikasūtiḥ sa yadākaras te caṇḍīśacūḍābharaṇaṃ śaśāṅkaḥ // PNc_9.26

sthāne yad āhlādayasi prapannaṃ pīyūṣa-dhārā-madhurair vacobhis sudhā-eka-sūtiḥ sa yad-ākaras te caṇḍīśa-cūḍā-ābharaṇaṃ śaśāṅkaḥ //

ṛjuḥ prakṛtyāsi paraṃ tad amba vīcīśu paryāptam anārjavaṃ te
na kevalaṃ sā payasi prasaktir ālakṣyate te bata mānase 'pi // PNc_9.27

ṛjuḥ prakṛtyā āsi paraṃ tad amba vīcīśu paryāptam anārjavaṃ te na kevalaṃ sā payasi prasaktir ālakṣyate te bata mānase 'pi //

yā jūṭamadhye ca śaśāṅkamauler unnidrakundasrag ivāvabhāti
tām apyatīva trijagatpratīkṣyāṃ triḥsrotasaṃ puṇyatayātiśeṣe // PNc_9.28

yā jūṭa-madhye ca śaśāṅka-mauler unnidra-kunda-srag iva avabhāti tām apy-atīva trijagat-pratīkṣyāṃ triḥ-srotasaṃ puṇyataya ātiśeṣe //

yā sāsya śaktiḥ prasarāmbupaṅke tvayā vṛtā dharmavihāravīthiḥ
salīlam uddhūlakulācaleyaṃ mahī mahāsūkaradaṃṣṭra eva // PNc_9.29

yā sa āsya śaktiḥ prasara-ambu-paṅke tvayā vṛtā dharma-vihāra-vīthiḥ sa-līlam uddhūla-kula-acala īyaṃ mahī mahā-sūkara-daṃṣṭra eva //

bhavādṛśīnāṃ mahatāṃ nadīnām adbhir jagatyastamitopasarge
sukhaṃ sadaivāsurajit samudre nidrāti paryaṅkitapannagendraḥ // PNc_9.30

bhavādṛśīnāṃ mahatāṃ nadīnām adbhir jagaty-astamita-upasarge sukhaṃ sada aiva asurajit samudre nidrāti paryaṅkita-pannaga-indraḥ //

asantam apy amba mayi prasannā sambhāvanābhāramaho nidhatse
asty eva bhakteṣv ativatsalatvāt balād guṇāropaṇakautukaṃ te // PNc_9.31

asantam apy amba mayi prasannā sambhāvanā-bhāra-maho nidhatse asty eva bhakteṣv ativatsalatvāt balād guṇa-āropaṇa-kautukaṃ te //

anena me ko 'pi hṛdi praharṣas tava prasādātiśayena jātaḥ
anārdratām indumarīcisakhye kiyac ciraṃ candramaṇir bibharti // PNc_9.32

anena me ko 'pi hṛdi praharṣas tava prasāda-atiśayena jātaḥ anārdratām indu-marīci-sakhye kiyac ciraṃ candra-maṇir bibharti //

vidhāya tattādṛśam indrajālaṃ sā kena nītā phaṇirājakanyā
apaśyato hetum ihopapannaṃ kim apy aho vismayate mano me // PNc_9.33

vidhāya tat-tādṛśam indrajālaṃ sā kena nītā phaṇi-rāja-kanyā apaśyato hetum iha upapannaṃ kim apy aho vismayate mano me //

ajñānam asmin viṣaye kim anyat mamaitad arhasy apanetum amba
dināntasammūrcchitam andhakāraṃ niśāmukhasyeva śaśāṅkalekhā // PNc_9.34

ajñānam asmin viṣaye kim anyat mama etad arhasy apanetum amba dina-anta-sammūrcchitam andhakāraṃ niśā-mukhasya iva śaśāṅka-lekhā //

puno narmadāvākyam (PNc_p221656)

puno narmadā-vākyam

uktveti tūṣṇīm abhavan nṛsomaḥ sā somasūtiḥ sarid ity uvāca
atretivṛttaṃ kathayāmy aśeṣaṃ niśamyatāṃ mālavalokapālaḥ // PNc_9.35

uktva īti tūṣṇīm abhavan nṛ-somaḥ sā soma-sūtiḥ sarid ity uvāca atra itivṛttaṃ kathayāmy aśeṣaṃ niśamyatāṃ mālava-loka-pālaḥ //

gṛhadevatāvācaḥ (PNc_p221993)

gṛhadevatā-vācaḥ

yadaiva sā tarjitacandrakāntir ajāyatendīvarapatranetrā
citrasthitānāṃ gṛhadevatānām iti sphuranti sma tadaiva vācaḥ // PNc_9.36

yada aiva sā tarjita-candra-kāntir ajāyata indīvara-patra-netrā citra-sthitānāṃ gṛha-devatānām iti sphuranti sma tada aiva vācaḥ //

ratnākaratvaṃ, bhujagendra jātaṃ kanyā tava śrīḥ śubhalakṣaṇeyam
vakṣaḥsthalaṃ madhyamalokabhartur vibhūṣayitrī puruṣottamasya // PNc_9.37

ratnākaratvaṃ, bhujaga-indra jātaṃ kanyā tava śrīḥ śubha-lakṣaṇa īyam vakṣaḥ-sthalaṃ madhyama-loka-bhartur vibhūṣayitrī puruṣottamasya //

9.37a: read: ratnākarastvaṃ bhujagendra jātā? or follow \k?

bhujaṅgavaṃśārṇavakaumudīyam iyaṃ patākāsya rasātalasya
upāgateyaṃ nidhanāgradūtī vajrāṅkuśasyāsurapuṅgavasya // PNc_9.38

bhujaṅga-vaṃśa-arṇava-kaumudīyam iyaṃ patāka āsya rasātalasya upāgata īyaṃ nidhana-agra-dūtī vajrāṅkuśasya asura-puṅgavasya //

SYNTAX: kulakam NOTE: Vajrāṅkuśa is the eastern guardian of the vajradhātumaṇḍala!

svavīryaparyastapurandareṇa tenāsurendreṇa kadarthitasya
tejaś cirād ucchvasitaṃ tadābhūd iti śrute bhogabhṛtāṃ kulasya // PNc_9.39

sva-vīrya-paryasta-purandareṇa tena asura-indreṇa kadarthitasya tejaś cirād ucchvasitaṃ tada ābhūd iti śrute bhoga-bhṛtāṃ kulasya //

taddehakāntis timiraṃ vyanaiṣīt yad atra moghīkṛtaratnadīpā
pitrā tad asyāḥ kṛtam arthayuktam āhlādanaṃ nāma śaśiprabheti // PNc_9.40

tad-deha-kāntis timiraṃ vyanaiṣīt yad atra moghīkṛta-ratna-dīpā pitrā tad asyāḥ kṛtam artha-yuktam āhlādanaṃ nāma śaśiprabha īti //

tataḥ sudhāsūtikarābhirāmair guṇaiḥ parītā sahajanmabhiḥ sā
śanaiḥ śanair vṛddhim avāpad atra rasātale bālamṛṇālokeva // PNc_9.41

tataḥ sudhā-sūti-kara-abhirāmair guṇaiḥ parītā saha-janmabhiḥ sā śanaiḥ śanair vṛddhim avāpad atra rasātale bāla-mṛṇāloka īva //

śaśiprābhāpituḥ pratijñā (PNc_p223968)

śaśiprābhā-pituḥ pratijñā

yad arthitābhūd anubaddhamānasaiḥ suraiś ca siddhaiś ca mahoragaiś ca
teṣāṃ purastād akṛtavyavasthām ity ekadā saṃsadi pannagendraḥ // PNc_9.42

yad arthita ābhūd anubaddha-mānasaiḥ suraiś ca siddhaiś ca mahā-uragaiś ca teṣāṃ purastād akṛta-vyavasthām ity ekadā saṃsadi pannaga-indraḥ //

guptābhihito yat tridaśārivīrair vajrāṅkuśākhyasya mahāsurasya
asūta līlāgṛhadīrghikeha haimaṃ harer nābhir ivāravindam // PNc_9.43

gupta ābhihito yat tridaśa-ari-vīrair vajrāṅkuśa-ākhyasya mahā-asurasya asūta līlā-gṛha-dīrghika īha haimaṃ harer nābhir iva aravindam //

ānīya tad yo duhitur mamāsyāḥ karṇāvataṃsapraṇayīkaroti
tasyeyam iṣvāsabhṛtaḥ kalatraṃ pārthasya pāñcālanṛpātmajeva // PNc_9.44

ānīya tad yo duhitur mama asyāḥ karṇa-avataṃsa-praṇayīkaroti tasya iyam iṣvāsa-bhṛtaḥ kalatraṃ pārthasya pāñcāla-nṛpa-ātmaja īva //

SYNTAX: kulakam

tenaivam ukte ca tadā pareṣu tam artham aṅgīkṛtavān na ko 'pi
vanyadvipād udgatadānarājeḥ kaḥ kumbhamuktāphalam ādadīta // PNc_9.45

tena evam ukte ca tadā pareṣu tam artham aṅgīkṛtavān na ko 'pi vanya-dvipād udgata-dāna-rājeḥ kaḥ kumbha-muktā-phalam ādadīta //

tataḥ prabhṛtyadbhutarūparekhā sā bālikābhūd avarā varāpi
citte vacas tat kuladevatānāṃ kṛtvāpi tasyāḥ saś ca nānvaśeta // PNc_9.46

tataḥ prabhṛty-adbhuta-rūpa-rekhā sā bālika ābhūd avarā vara āpi citte vacas tat kula-devatānāṃ kṛtva āpi tasyāḥ saś ca na anvaśeta //

sampraty avaimi prathitā yadātaḥ svarge ca bhūmau ca bhuvastale ca
nīto 'si netrātithitāṃ tvam asyāḥ puṇyena janmāntarasambhṛtena // PNc_9.47

sampraty avaimi prathitā yada ātaḥ svarge ca bhūmau ca bhuvas-tale ca nīto 'si netra-atithitāṃ tvam asyāḥ puṇyena janma-antara-sambhṛtena //

ānetukāmena bhavantam atra nijaṃ vacas tannayatā pratiṣṭhām
āptaprayatnena tathā sa manye phaṇīśvareṇopakṛtaḥ prapañcaḥ // PNc_9.48

ānetukāmena bhavantam atra nijaṃ vacas tan-nayatā pratiṣṭhām āpta-prayatnena tathā sa manye phaṇi-īśvareṇa upakṛtaḥ prapañcaḥ //

ekaḥ kṣitau sāhasikas tvam eva nānyo 'sti rājan navasāhasāṅkaḥ
nisargadurgām api bhūmim etāṃ svodyānavīthīm iva yaḥ praviṣṭaḥ // PNc_9.49

ekaḥ kṣitau sāhasikas tvam eva na anyo 'sti rājan navasāhasāṅkaḥ nisarga-durgām api bhūmim etāṃ sva-udyāna-vīthīm iva yaḥ praviṣṭaḥ //

tad asya kāryasya puraskṛtasya yatasva sīmāntavilokanāya
vigāhamāno 'mbaram ardhamārgaṃ nivartate jātu kim uṣṇarāśmiḥ // PNc_9.50

tad asya kāryasya puraskṛtasya yatasva sīmānta-vilokanāya vigāhamāno 'mbaram ardha-mārgaṃ nivartate jātu kim uṣṇarāśmiḥ //

ito 'sti gavyūtiśatārdhamātraṃ gatvā purī ratnavatīti nāmnā
vinirmitā śilpikalāmayena mayena yā nākajigīṣayena // PNc_9.51

ito 'sti gavyūti-śata-ardha-mātraṃ gatvā purī ratnavati īti nāmnā vinirmitā śilpi-kalā-mayena mayena yā nāka-jigīṣayena //

NOTE: allusion to aṇahilapura, capital of the solaṅkis?

tasyāsurendrasya narādhipendra jagaddruhaḥ sā kila rājadhānī
samedhitasyābjabhuvā vareṇa raṇeṣv avadhyo marutāṃ bhaveti // PNc_9.52

tasya asura-indrasya narādhipa-indra jagad-druhaḥ sā kila rājadhānī sa-medhitasya abja-bhuvā vareṇa raṇeṣv avadhyo marutāṃ bhava iti //

so mauliratnāni mahoragāṇām utkhyāya cotkhāya ca kautukena
karoti nirvāsitanāyakeṣu nijāṅganāhāralatāntareṣu // PNc_9.53

so mauli-ratnāni mahā-uragāṇām utkhyāya ca utkhāya ca kautukena karoti nirvāsita-nāyakeṣu nija-aṅganā-āhāra-latā-antareṣu //

so bāṣpaparyākulalocanāni niḥśvāsabhinnādharapallavāni
karoti vaktrāṇy amarāṅganānām utsannalīlāsmitacandrikāni // PNc_9.54

so bāṣpa-paryākula-locanāni niḥśvāsa-bhinna-adhara-pallavāni karoti vaktrāṇy amara-aṅganānām utsanna-līlā-smita-candrikāni //

kṛtāṅgadaḥ kambalakāliyābhyāṃ yajñopavītīkṛtaśaṅkhacūḍaḥ
sas takṣakāpāditakaṇṭhabhūṣo bibharti līlām aśivaḥ śivasya // PNc_9.55

kṛta-aṅgadaḥ kambala-kāliyābhyāṃ yajñopavītīkṛta-śaṅkha-cūḍaḥ sas takṣaka-āpādita-kaṇṭha-bhūṣo bibharti līlām aśivaḥ śivasya //

āstāṃ kim anyaiḥ phaṇibhiḥ saś cintyas tasyāpi śeṣasya ca vāsukeś ca
rāhur yathā viśvabhayaikahetus tārādhipasyāhimadīdhiteś ca // PNc_9.56

āstāṃ kim anyaiḥ phaṇibhiḥ saś cintyas tasya api śeṣasya ca vāsukeś ca rāhur yathā viśva-bhaya-eka-hetus tārādhipasya ahimadīdhiteś ca //

khagendrabhaṅgena tathā tathā ca na sarpayajñe janamejayasya
nidhānam ātaṅkaparamparāṇāṃ jāto yathā samprati nāgalokaḥ // PNc_9.57

khagendra-bhaṅgena tathā tathā ca na sarpa-yajñe janamejayasya nidhānam ātaṅka-paramparāṇāṃ jāto yathā samprati nāga-lokaḥ //

hares tvam aṃśo 'tra kṛtāvatāras tasyāsurendrasya nibarhaṇāya
avaimi lokatrayakaṇṭakasya laṅkādhipasyeva sa maithilīśaḥ // PNc_9.58

hares tvam aṃśo 'tra kṛta-avatāras tasya asura-indrasya nibarhaṇāya avaimi loka-traya-kaṇṭakasya laṅkā-adhipasya iva sa maithilī-īśaḥ //

śrīkaṇṭhavaikuṇṭhapurandarādyair upekṣitaṃ yat tridaśair aśaktyā
kṛtasya tasyāsya bharaṃ visoḍhuṃ sambhāvyase me nṛpate tvam eva // PNc_9.59

śrīkaṇṭha-vaikuṇṭha-purandara-ādyair upekṣitaṃ yat tridaśair aśaktyā kṛtasya tasya asya bharaṃ visoḍhuṃ sambhāvyase me nṛpate tvam eva //

kim anyad uttiṣṭha gṛhāṇa yātrāṃ vajrāṅkuśaṃ pratyamitapratāpa
tac cāvataṃsīkuru hemapadmam ānīya, bhūśakra, śaśiprabhāyāḥ // PNc_9.60

kim anyad uttiṣṭha gṛhāṇa yātrāṃ vajrāṅkuśaṃ pratyamita-pratāpa tac ca avataṃsīkuru hema-padmam ānīya, bhūśakra, śaśiprabhāyāḥ //

sā te samāptādbhutasāhasasya vatsāṅkam abhyetu phaṇīndrakanyā [vatsāṅka pun?]
sītā yathā daśaratheḥ salīlam āropitatryambakakārmukasya // PNc_9.61

sā te samāpta-adbhuta-sāhasasya vatsa aṅkam abhyetu phaṇi-indra-kanyā [vatsāṅka pun?] sītā yathā daśaratheḥ salīlam āropita-tryambaka-kārmukasya //

9.61a: read asamāpta# ?

agādhapātālatalodgatāni vinidrakundacchadasundarāni
lokadvaye samprati te yaśāṃsi ākalpapallavīphalavac carantu // PNc_9.62

agādha-pātāla-tala-udgatāni vinidra-kunda-cchada-sundarāni loka-dvaye samprati te yaśāṃsi ākalpa-pallavī-phalavac carantu //

prasādam āptena cirād vilīne tasmin surārātighanoparodhe
mukhendunā pannagasundarīṇāṃ punaḥ samāgacchatu patralekhā // PNc_9.63

prasādam āptena cirād vilīne tasmin surārāti-ghana-uparodhe mukhendunā pannaga-sundarīṇāṃ punaḥ samāgacchatu patra-lekhā //

āsīt purastāt tripurāvabhaṅge yan maṇḍalaṃ bālamṛgāṅkamauleḥ
mahāsurair bhāvini sāmparāye tavāstu tat saṃyugajāmadagnya // PNc_9.64

āsīt purastāt tripurā-avabhaṅge yan maṇḍalaṃ bāla-mṛgāṅka-mauleḥ mahā-asurair bhāvini sāmparāye tava astu tat saṃyuga-jāmadagnya //

panthāḥ śivo 'yaṃ purato 'tra gantā vaṅkurmunir locanagocaraṃ te
upācares taṃ ca tathāvidhānāṃ bhaktiṃ hi gāṃ kāmaduhām uśanti // PNc_9.65

panthāḥ śivo 'yaṃ purato 'tra gantā vaṅkur-munir locana-gocaraṃ te upācares taṃ ca tathāvidhānāṃ bhaktiṃ hi gāṃ kāmaduhām uśanti //

ity udīrya maṇikāntikandalīḥ kalpitaṃ tridaśacāpam asya sā
ā mumoca nijakaṇkaṇaṃ bhuje jyākiṇāṅkakaṭhiṇīkṛtatvaci // PNc_9.66

ity udīrya maṇi-kānti-kandalīḥ kalpitaṃ tridaśa-cāpam asya sā ā mumoca nija-kaṇkaṇaṃ bhuje jyā-kiṇa-aṅka-kaṭhiṇīkṛta-tvaci //

narmadoktisvīkāraḥ (PNc_p231459)

narmadā-ukti-svīkāraḥ

avadad atha saḥ sāhasonmukhas tām iha hi vayaṃ vacasi sthitās taveti
taḍid iva na cirād udīritāśīḥ sarid api sāsya puras tirobabhūva // PNc_9.67

avadad atha saḥ sāhasa-unmukhas tām iha hi vayaṃ vacasi sthitās tava iti taḍid iva na cirād udīritā aśīḥ sarid api sa āsya puras tirobabhūva //

iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye narmadā-saṃvādo nāma navamaḥ sargaḥ

(PNc_9)

daśamaḥ sargaḥ

nāyakasya ramāṅgadaṃ prati praśnaḥ (PNc_p232041)

nāyakasya ramāṅgadaṃ prati praśnaḥ

atha mekalācalasutātirohitau atimātravismayarasārdramānasaḥ
daśanacchavicchuritapāṭalādharaḥ sa ramāṅgadaṃ nṛpatir ity avocat // PNc_10.1

atha mekala-acala-sutā-tirohitau atimātra-vismaya-rasa-ārdra-mānasaḥ daśana-cchavi-cchurita-pāṭala-adharaḥ sa ramāṅgadaṃ nṛpatir ity avocat //

adhirohati svayam acintitāpy aho śubhasampadaṅkam aparāṅmukhe vidhau
savapur vilocanapathaṃ yadāvayor amṛtāṃśusūtir iyam āpadāpagā // PNc_10.2

adhirohati svayam acintita āpy aho śubha-sampad-aṅkam aparāṅmukhe vidhau sa-vapur vilocana-pathaṃ yadā āvayor amṛta-aṃśu-sūtir iyam āpada āpagā //

idam indrajālam iti me samutthitām matim etad arpitam udārayā tayā
vikasanmarīciracitendrakārmukaṃ karavarti ratnavalayaṃ vilumpati // PNc_10.3

idam indrajālam iti me samutthitām matim etad arpitam udārayā tayā vikasan-marīci-racita-indra-kārmukaṃ karavarti ratna-valayaṃ vilumpati //

ayi mekalādritanayāpuraḥkṛte kriyate kim atra vada kṛtyavastuni
tava yat sadā nayarahasyavedino na dhiyaś caranty anayapāṃsule pathi // PNc_10.4

ayi mekala-adri-tanayā-puraḥ-kṛte kriyate kim atra vada kṛtya-vastuni tava yat sadā naya-rahasya-vedino na dhiyaś caranty anaya-pāṃsule pathi //

ramāṅgadavākyam (PNc_p233320)

ramāṅgada-vākyam

iti pārthivena kathite dadhan manāk pulakena cumbitakapolam ānanam
idam āttanītipatham ādade vacaḥ smitapuṣpitādharadalo ramāṅgadaḥ // PNc_10.5

iti pārthivena kathite dadhan manāk pulakena cumbita-kapolam ānanam idam ātta-nīti-patham ādade vacaḥ smita-puṣpita-adhara-dalo ramāṅgadaḥ //

iha kiṃ pratisphurati me tavāgrato nayaśāstranīranidhipāradṛśvanaḥ
avalīḍhaviśvatamasaḥ puro raver na hi jātu dipakaśikhā prakāśate // PNc_10.6

iha kiṃ pratisphurati me tava agrato naya-śāstra-nīra-nidhi-pāra-dṛśvanaḥ avalīḍha-viśva-tamasaḥ puro raver na hi jātu dipaka-śikhā prakāśate //

viṣaye 'tra maunam ucitaṃ hi mādṛśām avaśas tathāpi kathayāmi kiṃ cana
kṣitipālamaulimaṇiveṇikātithes tava kena śāsanam idaṃ vilaṅghyate // PNc_10.7

viṣaye 'tra maunam ucitaṃ hi mādṛśām avaśas tatha āpi kathayāmi kiṃ cana kṣitipāla-mauli-maṇi-veṇikā-atithes tava kena śāsanam idaṃ vilaṅghyate //

prathamaṃ hi maṇḍalam akhaṇḍaśāktibhir vijigīṣubhiḥ svam abhitaḥ prasādhyate
paramaṇḍale tad anu nītipāragair avanīpurandara, karaḥ prasāryate // PNc_10.8

prathamaṃ hi maṇḍalam akhaṇḍa-śāktibhir vijigīṣubhiḥ svam abhitaḥ prasādhyate para-maṇḍale tad anu nīti-pāragair avanī-purandara, karaḥ prasāryate //

tad apāsyam evam avitarkitotthite paripanthinām iha vidheyavastuni
yadi nābhaviṣyad abhimānaśālinas tava rājyam uddhṛtasamastakaṇṭakam // PNc_10.9

tad apāsyam evam avitarkita-utthite paripanthinām iha vidheya-vastuni yadi na abhaviṣyad abhimāna-śālinas tava rājyam uddhṛta-samasta-kaṇṭakam //

śrutaśaktisaṅkalitamantraniścayair upalabdhaṣaḍguṇavivekavartmabhiḥ
tadupāyatattvam adhigamya dhūḥ kṣites tava mantribhir nṛpa durudvahohyate // PNc_10.10

śruta-śakti-saṅkalita-mantra-niścayair upalabdha-ṣaḍguṇa-viveka-vartmabhiḥ tad-upāya-tattvam adhigamya dhūḥ kṣites tava mantribhir nṛpa durudvahā uhyate //

atisāndrakāñcanamarīcipiṅgalaṃ digupāhitapracurapatraśobhinaḥ
tava kośam utsṛjati na kṣaṇaṃ ramā paramāravaṃśasarasīsaroruha // PNc_10.11

atisāndra-kāñcana-marīci-piṅgalaṃ dig-upāhita-pracura-patra-śobhinaḥ tava kośam utsṛjati na kṣaṇaṃ ramā paramāra-vaṃśa-sarasī-saroruha //

priyakīrtayo jayapavitritāśayās tarasā tṛṇīkṛtajagattrayā yudhi
jagatīviśeṣaka tavānujīvino nivasanty avantiviṣaye sahasraśaḥ // PNc_10.12

priya-kīrtayo jaya-pavitrita-āśayās tarasā tṛṇīkṛta-jagat-trayā yudhi jagatī-viśeṣaka tava anujīvino nivasanty avanti-viṣaye sahasraśaḥ //

pṛthivībhṛtaḥ prathitavikrameṇa ye gamitās tvayā vaśam upāyasampadā
nayavartmagāḥ kṣitipate tavānyathā na bhavanti bhāvisamarābhiśaṅkayā // PNc_10.13

pṛthivī-bhṛtaḥ prathita-vikrameṇa ye gamitās tvayā vaśam upāya-sampadā naya-vartma-gāḥ kṣitipate tava anyathā na bhavanti bhāvi-samara-abhiśaṅkayā //

apakartum atra samaye tavāttabhīr manasāpi hūṇanṛpatir na vāñchati
ibhakumbhabhittidalanodyame harer na kapiḥ kadā cana saṭāṃ vikaṛṣati // PNc_10.14

apakartum atra samaye tavā atta-bhīr manasa āpi hūṇa-nṛpatir na vāñchati ibha-kumbha-bhitti-dalana-udyame harer na kapiḥ kadā cana saṭāṃ vikaṛṣati //

asikāntijālajaṭilāgrabāhunā raṇasīmni nātha nihateṣu bhartṛṣu
bhavatātra vāgaḍavadhūjanaḥ kṛto ratisandhivigrahakathāparāṅmukhaḥ // PNc_10.15

asi-kānti-jāla-jaṭila-agra-bāhunā raṇa-sīmni nātha nihateṣu bhartṛṣu bhavata ātra vāgaḍa-vadhū-janaḥ kṛto rati-sandhivigraha-kathā-parāṅmukhaḥ //

adhunāpi deva muralāṅganājanais vijayapraśastir iva likhyate tava
galadañjanāśrupṛṣatāvalicchalāl lasadindupāṇḍuṣu kapolabhittiṣu // PNc_10.16

adhuna āpi deva muralā-aṅganā-janais vijaya-praśastir iva likhyate tava galad-añjana-aśru-pṛṣata-āvalicchalāl lasad-indu-pāṇḍuṣu kapola-bhittiṣu //

rabhasād apāsya maṇikaṅkaṇāvalīḥ kanakāravindakatakeṣu te 'sinā
na kim arpitāni nṛpa lāṭayoṣitā sphaṭikākṣasūtravalayāni pāṇiṣu // PNc_10.17

rabhasād apāsya maṇi-kaṅkaṇa-āvalīḥ kanaka-aravinda-katakeṣu te 'sinā na kim arpitāni nṛpa lāṭa-yoṣitā sphaṭika-akṣasūtra-valayāni pāṇiṣu //

nayanāmbubhiḥ snapitadhūsarādharāḥ pratibaddharūkṣamalinaikaveṇayaḥ
nihitā na kiṃ mahati śokasāgare jagatīndra kosalapateḥ purandhrayaḥ // PNc_10.18

nayana-ambubhiḥ snapita-dhūsara-adharāḥ pratibaddha-rūkṣa-malina-eka-veṇayaḥ nihitā na kiṃ mahati śoka-sāgare jagatī-indra kosala-pateḥ purandhrayaḥ //

uditena vairitimiradruhābhitas tava nātha vikramamayūkhamālinā
gamitāḥ prabhāvalayaśūnyatāṃ jhaṭity aparāntapārthivavadhūmukhendavaḥ // PNc_10.19

uditena vairi-timira-druha ābhitas tava nātha vikrama-mayūkha-mālinā gamitāḥ prabhā-valaya-śūnyatāṃ jhaṭity aparānta-pārthiva-vadhū-mukhendavaḥ //

ativelam uttaradigantavartinā samaraśramābhyuditagharmabindunā
śaradindunirmalam apāyi bhūbhṛtām asipatrapātrapatitaṃ tvayā yaśaḥ // PNc_10.20

ativelam uttara-dig-anta-vartinā samara-śrama-abhyudita-gharma-bindunā śarad-indu-nirmalam apāyi bhūbhṛtām asi-patra-pātra-patitaṃ tvayā yaśaḥ //

nijarandhragopanapaṭīyasābhitaḥ pararandhradṛṣṭipaṭucāracakṣuṣā
nayabhinnasāhasabhuvā bhuvastale bhavatā samaṃ kathaya ko viruddhyate // PNc_10.21

nija-randhra-gopana-paṭīyasa ābhitaḥ para-randhra-dṛṣṭi-paṭu-cāra-cakṣuṣā naya-bhinna-sāhasa-bhuvā bhuvas-tale bhavatā samaṃ kathaya ko viruddhyate //

naradeva daivam adhikṛtya yā vipat nipataty avantiviṣaye kathaṃ cana
śikhimuktamantrahaviṣā vihanyate tava sā vasiṣṭhamahasā purodhasā // PNc_10.22

nara-deva daivam adhikṛtya yā vipat nipataty avanti-viṣaye kathaṃ cana śikhi-mukta-mantra-haviṣā vihanyate tava sā vasiṣṭha-mahasā purodhasā //

nṛpa vāsarāṇi nirupaplavāḥ prajāḥ sukham ātmakarmaṇi ratā nayanti yat
vijayaṃ jayaikasuhṛdo 'sya sarvadā nanu kārmukasya tava tadvijṛmbhitam // PNc_10.23

nṛpa vāsarāṇi nirupaplavāḥ prajāḥ sukham ātma-karmaṇi ratā nayanti yat vijayaṃ jaya-eka-suhṛdo 'sya sarvadā nanu kārmukasya tava tad-vijṛmbhitam //

iti kiṃ cid eva na tava svamaṇḍale nṛpa cintyam asty uditaśaktisampadaḥ
adhunā tu nītinihitena cetasā phaṇilokakṛtyam idam eva cintyatām // PNc_10.24

iti kiṃ cid eva na tava sva-maṇḍale nṛpa cintyam asty udita-śakti-sampadaḥ adhunā tu nīti-nihitena cetasā phaṇi-loka-kṛtyam idam eva cintyatām //

prabhuśāktir udyamaparatvam arpitatrijagaccamatkṛtir ahaṅkṛtiś ca sā
asurasya tasya kathitā narendra te nagarī ca mekalanagendrakanyayā // PNc_10.25

prabhu-śāktir udyama-paratvam arpitatrijagac-camatkṛtir ahaṅkṛtiś ca sā asurasya tasya kathitā narendra te nagarī ca mekala-nagendra-kanyayā //

abhigamya eva sas tavādhunā ripur marutām udāranijakāryasiddhaye
śrutilagnagandhagajabṛṃhitaḥ kṣaṇaṃ nṛpa kesarī kathaya kiṃ vilambate // PNc_10.26

abhigamya eva sas tava adhunā ripur marutām udāra-nija-kārya-siddhaye śruti-lagna-gandha-gaja-bṛṃhitaḥ kṣaṇaṃ nṛpa kesarī kathaya kiṃ vilambate //

navasāhasāṅka, na tavāsurād ahaṃ kalayāmi samprati kim apy atādṛśam
vidhutiḥ kadā cana vibho na bhūbhṛtaḥ kalaviṅkapakṣapavanena śāṅkyate // PNc_10.27

navasāhasāṅka, na tava asurād ahaṃ kalayāmi samprati kim apy atādṛśam vidhutiḥ kadā cana vibho na bhūbhṛtaḥ kalaviṅka-pakṣa-pavanena śāṅkyate //

bhavatā yadoccalita eṣa dakṣiṇaś caraṇas tadaiva suravairiyoṣitām
vigalanti deva nayanodabindavaḥ śaradindupāṇḍuni kapolamaṇḍale // PNc_10.28

bhavatā yada ūccalita eṣa dakṣiṇaś caraṇas tada aiva sura-vairi-yoṣitām vigalanti deva nayana-udabindavaḥ śarad-indu-pāṇḍuni kapola-maṇḍale //

vijayaikasadmani guṇaḥ śarāsane tava yāvad atra na nṛpādhirohati
tuhinacchaṭādhavalacāmarasmitā vilasanti tāvad asurālaye śriyaḥ // PNc_10.29

vijaya-eka-sadmani guṇaḥ śarāsane tava yāvad atra na nṛpa-adhirohati tuhina-cchaṭā-dhavala-cāmara-smitā vilasanti tāvad asura-ālaye śriyaḥ //

kanakāravindam aravindalocana praṇayena naiva saḥ samarpayiṣyati
suranirjayārjitamadāvṛte 'ntaraṃ labhate na sāma kila tādṛśaṃ hṛdi // PNc_10.30

kanaka-aravindam aravinda-locana praṇayena na eva saḥ samarpayiṣyati sura-nirjaya-arjita-mada-āvṛte 'ntaraṃ labhate na sāma kila tādṛśaṃ hṛdi //

bhavataḥ kuto 'pi nṛpa yāvad āgamaṃ na sa vetti tāvad abhiyoktum arhasi
sahasānyathā rahasi mantribodhitaḥ paritaḥ svadurghaṭane yatiṣyate // PNc_10.31

bhavataḥ kuto 'pi nṛpa yāvad āgamaṃ na sa vetti tāvad abhiyoktum arhasi sahasa ānyathā rahasi mantri-bodhitaḥ paritaḥ sva-durghaṭane yatiṣyate //

kṛtanūtanārgalakapāṭasaṃpuṭāṃ subhaṭair udāyudhakarair adhiṣṭhitām
paritaḥ sukhātaparikhāṃ punaḥ purīṃ racitaikadurgam apathāṃ vidhāsyati // PNc_10.32

kṛta-nūtana-argala-kapāṭa-saṃpuṭāṃ subhaṭair udāyudha-karair adhiṣṭhitām paritaḥ sukhāta-parikhāṃ punaḥ purīṃ racita-eka-durgam apathāṃ vidhāsyati //

valite 'pi kiṃ cana dhanuḥparigrahe bhuvanatrayaprathitasāhase tvayi
api jāyate dhṛtiviparyayo harer asureṣu kaiva gaṇanā tapasviṣu // PNc_10.33

valite 'pi kiṃ cana dhanuḥ-parigrahe bhuvana-traya-prathita-sāhase tvayi api jāyate dhṛti-viparyayo harer asureṣu ka aiva gaṇanā tapasviṣu //

niyataṃ, narendra, vidatphaṇāmaṇisphuradaṃśusūtritanavātapaṃ nabhaḥ
suravairivīryadṛḍhamatsaraṃ puraḥ phaṇisainyam ājibhuvi te bhaviṣyati // PNc_10.34

niyataṃ, narendra, vidat-phaṇā-maṇisphurad-aṃśu-sūtrita-nava-ātapaṃ nabhaḥ sura-vairi-vīrya-dṛḍha-matsaraṃ puraḥ phaṇi-sainyam āji-bhuvi te bhaviṣyati //

adhunaiva te 'tra nijatāṃ vrajanti vā subhaṭāḥ svayaṃ vidhivaśena ke cana
kapayaḥ purā raghupater yathā vane hanumatpataṅgatanayāṅgadādayaḥ // PNc_10.35

adhuna aiva te 'tra nijatāṃ vrajanti vā subhaṭāḥ svayaṃ vidhi-vaśena ke cana kapayaḥ purā raghupater yathā vane hanumat-pataṅga-tanaya-aṅgada-ādayaḥ //

yad udīritaś ca purukutsakāntayā saritāsi vaṅkumunidarśanaṃ prati
pratibhāti kiṃ cana mamaiva tatra te kim u nirmukheṅgitavidas tadiṅgitam // PNc_10.36

yad udīritaś ca puru-kutsa-kāntayā sarita āsi vaṅku-muni-darśanaṃ prati pratibhāti kiṃ cana mama eva tatra te kim u nirmukha-iṅgita-vidas tad-iṅgitam //

athavaika eva vibhur asy arer vadhe nanu dhāma tat sphurati śārṅgiṇas tvayi
uditakrudhas tripuradāhaḍambare śaratām avāpa kila yat pinākinaḥ // PNc_10.37

athava aika eva vibhur asy arer vadhe nanu dhāma tat sphurati śārṅgiṇas tvayi udita-krudhas tripura-dāha-ḍambare śaratām avāpa kila yat pinākinaḥ //

avalokayāmi śakunaṃ yathā tathā tad avaimi pakṣmaladṛśaḥ sabhāntare
na cirād upoḍḥapulakena pāṇinā kanakāravindam avataṃsayiṣyasi // PNc_10.38

avalokayāmi śakunaṃ yathā tathā tad avaimi pakṣmala-dṛśaḥ sabhā-antare na cirād upoḍḥa-pulakena pāṇinā kanaka-aravindam avataṃsayiṣyasi //

tvam ihaiva nātha maṇidhāmni tiṣṭha vā na hi nāma tādṛśam idaṃ prayojanam
asuraṃ nihatya sahasaiva tatkṣaṇād aham ānayāmi tapanīyapaṅkajam // PNc_10.39

tvam iha eva nātha maṇi-dhāmni tiṣṭha vā na hi nāma tādṛśam idaṃ prayojanam asuraṃ nihatya sahasa aiva tat-kṣaṇād aham ānayāmi tapanīya-paṅkajam //

vijayī yad asmi smareṣu jitvarāḥ prabhavanti tatra tava pādapāṃsavaḥ
aruṇo yad andhatamasaṃ niṣedhati sphuritaṃ narādhipa tad arkatejasām // PNc_10.40

vijayī yad asmi smareṣu jitvarāḥ prabhavanti tatra tava pāda-pāṃsavaḥ aruṇo yad andhatamasaṃ niṣedhati sphuritaṃ narādhipa tad arka-tejasām //

nāyakavākyam (PNc_p244451)

nāyaka-vākyam

masṛṇoktipallavitanītivikramakramam ity udīrya virate ramāṅgade
saḥ sarasvatīmukhararatnanūpuradhvanipeśalaṃ nṛpatir ādade vacaḥ // PNc_10.41

masṛṇa-ukti-pallavita-nīti-vikramakramam ity udīrya virate ramāṅgade saḥ sarasvatī-mukhara-ratna-nūpuradhvani-peśalaṃ nṛpatir ādade vacaḥ //

tvadṛte mukhāt sukhanirastasaṃśayaprasareyaṃ bhāratī ullasati kasya bhāratī
śaśalakṣmaṇaḥ paramakharvaśarvarītimirachiducchalati kāntikandali // PNc_10.42

tvad-ṛte mukhāt sukha-nirasta-saṃśayaprasara īyaṃ bhāratī ullasati kasya bhāratī śaśalakṣmaṇaḥ parama-kharva-śarvarītimira-chid-ucchalati kānti-kandali //

tava vedmi pauruṣam ahaṃ tvayā vinā na vapuḥsthitiṃ kva cana kartum utsahe
dhanuṣīva dīrghaguṇasaṅgate yatas tvayi me dṛḍhapraṇayavāsitaṃ manaḥ // PNc_10.43

tava vedmi pauruṣam ahaṃ tvayā vinā na vapuḥ-sthitiṃ kva cana kartum utsahe dhanuṣi iva dīrgha-guṇa-saṅgate yatas tvayi me dṛḍha-praṇaya-vāsitaṃ manaḥ //

gamane tad ehi sahitau yatāvahe jhaṭiti triviṣṭaparipoḥ purīṃ prati
apade yad udyamakathāvirodhinī na hi siddhaye bhavati dīrghasūtratā // PNc_10.44

gamane tad ehi sahitau yatāvahe jhaṭiti triviṣṭapa-ripoḥ purīṃ prati apade yad udyama-kathā-virodhinī na hi siddhaye bhavati dīrgha-sūtratā //

śukavākyam (PNc_p245736)

śuka-vākyam

iti pārśvavartinam udīrya maunavān abhavat sa mālavakuraṅgalāñchanaḥ
tvarayāvatīrya saś ca ratnapañjarāt purataḥ śuko 'sya puna ity abhāṣata // PNc_10.45

iti pārśvavartinam udīrya maunavān abhavat sa mālava-kuraṅga-lāñchanaḥ tvaraya āvatīrya saś ca ratna-pañjarāt purataḥ śuko 'sya puna ity abhāṣata //

śṛṇu śaṅkhacūḍaśucivaṃśabhūr ahaṃ nṛpa, ratnacūḍa iti nāgarakaḥ
udapādi kaṇvamuniśiṣyaśāpataḥ śukatā mameyam animīlitasmṛtiḥ // PNc_10.46

śṛṇu śaṅkhacūḍa-śuci-vaṃśa-bhūr ahaṃ nṛpa, ratnacūḍa iti nāgarakaḥ udapādi kaṇva-muni-śiṣya-śāpataḥ śukatā mama-iyam animīlita-smṛtiḥ //

praṇayoktibhir munir atha prasedivān iti me saḥ śāpatimirāvadhiṃ vyadhāt
vaśināṃ ruṣo matiṣu nāsate ciraṃ jalavipuṣaś ca, nṛpa, sasyasūciṣu // PNc_10.47

praṇaya-uktibhir munir atha prasedivān iti me saḥ śāpa-timira-avadhiṃ vyadhāt vaśināṃ ruṣo matiṣu na-āsate ciraṃ jala-vipuṣaś ca, nṛpa, sasya-sūciṣu //

tvam aphalgu neṣyasi śaśiprabhāntikaṃ navasāhasāṅkanṛpater yadā vacaḥ
niyataṃ bhaviṣyati tadā kumāra te śukarūparūpaparivartanotsavaḥ // PNc_10.48

tvam aphalgu neṣyasi śaśiprabhā-antikaṃ navasāhasāṅka-nṛpater yadā vacaḥ niyataṃ bhaviṣyati tadā kumāra te śuka-rūpa-rūpa-parivartana-utsavaḥ //

tad anaṅgaṣaṣṭhaśaraṃ saṃdiśa svayaṃ śanakaiḥ kim apy uragabālikāṃ prati
hṛdi yan nidhāya sahasaiva yāmy ahaṃ phaṇinām anamramaṇitoraṇāṃ purīm // PNc_10.49

tad anaṅga-ṣaṣṭha-śaraṃ saṃdiśa svayaṃ śanakaiḥ kim apy uraga-bālikāṃ prati hṛdi yan nidhāya sahasa aiva yāmy ahaṃ phaṇinām anamra-maṇi-toraṇāṃ purīm //

VAR 10.49a: {#śaraṃ\lem \em; #śara \ed}

ayi maunam etad avanīndra, mucyatāṃ drutam ucyatāṃ ca kim iyaṃ mayi trapā
pṛthag asmi deva na hi te paricchadāt ucitaṃ na tan mayi rahasyagopanam // PNc_10.50

ayi maunam etad avanīndra, mucyatāṃ drutam ucyatāṃ ca kim iyaṃ mayi trapā pṛthag asmi deva na hi te paricchadāt ucitaṃ na tan mayi rahasya-gopanam //

nāyakavākyam (PNc_p247686)

nāyaka-vākyam

iti valgu jalpati śuke 'tha vismayād api vismayaṃ param avāpa pārthivaḥ
avadac ca pañjaram ivāsya kalpayan daśanāṃśubhiḥ sphaṭikasūcikomalaiḥ // PNc_10.51

iti valgu jalpati śuke 'tha vismayād api vismayaṃ param avāpa pārthivaḥ avadac ca pañjaram iva asya kalpayan daśana-aṃśubhiḥ sphaṭika-sūci-komalaiḥ //

vipadaṃ vilokya tava duḥsahām imām ayi ratnacūḍa mama dūyate manaḥ
patitaṃ kukūladahane na kasya vā mṛdumālatīmukulamālyamādhaye // PNc_10.52

vipadaṃ vilokya tava duḥsahām imām ayi ratnacūḍa mama dūyate manaḥ patitaṃ kukūla-dahane na kasya vā mṛdu-mālatī-mukula-mālya-mādhaye //

nāyikāṃ prati saṃdeśaḥ (PNc_p248341)

nāyikāṃ prati saṃdeśaḥ

ghaṭitaṃ vidher idam ajaryam āvayor na ramāṅgadān mama sakhe 'tiricyase
idam ārya tat tvayi vimuktayantraṇo nanu saṃdiśāmi hariṇīdṛśāṃ prati // PNc_10.53

ghaṭitaṃ vidher idam ajaryam āvayor na ramāṅgadān mama sakhe 'tiricyase idam ārya tat tvayi vimukta-yantraṇo nanu saṃdiśāmi hariṇī-dṛśāṃ prati //

virate 'pi meghatimire natāṅgi me na gatāsi locanapathaṃ yadā tadā
phaṇilokabhūmim atidurgamām imām aviśaṃ tava anupadam eva sudnari // PNc_10.54

virate 'pi megha-timire nata-aṅgi me na gata āsi locana-pathaṃ yadā tadā phaṇi-loka-bhūmim atidurgamām imām aviśaṃ tava anupadam eva sudnari //

nagarīṃ tvadāttahṛdayo 'pi bhoginām aham āgato na mṛgadīrghalocane
śrutayendusūtisaritānyato hṛtaḥ sahasaiva hemaśatapatravārtayā // PNc_10.55

nagarīṃ tvad-ātta-hṛdayo 'pi bhoginām aham āgato na mṛga-dīrgha-locane śrutaya īndu-sūti-sarita ānyato hṛtaḥ sahasa aiva hema-śata-patra-vārtayā //

atipāṭalādharam avāñcitaṃ hriyā smitakāntimat stimitaratnakuṇḍalam
tadapāṅgasaṅkalitalocanotpalaṃ phaṇilokakaumudi mukhaṃ smarāmi te // PNc_10.56

atipāṭala-adharam avāñcitaṃ hriyā smita-kāntimat stimita-ratna-kuṇḍalam tad-apāṅga-saṅkalita-locana-utpalaṃ phaṇi-loka-kaumudi mukhaṃ smarāmi te //

dvitaye dvayena sahasojjhitas tadā śaśisūtisindhupulinodare śaraḥ
jagadekavibhramabhvā bhuvastale sutanu tvayā mayi ca puṣpadhanvanā // PNc_10.57

dvitaye dvayena sahasā-ujjhitas tadā śaśi-sūti-sindhu-pulina-udare śaraḥ jagad-eka-vibhrama-bhvā bhuvas-tale sutanu tvayā mayi ca puṣpadhanvanā //

dhṛtam ūrmihastanivahena revayā nanu phenakānti karabhoru me patat
viṣaye dṛśor upadaśaṃ manaḥśilālikhitaikahaṃsamithunaṃ tavāṃśukam // PNc_10.58

dhṛtam ūrmi-hasta-nivahena revayā nanu phena-kānti karabha-ūru me patat viṣaye dṛśor upadaśaṃ manaḥśilālikhita-eka-haṃsa-mithunaṃ tava aṃśukam //

maṇikāntiluptatimire rasātale bhavatīm ihānusaratā tanūdari
avalokitāny atha mayā padāni te sahasā suvarṇasikatāṅkite pathi // PNc_10.59

maṇi-kānti-lupta-timire rasātale bhavatīm iha anusaratā tanu-udari avalokitāny atha mayā padāni te sahasā suvarṇa-sikata-aṅkite pathi //

sarale jaṭhity uditakārśyadorlatāgailtāni ratnavalayāni te mayā
katham apy udaśrupṛṣataṃ pade pade cakitena candramukhi vīkṣitāni ca // PNc_10.60

sarale jaṭhity udita-kārśya-dor-latāgailtāni ratna-valayāni te mayā katham apy udaśrupṛṣataṃ pade pade cakitena candra-mukhi vīkṣitāni ca //

manasā kim ālikhati kiṃ samācaraty adhunā kim induvadanā ca vakti sā
iti me 'padiśya bhavatīṃ pravṛttayā hṛdayaṃ saśalyam iva hanta cintayā // PNc_10.61

manasā kim ālikhati kiṃ samācaraty adhunā kim indu-vadanā ca vakti sā iti me 'padiśya bhavatīṃ pravṛttayā hṛdayaṃ saśalyam iva hanta cintayā //

paritāpavatyaviralocchalatprabhātuhinacchaṭābhir asitābjalocane
śaradindudīdhitikalāpasundaras tava hāra eṣa hṛdi siñcatīva mām // PNc_10.62

paritāpavaty-avirala-ucchalat-prabhātuhina-cchaṭābhir asita-abja-locane śarad-indu-dīdhiti-kalāpa-sundaras tava hāra eṣa hṛdi siñcati iva mām //

kathaya priye nihitasāndracandanadravaśītalojjvalakarā kucadvaye
mama hārayaṣṭir api sā sakhīva kiṃ madanābhitāpam apaṭūkaroti te // PNc_10.63

kathaya priye nihita-sāndra-candanadrava-śītala-ujjvala-karā kuca-dvaye mama hāra-yaṣṭir api sā sakhi īva kiṃ madana-abhitāpam apaṭūkaroti te //

kṣaṇam apy aho patasi me śucismite na samutsukasya tava vismṛteḥ pathi
jhaṭiti praviśya hṛdaye mamātra kiṃ likhitāsi padmamukhi puṣpaketunā // PNc_10.64

kṣaṇam apy aho patasi me śuci-smite na samutsukasya tava vismṛteḥ pathi jhaṭiti praviśya hṛdaye mama atra kiṃ likhita āsi padma-mukhi puṣpaketunā //

samudvahantī sravadañjanāśrughorotkaraśyāmitakaṅkaṇena
karāravindena mukhendubimbam āpāṇḍurakṣāmakapolabhitti // PNc_10.65

samudvahantī sravad-añjana-aśrughora-utkara-śyāmita-kaṅkaṇena kara-aravindena mukha-indu-bimbam āpāṇḍura-kṣāma-kapola-bhitti //

nave nave paṅkajinīpalāśamṛṇālahārādisanāthapārśve
pravālalīlāstaraṇe niṣaṇṇā siṃhāsane manmathapārthivasya // PNc_10.66

nave nave paṅkajinī-palāśamṛṇāla-hāra-ādi-sanātha-pārśve pravāla-līlā-āstaraṇe niṣaṇṇā siṃhāsane manmatha-pārthivasya //

bālapravālāṅkurapāṭalasya lāvaṇyaratnākarakaustubhasya
udūṣmaṇā niḥśvasitena kāntiṃ kadarthayantī daśanacchadasya // PNc_10.67

bāla-pravāla-aṅkura-pāṭalasya lāvaṇya-ratna-ākara-kaustubhasya udūṣmaṇā niḥśvasitena kāntiṃ kadarthayantī daśana-cchadasya //

analpasaṅkalpavikalpajālaviloḍanair na svam api smarantī
sasādhvasenāvirataṃ mayā tvam utprekṣyase pannagarājaputri // PNc_10.68

analpa-saṅkalpa-vikalpa-jālaviloḍanair na svam api smarantī sa-sādhvasena avirataṃ mayā tvam utprekṣyase pannaga-rāja-putri //

SYNTAX: kalāpakas

brūmaḥ kiyan naya kathaṃ cana kālam alpam atrābjapatranayane nayane nimīlya
hemāmbujaṃ taruṇi tat tarasāpahṛtya devadviṣo 'yam aham āgata ity avehi // PNc_10.69

brūmaḥ kiyan naya kathaṃ cana kālam alpam atra abja-patra-nayane nayane nimīlya hema-ambujaṃ taruṇi tat tarasa āpahṛtya deva-dviṣo 'yam aham āgata ity avehi //

bhadraitad vraja ratnacūḍanibiḍapremārdram asmadvacas tasyās tatra kuraṅgaśāvakadṛśaḥ karṇāvataṃsīkuru
śāpānte bata vismariṣyasi bhrātas tad ekaṃ kim apy ādāya svayam eva tatprativacaḥ pārśvaṃ mamābhyeṣyasi // PNc_10.70

bhadra aitad vraja ratnacūḍa-nibiḍa-prema-ārdram asmad-vacas tasyās tatra kuraṅga-śāvaka-dṛśaḥ karṇa-avataṃsīkuru śāpa-ante bata vismariṣyasi bhrātas tad ekaṃ kim apy ādāya svayam eva tat-prativacaḥ pārśvaṃ mama abhyeṣyasi //

iti nṛpateḥ svānte kṛtvā manomṛgavāgurāṃ giram udakamannistriṃśābhe nabhasy aśanaiḥ śukaḥ
ciravinihitāṃ dṛṣṭiṃ tasmān nivartya tathotsuko jhaṭiti gamane devo 'py asīt saḥ sāhasalāñchanaḥ // PNc_10.71

iti nṛpateḥ svānte kṛtvā manomṛga-vāgurāṃ giram udakaman-nistriṃśa-ābhe nabhasy aśanaiḥ śukaḥ cira-vinihitāṃ dṛṣṭiṃ tasmān nivartya tatha ūtsuko jhaṭiti gamane devo 'py asīt saḥ sāhasa-lāñchanaḥ //

iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye ratnacūḍa-saṃpreṣaṇo nāma daśamaḥ sargaḥ

(PNc_10)

ekādaśaḥ sargaḥ

śatrujayārthaṃ prasthānam (PNc_p254542)

śatru-jaya-arthaṃ prasthānam

atha bibhrat sarāgeṇa hṛdayena kṛśodarīm
saḥ pratasthe mahīnāthaḥ kareṇa ca dhanurlatām // PNc_11.1

atha bibhrat sa-rāgeṇa hṛdayena kṛśa-udarīm saḥ pratasthe mahī-nāthaḥ kareṇa ca dhanur-latām //

indranīlapratolītaḥ sa nirgacchan patiḥ śriyaḥ
tatkāntiśyāmatāṃ gatvā kṣaṇaṃ kṛṣṇa ivābabhau // PNc_11.2

indranīla-pratolītaḥ sa nirgacchan patiḥ śriyaḥ tat-kānti-śyāmatāṃ gatvā kṣaṇaṃ kṛṣṇa ivā ababhau //

āsannapadmasarasā kusumānamraśākhinā
so narmadopadiṣṭena gantuṃ pravavṛte pathā // PNc_11.3

āsanna-padma-sarasā kusuma-ānamra-śākhinā so narmadā-upadiṣṭena gantuṃ pravavṛte pathā //

yāntam ekāntaśiśirāḥ samīrās taṃ siṣevire
elālavaṅgakaṅkolajātīphalasugandhayaḥ // PNc_11.4

yāntam ekānta-śiśirāḥ samīrās taṃ siṣevire elā-lavaṅga-kaṅkolajātī-phala-sugandhayaḥ //

cakras tasyānilasparśakvaṇatkāñcanapallavāḥ
mauktikastabakasmerā vismayaṃ ratnavīrudhaḥ // PNc_11.5

cakras tasya anila-sparśakvaṇat-kāñcana-pallavāḥ mauktika-stabaka-smerā vismayaṃ ratna-vīrudhaḥ //

amandamārutākṣepamuktamuktāphalacchalāt
caladvaṃśalatā mūrdhni tasya lājān ivākiran // PNc_11.6

amanda-māruta-ākṣepamukta-muktāphala-cchalāt calad-vaṃśa-latā mūrdhni tasya lājān ivā akiran //

agalan kusumavyājāt tasminn abhyarṇagāmini
pātālakalpavṛkṣāṇām ānandāśrulavā iva // PNc_11.7

agalan kusuma-vyājāt tasminn abhyarṇa-gāmini pātāla-kalpavṛkṣāṇām ānanda-aśrulavā iva //

aravindamukhakroḍakrīḍanmukharaṣaṭpadā
anāmayam ivāpṛcchat tam abhyāgatam abjinī // PNc_11.8

aravinda-mukha-kroḍakrīḍan-mukhara-ṣaṭpadā anāmayam iva apṛcchat tam abhyāgatam abjinī //

śaśiprabhākṣivistārasaṃvādinyaḥ pade pade
taṃ kim apy ārdratāṃ ninyur araṇyahariṇīdṛśaḥ // PNc_11.9

śaśiprabhā-akṣi-vistārasaṃvādinyaḥ pade pade taṃ kim apy ārdratāṃ ninyur araṇya-hariṇī-dṛśaḥ //

upayuktāmṛtaspardhinārikelaphalodakān
āsvāditalavāṅgailāpūganāgalatādalān // PNc_11.10

upayukta-amṛta-spardhinārikela-phala-udakān āsvādita-lavāṅga-elā-pūga-nāgalatā-dalān //

śayyīkṛtātanusvarṇakadalībālapallavān
viṣṭarīkṛtavistīrṇacandrakāntaśilātalān // PNc_11.11

śayyīkṛta-atanu-svarṇakadalī-bāla-pallavān viṣṭarīkṛta-vistīrṇacandrakānta-śilā-talān //

tatkālocitakartavyavyāvṛttaikaramāṅgadān
āvṛttivihitapreyaḥphaṇirājasutākathān // PNc_11.12

tat-kāla-ucita-kartavyavyāvṛtta-eka-ramāṅgadān āvṛtti-vihita-preyaḥphaṇi-rāja-sutā-kathān //

hṛdayanyastakarpūramṛṇālanalinīdalān
puṃḥkokilakulollāpajanitasmarasañjvarā // PNc_11.13

hṛdaya-nyasta-karpūramṛṇāla-nalinī-dalān puṃḥ-kokila-kula-ullāpajanita-smara-sañjvarā //

jāmbūnadalatāgulmavihitāśrayasauhṛdān
gacchan sas tatra kati cin nivāsān vyadhitādhvani // PNc_11.14

jāmbūnada-latā-gulmavihita-āśraya-sauhṛdān gacchan sas tatra kati cin nivāsān vyadhita adhvani //

SYNTAX: kulakam

vaṅkumunyāśramaprāptiḥ (PNc_p258188)

vaṅkumuny-āśrama-prāptiḥ

saṃprāpa pṛthivīpālaḥ kālena kiyatāpy atha
saḥ kūlopāntavicaranyaṅku vaṅkutapovanam // PNc_11.15

saṃprāpa pṛthivīpālaḥ kālena kiyata āpy atha saḥ kūla-upānta-vicaranyaṅku vaṅku-tapovanam //

āśramavarṇanam (PNc_p258496)

āśrama-varṇanam

hṛtaṃ kutūhalenālaṃ tadālokanajanmanā
patiṃ madhyamalokasya taṃ jagāda ramāṅgadaḥ // PNc_11.16

hṛtaṃ kutūhalena alaṃ tad-ālokana-janmanā patiṃ madhyama-lokasya taṃ jagāda ramāṅgadaḥ //

sīmā satītiśabdasya sakuśāṅkālpapallavā
maithilīva śriyaṃ dhatte kām apy āśramabhūr iyam // PNc_11.17

sīmā sa-tīti-śabdasya sa-kuśa-aṅka-alpa-pallavā maithili īva śriyaṃ dhatte kām apy āśrama-bhūr iyam //

ito vānti havir dhūmalatālasyapradā ime
marutaḥ pāvanāḥ pakvapuroḍāśasugandhayaḥ // PNc_11.18

ito vānti havir dhūmalatā-ālasya-pradā ime marutaḥ pāvanāḥ pakvapuroḍāśa-sugandhayaḥ //

ito hiraṇmayī bhūmis taravo hemavalkalāḥ
unnidrahemapadmāni payāṃsīva pade pade // PNc_11.19

ito hiraṇmayī bhūmis taravo hema-valkalāḥ unnidra-hema-padmāni payāṃsi iva pade pade //

kākapakṣāṅkamūrdhānaḥ paśyaite guruśikṣayā
baṭavaḥ khaṇḍayanty atra samidhaś ca padāni ca // PNc_11.20

kāka-pakṣa-aṅka-mūrdhānaḥ paśya ete guru-śikṣayā baṭavaḥ khaṇḍayanty atra samidhaś ca padāni ca //

anayā sāma gāyantyā svarasaṃśayavān ayam
itaḥ karoti kalahaṃ śukaḥ sārikayā samam // PNc_11.21

anayā sāma gāyantyā svara-saṃśayavān ayam itaḥ karoti kalahaṃ śukaḥ sārikayā samam //

idam atrādbhutaṃ paśya madaklinnaṃ gajasya yat
gaṇḍalekhāṃ nakhāgreṇa śanaiḥ kaṇḍūyate hariḥ // PNc_11.22

idam atra adbhutaṃ paśya mada-klinnaṃ gajasya yat gaṇḍa-lekhāṃ nakha-agreṇa śanaiḥ kaṇḍūyate hariḥ //

prabhāmaṇḍalaparyastatamasaḥ śataśaḥ pathi
tavāpatanti pātālaravayo 'mī maharṣayaḥ // PNc_11.23

prabhā-maṇḍala-paryastatamasaḥ śataśaḥ pathi tavā apatanti pātālaravayo 'mī maharṣayaḥ //

eṣāṃ dvitayam etābhiḥ kapilābhir alaṅkṛtam
uṭajaprāṅgaṇaṃ gobhir jaṭābhir abhitaḥ śiraḥ // PNc_11.24

eṣāṃ dvitayam etābhiḥ kapilābhir alaṅkṛtam uṭaja-prāṅgaṇaṃ gobhir jaṭābhir abhitaḥ śiraḥ //

ito gātraparāvṛttibhagnāsthi puruṣetarān
muneḥ śayyākuśān atti bālaḥ kastūrikāmṛgaḥ // PNc_11.25

ito gātra-parāvṛttibhagna-asthi puruṣa-itarān muneḥ śayyā-kuśān atti bālaḥ kastūrikā-mṛgaḥ //

ito 'py ayam ṛṣiḥ paśya japāpāṭalayānayā
gavānugamyate sāyaṃ saṃdhyeva divākaraḥ // PNc_11.26

ito 'py ayam ṛṣiḥ paśya japā-pāṭalaya ānayā gava ānugamyate sāyaṃ saṃdhya īva divākaraḥ //

sahasaivātithiḥ prāptaḥ ko 'py ayaṃ bhavatām iti
eṣa praty uṭajaṃ vakti sasaṃbhramam ayaṃ śukaḥ // PNc_11.27

sahasa aiva atithiḥ prāptaḥ ko 'py ayaṃ bhavatām iti eṣa praty uṭajaṃ vakti sa-saṃbhramam ayaṃ śukaḥ //

ataḥ saṃprati vīkṣante kautukottānitekṣaṇāḥ
tvām indum iva paryāptamaṇḍalaṃ munikanyakāḥ // PNc_11.28

ataḥ saṃprati vīkṣante kautuka-uttānita-īkṣaṇāḥ tvām indum iva paryāptamaṇḍalaṃ muni-kanyakāḥ //

bhūdattasmarasāmrājyaṃ mukhaśrītarjitendu ca
āsām indīvarākṣīṇām alaṅkāro navaṃ vayaḥ // PNc_11.29

bhū-datta-smara-sāmrājyaṃ mukha-śrī-tarjita-indu ca āsām indīvara-akṣīṇām alaṅkāro navaṃ vayaḥ //

muktāstraḥ strīṣu kandarpo devātrānuśayād iva
śaṅke saṃtyajya kodaṇḍam āttadaṇḍas tapasyati // PNc_11.30

mukta-astraḥ strīṣu kandarpo deva atra anuśayād iva śaṅke saṃtyajya kodaṇḍam ātta-daṇḍas tapasyati //

vaṅkumunidarśanam (PNc_p262386)

vaṅkumuni-darśanam

tasminn ityuktavaty eva tathā savidhavartmani
tataḥ pṛthvīśaśāṅkena vaṅkumunir adṛśyata // PNc_11.31

tasminn ity-uktavaty eva tathā savidha-vartmani tataḥ pṛthvī-śaśāṅkena vaṅku-munir adṛśyata //

aṃsāvalambinīr bibhrat sandhyābhrakapiśā jaṭāḥ
prasṛtā iva nirgatya paramajyotiṣaḥ śikhāḥ // PNc_11.32

aṃsa-avalambinīr bibhrat sandhyā-abhra-kapiśā jaṭāḥ prasṛtā iva nirgatya parama-jyotiṣaḥ śikhāḥ //

dadhadyajñopavītena sīmantitam uraḥsthalam
jāhnavīnirjhareṇeva nabhaḥ prāleyapāṇḍunā // PNc_11.33

dadhad-yajñopavītena sīmantitam uraḥ-sthalam jāhnavī-nirjhareṇa iva nabhaḥ prāleya-pāṇḍunā //

śuddhaikaguṇasaṃpṛktām akṣamālāṃ dadhat kare
mūrtāṃ tīvratapaḥsiddhim ātmanaḥ phalitām iva // PNc_11.34

śuddha-eka-guṇa-saṃpṛktām akṣa-mālāṃ dadhat kare mūrtāṃ tīvra-tapaḥ-siddhim ātmanaḥ phalitām iva //

yogakṣemopapattyartham upaviṣṭaḥ kuśāsane
napteva maithilībhartur atithir nāma pārthivaḥ // PNc_11.35

yoga-kṣema-upapatty-artham upaviṣṭaḥ kuśa-āsane napta īva maithilī-bhartur atithir nāma pārthivaḥ //

priyasomaḥ sadāyuktaḥ priyayā cānasūyayā
pātram atrir ivogrāṇāṃ tapasāṃ tejasām iva // PNc_11.36

priya-somaḥ sadā-yuktaḥ priyayā ca anasūyayā pātram atrir iva ugrāṇāṃ tapasāṃ tejasām iva //

so dṛṣṭipatham āyāti yayātipratime nṛpe
tutoṣa kasya vā na syād ākṛtis tasya sā mude // PNc_11.37

so dṛṣṭi-patham āyāti yayāti-pratime nṛpe tutoṣa kasya vā na syād ākṛtis tasya sā mude //

tataḥ kṛtapraṇāmasya tasya praṇatabhūbhṛtaḥ
vidadhe sa viśāmpatyur ātithyam attithipriyaḥ // PNc_11.38

tataḥ kṛta-praṇāmasya tasya praṇata-bhūbhṛtaḥ vidadhe sa viśāmpatyur ātithyam attithi-priyaḥ //

athādūre sukhāsīnaḥ sukhāsīne mahībhṛti
iti sūnṛtayā vācā sa vaktum upacakrame // PNc_11.39

atha adūre sukha-āsīnaḥ sukha-āsīne mahībhṛti iti sūnṛtayā vācā sa vaktum upacakrame //

adya naḥ puṇyabījena mukto yat satyam aṅkuraḥ
lalāma lokatritaye yena tvam avalokitaḥ // PNc_11.40

adya naḥ puṇya-bījena mukto yat satyam aṅkuraḥ lalāma loka-tritaye yena tvam avalokitaḥ //

tava śaṃsati saubhāgyam abhijāteyam ākṛtiḥ
indoḥ sudhānidhānatvaṃ jyotsnayā yat pratīyate // PNc_11.41

tava śaṃsati saubhāgyam abhijāta īyam ākṛtiḥ indoḥ sudhā-nidhānatvaṃ jyotsnayā yat pratīyate //

yathā pradeśam āyātair vyaktiṃ vajrāṅkuśādibhiḥ
cakravartīty anukto 'pi cihnais tvam anumīyase // PNc_11.42

yathā pradeśam āyātair vyaktiṃ vajrāṅkuśa-ādibhiḥ cakravarti īty anukto 'pi cihnais tvam anumīyase //

tvadarśanotsavenaiva kṛtārthaṃ cakṣur adya naḥ
vimuñcati śaraccandre cirarūḍham api spṛhām // PNc_11.43

tva-darśana-utsavena-eva kṛta-arthaṃ cakṣur adya naḥ vimuñcati śarac-candre cira-rūḍham api spṛhām //

hetudvitayam evātra paramānandasampadaḥ
parabrahmopalabdhir vā saṅgataṃ vā bhavādṛśām // PNc_11.44

hetu-dvitayam eva atra parama-ānanda-sampadaḥ para-brahma-upalabdhir vā saṅgataṃ vā bhavādṛśām //

akṛtvā bhavataḥ praśnaṃ na sthātum aham utsahe
dhīratāṃ mama bhindanti yat kautukarasormayaḥ // PNc_11.45

akṛtvā bhavataḥ praśnaṃ na sthātum aham utsahe dhīratāṃ mama bhindanti yat kautuka-rasa-ūrmayaḥ //

tvayā mahībhṛtām atra vaṃśaḥ keṣām alaṅkṛtaḥ?
śrotrapīyūṣagaṇḍūṣaḥ kāni nāmākṣarāṇi te ? // PNc_11.46

tvayā mahībhṛtām atra vaṃśaḥ keṣām alaṅkṛtaḥ? śrotra-pīyūṣa-gaṇḍūṣaḥ kāni nāma akṣarāṇi te ? //

anena guṇinā sārdhaṃ dhanuṣānucareṇa ca
kena kāryātibhāreṇa tvam etām āgato bhuvam ? // PNc_11.47

anena guṇinā sārdhaṃ dhanuṣa ānucareṇa ca kena kārya-atibhāreṇa tvam etām āgato bhuvam ? //

ramāṅgadavākyam (PNc_p266814)

ramāṅgada-vākyam

ity uktvā virate tasmin rājñā sasmitam īkṣitaḥ
sthitvā kṣaṇam uvācedam iṅgitajño ramāṅgadaḥ // PNc_11.48

ity uktvā virate tasmin rājñā sa-smitam īkṣitaḥ sthitvā kṣaṇam uvāca idam iṅgita-jño ramāṅgadaḥ //

arbudācalavarṇanam (PNc_p267121)

arbudācala-varṇanam

brahmāṇḍamaṇḍapastambhaḥ śrīmān asty abudo giriḥ
upoḍhahaṃsikā yasya saritaḥ sālabhañjikā // PNc_11.49

brahmāṇḍa-maṇḍapa-stambhaḥ śrīmān asty abudo giriḥ upoḍha-haṃsikā yasya saritaḥ sālabhañjikā //

yaḥ sūryāṃśuśalākasya viśvasyopari tiṣṭhataḥ
vyomanīlātapatrasya daṇḍatvam adhirohat // PNc_11.50

yaḥ sūrya-aṃśu-śalākasya viśvasya upari tiṣṭhataḥ vyoma-nīla-ātapatrasya daṇḍatvam adhirohat //

ādātum avataṃsāya svarṇadīhemapuṣkaram
yaḥ sendranīlakaṭako bhuvo bhuja ivoddhṛtaḥ // PNc_11.51

ādātum avataṃsāya svarṇadī-hema-puṣkaram yaḥ sa-indranīla-kaṭako bhuvo bhuja iva uddhṛtaḥ //

śikharāsannanakṣatro lakṣyate yaḥ pratikṣapam
saśīkara ivodasto hastaḥ pātāladantinā // PNc_11.52

śikhara-āsanna-nakṣatro lakṣyate yaḥ pratikṣapam sa-śīkara iva udasto hastaḥ pātāla-dantinā //

yasya śṛṅgendranīlāṃśuśyāmam ādityamaṇḍalam
kṣaṇaṃ puṭakinīpatrachatrākṛti vilokyate // PNc_11.53

yasya śṛṅga-indranīla-aṃśuśyāmam āditya-maṇḍalam kṣaṇaṃ puṭakinī-patrachatra-ākṛti vilokyate //

nīlakaṇṭhapriyā kāmaṃ kṛtapañcānanasthitiḥ
yasyāgrabhūmir gaurīva guhāpītapayodharā // PNc_11.54

nīlakaṇṭha-priyā kāmaṃ kṛta-pañcānana-sthitiḥ yasya agra-bhūmir gauri īva guhā-pīta-payodharā //

adhaḥsaṃnaddhamedheṣu sthitā yasyāgrasānuṣu
prāvṛḍvilāsālāsyānām anabhijñāḥ kalāpinaḥ // PNc_11.55

adhaḥ-saṃnaddha-medheṣu sthitā yasya agra-sānuṣu prāvṛḍ-vilāsa-ālāsyānām anabhijñāḥ kalāpinaḥ //

induḥ kaṭakamāṇikyaṃ yasya tuṅgasya bhūbhṛtaḥ
bhuvo yasya ca kāntāyā mekhalāmaṇir aṃśumān // PNc_11.56

induḥ kaṭaka-māṇikyaṃ yasya tuṅgasya bhūbhṛtaḥ bhuvo yasya ca kāntāyā mekhalā-maṇir aṃśumān //

kva cit kva cit patantyā yaḥ kṛṣṇasāraḥ śaśitviṣā
kaṇḍūyata ivāsannaṃ śṛṅgeṇa hi mṛgīṃ niśi // PNc_11.57

kva cit kva cit patantyā yaḥ kṛṣṇasāraḥ śaśi-tviṣā kaṇḍūyata ivā asannaṃ śṛṅgeṇa hi mṛgīṃ niśi //

pāṇḍuḥ śaraddhanair ūrdhvam adhastālīvanāsitaḥ
yaḥ kailāsa ivāśliṣṭaḥ paulastyabhujasampradā // PNc_11.58

pāṇḍuḥ śaraddhanair ūrdhvam adhastālīvanāsitaḥ yaḥ kailāsa ivā aśliṣṭaḥ paulastya-bhuja-sampradā //

harayaḥ śerate yasya mattebhavadhaniḥsahāḥ
guhāsu nakhanirmuktamuktādanturabhūmiṣu // PNc_11.59

harayaḥ śerate yasya matta-ibha-vadha-niḥsahāḥ guhāsu nakha-nirmuktamuktā-dantura-bhūmiṣu //

alakacyutamandāramakarandasugandhibhiḥ
amartyamithunakrīḍā nikuñjair yasya sūcyate // PNc_11.60

alaka-cyuta-mandāramakaranda-sugandhibhiḥ amartya-mithuna-krīḍā nikuñjair yasya sūcyate //

udañcadindracāpāni nānāratnāṃśupallavaiḥ
sānūni yasya sevante dvaye citraśīnaḥ // PNc_11.61

udañcad-indracāpāni nānā-ratna-aṃśu-pallavaiḥ sānūni yasya sevante dvaye citra-śīnaḥ //

patyā saha vanānteṣu viharantyādrikanyayā
nīyante śoṇatāṃ yasya śilāḥ sālaktakaiḥ padaiḥ // PNc_11.62

patyā saha vana-anteṣu viharantya ādri-kanyayā nīyante śoṇatāṃ yasya śilāḥ sālaktakaiḥ padaiḥ //

pratibhānti puras te 'pi yasya valmīkavāmanāḥ
śailāḥ suvelakailāsamahendramalayādayaḥ // PNc_11.63

pratibhānti puras te 'pi yasya valmīka-vāmanāḥ śailāḥ suvela-kailāsamahendra-malaya-ādayaḥ //

vasiṣṭhāśramavarṇanam (PNc_p271020)

vasiṣṭha-āśrama-varṇanam

atisvādhīnanīvāraphalamūlasamitkuśam
munis tapovanaṃ cakre tatrekṣvākupurohitaḥ // PNc_11.64

ati-svādhīna-nīvāraphala-mūla-samit-kuśam munis tapo-vanaṃ cakre tatra-ikṣvāku-purohitaḥ //

hṛtā tasyaikadā dhenuḥ kāmasargādhisūnunā
kārtavīryārjuneneva jamadagner anīyata // PNc_11.65

hṛtā tasya-ekadā dhenuḥ kāma-sarga-adhisūnunā kārtavīryārjunena-iva jamadagner anīyata //

VAR 11.65a: {hṛtā\lem \ed; hṛtvā \buh}; 11.65d: {-sarga+\buh#\lem -sūrga+\ed; }

sthūlāśrudhārāsaṃtānasnapitastanavalkalā
amarṣapāvakasyābhūd bhartuḥ samid arundhatī // PNc_11.66

sthūla-aśru-dhārā-saṃtānasnapita-stana-valkalā amarṣa-pāvakasya abhūd bhartuḥ samid arundhatī //

athātharvavidām ādyaḥ samantrām āhutiṃ dadau
vikasadvikaṭajvālājaṭile jātavedasi // PNc_11.67

atha atharvavidām ādyaḥ sa-mantrām āhutiṃ dadau vikasad-vikaṭa-jvālājaṭile jātavedasi //

VAR 11.67c: {-vikaṭa-\lem \ed; -vikala+\buh}

tataḥ kṣaṇat sakodaṇḍaḥ kirīṭī kāñcanāṅgadaḥ
ujjagāmāgnitaḥ ko 'pi sahemakavacaḥ pumān // PNc_11.68

tataḥ kṣaṇat sa-kodaṇḍaḥ kirīṭī kāñcana-aṅgadaḥ ujjagāma agnitaḥ ko 'pi sa-hema-kavacaḥ pumān //

dūraṃ saṃtamaseneva viśvāmitreṇa sā hṛtā
tenāninye muner dhenur dinaśrīr iva bhānunā // PNc_11.69

dūraṃ saṃtamasena iva viśvāmitreṇa sā hṛtā tena-āninye muner dhenur dina-śrīr iva bhānunā //

tatas tāpasakanyābhir ānandāśrulavāṅkitaḥ
kapolaḥ pāṇiparyaṅkāt sāśrulekhād apāsyata // PNc_11.70

tatas tāpasa-kanyābhir ānanda-aśru-lava-aṅkitaḥ kapolaḥ pāṇi-paryaṅkāt sa-aśru-lekhād apāsyata //

VAR 11.70d: {sā1śru-lekhāt-\lem \ed; sādhu-pūjyāt \buh}

paramāravaṃśavarṇanam (PNc_p273077)

paramāra-vaṃśa-varṇanam

paramāra iti prapāt sa muner nāma cārthavat
mīlitānyanṛpacchatram ātapatraṃ ca bhūtale // PNc_11.71

paramāra iti prapāt sa muner nāma ca-arthavat mīlita-anya-nṛpa-cchatram ātapatraṃ ca bhū-tale //

VAR 11.71d: {ātapatraṃ\lem \ed; adhipatyaṃ \buh}

pravartitātivistīrṇasaptatantuparamparaḥ
purāṇakūrmaśeṣaṃ yaś cakārāmbhonidheḥ payaḥ // PNc_11.72

pravartita-ativistīrṇasapta-tantu-paramparaḥ purāṇa-kūrma-śeṣaṃ yaś cakāra ambhonidheḥ payaḥ //

sthāpitair maṇipīṭheṣu muktāprālambamālibhiḥ
bhūr iyaṃ yajvanā yena hemayūpair apūryata // PNc_11.73

sthāpitair maṇi-pīṭheṣu muktā-prālamba-mālibhiḥ bhūr iyaṃ yajvanā yena hema-yūpair apūryata //

praśāntacintāsantāne cireṇa namucidviṣi
amocyatāstadaityena yenerṣyākalahaṃ śacī // PNc_11.74

praśānta-cintā-santāne cireṇa namuci-dviṣi amocyatāsta-daityena yenā irṣyā-kalahaṃ śacī //

vaṃśaḥ pravaṛte tasmād ādirājān manor iva
nītaḥ suvṛttair gurutāṃ nṛpair muktāphalair iva // PNc_11.75

vaṃśaḥ pravaṛte tasmād ādi-rājān manor iva nītaḥ suvṛttair gurutāṃ nṛpair muktāphalair iva //

tasmin pṛthupratāpo 'pi nirvāpitamahītalaḥ
upendra iti sañjajñe rājā sūryendusaṃnibhaḥ // PNc_11.76

tasmin pṛthu-pratāpo 'pi nirvāpita-mahī-talaḥ upendra iti sañjajñe rājā sūrya-indu-saṃnibhaḥ //

sadāgatipravṛttena sītocchvasitahetunā
hanumateva yaśasā yasyālaṅghyata sāgaraḥ // PNc_11.77

sadāgati-pravṛttena sītā-ucchvasita-hetunā hanumata īva yaśasā yasya alaṅghyata sāgaraḥ //

śaṅkitendreṇa dadhatā pūtām avabhṛtais tanum
akāri yajvanā yena hemayūpāṅkitā mahī // PNc_11.78

śaṅkita-indreṇa dadhatā pūtām avabhṛtais tanum akāri yajvanā yena hema-yūpa-aṅkitā mahī //

atyacchadaśanodgacchataṃśulekhātaraṅgibhiḥ
dīrghair yasyārinārīṇāṃ niḥśvāsaiś cāmārayitam // PNc_11.79

atyaccha-daśana-udgacchataṃśu-lekhā-taraṅgibhiḥ dīrghair yasya ari-nārīṇāṃ niḥśvāsaiś cāmārayitam //

tasmin gate narendreṣu tadanyeṣu gateṣu ca
tatra vākpatirājākhyaḥ pārthivendur ajāyata // PNc_11.80

tasmin gate narendreṣu tad-anyeṣu gateṣu ca tatra vākpatirāja-ākhyaḥ pārthiva-indur ajāyata //

dīrgheṇa cakṣuṣā lakṣmīṃ bheje kuvalayasya yaḥ
nārīṇāṃ diśatānandaṃ doṣṇā sattārakeṇa ca // PNc_11.81

dīrgheṇa cakṣuṣā lakṣmīṃ bheje kuvalayasya yaḥ nārīṇāṃ diśatā ānandaṃ doṣṇā sattārakeṇa ca //

śithilīkṛtajīvāśā yasmin koponnatabhruvi
ninyuḥ śirāṃsi stabdhāni na dhanūṃṣi natiṃ nṛpāḥ // PNc_11.82

śithilīkṛta-jīva-āśā yasmin kopa-unnata-bhruvi ninyuḥ śirāṃsi stabdhāni na dhanūṃṣi natiṃ nṛpāḥ //

vairisiṃha iti prāpaj janma tasmāj janādhipaḥ
kīrtibhir yasya kundenduviśadābhiḥ saṭāyitam // PNc_11.83

vairisiṃha iti prāpaj janma tasmāj jana-adhipaḥ kīrtibhir yasya kunda-induviśadābhiḥ saṭāyitam //

paulomīramaṇasyeva yasya cāpe vilokite
cakitaiḥ sarasīva kṣmā rājahaṃsair amucyata // PNc_11.84

paulomī-ramaṇasya iva yasya cāpe vilokite cakitaiḥ sarasi iva kṣmā rājahaṃsair amucyata //

śrīsīyaka iti kṣetraṃ yaśasām udabhūt tataḥ
dilīpapratimaḥ pṛthvīśuktimuktāphalaṃ nṛpaḥ // PNc_11.85

śrī-sīyaka iti kṣetraṃ yaśasām udabhūt tataḥ dilīpa-pratimaḥ pṛthvīśukti-muktāphalaṃ nṛpaḥ //

lakṣmīr adhokṣajasyeva śaśimauler ivāmbikā
vaḍajety abhavad devī kalatraṃ yasya bhūr iva // PNc_11.86

lakṣmīr adhokṣajasya iva śaśimauler iva ambikā vaḍaja īty abhavad devī kalatraṃ yasya bhūr iva //

akhaṇḍamaṇḍalenāpya prajāpuṇyair mahodayam
kalisaṃtamasaṃ yena vyanīyata nṛpendunā // PNc_11.87

akhaṇḍa-maṇḍalenā apya prajā-puṇyair mahodayam kali-saṃtamasaṃ yena vyanīyata nṛpa-indunā //

vaśīkṛtākṣamālo yaḥ kṣmām atyāyatāṃ dadhan
rājyāśramam alaṃcakre rājārṣiḥ kuśacīvaraḥ // PNc_11.88

vaśīkṛta-akṣamālo yaḥ kṣmām atyāyatāṃ dadhan rājya-āśramam alaṃcakre rājārṣiḥ kuśa-cīvaraḥ //

smitajyotsnādaridreṇa bāṣpasrāvimukhendunā
śaśaṃsur vijayaṃ yasya rudrapāṭīpatistriyaḥ // PNc_11.89

smita-jyotsnā-daridreṇa bāṣpa-srāvi-mukha-indunā śaśaṃsur vijayaṃ yasya rudra-pāṭī-pati-striyaḥ //

akaṅkaṇam akeyūram anūpuram amekhalam
hūṇāvarodhavaidhavyadīkṣādānaṃ vyadhatta yaḥ // PNc_11.90

akaṅkaṇam akeyūram anūpuram amekhalam hūṇa-avarodha-vaidhavyadīkṣā-dānaṃ vyadhatta yaḥ //

nāyakavarṇanam (PNc_p278320)

nāyaka-varṇanam

ayaṃ netrotsavas tasmāj jajñe devaḥ pitṛpriyaḥ
jagattamo'paho netrād atrer iva niśākaraḥ // PNc_11.91

ayaṃ netra-utsavas tasmāj jajñe devaḥ pitṛ-priyaḥ jagat-tamo-'paho netrād atrer iva niśākaraḥ //

śrīmadvākapatirājo 'bhūtagrajo 'syāgraṇīḥ satām
sagarāpatyadattābdhiparikhāyāḥ patir bhuvaḥ // PNc_11.92

śrīmad-vākapatirājo 'bhūtagrajo 'sya agraṇīḥ satām sagara-āpatya-datta-abdhiparikhāyāḥ patir bhuvaḥ //

atīte vikramāditye gate 'staṃ sātavāhane
kavimitre viśaśrāma yasmin devī sarasvatī // PNc_11.93

atīte vikramāditye gate 'staṃ sātavāhane kavi-mitre viśaśrāma yasmin devī sarasvatī //

cakrire vedhasā nūnaṃ nirvyājaudāryaśālinaḥ
te cintāmaṇayo yasya nirmāṇe paramāṇavaḥ // PNc_11.94

cakrire vedhasā nūnaṃ nirvyāja-audārya-śālinaḥ te cintā-maṇayo yasya nirmāṇe paramāṇavaḥ //

yaśobhis induśucibhir yasyācchataravārijaiḥ
apūryatā iyaṃ brahmāṇḍaśuktir muktāphalair iva // PNc_11.95

yaśobhis indu-śucibhir yasya acchatara-vārijaiḥ apūryatā iyaṃ brahmāṇḍaśuktir muktāphalair iva //

śriyaṃ nīlābjakāntyā yaḥ praṇayibhyo dadau dṛśā
arātibhyaś ca sahasā jahre nistriṃśalekhayā // PNc_11.96

śriyaṃ nīla-abja-kāntyā yaḥ praṇayibhyo dadau dṛśā arātibhyaś ca sahasā jahre nistriṃśa-lekhayā //

aṃsaḥ savalkalagranthiḥ sajaṭāpallavaṃ śiraḥ
cakre yenāhitastrīṇām akṣasūtrāṅkitaḥ karaḥ // PNc_11.97

aṃsaḥ sa-valkala-granthiḥ sa-jaṭā-pallavaṃ śiraḥ cakre yena ahita-strīṇām akṣa-sūtra-aṅkitaḥ karaḥ //

puraṃ kālakramāt tena prasthitenāmbikāpateḥ
maurvīkiṇāṅkavaty asya pṛthvī doṣṇi niveśitā // PNc_11.98

puraṃ kāla-kramāt tena prasthitena ambikāpateḥ maurvī-kiṇa-aṅkavaty asya pṛthvī doṣṇi niveśitā //

praśasti parito viśvam ujjayinyāṃ puri sthitaḥ
ayaṃ yayātimandhātṛduṣyantabharatopamaḥ // PNc_11.99

praśasti parito viśvam ujjayinyāṃ puri sthitaḥ ayaṃ yayāti-mandhātṛduṣyanta-bharata-upamaḥ //

anenāstaḥ kapoleṣu pāṇḍimā ripuyoṣitām
samāhṛtyeva tadbhartṛyaśaso bāhuśalinā // PNc_11.100

anena astaḥ kapoleṣu pāṇḍimā ripu-yoṣitām samāhṛtya iva tad-bhartṛyaśaso bāhu-śalinā //

sadā samakarasyāsya lakṣmīkulagṛhasya ca
sindhurāja iti vyaktaṃ nāma dugdhodadher iva // PNc_11.101

sadā sama-karasya asya lakṣmī-kula-gṛhasya ca sindhurāja iti vyaktaṃ nāma dugdha-udadher iva //

anena vihitāny atra yat sāhasaśatāny ataḥ
navīnasāhasāṅko 'yaṃ vīragoṣṭhīṣu gīyate // PNc_11.102

anena vihitāny atra yat sāhasa-śatāny ataḥ navīna-sāhasa-aṅko 'yaṃ vīra-goṣṭhīṣu gīyate //

vindhyāntaś caratānena mṛgayāsaktacetasā
kanyā śaśiprabhā nāma nāgasūtir adṛśyata // PNc_11.103

vindhyā-antaś carata ānena mṛgayā-āsakta-cetasā kanyā śaśiprabhā nāma nāga-sūtir adṛśyata //

adṛśyair atha sā nāgair asya pārśvād anīyata
tām anveṣṭuṃ praviṣṭena kutūhalabalād iha // PNc_11.104

adṛśyair atha sā nāgair asya pārśvād anīyata tām anveṣṭuṃ praviṣṭena kutūhala-balād iha //

samaṇistambham agre 'tha dhāma hiraṇmayam
tatra mūrtā tataḥ sindhur indusūtir vilokitā // PNc_11.105

sa-maṇi-stambham agre 'tha dhāma hiraṇmayam tatra mūrtā tataḥ sindhur indu-sūtir vilokitā //

akṛtātithyam etasya bhaktinamrasya sā tataḥ
nītā pṛṣṭena caitena svavārtāyām abhijñatām // PNc_11.106

akṛta-atithyam etasya bhakti-namrasya sā tataḥ nītā pṛṣṭena ca etena sva-vārtāyām abhijñatām //

tato vajrāṅkuśodyānahemābjāhṛtisāhasam
hetuḥ śaśiprabhāvāpter vivṛtyāveditas tayā // PNc_11.107

tato vajrāṅkuśa-udyānahema-abja-āhṛti-sāhasam hetuḥ śaśiprabhā-avāpter vivṛtyā aveditas tayā //

asūcayat prasaṅgena triviṣṭaparipor atha
udagram asurendrasya vīryaṃ vajrāṅkuśasya sā // PNc_11.108

asūcayat prasaṅgena triviṣṭapa-ripor atha udagram asura-indrasya vīryaṃ vajrāṅkuśasya sā //

tatas tam pratyamarṣo 'sya jhaṭity aṅkurito hṛdi
anyatra vīravṛtter yad ayam ekāntamatsarī // PNc_11.109

tatas tam pratyamarṣo 'sya jhaṭity aṅkurito hṛdi anyatra vīra-vṛtter yad ayam ekānta-matsarī //

panthāḥ puro 'surasyāsya prāñjaleḥ śaṃsitas tayā
asūcyatāgrataś caitatamoghaṃ darśanaṃ tava // PNc_11.110

panthāḥ puro 'surasya asya prāñjaleḥ śaṃsitas tayā asūcyata agrataś ca etatamoghaṃ darśanaṃ tava //

athedaṃ ratnavalayaṃ dattvāsmai samam āśiṣā
kāntā tirohitā sā ca purukutsasya bhūpateḥ // PNc_11.111

atha idaṃ ratna-valayaṃ dattva āsmai samam āśiṣā kāntā tirohitā sā ca purukutsasya bhūpateḥ //

athaitena gṛhīteyaṃ yātrā vajrāṅkuśaṃ prati
eṣā ca sukṛtair dṛṣṭā pādapadmadvayī tava // PNc_11.112

atha etena gṛhīta īyaṃ yātrā vajrāṅkuśaṃ prati eṣā ca sukṛtair dṛṣṭā pāda-padma-dvayī tava //

vaṅkumunivākyam (PNc_p284023)

vaṅkumuni-vākyam

ity uktvā sūkticaturo virarāma ramāṅgadaḥ
ādade munir apy udyatdantāṃśuśabalaṃ vacaḥ // PNc_11.113

ity uktvā sūkti-caturo virarāma ramāṅgadaḥ ādade munir apy udyatdanta-aṃśu-śabalaṃ vacaḥ //

aho purāṇarājārṣisantānakathayaitayā
puṇyayā hṛtam ātmānam adhunā manmahe vayam // PNc_11.114

aho purāṇa-rājārṣisantāna-kathaya aitayā puṇyayā hṛtam ātmānam adhunā manmahe vayam //

avaśyambhāvinī tatra siddhiḥ sāhasikasya te
śalyaṃ triviṣṭapasyāsya hṛdayād uddhariṣyasi // PNc_11.115

avaśyam-bhāvinī tatra siddhiḥ sāhasikasya te śalyaṃ triviṣṭapasya asya hṛdayād uddhariṣyasi //

eṣa vajrāṅkuśasyājau nākṛtvāntaṃ nivartitā
bhujo bhuvanabhartus te diṅnāgakarapīvaraḥ // PNc_11.116

eṣa vajrāṅkuśasyā ajau na akṛtva āntaṃ nivartitā bhujo bhuvana-bhartus te diṅnāga-kara-pīvaraḥ //

vadhūs tavācireṇātra bhaviṣyati śaśiprabhā
yathā kuvalayāśvasya divaḥkanyā madālasā // PNc_11.117

vadhūs tava acireṇa atra bhaviṣyati śaśiprabhā yathā kuvalayāśvasya divaḥ-kanyā madālasā //

sthiro bhava mitaṃ kālaṃ sthitvāsmin nas tapovane
tvayā vinīyatām eṣa dīrghadhvajanitaḥ śramaḥ // PNc_11.118

sthiro bhava mitaṃ kālaṃ sthitva āsmin nas tapovane tvayā vinīyatām eṣa dīrgh-adhva-janitaḥ śramaḥ //

sindhurājavākyam (PNc_p285610)

sindhurāja-vākyam

ity ukte muninā sa atha rājendur idam abravīt
ājñā vilaṅghyate tāta tava kena jagadguroḥ // PNc_11.119

ity ukte muninā sa atha rāja-indur idam abravīt ājñā vilaṅghyate tāta tava kena jagad-guroḥ //

atha kramonmīlitasauhṛdāsu kathāsv anekāsu mithaḥkṛtāsu
viśramyatām ity avadan maharṣiḥ patiṃ pṛthivyāḥ prathitaprabhāvaḥ // PNc_11.120

atha krama-unmīlita-sauhṛdāsu kathāsv anekāsu mithaḥ-kṛtāsu viśramyatām ity avadan maharṣiḥ patiṃ pṛthivyāḥ prathita-prabhāvaḥ //

devas tataḥ sa munikalpitam indranīlaparyaṅkavat kanakavedisanāthamadhyam
adhyāsta ratnasadanaṃ parito vitānavyālambitamauktikalataṃ navasāhasāṅkaḥ // PNc_11.121

devas tataḥ sa muni-kalpitam indranīlaparyaṅkavat kanaka-vedi-sanātha-madhyam adhyāsta ratna-sadanaṃ parito vitānavyālambita-mauktika-lataṃ navasāhasāṅkaḥ //

iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite Vaṅku-maharṣi-darśanaṃ nāma daśamaḥ sargaḥ

(PNc_11)

dvādaśaḥ sargaḥ

atha mānavamīnalakṣmaṇo maṇiparyaṅkagatasya tasya sā
apatat phaṇirājakanyakā jagadekābharaṇam smṛteḥ pathi // PNc_12.1

atha mānava-mīnalakṣmaṇo maṇi-paryaṅka-gatasya tasya sā apatat phaṇi-rāja-kanyakā jagad-ekābharaṇam smṛteḥ pathi //

vyadhita praṇayaṃ dṛśāṃ puraḥ kamanīyeṣu sa yeṣu vastuṣu
janitotkalikāśataiḥ sas tair arater āyatanaṃ vyadhīyata // PNc_12.2

vyadhita praṇayaṃ dṛśāṃ puraḥ kamanīyeṣu sa yeṣu vastuṣu janita-utkalikā-śataiḥ sas tair arater āyatanaṃ vyadhīyata //

muhur aṅgalatāvivartanaiḥ śvasitaiḥ śūnyavilokanena ca
kṣitibhartur upāntavartinā madanākalpakam anvamīyata // PNc_12.3

muhur aṅga-latā-vivartanaiḥ śvasitaiḥ śūnya-vilokanena ca kṣiti-bhartur upānta-vartinā madanākalpakam anvamīyata //

kadalīdaladattamāruto hṛdayanyastamṛṇālakandalaḥ
atha tasya babhūva yatnavān upacāre śiśire ramāṅgadaḥ // PNc_12.4

kadalī-dala-datta-māruto hṛdaya-nyasta-mṛṇāla-kandalaḥ atha tasya babhūva yatnavān upacāre śiśire ramāṅgadaḥ //

abhavad dvayam eva bhūpateḥ smarataptasya manovinodanam
sudṛśaḥ saḥ karātithiḥ śaraḥ saś ca hāraḥ stanacandanāṅkitaḥ // PNc_12.5

abhavad dvayam eva bhūpateḥ smara-taptasya mano-vinodanam sudṛśaḥ saḥ kara-atithiḥ śaraḥ saś ca hāraḥ stana-candana-aṅkitaḥ //

madanāntarito 'pi laṅghitaḥ pathi jātena pariśrameṇa sa
stimitaḥ kṣaṇam āsta kaumudīviśadakṣaumatirohitānanaḥ // PNc_12.6

madana-antarito 'pi laṅghitaḥ pathi jātena pariśrameṇa sa stimitaḥ kṣaṇam āsta kaumudīviśada-kṣauma-tirohita-ānanaḥ //

atha pārśvacareṇa sādaraṃ mṛdusaṃvāhitapādapallavaḥ
saḥ kuraṅgadṛśeva nidrayā caturaṃ locanayor acumbyata // PNc_12.7

atha pārśva-careṇa sādaraṃ mṛdu-saṃvāhita-pāda-pallavaḥ saḥ kuraṅga-dṛśa īva nidrayā caturaṃ locanayor acumbyata //

svapuropavane samutsukaḥ sumukhīṃ svapnaprathena pārthivaḥ
avataṃsitahemapaṅkajām atha tām aṅkagatāṃ vyalokayat // PNc_12.8

sva-pura-upavane samutsukaḥ sumukhīṃ svapna-prathena pārthivaḥ avataṃsita-hema-paṅkajām atha tām aṅka-gatāṃ vyalokayat //

abhikāntam apāṅgapātinā jitanīlābjadalena cakṣuṣā
dadhatīm apavartitaṃ hriyā mukham āpāṇḍukapolamaṇḍalam // PNc_12.9

abhikāntam apāṅga-pātinā jita-nīla-abja-dalena cakṣuṣā dadhatīm apavartitaṃ hriyā mukham āpāṇḍu-kapola-maṇḍalam //

śaradindumarīcinirmalaṃ vigaladvepathunā stanāṃśukam
muhur ākṣipatīm alakṣitam ślathamuktāvalayena pāṇinā // PNc_12.10

śarad-indu-marīci-nirmalaṃ vigalad-vepathunā stana-aṃśukam muhur ākṣipatīm alakṣitam ślatha-muktā-valayena pāṇinā //

navapallavakāntinā kim apy acirāvāsitapuṣpaketunā
lalitām adhareṇa bibhratīṃ mukhacandrāṃśusaṭāṃ smitacchaṭām // PNc_12.11

nava-pallava-kāntinā kim apy acira-avāsita-puṣpa-ketunā lalitām adhareṇa bibhratīṃ mukha-candra-aṃśu-saṭāṃ smita-cchaṭām //

jagadekavilokanotsave vapuṣi svedakaṇair alaṅkṛtām
uditām iva mandarāhatāt udadher lagnasudhālavāṃ śriyam // PNc_12.12

jagad-eka-vilokana-utsave vapuṣi sveda-kaṇair alaṅkṛtām uditām iva mandara-āhatāt udadher lagna-sudhā-lavāṃ śriyam //

valitāhitaniḥsahāṅgulisvakaraśleṣaviśeṣakampini
pulakiny adhikaṃ vimuñcatīṃ cakitaṃ vāmakuce vilocane // PNc_12.13

valita-āhita-niḥsaha-aṅgulisva-kara-śleṣa-viśeṣa-kampini pulakiny adhikaṃ vimuñcatīṃ cakitaṃ vāma-kuce vilocane //

atibhāsuraratnakuṇḍalām atikāntāyatahāramaṇḍalām
jaghanaślathahemamekhalām asameṣor adhidevatām iva // PNc_12.14

atibhāsura-ratna-kuṇḍalām atikānta-āyata-hāra-maṇḍalām jaghana-ślatha-hema-mekhalām asameṣor adhidevatām iva //

SYNTAX: kulakam

nāyakoktiḥ (PNc_p290691)

nāyaka-uktiḥ

atha sasmitam āttavepathuḥ patito manmathapatriṇāṃ pathi
iti tāṃ praṇayārdragirā saḥ kilāmbhojamukhīm avocat // PNc_12.15

atha sasmitam ātta-vepathuḥ patito manmatha-patriṇāṃ pathi iti tāṃ praṇaya-ārdra-girā saḥ kila ambhoja-mukhīm avocat //

valitaṃ na vibhāti pṛṣṭhataḥ kabarīkāntam idaṃ tavānanam
ayi nīlapayodhalekhayā saḥ pariṣvaṅgam ivendumaṇḍalam // PNc_12.16

valitaṃ na vibhāti pṛṣṭhataḥ kabarī-kāntam idaṃ tavā ananam ayi nīla-payodha-lekhayā saḥ pariṣvaṅgam iva indu-maṇḍalam //

idam aṅgadavartinā karair maṇinā ruddham iveritaṃ hriyā
na samarthamitopavartituṃ vadanaṃ te lalitāṅgi kā gatiḥ // PNc_12.17

idam aṅgada-vartinā karair maṇinā ruddham ivā iritaṃ hriyā na samarthamitopavartituṃ vadanaṃ te lalita-aṅgi kā gatiḥ //

idam ardhavilokitādharaṃ madhurāpāṅgataraṅgitekṣaṇam
śriyam ātanute sitāsitaṃ sutanu tryaśruvilokitaṃ tava // PNc_12.18

idam ardha-vilokita-adharaṃ madhura-apāṅga-taraṅgita-īkṣaṇam śriyam ātanute sita-asitaṃ sutanu try-aśru-vilokitaṃ tava //

militas tava gaṇḍalekhayā sudati svedalavārdrapatrayā
kim api spṛhaṇīya eṣa me marudāsannadivāntaśītalaḥ // PNc_12.19

militas tava gaṇḍa-lekhayā sudati sveda-lava-ārdra-patrayā kim api spṛhaṇīya eṣa me marud-āsanna-diva-anta-śītalaḥ //

ayam utpalaḥpatralocane tava bimbādharapāṭalacchaviḥ
avalokaya kartum īhate padam astācalacūlake raviḥ // PNc_12.20

ayam utpalaḥ-patra-locane tava bimba-adhara-pāṭala-cchaviḥ avalokaya kartum īhate padam asta-acala-cūlake raviḥ //

duritaghnam idaṃ sudarśanaṃ dadhatā bimbam anūrusāratheḥ
smaralakṣmi vihāyasāmunā tava kṛṣṇena hṛte vilocane // PNc_12.21

durita-ghnam idaṃ sudarśanaṃ dadhatā bimbam anūru-sāratheḥ smara-lakṣmi vihāyasa āmunā tava kṛṣṇena hṛte vilocane //

aravindakareṇa lohitaṃ kamalinyā dhṛtam ātapāśukam
idam uṣṇakareṇa kṛṣyate valitenāparadigvadhūṃ prati // PNc_12.22

aravinda-kareṇa lohitaṃ kamalinyā dhṛtam ātapa-āśukam idam uṣṇakareṇa kṛṣyate valitena apara-dig-vadhūṃ prati //

karuṇārpitalocanaṃ mithaḥ kramaviśleṣagaladbisāṅkuram
idam ārdrayatīva me mano mithunaṃ mānini cakravākayoḥ // PNc_12.23

karuṇā-arpita-locanaṃ mithaḥ krama-viśleṣa-galad-bisa-aṅkuram idam ārdrayati iva me mano mithunaṃ mānini cakravākayoḥ //

avalokaya bhīru samprati tritayena tritayaṃ viyujyate
dyumaṇiḥ prabhayā, śriyāmbujaṃ priyayā sāśrur ayaṃ vihaṅgamaḥ // PNc_12.24

avalokaya bhīru samprati tritayena tritayaṃ viyujyate dyumaṇiḥ prabhayā, śriya āmbujaṃ priyayā sa-aśrur ayaṃ vihaṅgamaḥ //

idam ambarapalvalodarād atitāmradyuti kāladantinā
ravivāriruhaṃ nirasyate kanakasnigdhamayūkhakesaram // PNc_12.25

idam ambara-palvala-udarād atitāmra-dyuti kāla-dantinā ravi-vāriruhaṃ nirasyate kanaka-snigdha-mayūkha-kesaram //

paricumbati vāruṇīṃ diśaṃ purato rāgahṛte vivasvati
dig iyaṃ śatamanyulāñchitā bhavati śyāmamukhī mitodari // PNc_12.26

paricumbati vāruṇīṃ diśaṃ purato rāga-hṛte vivasvati dig iyaṃ śatamanyu-lāñchitā bhavati śyāma-mukhī mita-udari //

iha bhānty atilohitātapastabakāḥ paśya vanāntabhūmayaḥ
tapanānugamotsavāṅkitā dinalakṣmyeva padaiḥ sayāvakaiḥ // PNc_12.27

iha bhānty atilohita-ātapastabakāḥ paśya vana-anta-bhūmayaḥ tapana-anugama-utsava-aṅkitā dina-lakṣmya īva padaiḥ sayāvakaiḥ //

madirākṣi puro 'valokyatām aparasyāmayamānato diśi
stimitām avagāhate gatiṃ gurugotraskhalitākulo raviḥ // PNc_12.28

madirā-akṣi puro 'valokyatām aparasyā amaya-mānato diśi stimitām avagāhate gatiṃ guru-gotra-skhalita-ākulo raviḥ //

amunā śatapatrabandhunā sahasā sundari yad yad ujjhitam
samam adriguhāmukhasthitais timirais tat tad itaḥkaṭākṣitam // PNc_12.29

amunā śatapatra-bandhunā sahasā sundari yad yad ujjhitam samam adri-guhā-mukha-sthitais timirais tat tad itaḥ-kaṭākṣitam //

viramannayi pallavādhare suravīthīpathiko virocanaḥ
ayam astagirer niṣīdati svakarāmṛṣṭaśilātale tale // PNc_12.30

viramannayi pallava-adhare sura-vīthī-pathiko virocanaḥ ayam asta-girer niṣīdati sva-kara-āmṛṣṭa-śilā-tale tale //

iyam aśrutaraṅgitāṃ dṛśaṃ dvitaye cakravadhūr vimuñcati
navakuṅkumalohite ravau dayite cāndraviyogaviklave // PNc_12.31

iyam aśru-taraṅgitāṃ dṛśaṃ dvitaye cakra-vadhūr vimuñcati nava-kuṅkuma-lohite ravau dayite cāndra-viyoga-viklave //

calito 'si vada kva māṃ vinā virahaṃ soḍhum ahaṃ na te kṣamā
kṛtapaṅkajakuḍmalāñjalir nalinī kāntam itīva yācate // PNc_12.32

calito 'si vada kva māṃ vinā virahaṃ soḍhum ahaṃ na te kṣamā kṛta-paṅkaja-kuḍmala-añjalir nalinī kāntam iti iva yācate //

anupuñjitapiṅgadīdhitidrutalākṣāruṇadarpaṇopamam
parato 'stagirer idaṃ galaty anavadyāṅgi pataṅgamaṇḍalam // PNc_12.33

anupuñjita-piṅga-dīdhitidruta-lākṣā-aruṇa-darpaṇa-upamam parato 'sta-girer idaṃ galaty anavadya-aṅgi pataṅga-maṇḍalam //

sarale saha vārijaśriyā nibhṛtaṃ kvāpi gataḥ sa bhāskaraḥ
vada tena vinābjinī kathaṃ kṣaṇadām adya natāṅgi neṣyati // PNc_12.34

sarale saha vārija-śriyā nibhṛtaṃ kva api gataḥ sa bhāskaraḥ vada tena vina ābjinī kathaṃ kṣaṇadām adya nata-aṅgi neṣyati //

sphuṭavidrumarājinaikataḥ sadṛśaṃ jātam udañcatā nabhaḥ
sudati tvadapāṅgapaṭale paṭu sāndhye mahasi prasarpati // PNc_12.35

sphuṭa-vidruma-rājina aikataḥ sadṛśaṃ jātam udañcatā nabhaḥ sudati tvad-apāṅga-paṭale paṭu sāndhye mahasi prasarpati //

paripiñjaritāsitāmbarair nibiḍaiḥ kaṃ na haranti hāribhiḥ
ayi sāyam imāḥ payodharair dhṛtasandhyātapakuṅkumair diśaḥ // PNc_12.36

paripiñjarita-asita-ambarair nibiḍaiḥ kaṃ na haranti hāribhiḥ ayi sāyam imāḥ payodharair dhṛta-sandhyā-ātapa-kuṅkumair diśaḥ //

kṣaṇadābhimukhena khaṇḍitā nanu sandhyā tamasā manasvinī
kupiteva nivartate javāt ativācālavihaṅganūpuram // PNc_12.37

kṣaṇadā-abhimukhena khaṇḍitā nanu sandhyā tamasā manasvinī kupita īva nivartate javāt ativācāla-vihaṅga-nūpuram //

tava caṇḍi viḍamayaty adas tanusandhyātapaliptam ambujam
maṇikuṇḍalakāntisaṅkarāt idam ātāmrakapolam ānanam // PNc_12.38

tava caṇḍi viḍamayaty adas tanu-sandhyā-ātapa-liptam ambujam maṇi-kuṇḍala-kānti-saṅkarāt idam ātāmra-kapolam ānanam //

uditāni tamāṃsi sā ca te dayitā dainyam upaiti padminī
dinabhartur itīva śaṃsituṃ sahasā sundari sandhyayā gatam // PNc_12.39

uditāni tamāṃsi sā ca te dayitā dainyam upaiti padminī dina-bhartur iti iva śaṃsituṃ sahasā sundari sandhyayā gatam //

nihitaṃ balidīpakeṣu tat tapanenāśu mahaḥ kṛśodari
svaśarasphuritaṃ manobhuvā tava savṛīḍavilokiteṣv iva // PNc_12.40

nihitaṃ bali-dīpakeṣu tat tapanenā aśu mahaḥ kṛśa-udari sva-śara-sphuritaṃ manobhuvā tava sa-vṛīḍa-vilokiteṣv iva //

atasīkusumopamaṃ mukhe tad anu tvatkucacūcukadyuti
atha bālatamālamāṃsalaṃ prasṛtaṃ saṃprati sarvatas tamaḥ // PNc_12.41

atasī-kusuma-upamaṃ mukhe tad anu tvat-kuca-cūcuka-dyuti atha bāla-tamāla-māṃsalaṃ prasṛtaṃ saṃprati sarvatas tamaḥ //

tarukoṭaramūkaśārikaṃ nijanīḍāṅkanilīnakokilam
karabhoru sanidrabarhiṇaṃ pramododyānam idaṃ nimīlati // PNc_12.42

taru-koṭara-mūka-śārikaṃ nija-nīḍa-aṅka-nilīna-kokilam karabha-ūru sa-nidra-barhiṇaṃ pramoda-udyānam idaṃ nimīlati //

prasṛtair girikandarodarāt idam indīvaradāmakāntibhiḥ
adhunā timirair vigāhyate bhuvanaṃ padmasaraś ca dantibhiḥ // PNc_12.43

prasṛtair giri-kandara-udarāt idam indīvara-dāma-kāntibhiḥ adhunā timirair vigāhyate bhuvanaṃ padma-saraś ca dantibhiḥ //

timirāñjanabhaktiśobhinā dhavalenāyatapakṣmapaṅktinā
amunā bhavatīva cakṣuṣā kumudenaiti rucaṃ kumudvatī // PNc_12.44

timira-añjana-bhakti-śobhinā dhavalenā ayata-pakṣma-paṅktinā amunā bhavati īva cakṣuṣā kumudena eti rucaṃ kumudvatī //

udarasthitayoḥ kutūhalāt alinoḥ śrotum ivāsphuṭaṃ vacaḥ
kamalasya nilīya niścalaṃ dalasandhiṣv avatiṣṭhate tamaḥ // PNc_12.45

udara-sthitayoḥ kutūhalāt alinoḥ śrotum iva asphuṭaṃ vacaḥ kamalasya nilīya niścalaṃ dala-sandhiṣv avatiṣṭhate tamaḥ //

tarale 'tisitāsitadyutāv iha dolāyitam īkṣaṇadvaye
likhitāgarupatralekhayos timiraṃ mūrcchati te kapolayoḥ // PNc_12.46

tarale 'tisita-asita-dyutāv iha dolāyitam īkṣaṇa-dvaye likhita-agaru-patra-lekhayos timiraṃ mūrcchati te kapolayoḥ //

uḍubhiḥ kham itas tataḥ kṣaṇād uditair bhaṅgurakeśi bhāty adaḥ
atigāḍhadinoṣṇajanmabhiḥ paritaḥ svedalavair ivāṅkitam // PNc_12.47

uḍubhiḥ kham itas tataḥ kṣaṇād uditair bhaṅgura-keśi bhāty adaḥ atigāḍha-dina-uṣṇa-janmabhiḥ paritaḥ sveda-lavair iva aṅkitam //

śabalaṃ śaśalāñchanatviṣā satamaḥ paśya mahendradiṅmukham
acalendrasutāsmitacchavichuritaṃ kaṇṭham umāpater iva // PNc_12.48

śabalaṃ śaśalāñchana-tviṣā sa-tamaḥ paśya mahendra-diṅ-mukham acalendrasutā-smita-cchavichuritaṃ kaṇṭham umāpater iva //

ahirājasute vilokyatām iyam indoḥ prathamodgatā kalā
ayi bhāti yayā indradiṅmukhe pramadevārdranakhāṅkarekhayā // PNc_12.49

ahi-rāja-sute vilokyatām iyam indoḥ prathama-udgatā kalā ayi bhāti yayā indra-diṅ-mukhe pramada īvā ardra-nakha-aṅka-rekhayā //

yadi kautukam āyatekṣane na cirād eva sudhārdrayānayā
aravindadaladyutau kare mṛdu līlāvalayaṃ karomi te // PNc_12.50

yadi kautukam āyata-īkṣane na cirād eva sudhā-ārdraya ānayā aravinda-dala-dyutau kare mṛdu līlā-valayaṃ karomi te //

anavadyam itaḥ puraḥ sthitaṃ viditaṃ kiṃ śaśinā tavānanam
nabhasaḥ sahasāṅkam eṣa yan na kalaṅkatrapayādhirohati // PNc_12.51

anavadyam itaḥ puraḥ sthitaṃ viditaṃ kiṃ śaśinā tavā ananam nabhasaḥ sahasa āṅkam eṣa yan na kalaṅka-trapaya ādhirohati //

idam udgatam indumaṇḍalaṃ dig iyaṃ paśya bibharti lakṣmavat
tvam ivācchakapolamaṇḍalasphuṭakālāgarupatram ānanam // PNc_12.52

idam udgatam indu-maṇḍalaṃ dig iyaṃ paśya bibharti lakṣmavat tvam iva accha-kapola-maṇḍalasphuṭa-kāla-agaru-patram ānanam //

vigalattimirāṃśuke śanaiḥ spṛśati vyaktim ādhīratārake
iha paśya niśāvadhūmukhe sphurati śvetamarīcikuṇḍalam // PNc_12.53

vigalat-timira-aṃśuke śanaiḥ spṛśati vyaktim ādhīra-tārake iha paśya niśā-vadhū-mukhe sphurati śveta-marīci-kuṇḍalam //

ayam ullikhati dhruvaṃ karair vidhur indīvaralocane tamaḥ
kumudeṣu tathā hi dṛśyatāṃ nipatanty asya lavā ivālayaḥ // PNc_12.54

ayam ullikhati dhruvaṃ karair vidhur indīvara-locane tamaḥ kumudeṣu tathā hi dṛśyatāṃ nipatanty asya lavā iva alayaḥ //

idam añjananīlam āhataṃ pihitāśaṃ tuhināṃśunā karaiḥ
acalendraguhāsu līyate śanakaiḥ saṃkucitaṃ punastanaḥ(?) // PNc_12.55

idam añjana-nīlam āhataṃ pihita-āśaṃ tuhina-aṃśunā karaiḥ acalendra-guhāsu līyate śanakaiḥ saṃkucitaṃ punastanaḥ(?) //

masṛṇollasadaṃśumaṇḍalachalataḥ paśya divaḥkṛte 'nayā
iyam indusamudgakādito niśayā hāralateva kṛṣyate // PNc_12.56

masṛṇa-ullasad-aṃśu-maṇḍalachalataḥ paśya divaḥ-kṛte 'nayā iyam indu-samudgaka-ādito niśayā hāra-lata īva kṛṣyate //

yad abhūt tamasā jagat tathā pihite puṣkarapatralocane
tad idaṃ parataḥ prakāśitam śaśinā kuṅkumakandapāṇḍunā // PNc_12.57

yad abhūt tamasā jagat tathā pihite puṣkara-patra-locane tad idaṃ parataḥ prakāśitam śaśinā kuṅkuma-kanda-pāṇḍunā //

prasṛteva vilocanodare tilake saṅkuciteva cāndena
kaliteva natāṅgi lakṣyate tava muktāvalayeṣu candrikā // PNc_12.58

prasṛta īva vilocana-udare tilake saṅkucita īva cāndena kalita īva nata-aṅgi lakṣyate tava muktā-valayeṣu candrikā //

kucayoḥ pratibimbitaḥ samaṃ vidhur eko 'pi bhavaty ayaṃ dvidhā
vidhineva vibhinnasaṃpuṭas tava lāvaṇyasudhāsamudgakaḥ // PNc_12.59

kucayoḥ pratibimbitaḥ samaṃ vidhur eko 'pi bhavaty ayaṃ dvidhā vidhina īva vibhinna-saṃpuṭas tava lāvaṇya-sudhā-samudgakaḥ //

hṛtamugdhamadhūkaśobhayor anayoḥ pannagalokakaumudi
tava candrakalāḥ kapolayoḥ patitāḥ sparśakutūhalād iva // PNc_12.60

hṛta-mugdha-madhūka-śobhayor anayoḥ pannaga-loka-kaumudi tava candra-kalāḥ kapolayoḥ patitāḥ sparśa-kutūhalād iva //

ayam indumukhi tvayā yathā samupaiti spṛhaṇīyatāṃ janaḥ
anayaiṣa samāgatas tathā niśayā paśya kuraṅgalāñchanas // PNc_12.61

ayam indu-mukhi tvayā yathā samupaiti spṛhaṇīyatāṃ janaḥ anaya aiṣa samāgatas tathā niśayā paśya kuraṅga-lāñchanas //

dhanuṣi kriyate 'dhirohaṇaṃ smaramaurvīlatayā tanūdari
śaśineritayā samucchrite pulinādrau ca payodhavelayā // PNc_12.62

dhanuṣi kriyate 'dhirohaṇaṃ smara-maurvī-latayā tanu-udari śaśinā īritayā samucchrite pulina-adrau ca payodha-velayā //

kṛtacāṭuśataiḥ parasparaṃ makarandārdrarajaḥsugandhiṣu
sthitam antaramīṣu sāṃprataṃ bhramaraiḥ puṣkaravāsaveśmasu // PNc_12.63

kṛta-cāṭu-śataiḥ parasparaṃ makaranda-ārdra-rajaḥ-sugandhiṣu sthitam antaramīṣu sāṃprataṃ bhramaraiḥ puṣkara-vāsa-veśmasu //

marutā suhṛdeva vījitaṃ kumudāmodamucā śanair itaḥ
svapiti praṇayārdrayor idaṃ mithunaṃ mānini rājahaṃsayoḥ // PNc_12.64

marutā suhṛda īva vījitaṃ kumuda-āmoda-mucā śanair itaḥ svapiti praṇaya-ārdrayor idaṃ mithunaṃ mānini rājahaṃsayoḥ //

ayi cakravadhūr iyaṃ puraḥ karuṇaṃ kūjati hā tapasvini
iha sākṣitayālam āvayor ucitaṃ gantum ataḥ kṛpāvati // PNc_12.65

ayi cakra-vadhūr iyaṃ puraḥ karuṇaṃ kūjati hā tapasvini iha sākṣitaya ālam āvayor ucitaṃ gantum ataḥ kṛpāvati //

iti bhūtalavāsavaḥ sas tām abhidhāya pramadāṃ priyaṃvadaḥ
praviveśa tayāsamaṃ kila pramanāḥ kelinagendrakandaram // PNc_12.66

iti bhū-tala-vāsavaḥ sas tām abhidhāya pramadāṃ priyaṃvadaḥ praviveśa taya āsamaṃ kila pramanāḥ keli-nagendra-kandaram //

jhaṭiti sphuṭabhāvasaṅkarāṃ madhurāmaṅgalatāṃ dadhānayā
śaśikāntaśilātalaṃ tataḥ saḥ kilādhyāsta tayā yuvānvitaḥ // PNc_12.67

jhaṭiti sphuṭa-bhāva-saṅkarāṃ madhurā-maṅgalatāṃ dadhānayā śaśi-kānta-śilā-talaṃ tataḥ saḥ kila adhyāsta tayā yuva ānvitaḥ //

tad anu trapayā parāṅmukhīṃ pulakālaṅkṛtapīvarastanīm
saḥ kilāñcitacāṭur ānayat sumukhīṃ tām anukūlavṛttitām // PNc_12.68

tad anu trapayā parāṅmukhīṃ pulaka-alaṅkṛta-pīvara-stanīm saḥ kila añcita-cāṭur ānayat sumukhīṃ tām anukūla-vṛttitām //

atha mantharalocanaṃ hriyā vinamatsmeramukhaḥ smitānncitam
so dadarśa kila prajeśvaraḥ sudṛśaḥ svinnakapolam ānanam // PNc_12.69

atha manthara-locanaṃ hriyā vinamat-smera-mukhaḥ smita-anncitam so dadarśa kila prajeśvaraḥ sudṛśaḥ svinna-kapolam ānanam //

yad alaṃ kila mānavaty abhūd ṛjuvannendumukhī kilaikṣat
likhiteva kilāsta yat paraṃ nṛpates tena manaḥ kilāharat // PNc_12.70

yad alaṃ kila mānavaty abhūd ṛjuvannendumukhī kilā ekṣat likhita īva kilā asta yat paraṃ nṛpates tena manaḥ kilā aharat //

parimṛjya mukhaṃ vilāsinā śravaṇendīvarareṇurūṣitam
sudṛśaḥ śamavāripaṅkilāt alakāntas tilakād apāsyata // PNc_12.71

parimṛjya mukhaṃ vilāsinā śravaṇa-indīvara-reṇu-rūṣitam sudṛśaḥ śama-vāri-paṅkilāt alakāntas tilakād apāsyata //

atha tāṃ śithilīkṛtatrapām asamapremahṛtaḥ kileśvaraḥ
smarakelikalārasajñatām anayadyūthapatir vaśām iva // PNc_12.72

atha tāṃ śithilīkṛta-trapām asama-prema-hṛtaḥ kilā iśvaraḥ smara-keli-kalā-rasa-jñatām anayad-yūtha-patir vaśām iva //

śithilākulakeśapāśayā parimṛṣṭārdrakapolapatrayā
viralādhararatnarāgayā sulabhasvedamukhendubimbayā // PNc_12.73

śithila-ākula-keśa-pāśayā parimṛṣṭa-ārdra-kapola-patrayā virala-adhara-ratna-rāgayā sulabha-sveda-mukha-indu-bimbayā //

truṭitojjhitahāralekhayā nibiḍāśleṣakṛśāṅgarāgayā
asamagranakhāṅgamaṇḍitastanavinyastasakampahastayā // PNc_12.74

truṭita-ujjhita-hāra-lekhayā nibiḍa-āśleṣa-kṛśa-aṅga-rāgayā asamagra-nakha-aṅga-maṇḍitastana-vinyasta-sa-kampa-hastayā //

adhikādhikajātalajjayā mṛdumīlannayanatribhāgayā
atha kām api nirvṛtiṃ tayā saḥ kilāpat phaṇirājakanyayā // PNc_12.75

adhika-adhika-jāta-lajjayā mṛdu-mīlan-nayana-tribhāgayā atha kām api nirvṛtiṃ tayā saḥ kilā apat phaṇi-rāja-kanyayā //

SYNTAX: kulakam

dadatā nalinīdalānilaṃ vikasatsvedakaṇe kucadvaye
caturaṃ kila dīrghacakṣuṣas tad anu klāntir anena cicchide // PNc_12.76

dadatā nalinī-dala-anilaṃ vikasat-sveda-kaṇe kuca-dvaye caturaṃ kila dīrgha-cakṣuṣas tad anu klāntir anena cic-chide //

atha satrapayā dhṛtāṃśukāṃ jaghanasrastavisūtramekhalām
avataṃsitalocanotpalāṃ nijam aṅkaṃ lalanāṃ nināya ca // PNc_12.77

atha sa-trapayā dhṛta-aṃśukāṃ jaghana-srasta-visūtra-mekhalām avataṃsita-locana-utpalāṃ nijam aṅkaṃ lalanāṃ nināya ca //

sudṛśaḥ saḥ kilānyataścutaṃ(?) svapade maulimaṇiṃ nyaveśayat
akaroc ca kilāruṇāṅgulir lalitāvartanakuñcitān kacān // PNc_12.78

sudṛśaḥ saḥ kila-anyataścutaṃ(?) sva-pade mauli-maṇiṃ nyaveśayat akaroc ca kila aruṇa-aṅgulir lalita-āvartana-kuñcitān kacān //

paśyātra darpaṇatale likhitā mayeyaṃ patrāvalī taruṇi te valitānaneti
svapnāntarapraṇayajalpitam ātmabhartur aśrūyata smitamukhena ramāṅgadena // PNc_12.79

paśya atra darpaṇa-tale likhitā maya īyaṃ patra-āvalī taruṇi te valita-ānana īti svapna-antara-praṇaya-jalpitam ātma-bhartur aśrūyata smita-mukhena ramāṅgadena //

atha śuci paṭhatā śukena sāma sphuṭam uṭajāṅgaṇapādapasthitena
viracitadayitāsamāgamasya prasabham abhajyata pārthivasya nidrā // PNc_12.80

atha śuci paṭhatā śukena sāma sphuṭam uṭaja-aṅgaṇa-pādapa-sthitena viracita-dayitā-samāgamasya prasabham abhajyata pārthivasya nidrā //

jhaṭiti vigate svapnāyātapriyānavasaṅgame puno 'pi tathā tatpratyāśānimīlitalocanaḥ
likhita iva saḥ kṣmāpālo 'bhūt kṣaṇaṃ nanu tādṛśām api manasijo dhairyaṃ lumpaty aho bata sāhasam // PNc_12.81

jhaṭiti vigate svapna-āyāta-priyā-nava-saṅgame puno 'pi tathā tat-pratyāśā-nimīlita-locanaḥ likhita iva saḥ kṣmāpālo 'bhūt kṣaṇaṃ nanu tādṛśām api manasijo dhairyaṃ lumpaty aho bata sāhasam //

iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye phaṇi-rāja-sutā-svapna-samāgamo nāma dvādaśaḥ sargaḥ

(PNc_12)

trayodaśaḥ sargaḥ

tatas tathā pañcaśarapratāritaḥ sajṛmbham unmīlayati sma locane
kṛtāṅguliśleṣavivartitollasatbhujāṃsasampīḍitakuṇḍalo nṛpaḥ // PNc_13.1

tatas tathā pañcaśara-pratāritaḥ sa-jṛmbham unmīlayati sma locane kṛta-aṅguli-śleṣa-vivartita-ullasatbhuja-aṃsa-sampīḍita-kuṇḍalo nṛpaḥ //

saḥ saṅgataṃ yan mṛgaśāvacakṣuṣaḥ śramāptanidraḥ sphuṭam anvabhūd iva
jhaṭity abhūj jāgradavasthayāsya tat purātanālekhyam ivāsphuṭaṃ hṛdi // PNc_13.2

saḥ saṅgataṃ yan mṛga-śāva-cakṣuṣaḥ śrama-āpta-nidraḥ sphuṭam anvabhūd iva jhaṭity abhūj jāgrad-avasthaya āsya tat purātana-ālekhyam iva asphuṭaṃ hṛdi //

kucāṅgarāgaḥ kṛśamadhyayā tayā mayi dhruvaṃ saṅkramito bhaved iti
śanaiḥ sa nidrākaluṣeṇa cakṣuṣā parāmamarśāṅgam anaṅgamohitaḥ // PNc_13.3

kuca-aṅga-rāgaḥ kṛśa-madhyayā tayā mayi dhruvaṃ saṅkramito bhaved iti śanaiḥ sa nidrā-kaluṣeṇa cakṣuṣā parāmamarśa aṅgam anaṅga-mohitaḥ //

apāsya vāmetarakarṇabhūṣaṇaṃ tathā śarair enam avākirat smaraḥ
yathāsya dhairyaṃ galati sma mānasāt savikriyaṃ śuktipuṭād iva udakam // PNc_13.4

apāsya vāma-itara-karṇa-bhūṣaṇaṃ tathā śarair enam avākirat smaraḥ yatha āsya dhairyaṃ galati sma mānasāt sa-vikriyaṃ śukti-puṭād iva udakam //

dṛśaṃ viṣādastimitām upāntage niveśya tenātha niśaśvase
yathā muhuḥ śyāmalatāṃ jagāhire vitānamuktāphalajālakasrajaḥ // PNc_13.5

dṛśaṃ viṣāda-stimitām upāntage niveśya tena atha niśaśvase yathā muhuḥ śyāmalatāṃ jagāhire vitāna-muktā-phala-jālaka-srajaḥ //

ramāṅgadavākyam (PNc_p311478)

ramāṅgada-vākyam

kayā nu sāraṅgadṛśāsi kāritaḥ kapolapatrāvalikalpanaśramam
tam ity avocat parihāsavān atho(?) ramāṅgadaḥ kiṃcid iva ślathāṅgadam // PNc_13.6

kayā nu sāraṅga-dṛśa āsi kāritaḥ kapola-patra-āvali-kalpana-śramam tam ity avocat parihāsavān atho(?) ramāṅgadaḥ kiṃ-cid iva ślatha-aṅgadam //

tataḥ sa muktāsitam ādadhat smitaṃ jitapravālatviṣi dantavāsasi
śaśaṃsa tasmai bhujagendrakanyakāsamāgamaṃ svapnajam abjalocanaḥ // PNc_13.7

tataḥ sa muktā-sitam ādadhat smitaṃ jita-pravāla-tviṣi danta-vāsasi śaśaṃsa tasmai bhujaga-indra-kanyakāsamāgamaṃ svapnajam abja-locanaḥ //

tadāśrayaivānucareṇa vardhitā kathāsudhevāsya tato vilāsinaḥ
abhūt paraṃ manmathatāpaśāntaye na padminīpatramarun na candanam // PNc_13.8

tad-āśraya aiva anucareṇa vardhitā kathā-sudha īva asya tato vilāsinaḥ abhūt paraṃ manmatha-tāpa-śāntaye na padminī-patra-marun na candanam //

ajāyatāntaḥkaraṇena tāmyatā na hemapadmāharaṇāya satvaram
bhujaḥ sadā rakṣaṇadīkṣitaḥ kṣiter amandam aspandata cāsya dakṣiṇaḥ // PNc_13.9

ajāyata antaḥkaraṇena tāmyatā na hema-padma-āharaṇāya satvaram bhujaḥ sadā rakṣaṇa-dīkṣitaḥ kṣiter amandam aspandata ca asya dakṣiṇaḥ //

vaṅkumuner āgamanam (PNc_p312724)

vaṅku-muner āgamanam

tataḥ pinaddhojjvalahemavalkalaṃ vahantam aṃsārdhavilambinīr jaṭāḥ
sanāthavāmetarapāṇipaṅkajaṃ parisphurantyā sphaṭikākṣamālayā // PNc_13.10

tataḥ pinaddha-ujjvala-hema-valkalaṃ vahantam aṃsa-ardha-vilambinīr jaṭāḥ sa-nātha-vāma-itara-pāṇi-paṅkajaṃ parisphurantyā sphaṭika-akṣamālayā //

viśālanetrābharaṇair anudrutaṃ sadaiva darbhāṅkuralālitair mṛgaiḥ
saśiṣyam abhyāgatam aṅganāntike viśāmpatir vaṅkumaharṣim aikṣata // PNc_13.11

viśāla-netra-ābharaṇair anudrutaṃ sada aiva darbha-aṅkura-lālitair mṛgaiḥ sa-śiṣyam abhyāgatam aṅganā-antike viśāmpatir vaṅku-maharṣim aikṣata //

vimuktaparyaṅkatalaḥ sasaṃbhramaṃ nirīkṣya sadyo maṇimandirād bahiḥ
kirīṭaratnadyutidīptabhūtalaṃ praṇāmam asmai saś cakāra sādaram // PNc_13.12

vimukta-paryaṅka-talaḥ sa-saṃbhramaṃ nirīkṣya sadyo maṇi-mandirād bahiḥ kirīṭa-ratna-dyuti-dīpta-bhū-talaṃ praṇāmam asmai saś cakāra sādaram //

tataḥ kṛtāśīr maṇivedikāstṛte munir nyaṣīdat sakuraṅgacarmaṇi
saś cāsanatvaṃ tadanujñayānayan nṛpacandrāś candramaṇeḥ śilātalam // PNc_13.13

tataḥ kṛta-āśīr maṇi-vedikā-āstṛte munir nyaṣīdat sa-kuraṅga-carmaṇi saś cā asanatvaṃ tad-anujñayā ānayan nṛpa-candrāś candramaṇeḥ śilā-talam //

munipraśnaḥ (PNc_p313995)

muni-praśnaḥ

api śrameṇāyatamārgajanmanā tanur mahārāja taveyam ujjhitā
muniḥ praharṣeṇa kṛtārhaṇas tadā sa rājacūḍāmaṇim ity apṛcchata // PNc_13.14

api śrameṇā ayata-mārga-janmanā tanur mahārāja tava iyam ujjhitā muniḥ praharṣeṇa kṛta-arhaṇas tadā sa rāja-cūḍāmaṇim ity apṛcchata //

bhūpativākyam (PNc_p314332)

bhūpati-vākyam

athādadhad vaktra ivāmśukāñcalaṃ tuṣārapāṇḍuprasṛtair dvijāṃśubhiḥ
akṛtrimapraśrayapeśalaṃ vacaḥ sa bhūpatir vaktum iti pracakrame // PNc_13.15

atha adadhad vaktra iva amśuka-añcalaṃ tuṣāra-pāṇḍu-prasṛtair dvija-aṃśubhiḥ akṛtrima-praśraya-peśalaṃ vacaḥ sa bhūpatir vaktum iti pracakrame //

amī sahante mama tāta na śramaṃ praṇāmalagnās tava pādapāṃsavaḥ
kiyac ciraṃ candramarīcicumbite padaṃ nidhatte kumude dinaklamaḥ // PNc_13.16

amī sahante mama tāta na śramaṃ praṇāma-lagnās tava pāda-pāṃsavaḥ kiyac ciraṃ candra-marīci-cumbite padaṃ nidhatte kumude dina-klamaḥ //

kapidarśanam (PNc_p314981)

kapi-darśanam

nṛlokapātālatalāśraye mithaḥ kathānubandhe śithilībhavaty atha
paryāṇaparyutsukamānaso muniḥ sa yāvad āpraṣṭum iyeṣa pārthivaḥ // PNc_13.17

nṛ-loka-pātāla-tala-āśraye mithaḥ kathā-anubandhe śithilībhavaty atha paryāṇa-paryutsuka-mānaso muniḥ sa yāvad āpraṣṭum iyeṣa pārthivaḥ //

anena tāvad dadṛśe puraḥsthito viśālalāṅgūlalato valīmukhaḥ
adhaḥsthalīnirgatajahnukanyako himojjvalaḥ pāda ivāmbikāguroḥ // PNc_13.18

anena tāvad dadṛśe puraḥ-sthito viśāla-lāṅgūla-lato valī-mukhaḥ adhaḥ-sthalī-nirgata-jahnu-kanyako hima-ujjvalaḥ pāda iva ambikā-guroḥ //

kareṇa bibhranmadhumattakeralīkapolavatpāṭalakānti dāḍimam
aharmukhākṛṣṭapataṅgamaṇḍalaḥ phalāśayā bāla ivāñjanīsutaḥ // PNc_13.19

kareṇa bibhran-madhu-matta-keralīkapolavat-pāṭala-kānti dāḍimam ahar-mukha-ākṛṣṭa-pataṅga-maṇḍalaḥ phala-āśayā bāla iva añjanīsutaḥ //

SYNTAX: sandānitakam

phalārpaṇam (PNc_p315952)

phala-arpaṇam

dvayor ivārthaḥ khalu dharmakāmayos tayos trilokaspṛhaṇīyayoḥ kapiḥ
munīndrabhūcandramasoḥ sthito 'ntare tapasvibhiḥ smeramukhair adṛśyata // PNc_13.20

dvayor iva arthaḥ khalu dharma-kāmayos tayos triloka-spṛhaṇīyayoḥ kapiḥ muni-indra-bhū-candramasoḥ sthito 'ntare tapasvibhiḥ smera-mukhair adṛśyata //

athārpitaṃ tena phalaṃ tadādade sa vismito madhyamalokavāsavaḥ
japāruṇaṃ mārutineva maithilīśikhaṇḍaratnaṃ daśakaṇṭhaśāsanaḥ // PNc_13.21

atha arpitaṃ tena phalaṃ tadā ādade sa vismito madhyama-loka-vāsavaḥ japā-aruṇaṃ mārutina īva maithilīśikhaṇḍa-ratnaṃ daśakaṇṭha-śāsanaḥ //

akṛtrimaśrīnilayena rāgiṇā narendracihnāṅkitahastaśobhinā
suvṛttatām udvahatā svabhāvataḥ sas tena reje bhṛśam ātmanā yathā // PNc_13.22

akṛtrima-śrī-nilayena rāgiṇā narendra-cihna-aṅkita-hasta-śobhinā suvṛttatām udvahatā svabhāvataḥ sas tena reje bhṛśam ātmanā yathā //

ajātapākasya navātapādhikāṃ punaḥ punas tasya vilokya śoṇatām
navapravālopamam eṇacakṣuṣaḥ smaran sa bimboṣṭḥam avāpa śūnyatām // PNc_13.23

ajāta-pākasya nava-ātapa-adhikāṃ punaḥ punas tasya vilokya śoṇatām nava-pravāla-upamam eṇa-cakṣuṣaḥ smaran sa bimboṣṭḥam avāpa śūnyatām //

athāsya sīdanmaṇibandhanāt karād avāñcataḥ kampavisūtritāṅguleḥ
papāta paścād iva hemakuṭṭime tad asphutad drāg iva dāḍimīphalam // PNc_13.24

atha asya sīdan-maṇibandhanāt karād avāñcataḥ kampa-visūtrita-aṅguleḥ papāta paścād iva hema-kuṭṭime tad asphutad drāg iva dāḍimī-phalam //

tadantarāt kiṃśukakāntitaskaraḥ sphuranmaṇīnāṃ nikaro 'tha niryayau
udarciṣaḥ puṣpaśarāsanakrudhā kaṇotkaras tryambakalocanād iva // PNc_13.25

tad-antarāt kiṃśuka-kānti-taskaraḥ sphuran-maṇīnāṃ nikaro 'tha niryayau udarciṣaḥ puṣpa-śarāsana-krudhā kaṇa-utkaras tryambaka-locanād iva //

atha dvayenāvanipākaśāsanaḥ sa vismayasyāgramahīm anīyata
vanaukasā tena vinītavṛttinā vikīrṇabhāsā maṇidāḍimena ca // PNc_13.26

atha dvayena avani-pāka-śāsanaḥ sa vismayasya agra-mahīm anīyata vana-okasā tena vinīta-vṛttinā vikīrṇa-bhāsā maṇi-dāḍimena ca //

saś cādbhutaprābhṛtatoṣitaḥ kare cakāra revāmaṇikaṅkaṇaṃ kapeḥ
ghanātyayaṛtor nijam indupāṇḍure payodakhaṇḍe harivāḍ ivāyudham // PNc_13.27

saś ca adbhuta-prābhṛta-toṣitaḥ kare cakāra revā-maṇi-kaṅkaṇaṃ kapeḥ ghana-atyaya-ṛtor nijam indu-pāṇḍure payoda-khaṇḍe harivāḍ ivā ayudham //

tataḥ sudhāsūtim ivojjhitākṛtir navāñjanaśyāmalayāṅgalekhayā
nṛpaḥ kṣaṇād eva vicitrabhūṣaṇam pumāṃsam agre na hariṃ tam aikṣata // PNc_13.28

tataḥ sudhā-sūtim iva ujjhita-ākṛtir nava-añjana-śyāmalaya āṅga-lekhayā nṛpaḥ kṣaṇād eva vicitra-bhūṣaṇam pumāṃsam agre na hariṃ tam aikṣata //

kṛtānatir vismitamānase munau ramāṅgade sādaramuktalocanaḥ
vyadhāt praṇāmaṃ saḥ kṛtāñjalir nṛpe kapolavellatkaladhautakuṇḍalaḥ // PNc_13.29

kṛta-ānatir vismita-mānase munau ramāṅgade sādara-mukta-locanaḥ vyadhāt praṇāmaṃ saḥ kṛta-añjalir nṛpe kapola-vellat-kaladhauta-kuṇḍalaḥ //

munikṛtaḥ praśnaḥ (PNc_p319003)

muni-kṛtaḥ praśnaḥ

alaṅkṛtaḥ kasya vadānvayas tvayā padaṃ kva te kiṃ ca kapir bhavān abhūt
tam evam āha sma savismayormiṇā nṛpeṇa sākūtavilokito muniḥ // PNc_13.30

alaṅkṛtaḥ kasya vada anvayas tvayā padaṃ kva te kiṃ ca kapir bhavān abhūt tam evam āha sma sa-vismaya-ūrmiṇā nṛpeṇa sākūta-vilokito muniḥ //

COM {āha past tense}

śaśikhaṇḍavākyam (PNc_p319387)

śaśikhaṇḍa-vākyam

tataḥ sa mugdhendumayūkhabandhubhiḥ prasādayan dantamarīcibhir diśaḥ
navāmbubhārālasanīradāvalīninādadhīrām iti vācam āde // PNc_13.31

tataḥ sa mugdha-indu-mayūkha-bandhubhiḥ prasādayan danta-marīcibhir diśaḥ nava-ambu-bhāra-ālasa-nīrada-āvalīnināda-dhīrām iti vācam āde //

śikhaṇḍaketoḥ śaśikhaṇḍa ity ahaṃ munindra vidyādharaśāsituḥ sutaḥ
surāṅganādhyāsitaratnakandhare mamādhivāsaḥ śaśikāntaparvate // PNc_13.32

śikhaṇḍa-ketoḥ śaśikhaṇḍa ity ahaṃ mun-indra vidyādhara-śāsituḥ sutaḥ sura-aṅganā-adhyāsita-ratna-kandhare mama adhivāsaḥ śaśikānta-parvate //

rathāṅgapāṇeḥ pratimā samudrataḥ svayaṃ mahānīlamayī vinirgatā
iti pravādaḥ param īkṣituṃ ca tāṃ gatā maṇidvīpam itaḥ purastriyaḥ // PNc_13.33

rathāṅgapāṇeḥ pratimā samudrataḥ svayaṃ mahānīla-mayī vinirgatā iti pravādaḥ param īkṣituṃ ca tāṃ gatā maṇidvīpam itaḥ purastriyaḥ //

mamāpi tasyām adhikaṃ kutūhalaṃ tad ehi yāvaḥ kṛta eṣa te 'ñjaliḥ
kadā cid evaṃ sahasopasṛtya māṃ priyā yayāce praṇipatya mālatī // PNc_13.34

mama api tasyām adhikaṃ kutūhalaṃ tad ehi yāvaḥ kṛta eṣa te 'ñjaliḥ kadā cid evaṃ sahasa ūpasṛtya māṃ priyā yayāce praṇipatya mālatī //

SYNTAX: sandānitaka

tataḥ kham indīvaranīlam ekatas tayā sahotpatya javena gacchataḥ
sas tāta śailendrabharakṣamaḥ kṣaṇāt papāta me locanagocare 'rṇavaḥ // PNc_13.35

tataḥ kham indīvara-nīlam ekatas tayā saha utpatya javena gacchataḥ sas tāta śailendra-bhara-kṣamaḥ kṣaṇāt papāta me locana-gocare 'rṇavaḥ //

upoḍhanānāmaṇimauktikotkaraiḥ karair ivordhvaṃ prasaradbhir ūrmibhiḥ
anarghyam arghyaṃ jagadekacakṣuṣe samudyato dātum ivāṃśumāline // PNc_13.36

upoḍha-nānā-maṇi-mauktika-utkaraiḥ karair ivā urdhvaṃ prasaradbhir ūrmibhiḥ anarghyam arghyaṃ jagad-eka-cakṣuṣe samudyato dātum iva aṃśu-māline //

navapravāladyutipāṭalodaraḥ karo murārer iva śārṅgalāñchitaḥ
alaṅkṛto jahnumaharṣikanyayā pṛthur jaṭājūṭa ivāndhakadviṣaḥ // PNc_13.37

nava-pravāla-dyuti-pāṭala-udaraḥ karo murārer iva śārṅga-lāñchitaḥ alaṅkṛto jahnu-maharṣi-kanyayā pṛthur jaṭā-jūṭa iva andhaka-dviṣaḥ //

udagrakallolakadarthitagrahair agādhapātālatalāvagāhibhiḥ
diśo nirundhan navameghanādibhir nimagnadiṅnāgamadāvilair jalaiḥ // PNc_13.38

udagra-kallola-kadarthita-grahair agādha-pātāla-tala-avagāhibhiḥ diśo nirundhan nava-megha-nādibhir nimagna-diṅnāga-mada-āvilair jalaiḥ //

samedhitaśrīr abhitas talotthitaiḥ sphuranmaṇistomamayūkhadāmabhiḥ
yugāntajīmūtaśatodayārpitaiḥ pulomakanyāpatikārmukair iva // PNc_13.39

samedhita-śrīr abhitas tala-utthitaiḥ sphuran-maṇi-stoma-mayūkha-dāmabhiḥ yuga-anta-jīmūta-śata-udaya-arpitaiḥ puloma-kanyā-pati-kārmukair iva //

upāntaviśrāntapayodamaṇḍalair jaladvipaprastutavaprakelibhiḥ
cirollasaddvīpadhiyā samīkṣitair viśālanetrais timibhiḥ kṛtādbhutaḥ // PNc_13.40

upānta-viśrānta-payoda-maṇḍalair jala-dvipa-prastuta-vapra-kelibhiḥ cira-ullasad-dvīpa-dhiyā samīkṣitair viśāla-netrais timibhiḥ kṛta-adbhutaḥ //

sujātakāṭhiṇyapayodharāḥ spṛhām upāharantīḥ pathi tādṛśoḥ pathi
kva cid dadhānaḥ śaradindupeśalāḥ śilāsu śuktīr jalamānuṣīr iva // PNc_13.41

sujāta-kāṭhiṇya-payodharāḥ spṛhām upāharantīḥ pathi tādṛśoḥ pathi kva cid dadhānaḥ śarad-indu-peśalāḥ śilāsu śuktīr jala-mānuṣīr iva //

nijaughasīmantitasānukardamair bṛhaddarīpuñjitaratnarāśibhiḥ
adhaḥ praviṣṭoddhṛtakacchapoddhṛtair mahācalair ullikhitāmbaraḥ kva cit // PNc_13.42

nija-ogha-sīmantita-sānu-kardamair bṛhad-darī-puñjita-ratna-rāśibhiḥ adhaḥ praviṣṭa-uddhṛta-kacchapa-uddhṛtair mahā-acalair ullikhita-ambaraḥ kva cit //

savegavelānilavellitāḥ kva cin navodgatā vidrumakandalīr dadhan
śikhā ivordhvaṃ taruṇārkalohitā vinirgatā vāḍavajātavedasaḥ // PNc_13.43

sa-vega-velā-anila-vellitāḥ kva cin nava-udgatā vidruma-kandalīr dadhan śikhā iva-ūrdhvaṃ taruṇa-arka-lohitā vinirgatā vāḍava-jātavedasaḥ //

kva cit sudhāpāṇḍuni phenamaṇḍale nilīnadūrvādalanīlanīradaḥ
sanāthatāṃ nīta ivopari sphuṭam phaṇīndraparyaṅkaśayena śārṅgiṇā // PNc_13.44

kva cit sudhā-pāṇḍuni phena-maṇḍale nilīna-dūrvā-dala-nīla-nīradaḥ sa-nāthatāṃ nīta iva upari sphuṭam phaṇi-indra-paryaṅka-śayena śārṅgiṇā //

kva cin maṇīnāṃ kumudodaratviṣaḥ sitetarendīvaramecakāḥ kva cit
kva cid dadhānaḥ śukacañcupāṭalās taṭeṣu muktāśabalodarāḥ śilāḥ // PNc_13.45

kva cin maṇīnāṃ kumuda-udara-tviṣaḥ sita-itara-indīvara-mecakāḥ kva cit kva cid dadhānaḥ śuka-cañcu-pāṭalās taṭeṣu muktā-śabala-udarāḥ śilāḥ //

SYNTAX: kulakam

tathaiva tasyopari gatvarasya me tamālanīlena pathā payomucām
tvarāviśīrṇaślathabandhanāñcitaḥ papāta sīmantamaṇir mṛgīdṛśaḥ // PNc_13.46

tatha aiva tasya upari gatvarasya me tamāla-nīlena pathā payomucām tvara-aviśīrṇa-ślatha-bandhana-añcitaḥ papāta sīmanta-maṇir mṛgī-dṛśaḥ //

13.46a cf. Pāṇini 3.2.164

pradhāvamānena mayāntarāntarā nakhāgranirlūnamayūkhapallavaḥ
saś cāntaraṃ dīdhitimān ivodadher viveśa kośāmratarucchaṭāruṇaḥ // PNc_13.47

pradhāvamānena maya āntarāntarā nakha-agra-nirlūna-mayūkha-pallavaḥ saś ca antaraṃ dīdhitimān iva udadher viveśa kośa-āmra-taru-cchaṭā-aruṇaḥ //

nivartamānaṃ tu haṭhād vikṛṣyatā turaṅgahastena nirundhatā nabhaḥ
kṣaṇād iva kvāpi rasātalodare karīva cikṣepa kṛtāravo 'rṇavaḥ // PNc_13.48

nivartamānaṃ tu haṭhād vikṛṣyatā turaṅga-hastena nirundhatā nabhaḥ kṣaṇād iva kva api rasātala-udare kari īva cikṣepa kṛta-āravo 'rṇavaḥ //

strīdarśanam (PNc_p324969)

strī-darśanam

mayātha tatra bhramatā savismayaṃ tam udvahantī maṇim utprabhaṃ kare
adṛśyataikā viśatī tapovanaṃ smarasya mūrtā mamateva kanyakā // PNc_13.49

maya ātha tatra bhramatā sa-vismayaṃ tam udvahantī maṇim utprabhaṃ kare adṛśyata ekā viśatī tapo-vanaṃ smarasya mūrtā mamata īva kanyakā //

tataḥ priyāmaulimaṇir na me 'rpitaḥ punaḥ punaḥ prārthitayāpi yat tvayā
ahaṃ tad asyā makarāṅkite balād apāharaṃ manmatharatnapāduke // PNc_13.50

tataḥ priyā-mauli-maṇir na me 'rpitaḥ punaḥ punaḥ prārthitaya āpi yat tvayā ahaṃ tad asyā makara-aṅkite balād apāharaṃ manmatha-ratna-pāduke //

kim āśramaṃ śūnyam idaṃ tapodhanair anena hā dhiṅ muṣitāsmi dasyunā
atheti bāṣpodgamagadgadaiḥ padair nuhur vadantī karuṇaṃ ruroda sā // PNc_13.51

kim āśramaṃ śūnyam idaṃ tapo-dhanair anena hā dhiṅ muṣita āsmi dasyunā atha iti bāṣpa-udgama-gadgadaiḥ padair nuhur vadantī karuṇaṃ ruroda sā //

munidarśanam (PNc_p325923)

muni-darśanam

tatas tadīye ruditadhvanau śrute sasaṃbhramaṃ ko 'pi mahātapā muniḥ
viniryayau ratnaśilāgṛhād bahis tamālabhāsas taraṇir ghanād iva // PNc_13.52

tatas tadīye rudita-dhvanau śrute sasaṃbhramaṃ ko 'pi mahātapā muniḥ viniryayau ratna-śilā-gṛhād bahis tamāla-bhāsas taraṇir ghanād iva //

anena kenāpi tavāśrame balād idaṃ hi tātābharaṇaṃ hṛtaṃ mama
iti krudhaṃ tadvacasā sa ādade havirniṣekeṇa śikhām ivānalaḥ // PNc_13.53

anena kena api tavā aśrame balād idaṃ hi tātā abharaṇaṃ hṛtaṃ mama iti krudhaṃ tad-vacasā sa ādade havir-niṣekeṇa śikhām iva analaḥ //

śāpavarṇanam (PNc_p326562)

śāpa-varṇanam

nibaddhabhīmabhrukuṭir vilokayan dṛśā tadolkākapiśogratārayā
sas tīvrakopasphuritādharo 'vadad vaco mamākṣipya kṛtānater iti // PNc_13.54

nibaddha-bhīma-bhrukuṭir vilokayan dṛśā tada ūlkā-kapiśa-ugra-tārayā sas tīvra-kopa-sphurita-adharo 'vadad vaco mamā akṣipya kṛtānater iti //

prasūnam apy atra na jātu vīrudhāṃ haraty ayaṃ naḥ pavanas tapovane
tvayā tu saṃpraty abalāvibhūṣaṇe śaṭhātmanāśāya karaḥ prasāritaḥ // PNc_13.55

prasūnam apy atra na jātu vīrudhāṃ haraty ayaṃ naḥ pavanas tapo-vane tvayā tu saṃpraty abalā-vibhūṣaṇe śaṭha-ātma-nāśāya karaḥ prasāritaḥ //

akāri kāpeyam idaṃ tvayedṛśaṃ yad adya sadyaḥ kapir eva tad bhava
tataḥ sa mām ity aśapat kamaṇḍalor apaḥ samādāya davānalopamaḥ // PNc_13.56

akāri kāpeyam idaṃ tvayā īdṛśaṃ yad adya sadyaḥ kapir eva tad bhava tataḥ sa mām ity aśapat kamaṇḍalor apaḥ samādāya davānala-upamaḥ //

kopaśāntiḥ (PNc_p327506)

kopa-śāntiḥ

athāsya kopaḥ praśaśāma mānase śanaiḥ kṛpā sānuśaye prasīdati
apāṃ kaṇas tiṣṭhati vīcikampite na padminīpatrapuṭodare ciram // PNc_13.57

atha asya kopaḥ praśaśāma mānase śanaiḥ kṛpā sānuśaye prasīdati apāṃ kaṇas tiṣṭhati vīci-kampite na padminī-patra-puṭa-udare ciram //

ihānutāpo bhagavan vimucyatām iyaṃ madīyā bhavitavyatedṛśī
tad ucyatāṃ śāpaniśāmukhodgataṃ kadā mamedaṃ timiraṃ vyaraṃsyati // PNc_13.58

iha anutāpo bhagavan vimucyatām iyaṃ madīyā bhavitavyatā īdṛśī tad ucyatāṃ śāpa-niśā-mukha-udgataṃ kadā mama idaṃ timiraṃ vyaraṃsyati //

mayaivam uktaḥ sas tadaivam ūcivān yadā puro vaṅkumuner ihāgataḥ
kare tavādhāsyati vatsa kaṅkaṇaṃ sa nārmadaṃ sīyakarājanandanaḥ // PNc_13.59

maya aivam uktaḥ sas tada aivam ūcivān yadā puro vaṅku-muner ihā agataḥ kare tavā adhāsyati vatsa kaṅkaṇaṃ sa nārmadaṃ sīyaka-rāja-nandanaḥ //

tataḥ prabhṛty eva valīmukhākṛteḥ samāḥ sahasraṃ vasato rasātale
anena me saṃprati pārthivendunā tavāśrame śāpatamas tiraskṛtam // PNc_13.60

tataḥ prabhṛty eva valī-mukha-ākṛteḥ samāḥ sahasraṃ vasato rasātale anena me saṃprati pārthiva-indunā tavā aśrame śāpa-tamas tiraskṛtam //

pratikriyākaraṇecchā (PNc_p328739)

pratikriyā-karaṇa-icchā

kṛtaṃ yad etena munīndra līlayā pratikriyāṃ tatra na kartum asmy alam
himatviṣaḥ pratyupakāragocaro marīcilīḍhakraśimā kim aṃśumān // PNc_13.61

kṛtaṃ yad etena muni-indra līlayā pratikriyāṃ tatra na kartum asmy alam hima-tviṣaḥ pratyupakāra-gocaro marīci-līḍha-kraśimā kim aṃśumān //

tathāpy ayaṃ deva nijaprayojane laghīyasi kvāpi niyojyataṃ janaḥ
anūrum urvītalaratnadīpakaḥ kim āryamā nādhita sūtakarmaṇi // PNc_13.62

tatha āpy ayaṃ deva nija-prayojane laghīyasi kva api niyojyataṃ janaḥ anūrum urvī-tala-ratna-dīpakaḥ kim āryamā nā adhita sūta-karmaṇi //

tenaivam uktaḥ praṇayonmukhena nrpas trapānamramukho babhūva
atādṛśānāṃ stutayaḥ prakṛtyā madaṃ yad uddīpayituṃ yatante // PNc_13.63

tena evam uktaḥ praṇaya-unmukhena nrpas trapā-namra-mukho babhūva atādṛśānāṃ stutayaḥ prakṛtyā madaṃ yad uddīpayituṃ yatante //

nijavṛttakathanam (PNc_p329681)

nija-vṛtta-kathanam

evaṃ sudhārasasamṛddhimanohareṇa ślāghyena tena śaśikhaṇḍasamāgamena
kām apy avāpad umayā ghaṭitasya lakṣmīṃ saḥ kṣmāpatir jhaṭiti jūṭa ivāṣṭamūrteḥ // PNc_13.64

evaṃ sudhā-rasa-samṛddhi-manohareṇa ślāghyena tena śaśikhaṇḍa-samāgamena kām apy avāpad umayā ghaṭitasya lakṣmīṃ saḥ kṣmā-patir jhaṭiti jūṭa iva aṣṭamūrteḥ //

tenātha sūnṛtavacaḥśrutaye saḥ pṛṣṭaḥ pṛthvītalāgamanahetum ajānateva
ākhyātavān smitasudhāsnapitauṣṭhabimbas tasmai nijavyatikaraṃ naralokapālaḥ // PNc_13.65

tena atha sūnṛta-vacaḥ-śrutaye saḥ pṛṣṭaḥ pṛthvī-tala-āgamana-hetum ajānata īva ākhyātavān smita-sudhā-snapita-oṣṭha-bimbas tasmai nija-vyatikaraṃ nara-loka-pālaḥ //

vidyādharas tad anu saḥ prahito 'pi rājñā naiva svadhāmagamanābhimukho babhūva
pūrvopakāriṇi jane 'nupakṛtya kiṃ cid yānto yad unnatadhiyaḥ kim api trapante // PNc_13.66

vidyādharas tad anu saḥ prahito 'pi rājñā na eva sva-dhāma-gamana-abhimukho babhūva pūrva-upakāriṇi jane 'nupakṛtya kiṃ cid yānto yad unnata-dhiyaḥ kim api trapante //

deva prasīda samitiḥ kriyatām idānīṃ bhṛtyaḥ svapādarajasām ayam agrayāyī
tasyeti valgu vacanaṃ vacasā maharṣeḥ samrāṭ tataḥ saḥ katham apy urarīcakāra // PNc_13.67

deva prasīda samitiḥ kriyatām idānīṃ bhṛtyaḥ sva-pāda-rajasām ayam agra-yāyī tasya iti valgu vacanaṃ vacasā maharṣeḥ samrāṭ tataḥ saḥ katham apy urarīcakāra //

vidyādharasainyāgamanam (PNc_p331028)

vidyādhara-sainya-āgamanam

āmandraśaṅkhapaṭahasvanasūcitaṃ prāksainyaṃ kṣaṇān nijam atha smṛtamātram eva
dhautāsipatrabahulāṃśulatopagūḍhaṃ pātālasaṃtamasam asya puro babhūva // PNc_13.68

ā-mandra-śaṅkha-paṭaha-svana-sūcitaṃ prāksainyaṃ kṣaṇān nijam atha smṛta-mātram eva dhauta-asi-patra-bahula-aṃśu-latā-upagūḍhaṃ pātāla-saṃtamasam asya puro babhūva //

prasthānam (PNc_p331410)

prasthānam

tenopapāditam atho ratham utpātakam adhyāsya kārmukasanāthakaro narendraḥ
vajrāṅkuśaṃ prati sa vaṅkumuniprayuktaḥ prasthānamaṅgalavidhir masṛṇaṃ pratasthe // PNc_13.69

tena upapāditam atho ratham utpātakam adhyāsya kārmuka-sa-nātha-karo narendraḥ vajrāṅkuśaṃ prati sa vaṅku-muni-prayuktaḥ prasthāna-maṅgala-vidhir masṛṇaṃ pratasthe //

lagnenāṅge yugapad uṭajadvāradeśād adūre paśyantīnāṃ munimṛgadṛśāṃ locanāṃśūtkareṇa
uddāmājikratumakhavidher dīkṣayā saḥ kṣitīśo medhyām eṇatvacam iva dadhan saḥ kṣaṇaṃ lakṣyate sma // PNc_13.70

lagnena aṅge yugapad uṭaja-dvāra-deśād adūre paśyantīnāṃ muni-mṛga-dṛśāṃ locana-aṃśu-utkareṇa uddāma-āji-kratu-makha-vidher dīkṣayā saḥ kṣiti-īśo medhyām eṇa-tvacam iva dadhan saḥ kṣaṇaṃ lakṣyate sma //

VAR 13.70c: {#vidher\lem \k; #mahā# \ed}

calitayatisamādhi trastasāraṅgaśāvaṃ nibhṛtaśukabhṛtoccair naḍim uḍḍīnabarhi
hariṇamithunamuktānyonyakaṇḍūyanaṃ tan munivanam abhito 'bhūt sainyakolāhalena // PNc_13.71

calita-yati-samādhi trasta-sāraṅga-śāvaṃ nibhṛta-śuka-bhṛta-uccair naḍim uḍḍīna-barhi hariṇa-mithuna-mukta-anyonya-kaṇḍūyanaṃ tan muni-vanam abhito 'bhūt sainya-kolāhalena //

13.71b: nalim?

atha pathi navasāhasāṅkaḥ sa vidyādharair vanditaḥ pramuditamunikanyakāmuktanīvāralājāñjaliḥ
śriyam adhita ramāṅgadenānvitas tūryaghoṣormibhiḥ kulagirikuharapratidhvānaṃ dīrghair nirundhan diśaḥ // PNc_13.72

atha pathi navasāhasāṅkaḥ sa vidyādharair vanditaḥ pramudita-muni-kanyakā-mukta-nīvāralājāñjaliḥ śriyam adhita ramāṅgadena anvitas tūrya-ghoṣa-ūrmibhiḥ kula-giri-kuhara-pratidhvānaṃ dīrghair nirundhan diśaḥ //

iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye vidyādharā1dhipa-samāgamo nāma trayodaśaḥ sargaḥ

(PNc_13)

caturdaśaḥ sargaḥ

ākāśārohaṇam (PNc_p333174)

ākāśa-ārohaṇam

athāśramopāntamahīṃ vihāya nemisvanotkaṇṭhitanīlakaṇṭhām
ratho 'sya vidyādharamantraśaktyā rathāṅgapaṇeḥ padam āruroha // PNc_14.1

athā aśrama-upānta-mahīṃ vihāya nemi-svana-utkaṇṭhita-nīla-kaṇṭhām ratho 'sya vidyādhara-mantra-śaktyā rathāṅgapaṇeḥ padam āruroha //

sasaṃbhramottaṃbhitakarṇatālam ākarṇito dikkaribhiḥ sakaṃpaiḥ
ādhmātaśaṅkhasvanamāṃsalo 'gre tasyodagān maṅgalatūryaghoṣaḥ // PNc_14.2

sa-saṃbhrama-uttaṃbhita-karṇa-tālam ākarṇito dik-karibhiḥ sa-kaṃpaiḥ ādhmāta-śaṅkha-svana-māṃsalo 'gre tasya udagān maṅgala-tūrya-ghoṣaḥ //

udasya vaktrāṇi nabhasthalena yāntaṃ tam aikṣanta tapasvikanyāḥ
ākarṇavistāritamugdhanetrāḥ patrāntarair āśramapādapānām // PNc_14.3

udasya vaktrāṇi nabha-sthalena yāntaṃ tam aikṣanta tapasvi-kanyāḥ ākarṇa-vistārita-mugdha-netrāḥ patra-antarair āśrama-pādapānām //

vrajan sa vidyādharavāhinīnāṃ madhye babhau madhyamalokapālaḥ
analpasaundaryasudhaikasūtiḥ śaśīva nakṣatraparamparāṇām // PNc_14.4

vrajan sa vidyādhara-vāhinīnāṃ madhye babhau madhyama-loka-pālaḥ analpa-saundarya-sudhā-eka-sūtiḥ śaśi īva nakṣatra-paramparāṇām //

kutūhalollolāsitapakṣalekhāny ākṛṣṭakarṇotpalavibhramāṇi
tasminn amuñcyanta nitambinībhir apāṅgavalgīni vilocanāni // PNc_14.5

kutūhala-ullola-asita-pakṣa-lekhāny ākṛṣṭa-karṇa-utpala-vibhramāṇi tasminn amuñcyanta nitambinībhir apāṅga-valgīni vilocanāni //

ramāṅgadakṛtaṃ varṇanam (PNc_p334684)

ramāṅgada-kṛtaṃ varṇanam

athāntikasthena saś cābhyadhāyi ramāṅgadenettham avantināthaḥ
sahasraśaḥ khe calitāni paśyan vidyādharāṇāṃ purato balāni // PNc_14.6

atha antikasthena saś ca abhyadhāyi ramāṅgadena ittham avanti-nāthaḥ sahasraśaḥ khe calitāni paśyan vidyādharāṇāṃ purato balāni //

haimaṃ nṛpa syandanam utpatākam ākampi ratnāṅkitaketum ete
sahasraraśmer iva vālakhilyā vidhyādharās te parivārayanti // PNc_14.7

haimaṃ nṛpa syandanam utpatākam ākampi ratna-aṅkita-ketum ete sahasraraśmer iva vālakhilyā vidhyādharās te parivārayanti //

vrajann amartyapramadāvimuktamandāramālājaṭilāṃsakuṭaḥ
kundacchaṭāpāṇḍusaṭākalāpaḥ kātyāyanīsiṃha ivāvabhāsi // PNc_14.8

vrajann amartya-pramadā-vimuktamandāra-mālā-jaṭila-aṃsa-kuṭaḥ kunda-cchaṭā-pāṇḍu-saṭākalāpaḥ kātyāyanī-siṃha iva avabhāsi //

prayāṇatūryadhvanir eṣa kiṃ te pātālakukṣipratinādasāndraḥ
ravaḥ prasarpaty uta bhairavo 'yam akālakalpāntapayodharāṇām // PNc_14.9

prayāṇa-tūrya-dhvanir eṣa kiṃ te pātāla-kukṣi-pratināda-sāndraḥ ravaḥ prasarpaty uta bhairavo 'yam akāla-kalpa-anta-payodharāṇām //

mūle bhuvaḥ kajjaladhūlikalpam ālakṣyate paśya nilīnam etat
nīrandhravidyādharamauliratnaprabhāṅkuraprāśitam andhakāram // PNc_14.10

mūle bhuvaḥ kajjala-dhūli-kalpam ālakṣyate paśya nilīnam etat nīrandhra-vidyādhara-mauli-ratnaprabhāṅkura-prāśitam andhakāram //

āyāmimālāmaṇikāntidaṇḍair utsārayantaḥ paritas tamāṃsi
amī marunnartitacāmarās te kham ullikhantīva khurais turaṅgāḥ // PNc_14.11

āyāmi-mālā-maṇi-kānti-daṇḍair utsārayantaḥ paritas tamāṃsi amī marun-nartita-cāmarās te kham ullikhanti iva khurais turaṅgāḥ //

vihasya vidyādharabālikābhiḥ samaṃ vimuktā nayanatribhāgaiḥ
prasthānalājāñjalayas tavaite rathe patākāskhalitāḥ patanti // PNc_14.12

vihasya vidyādhara-bālikābhiḥ samaṃ vimuktā nayana-tribhāgaiḥ prasthāna-lājāñjalayas tava ete rathe patākāskhalitāḥ patanti //

narendra vidyādharapuṅgavānām ete puraḥ paśya kṛpāṇapaṭṭāḥ
kālāñjanaśyāmatayāśrayante taraṅgatāṃ vyomamahārṇavasya // PNc_14.13

narendra vidyādhara-puṅgavānām ete puraḥ paśya kṛpāṇa-paṭṭāḥ kāla-añjana-śyāmatayā āśrayante taraṅgatāṃ vyoma-mahā-arṇavasya //

vācālayantyaḥ kakubhāṃ mukhāni nādena jāmbūnadakiṅkiṇīnām
imā vimānāvalayaḥ kathaṃ cid anyonyaruddhaprasarāḥ prayānti // PNc_14.14

vācālayantyaḥ kakubhāṃ mukhāni nādena jāmbūnada-kiṅkiṇīnām imā vimāna-āvalayaḥ kathaṃ cid anyonya-ruddha-prasarāḥ prayānti //

vātavarṇanam (PNc_p337339)

vāta-varṇanam

ādhūtakārtasvaraketuyaṣtir enāny aśokastabakāruṇāni
ānartayaty eṣa patākinīnāṃ vātaḥ patākāṃśukapallavāni // PNc_14.15

ādhūta-kārtasvara-ketu-yaṣtir enāny aśoka-stabaka-aruṇāni ānartayaty eṣa patākinīnāṃ vātaḥ patāka-aṃśuka-pallavāni //

nabhaścarāṇāṃ vrajatām amīṣām anyonyapīnāṃsavigharṣaṇena
ullāsitaḥ kuṅkumapāṃsupūraḥ piśaṅgayaty eṣa diśāṃ mukhāni // PNc_14.16

nabhaś-carāṇāṃ vrajatām amīṣām anyonya-pīna-aṃsa-vigharṣaṇena ullāsitaḥ kuṅkuma-pāṃsu-pūraḥ piśaṅgayaty eṣa diśāṃ mukhāni //

prekṣakastrīvarṇanam (PNc_p337948)

prekṣaka-strī-varṇanam

saratnakāñcīvalayair vilāsasiṃhāsanair manmathapārthivasya
ito nitambair asitekṣaṇānāṃ vyāptāntaraṃ vyoma samāptim eti // PNc_14.17

sa-ratna-kāñcī-valayair vilāsasiṃhāsanair manmatha-pārthivasya ito nitambair asita-īkṣaṇānāṃ vyāpta-antaraṃ vyoma samāptim eti //

anyonyasaṅghaṭṭavisūtritāni kumudvatīkāntakaropamāni
etāni paśyāmbarataḥ patanti vimānamuktāphalajālakāni // PNc_14.18

anyonya-saṅghaṭṭa-visūtritāni kumudvatī-kānta-kara-upamāni etāni paśya ambarataḥ patanti vimāna-muktāphala-jālakāni //

etāḥ prayāntyaḥ purato vimānair vivartya bālā mukhapaṅkajāni
apāṅgaviśrāntavilolatārais tvāṃ nātha netrāñjalibhiḥ pibanti // PNc_14.19

etāḥ prayāntyaḥ purato vimānair vivartya bālā mukha-paṅkajāni apāṅga-viśrānta-vilola-tārais tvāṃ nātha netra-añjalibhiḥ pibanti //

āsām itaḥ satvaragāminīnāṃ gatāgatābhyāṃ maṇikuṇḍalāni
bhindanti vidyādharakāminīnāṃ kapolakālāgurupattrakāni // PNc_14.20

āsām itaḥ satvara-gāminīnāṃ gatāgatābhyāṃ maṇi-kuṇḍalāni bhindanti vidyādhara-kāminīnāṃ kapola-kālāguru-pattrakāni //

ito mithaḥ pārśvavighaṭṭiteṣu javād vimāneṣu samāpatatsu
āsām itaḥ preṅkhitamadhyaratnavisūtritā hāralatāḥ sphuṭanti // PNc_14.21

ito mithaḥ pārśva-vighaṭṭiteṣu javād vimāneṣu samāpatatsu āsām itaḥ preṅkhita-madhya-ratnavisūtritā hāra-latāḥ sphuṭanti //

ete gatikṣobhavaśād vadhūnāṃ paśyonmayūkhā maṇikarṇapūrāḥ
itas tale sañcaratām ahīnāṃ nipatya cūḍāmaṇiṣu svananti // PNc_14.22

ete gati-kṣobha-vaśād vadhūnāṃ paśya unmayūkhā maṇi-karṇa-pūrāḥ itas tale sañcaratām ahīnāṃ nipatya cūḍāmaṇiṣu svananti //

pātālam etan nayanotsavena vicintya śūnyaṃ śaśalāñchanena
ihāṅganābhiḥ svamukhachalena kṛto 'mbare candramayīva sṛṣṭiḥ // PNc_14.23

pātālam etan nayana-utsavena vicintya śūnyaṃ śaśalāñchanena iha aṅganābhiḥ sva-mukha-chalena kṛto 'mbare candra-mayi īva sṛṣṭiḥ //

ito rasaṃ pallavayanti vīraṃ vidyādharāṇāṃ karavālavallyaḥ
etāś ca śṛṅgāram ito 'ṅganānāṃ dṛśo navendīvaradāmadīrghās // PNc_14.24

ito rasaṃ pallavayanti vīraṃ vidyādharāṇāṃ karavāla-vallyaḥ etāś ca śṛṅgāram ito 'ṅganānāṃ dṛśo nava-indīvara-dāma-dīrghās //

VAR 14.24b: {#vallyaḥ\em; #vallayaḥ \ed \unmetrical}

jhaṭity avāptapratibimbam etat sainyaṃ vilokya sphaṭikāṅgaṇeṣu
savismayaṃ nāgapurāṅganābhir itaḥ kriyante nayanotpalāni // PNc_14.25

jhaṭity avāpta-pratibimbam etat sainyaṃ vilokya sphaṭika-aṅgaṇeṣu sa-vismayaṃ nāga-pura-aṅga-nābhir itaḥ kriyante nayana-utpalāni //

narendra tasmād gaganāvahagāhitvaddarśanavyagratapasvipaṅkteḥ
dūraṃ havir dhūmasugandhisīmnaḥ sthānād vayaṃ vaṅkumuneḥ pravṛttāḥ // PNc_14.26

narendra tasmād gagana-avahagāhitvad-darśana-vyagra-tapasvi-paṅkteḥ dūraṃ havir dhūma-sugandhi-sīmnaḥ sthānād vayaṃ vaṅku-muneḥ pravṛttāḥ //

vanavarṇanam (PNc_p340958)

vanavarṇanam

yathāyam abhyeti puro nabhasvān ākṛṣṭanānāvidhapuṣpagandhaḥ
agre tathābhraṃlihabhūruhaṃ naḥ śaṅke vanaṃ dṛkpatham eṣyatīti // PNc_14.27

yatha āyam abhyeti puro nabhasvān ākṛṣṭa-nānāvidha-puṣpa-gandhaḥ agre tatha ābhraṃliha-bhūruhaṃ naḥ śaṅke vanaṃ dṛk-patham eṣyati iti //

ebhir mahīpāla vimānaratnair agresaraiḥ sambhramamuktamārgaḥ
niṣkampaketur mahatāspadena rathas tavāyaṃ viyati prayāti // PNc_14.28

ebhir mahīpāla vimāna-ratnair agresaraiḥ sambhrama-mukta-mārgaḥ niṣkampa-ketur mahatā āspadena rathas tava ayaṃ viyati prayāti //

sitaprasūnastabakais tarūṇām eṣā purastārikāntarikṣā
jhaṭity aśeṣaiva nimeṣamātrād unmīlitā paśya vanāntalekhā // PNc_14.29

sita-prasūna-stabakais tarūṇām eṣā puras-tārikāntarikṣā jhaṭity aśeṣa aiva nimeṣa-mātrād unmīlitā paśya vana-anta-lekhā //

yadīśa vidyādharavāhinīyam ākāśataḥ kiñcidadhaḥ pravṛttā
avaimi citte nihitaṃ tad asyāḥ padaṃ vanālokanakautukena // PNc_14.30

yadī iśa vidyādhara-vāhini īyam ākāśataḥ kiñ-cid-adhaḥ pravṛttā avaimi citte nihitaṃ tad asyāḥ padaṃ vana-ālokana-kautukena //

eṣā tamālāvalinīlakānter upoḍharāmāmukhahemapadmā
senā vanasyābhimukhaṃ prayāti paśyāmburāser iva jahnukanyā // PNc_14.31

eṣā tamāla-āvali-nīla-kānter upoḍha-rāmā-mukha-hema-padmā senā vanasya abhimukhaṃ prayāti paśya amburāser iva jahnu-kanyā //

asyāḥ kṣamāpāla vanāntarājer vimānapaṅktiḥ purataḥsthiteyam
ālambate ratnakirīṭalakṣmīṃ maṇiprabhodgīrṇamahendracāpā // PNc_14.32

asyāḥ kṣamā-pāla vana-anta-rājer vimāna-paṅktiḥ purataḥ-sthita īyam ālambate ratna-kirīṭa-lakṣmīṃ maṇi-prabhā-udgīrṇa-mahendra-cāpā //

ete khalīnakṣataśoṇitāktāḥ paśyendragopaśriyam udvahantaḥ
turaṅgalālājalabindavas te luṭhanti hemadrumapallaveṣu // PNc_14.33

ete kha-līna-kṣata-śoṇita-aktāḥ paśya indragopa-śriyam udvahantaḥ turaṅga-lālā-jala-bindavas te luṭhanti hema-druma-pallaveṣu //

mandānilāndolitapallavāgrāḥ samagrapuṣpāharaṇodyatābhyaḥ
ito latāḥ pārthiva saṃrabhante lāvaṇyam ādātum ivāṅganābhyaḥ // PNc_14.34

manda-anila-andolita-pallava-agrāḥ samagra-puṣpa-āharaṇa-udyatābhyaḥ ito latāḥ pārthiva saṃrabhante lāvaṇyam ādātum iva aṅganābhyaḥ //

amūni puṣpāṇi mahīruhāṇām ābhānti līnabhramarodarāṇi
vidyādharīvibhramadarśanārtham uttānitānīva vilocanāni // PNc_14.35

amūni puṣpāṇi mahīruhāṇām ābhānti līna-bhramara-udarāṇi vidyādharī-vibhrama-darśana-artham uttānitāni iva vilocanāni //

paśyāgravātāyanam etad etya latāgrapuṣpāṇy acinvatīnām
nṛpātibhāreṇa nitambinīnāṃ vimānaratnāni puro namanti // PNc_14.36

paśya agra-vātāyanam etad etya latā-agra-puṣpāṇy acinvatīnām nṛpa atibhāreṇa nitambinīnāṃ vimāna-ratnāni puro namanti //

śākhāgralagnāsu mahātarūṇāṃ viṭaṅkaratnadyutiśrṅkhalāsu
vilambamānair iva cimbiteyam ito vimānair maṇipañjaraśrīḥ // PNc_14.37

śākhā-agra-lagnāsu mahā-tarūṇāṃ viṭaṅka-ratna-dyuti-śrṅkhalāsu vilambamānair iva cimbita īyam ito vimānair maṇi-pañjara-śrīḥ //

imāḥ samaṃ prāṇasamair vane 'smin sarvaṛtur lakṣmīnibiḍopagūḍhe
nabhaḥsthitā eva narendra paśya puṣpoccaye loladṛśaḥ pravṛttāḥ // PNc_14.38

imāḥ samaṃ prāṇa-samair vane 'smin sarva-ṛtur lakṣmī-nibiḍa-upagūḍhe nabhaḥ-sthitā eva narendra paśya puṣpa-uccaye lola-dṛśaḥ pravṛttāḥ //

etāḥ karaiḥ kāñcanapadmagaurair vilāsavatyaḥ sanibandhanāni
haranti puṣpāṇi mahīruhāṇāṃ mṛdūni yūnām iva mānasāni // PNc_14.39

etāḥ karaiḥ kāñcana-padma-gaurair vilāsavatyaḥ sa-nibandhanāni haranti puṣpāṇi mahīruhāṇāṃ mṛdūni yūnām iva mānasāni //

āsāṃ latāgrastabakotthitāni śikhaṇḍaratnadyuticumbitāni
paśyopariṣṭād alimaṇḍalāni nīlātapatrabhramam ārabhante // PNc_14.40

āsāṃ latā-agra-stabaka-utthitāni śikhaṇḍa-ratna-dyuti-cumbitāni paśya upariṣṭād ali-maṇḍalāni nīla-ātapatra-bhramam ārabhante //

muñcaty aliḥ puṣpalatām ito 'yam āghrātarāmāmukhapadmagandhaḥ
guṇaprakarṣe hi sadā manāṃsi guṇāntarajñāvatāṃ ramante // PNc_14.41

muñcaty aliḥ puṣpa-latām ito 'yam āghrāta-rāmā-mukha-padma-gandhaḥ guṇa-prakarṣe hi sadā manāṃsi guṇa-antara-jñāvatāṃ ramante //

lataitayā cūtataroḥ salīlam ānīyamānā natim ānatāṅgyā
paśyotpatatpuṣpaśilīmukheyam ābhāti kandarpadhanurlateva // PNc_14.42

lata aitayā cūta-taroḥ sa-līlam ānīyamānā natim ānata-aṅgyā paśya utpatat-puṣpa-śilīmukha īyam ābhāti kandarpa-dhanur-lata īva //

bhramaddvirephāvaliloladṛṣṭir līlāvataṃsakriyayonmukhāni
vicetum eṣā kusumāni nālaṃ tarostanāliṅganadohadasya // PNc_14.43

bhramad-dvirepha-āvali-lola-dṛṣṭir līlā-avataṃsa-kriyaya ūnmukhāni vicetum eṣā kusumāni nālaṃ tarostanāliṅgana-dohadasya //

priyārpitaḥ kāntanipītamuktapurandhribimbādharakānticoraḥ
asyāḥ saratnatviṣi karṇapāśe kim apy aśokastabakaś cakāsti // PNc_14.44

priya-arpitaḥ kānta-nipīta-muktapurandhri-bimba-adhara-kānti-coraḥ asyāḥ sa-ratna-tviṣi karṇa-pāśe kim apy aśoka-stabakaś cakāsti //

asyā latākṣepavisūtritasya hārasya lagnastanakuṅkumasya
bhraṣṭāḥ kṣitau dāḍimabījamohād ākṣipya muktāḥ kapayaḥ kṣipanti // PNc_14.45

asyā latā-ākṣepa-visūtritasya hārasya lagna-stana-kuṅkumasya bhraṣṭāḥ kṣitau dāḍima-bīja-mohād ākṣipya muktāḥ kapayaḥ kṣipanti //

nidāghalakṣmīhasitachaṭeyaṃ paryāptakṛṣṇāgurudhūmagandhe
bandhe kacānā navamallikāsyāḥ paśyālinīle paribhāgam eti // PNc_14.46

nidāgha-lakṣmī-hasita-chaṭa īyaṃ paryāpta-kṛṣṇa-āguru-dhūma-gandhe bandhe kacānā navamallika āsyāḥ paśya ali-nīle paribhāgam eti //

asāv itaḥ pārthiva dantapatram āpāsya haṃsachadapāṇḍu bālā
karoti karṇe navakarṇikāram uttāpitāṣṭāpadaratnaśobhi // PNc_14.47

asāv itaḥ pārthiva danta-patram āpāsya haṃsa-chada-pāṇḍu bālā karoti karṇe nava-karṇikā-āram uttāpita-aṣṭāpada-ratna-śobhi //

sthito 'yam anto navapallavānāṃ pravālatāmrāṅgulir āyatākṣyāḥ
vyaktiṃ śaraccandrakarojjvalābhir nakhāṃśurekhābhir itaḥ prayāti // PNc_14.48

sthito 'yam anto nava-pallavānāṃ pravāla-tāmra-aṅgulir āyata-akṣyāḥ vyaktiṃ śarac-candra-kara-ujjvalābhir nakha-aṃśu-rekhābhir itaḥ prayāti //

dhāvatkarā karṇaśirīṣalobhād itas tataḥ sampatati dvirephe
krīḍām iva vyākuladṛṣṭipātā bāleyam abhyasyati kandukasya // PNc_14.49

dhāvat-karā karṇa-śirīṣa-lobhād itas tataḥ sampatati dvirephe krīḍām iva vyākula-dṛṣṭi-pātā bāla īyam abhyasyati kandukasya //

prāvṛḍvilāsasmitam udvahantī karṇe navaṃ ketakabarham eṣā
priyāvataṃsīkṛtacandralekhā cakāsti kanyeva himācalasya // PNc_14.50

prāvṛḍ-vilāsa-smitam udvahantī karṇe navaṃ ketaka-barham eṣā priya-avataṃsīkṛta-candra-lekhā cakāsti kanya īva hima-acalasya //

vilokitālekhyakapolabhāgāt plavaṅgaśāve 'dhigate vimānam
itaḥ kadambād anivṛttahastam āste bhayād ālikhiteva tanvī // PNc_14.51

vilokita-ālekhya-kapola-bhāgāt plavaṅga-śāve 'dhigate vimānam itaḥ kadambād anivṛtta-hastam āste bhayād ālikhita īva tanvī //

puṣpāṇi cinvaty atimuktakasya paśya ślathaṃ keśakalāpam eṣā
aṃse bibhartīva tamālanīlaṃ vilāsavālavyajanaṃ smarasya // PNc_14.52

puṣpāṇi cinvaty atimuktakasya paśya ślathaṃ keśa-kalāpam eṣā aṃse bibharti iva tamāla-nīlaṃ vilāsa-vāla-vyajanaṃ smarasya //

vimuñcatī cakṣuṣi puṣpadhūlim eṣā gate taṃ prati vallabhasya
citraṃ jhaṭity aśrulavāvakīrṇe dṛśau sapatnyāḥ kaluṣīkaroti // PNc_14.53

vimuñcatī cakṣuṣi puṣpa-dhūlim eṣā gate taṃ prati vallabhasya citraṃ jhaṭity aśru-lava-avakīrṇe dṛśau sapatnyāḥ kaluṣīkaroti //

madhyacyute bibhrati kiṃśuke 'sminn asrāruṇasyākṛtim aṅkuśasya
asyāḥ stanābhyām adhunā dhṛteyam anaṅgamattadvipakumbhalakṣmīḥ // PNc_14.54

madhya-cyute bibhrati kiṃśuke 'sminn asra-aruṇasyā akṛtim aṅkuśasya asyāḥ stanābhyām adhunā dhṛta īyam anaṅga-matta-dvipa-kumbha-lakṣmīḥ //

VAR 14.54c: {asyāḥ\lem \em; asyā# \ed}

abhyāgatāyāḥ sahasāmunāsyāḥ kandarpasāmrājyadhurodvahena
sugandhibhiḥ pāṭalipādapena puṣpair itaḥ kalpitam ātitheyam // PNc_14.55

abhyāgatāyāḥ sahasa āmuna āsyāḥ kandarpa-sāmrājya-dhura-udvahena sugandhibhiḥ pāṭali-pādapena puṣpair itaḥ kalpitam ātitheyam //

ārdrāgaseyaṃ gamitā prasādaṃ kṛtapraṇāmāñjalinā priyeṇa
pramṛṣṭabāṣpā sumukhī nakhābhyāṃ cūtāṅkuraṃ mānam ivocchinatti // PNc_14.56

ārdrāgasa īyaṃ gamitā prasādaṃ kṛta-praṇāma-añjalinā priyeṇa pramṛṣṭa-bāṣpā sumukhī nakhābhyāṃ cūta-aṅkuraṃ mānam iva ucchinatti //

adhyāsate kām api kāntim āsām ete sakundāḥ kabarīkalāpāḥ
kumudvatīkāntakarānuviddhās tamaḥpratānā iva yāminīnām // PNc_14.57

adhyāsate kām api kāntim āsām ete sa-kundāḥ kabarī-kalāpāḥ kumudvatī-kānta-kara-anuviddhās tamaḥ-pratānā iva yāminīnām //

puṣpāṇi nānāvidhavarṇabhāñji vimānavātāyanato vicitya
yuvāyam indrāyudhavarṇakāntam uttaṃsam asyāḥ sadṛśaḥ karoti // PNc_14.58

puṣpāṇi nānāvidha-varṇa-bhāñji vimāna-vātāyanato vicitya yuva āyam indrāyudha-varṇa-kāntam uttaṃsam asyāḥ sadṛśaḥ karoti //

paśyeyam udbāhulatāhitaśrīr madhyena naśyattrivalī lateva
vimānataḥ komalam uccinoti vadhūr madhūkaṃ svakapolakānti // PNc_14.59

paśya iyam udbāhu-latā āhita-śrīr madhyena naśyat-trivalī lata īva vimānataḥ komalam uccinoti vadhūr madhūkaṃ sva-kapola-kānti //

adaḥ sugandhīkuru matprasūnaṃ mukhābjasaugandhyakaṇārpaṇena
ity añcalāsaktalato na yāñcām asyāḥ karotīva saḥ karṇikāraḥ // PNc_14.60

adaḥ sugandhīkuru mat-prasūnaṃ mukha-abja-saugandhya-kaṇa-arpaṇena ity añcala-āsakta-lato na yāñcām asyāḥ karoti iva saḥ karṇikā-āraḥ //

tathā na cūte navamañjarīyam avāptavaty ātmaguṇaprakarṣam
asyāḥ sakālāgarupatralekhe yathā kapole kamalekṣaṇāyāḥ // PNc_14.61

tathā na cūte nava-mañjari īyam avāptavaty ātma-guṇa-prakarṣam asyāḥ sa-kālāgaru-patra-lekhe yathā kapole kamala-īkṣaṇāyāḥ //

vahaty aśoko 'yam amartyakāntāpadāhataḥ kāntam alaktakāṅgam
kṛtvā jagaty askhalitāṃ nijājñāṃ skandhe 'rpitaṃ tūṇām iva smareṇa // PNc_14.62

vahaty aśoko 'yam amartya-kāntāpada-āhataḥ kāntam alaktaka-aṅgam kṛtvā jagaty askhalitāṃ nija-ājñāṃ skandhe 'rpitaṃ tūṇām iva smareṇa //

cireṇa manye bakuladrumo 'yam avāptapāraḥspṛhaṇīyatāyāḥ
arthī karo 'syāḥ sumanaḥsu yasya jāto jitāmartyatarupravālaḥ // PNc_14.63

cireṇa manye bakula-drumo 'yam avāpta-pāraḥ-spṛhaṇīyatāyāḥ arthī karo 'syāḥ sumanaḥsu yasya jāto jita-amartya-taru-pravālaḥ //

phalaṃ śirīṣeṇa cirād avāptam asyāḥ samagraṃ sukumāratāyāḥ
nirasya gīrvāṇataruprasūnāṃ yad etad uttaṃsitam āyātākṣyā // PNc_14.64

phalaṃ śirīṣeṇa cirād avāptam asyāḥ samagraṃ sukumāratāyāḥ nirasya gīrvāṇa-taru-prasūnāṃ yad etad uttaṃsitam āyāta-akṣyā //

asyāḥ śrutau campakam ādadhatyāḥ kareṇa muktāvalayāṅkitena
eṣa dvijaḥ svastyayanaṃ virāvair nāsyāḥ karotīti na mañjukaṇṭhaḥ // PNc_14.65

asyāḥ śrutau campakam ādadhatyāḥ kareṇa muktā-valaya-aṅkitena eṣa dvijaḥ svasty-ayanaṃ virāvair na asyāḥ karoti iti na mañju-kaṇṭhaḥ //

vinyastabandhūkadalī mukhe 'syāḥ svedārdrakālāgarupatravallī
cakāsti saṃdhyātapaleśaśaṅki kalaṅkalekhā śaśalakṣmanīva // PNc_14.66

vinyasta-bandhūka-dalī mukhe 'syāḥ sveda-ārdra-kālāgaru-patra-vallī cakāsti saṃdhyā-ātapa-leśa-śaṅki kalaṅka-lekhā śaśalakṣmani iva //

etā mitho ruddhavimānamārgā latāgrajaṃ puṣpam anāpnuvantyaḥ
bhavanti bhārānamitāṅgakeṣu baddhābhyasūyāḥ stanamaṇḍaleṣu // PNc_14.67

etā mitho ruddha-vimāna-mārgā latā-agra-jaṃ puṣpam anāpnuvantyaḥ bhavanti bhārā-namita-aṅgakeṣu baddha-abhyasūyāḥ stana-maṇḍaleṣu //

etāni kāntaiḥ pramadājanasya navapravālāny avataṃsitāni
paśyanti paśya svam ivāptakāntiṃ kapolapālīmaṇidarpaṇeṣu // PNc_14.68

etāni kāntaiḥ pramadā-janasya nava-pravālāny avataṃsitāni paśyanti paśya svam ivā apta-kāntiṃ kapola-pālī-maṇi-darpaṇeṣu //

yad yad vane 'bhūt kusumaṃ sugandhi vadhūjanais tat tad ito gṛhītam
kṛtsnatrilokīvijayāvataṃsaṃ nirmātum iṣvāsam iva smarasya // PNc_14.69

yad yad vane 'bhūt kusumaṃ sugandhi vadhū-janais tat tad ito gṛhītam kṛtsna-trilokī-vijaya-avataṃsaṃ nirmātum iṣvāsam iva smarasya //

karṇāvataṃsīkṛtapallavānāṃ vicitrapuṣpābharaṇojjvaleṣu
paśyābhitaḥ pallaviteyam āsām aṅgeṣu sāraṅgadṛśām ṛtuśrīḥ // PNc_14.70

karṇa-avataṃsīkṛta-pallavānāṃ vicitra-puṣpa-ābharaṇa-ujjvaleṣu paśya abhitaḥ pallavita īyam āsām aṅgeṣu sāraṅga-dṛśām ṛtu-śrīḥ //

svedodabinduchalataḥ kapole vitīrṇamuktārgha iva smarasya
eṇīdṛśāṃ kānta iva pravṛttaḥ śramo 'yam āliṅgitum aṅgalekhām // PNc_14.71

sveda-udabindu-chalataḥ kapole vitīrṇa-mukta-argha iva smarasya eṇī-dṛśāṃ kānta iva pravṛttaḥ śramo 'yam āliṅgitum aṅga-lekhām //

āsāṃ pṛthusvedakaṇāṅkitāni vaktrāṇi netrotsavam arpayanti
pratyuptamuktāphaladanturāṇi hiraṇyamayānīva saroruhāṇi // PNc_14.72

āsāṃ pṛthu-sveda-kaṇa-aṅkitāni vaktrāṇi netra-utsavam arpayanti pratyupta-muktāphala-danturāṇi hiraṇya-mayāni iva saroruhāṇi //

etāni paśya cyutapuṣpadhūlivyāluptapakṣmāvalisauṣṭhavāni
śrameṇa kiṃ cin mukulībhavanti sīmantinīnāṃ nayanotpalāni // PNc_14.73

etāni paśya cyuta-puṣpa-dhūlivyālupta-pakṣma-āvali-sauṣṭhavāni śrameṇa kiṃ cin mukulībhavanti sīmantinīnāṃ nayana-utpalāni //

VAR 14.73b: {sauṣṭhavāni\lem \em; sauṣṭavāni \ed}

etāsu sīdanmaṇibandhamūlanilīnalīlāmaṇikaṅkaṇāsu
vilokyatāṃ vyaktim upaiti khedo vidyādharastrījanadorlatāsu // PNc_14.74

etāsu sīdan-maṇibandha-mūlanilīna-līlā-maṇi-kaṅkaṇāsu vilokyatāṃ vyaktim upaiti khedo vidyādhara-strī-jana-dor-latāsu //

anaṅgakalpadrumamañjarīṇām amoghamantraṃ kusumāyudhasya
bhṛśam yathā puṣpamayī vibhūṣā nāsāṃ tathā ratnamayī vibhāti // PNc_14.75

anaṅga-kalpadruma-mañjarīṇām amogha-mantraṃ kusumāyudhasya bhṛśam yathā puṣpamayī vibhūṣā nā asāṃ tathā ratnamayī vibhāti //

vanāntam etā vanitā na muktum anekapuṣpaṃ nṛpa śaknuvanti
vimucyate kena nāma sa deśo yatrāsti sāndraḥ sumanaḥpracāraḥ // PNc_14.76

vana-antam etā vanitā na muktum aneka-puṣpaṃ nṛpa śaknuvanti vimucyate kena nāma sa deśo yatra asti sāndraḥ sumanaḥ-pracāraḥ //

ityujjvale tasya vacaḥprasūne nīte 'pi karṇātithitāṃ vihasya
nṛpo babhūvāstamanāḥ sacitraṃ smṛtāhirājendrasutāvilāsaḥ // PNc_14.77

ity-ujjvale tasya vacaḥ-prasūne nīte 'pi karṇa-atithitāṃ vihasya nṛpo babhūva astamanāḥ sacitraṃ smṛta-ahi-rājendra-sutā-vilāsaḥ //

puṣpapravālāṅkuramaṇḍalaṃ tat kvaṇadvimānāvalihemaghaṇṭam
vanaṃ vihāyātha samagram agre cacāla vidyādhararājasainyam // PNc_14.78

puṣpa-pravāla-aṅkura-maṇḍalaṃ tat kvaṇad-vimāna-āvali-hema-ghaṇṭam vanaṃ vihāya atha samagram agre cacāla vidyādhara-rāja-sainyam //

gaṅgāvarṇanam (PNc_p356186)

gaṅgā-varṇanam-

atha pravālādharabimbacumbiparisphuratphenavilāsahāsā
vācālahaṃsāvalikāñcidāmasanāthatīrorunitambabimbā // PNc_14.79

atha pravāla-adharabimba-cumbiparisphurat-phena-vilāsa-hāsā vācāla-haṃsa-āvalikāñci-dāmasanātha-tīra-ūru-nitambabimbā //

samīravellattaṭahemavallilolaprabhāpiñjaritormilekhā
vilāsamajjatphaṇirājakanyāsaṅkrāntakāntastanakuṅkumeva // PNc_14.80

samīra-vellat-taṭa-hemavallilola-prabhā-piñjarita-ūrmi-lekhā vilāsa-majjat-phaṇirāja-kanyāsaṅkrānta-kānta-stana-kuṅkuma īva //

nimagnadiṅnāgakapolabhittisantānaniryanmadaveṇikṛṣṇā
tṛtīyanetrānaladhūmavallikalaṅkiteva tripurāntakasya // PNc_14.81

nimagna-diṅnāga-kapola-bhittisantāna-niryan-mada-veṇi-kṛṣṇā tṛtīya-netra-anala-dhūma-vallikalaṅkita īva tripura-antakasya //

bhārānamadbhogiphaṇāsthitāyāḥ sthalocchaladvīcicayacchalena
uttambhayantīva tale satarkam arkopalastambhaśatāni bhūmeḥ // PNc_14.82

bhārā-namad-bhogi-phaṇa-āsthitāyāḥ sthala-ucchalad-vīci-cayac-chalena uttam-bhayanti īva tale satarkam arkopala-stambha-śatāni bhūmeḥ //

taṭodgataprāṃśu tamālarājichāyāghanaśyāmalitārdhabhāgā
mūrtis tuṣārācalatulyakāntir umāpatiśrīdharayor ivaikā // PNc_14.83

taṭa-udgata-prāṃśu tamāla-rājichāyā-ghana-śyāmalita-ardha-bhāgā mūrtis tuṣāra-acala-tulya-kāntir umāpati-śrīdharayor iva ekā //

kādambacañcūddhṛtacakravākīpāriplavavyaktamṛṇālakāṇḍā
caṇḍīdhavonnaddhajaṭāviṭaṅkakṛṣṭendulekhāṅkuradantureva // PNc_14.84

kādamba-cañcu-uddhṛta-cakravākīpāriplava-vyakta-mṛṇāla-kāṇḍā caṇḍīdhava-unnaddha-jaṭā-viṭaṅkakṛṣṭa-indu-lekhā-aṅkura-dantura īva //

taraṅgabhaṅgojjvalacāmaraśrīr uddaṇḍahemāmburuhātapatrā
puṇyā puro dūrata eva tena trimārgagādṛśyata pārthivena // PNc_14.85

taraṅga-bhaṅga-ujjvala-cāmara-śrīr uddaṇḍa-hema-amburuha-ātapatrā puṇyā puro dūrata eva tena tri-mārga-ga ādṛśyata pārthivena //

SYNTAX: kulaka

tasyās taṭe 'tha kusumāvacayaśramārtasīmantinīnivahasasmitavīkṣitāyāḥ
vidyādhareṇa vidadhe dhavalormidhautaparyantahemasikate pṛtanāniveśaḥ // PNc_14.86

tasyās taṭe 'tha kusuma-avacaya-śrama-ārtasīmantinī-nivaha-sasmita-vīkṣitāyāḥ vidyādhareṇa vidadhe dhavala-ūrmi-dhautaparyanta-hema-sikate pṛtanā-niveśaḥ //

tad anu puline sadyo vidyādharaiḥ parikalpitaṃ nrpatir aviśal līlāgāraṃ saḥ sāhasalāñchanaḥ
bhramam ajanayan netrotkīrṇā iti pratibimbitāḥ sitamaṇimaye yasminn anto bahiś ca mṛgīdṛśaḥ // PNc_14.87

tad anu puline sadyo vidyādharaiḥ parikalpitaṃ nrpatir aviśal līlā-agāraṃ saḥ sāhasalāñchanaḥ bhramam ajanayan netra-utkīrṇā iti pratibimbitāḥ sita-maṇi-maye yasminn anto bahiś ca mṛgīdṛśaḥ //

iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye pātālā1valokano nāma caturdaśaḥ sargaḥ

(PNc_14)

pañcadaśaḥ sargaḥ

atha sāndragharmajalabindululitatilakaḥ pracakrame
hemakamalasubhage saritaḥ salile nimaṅktum asitekṣaṇājanaḥ // PNc_15.1

atha sāndra-gharma-jala-bindululita-tilakaḥ pracakrame hema-kamala-subhage saritaḥ salile nimaṅktum asita-īkṣaṇā-janaḥ //

śramam etya muñcata madamburabhasaparirambhalīlayā
evam avadad iva dīrghadṛśaḥ kalahaṃsayūthaninadena jāhnavī // PNc_15.2

śramam etya muñcata mad-amburabhasa-parirambha-līlayā evam avadad iva dīrgha-dṛśaḥ kalahaṃsa-yūtha-ninadena jāhnavī //

marutāvadhūtakaladhautakamalamakarandagandhinā
ūrmidalanaśiśireṇa balād abalājanasya nunude pariśramaḥ // PNc_15.3

maruta āvadhūta-kala-dhautakamala-makaranda-gandhinā ūrmi-dalana-śiśireṇa balād abalā-janasya nunude pariśramaḥ //

parividdharekham adhitīraviracitapade vadhūjane
kāntim udavahad amartyasarit taṭarūḍhakāñcanalateva kāṃ cana // PNc_15.4

parividdha-rekham adhitīraviracita-pade vadhū-jane kāntim udavahad amartya-sarit taṭa-rūḍha-kāñcana-lata īva kāṃ cana //

sitacakṣuṣām asitaratnarucimuṣi mṛṇālinīdale
sthūlajalalavanibhena dadhe navamauktikārdha iva jāhnukanyayā // PNc_15.5

sita-cakṣuṣām asita-ratnaruci-muṣi mṛṇālinī-dale sthūla-jala-lava-nibhena dadhe nava-mauktika-ardha iva jāhnu-kanyayā //

uditatrapā iva vilāsamasṛṇagamanena subrhuvām
jagmur amarasaritaḥ pulinaṃ sahasā vihāya kalahaṃsapaṅktayaḥ // PNc_15.6

udita-trapā iva vilāsamasṛṇa-gamanena subrhuvām jagmur amara-saritaḥ pulinaṃ sahasā vihāya kalahaṃsa-paṅktayaḥ //

dhavalābhrakachuritabhittilikhitalalitāṅganālipim
apsu kuvalayadṛśāṃ pratimāḥ sitaratnadarpaṇanibhāsu lebhire // PNc_15.7

dhavala-abhraka-churita-bhittilikhita-lalita-aṅganā-lipim apsu kuvalaya-dṛśāṃ pratimāḥ sita-ratna-darpaṇa-nibhāsu lebhire //

atha vallabhārpitakarāgranihitanijapāṇipallavāḥ
vārivikacakanakābjarajaḥkapiśormimālam abalā jagāhire // PNc_15.8

atha vallabha-arpita-kara-agranihita-nija-pāṇi-pallavāḥ vāri-vikaca-kanaka-abja-rajaḥkapiśa-ūrmi-mālam abalā jagāhire //

sudṛśāṃ nimajjya surasindhupayasi niyamasthitair iva
ūrmitaralitamayūkhaśikhair maṇinūpuraiḥ sapadi maunam ādade // PNc_15.9

sudṛśāṃ nimajjya sura-sindhupayasi niyama-sthitair iva ūrmi-taralita-mayūkha-śikhair maṇi-nūpuraiḥ sapadi maunam ādade //

kucaluptapatralatayātha vigalitavisūtrahārayā
prāpi ratiramaṇavilāsatulā lalitabhruvāṃ jalavihāralīlayā // PNc_15.10

kuca-lupta-patra-lataya ātha vigalita-visūtra-hārayā prāpi rati-ramaṇa-vilāsa-tulā lalita-bhruvāṃ jala-vihāra-līlayā //

navakuṅkumāruṇapurandhrikucakalaśatāḍitaṃ payaḥ
rāgam abhajata na kasya bhavet sulabhāṅgakhelad abalasya vikriyā // PNc_15.11

nava-kuṅkuma-aruṇa-purandhrikuca-kalaśa-tāḍitaṃ payaḥ rāgam abhajata na kasya bhavet sulabha-aṅga-khelad abalasya vikriyā //

vikiran vihasya maṇiśṛṅgadhṛtam udakam etya pṛṣṭhataḥ
sācimukulitadṛśā dadṛśe dayito muhur valitakaṇṭham ekayā // PNc_15.12

vikiran vihasya maṇi-śṛṅgadhṛtam udakam etya pṛṣṭhataḥ sāci-mukulita-dṛśā dadṛśe dayito muhur valita-kaṇṭham ekayā //

VAR 15.12b: {pṛṣṭhataḥ\lem \em; pṛṣṭataḥ \ed}

pariṇāhavat kucaniṣiddhakaraṇavalanotkadorlatam
lolamukharamaṇikaṅkaṇayā vidadhe jale murajavādyamanyayā // PNc_15.13

pariṇāhavat kuca-niṣiddhakaraṇa-valana-utka-dor-latam lola-mukhara-maṇi-kaṅkaṇayā vidadhe jale muraja-vādyamanyayā //

hariṇīdṛśo hṛtapurandhrikucakalaśakuṅkumāṅkitā
kṣipram adhijaghanam ūrmilatā śithileva hemaraśanā vididyute // PNc_15.14

hariṇī-dṛśo hṛta-purandhrikuca-kalaśa-kuṅkuma-aṅkitā kṣipram adhijaghanam ūrmi-latā śithila īva hema-raśanā vididyute //

salilaṃ kirantam avalokya ramaṇam aparāṅganāmukhe
citram aviraladhṛtāśrulave nimimīla kā cid abalā vilocane // PNc_15.15

salilaṃ kirantam avalokya ramaṇam apara-aṅganā-mukhe citram avirala-dhṛta-aśru-lave nimimīla kā cid abalā vilocane //

drutam atruṭad vibudhasindhunibiḍalaharīkarāhatam
hāravalayam aravindadṛśāṃ kuśalaṃ kuto 'sti guṇināṃ jaḍāntare // PNc_15.16

drutam atruṭad vibudha-sindhunibiḍa-laharī-kara-āhatam hāra-valayam aravinda-dṛśāṃ kuśalaṃ kuto 'sti guṇināṃ jaḍa-antare //

śuśubhe kayāpi karayantranihitaśucivāridhārayā
muktasitakusumasāyakayā makarāṅkacāpalatayeva bālayā // PNc_15.17

śuśubhe kaya āpi kara-yantranihita-śuci-vāri-dhārayā mukta-sita-kusuma-sāyakayā makara-aṅka-cāpa-lataya īva bālayā //

pariveṣavibhramaniveśimanasijatuṣāradīdhiteḥ
ko 'pi karakisalaye kamitā vidadhe mṛṇālavalayaṃ mṛgīdṛśaḥ // PNc_15.18

pariveṣa-vibhrama-niveśimanasi-ja-tuṣāra-dīdhiteḥ ko 'pi kara-kisalaye kamitā vidadhe mṛṇāla-valayaṃ mṛgī-dṛśaḥ //

hṛdayeśamuktajaladhautamalayajavilepanair hriyā
lakṣyanavanakhapadāv aparā nalinīdalena pidadhe payodharau // PNc_15.19

hṛdaya-īśa-mukta-jala-dhautamalaya-ja-vilepanair hriyā lakṣya-nava-nakha-padāv aparā nalinī-dalena pidadhe payodharau //

abhito 'ṅganāmukhamṛgāṅkam uḍunikarakāntim ādade
kelitaralataruṇīnibiḍastanatāḍite payasi budbudotakaraḥ // PNc_15.20

abhito 'ṅganā-mukha-mṛgāṅkam uḍu-nikara-kāntim ādade keli-tarala-taruṇī-nibiḍastana-tāḍite payasi budbuda-utakaraḥ //

vidadhe vadhūr nijakarāgragalitamaṇikaṅkaṇāṅkite
meghaśakala iva sendradhanur valayodare nayanam abjinīdale // PNc_15.21

vidadhe vadhūr nija-kara-agragalita-maṇi-kaṅkaṇa-aṅkite megha-śakala iva sa-indradhanur valaya-udare nayanam abjinī-dale //

asitāñjanāṅkam abhijātakuvalayadṛśāṃ dṛśo 'ntarāt
nīramahṛta na hi śuddhimatāṃ taṭavṛttir āśritakalaṅkamārjane // PNc_15.22

asita-añjana-aṅkam abhijātakuvalaya-dṛśāṃ dṛśo 'ntarāt nīramahṛta na hi śuddhimatāṃ taṭa-vṛttir āśrita-kalaṅka-mārjane //

taralormilaṅghitanitambaphalakalulitācchavāsaḥ
phenapaṭalam asitābjadṛśaḥ kṣaṇam ekam aṃśukavilāsam ādade // PNc_15.23

tarala-ūrmi-laṅghita-nitambaphalaka-lulita-accha-vāsaḥ phena-paṭalam asita-abja-dṛśaḥ kṣaṇam ekam aṃśuka-vilāsam ādade //

sudṛśaḥ sphuṭaṃ navanakhāṅkam urasi jaladhatakuṅkume
kāntanihitanayanaṃ pidadhe pṛthuhāratārataralāṃśupallavaḥ // PNc_15.24

sudṛśaḥ sphuṭaṃ nava-nakha-aṅkam urasi jala-dhata-kuṅkume kānta-nihita-nayanaṃ pidadhe pṛthu-hāra-tāra-tarala-aṃśu-pallavaḥ //

lulitāñjanasya nayanasya sahabhuvam ivekṣituṃ śriyam
lagnajalasaralitair alakair luluṭhe lalāṭataṭasīmni subhruvaḥ // PNc_15.25

lulita-añjanasya nayanasya saha-bhuvam ivā ikṣituṃ śriyam lagna-jala-saralitair alakair luluṭhe lalāṭa-taṭa-sīmni subhruvaḥ //

dadhatīva kāpi rucim āpa manasijavilāsavallakīm
aṃsavinihitamṛṇālalatātalavarty alābuparivartulastanī // PNc_15.26

dadhati īva ka āpi rucim āpa manasija-vilāsa-vallakīm aṃsa-vinihita-mṛṇāla-latātala-varty alābu-parivartula-stanī //

salilāhatitruṭitahāraparigalitamauktikabhramāt
mugdhayuvatir aparā nidadhe dṛśam abjinīdalapuṭodabinduṣu // PNc_15.27

salila-āhati-truṭita-hāraparigalita-mauktika-bhramāt mugdha-yuvatir aparā nidadhe dṛśam abjinī-dala-puṭa-udabinduṣu //

dhavalodarair bhayavaśena taralavalitair vilocanaiḥ
nīlanalinadaladāmadṛśāṃ śapharaiḥ samaṃ suciram apsu babhrame // PNc_15.28

dhavala-udarair bhaya-vaśena tarala-valitair vilocanaiḥ nīla-nalina-dala-dāma-dṛśāṃ śapharaiḥ samaṃ suciram apsu babhrame //

galitāṅgadā gurutaraṅgadalitamaṇikarṇapūrakāḥ
srastakanakavalayāḥ sudṛśaḥ ślathabandharatnaraśanāś cakāśire // PNc_15.29

galita-aṅgadā guru-taraṅgadalita-maṇi-karṇa-pūrakāḥ srasta-kanaka-valayāḥ sudṛśaḥ ślatha-bandha-ratna-raśanāś cakāśire //

atikampam ūrmikuṭilabhru bahalanavakuṅkumāruṇam
straiṇakaratalanirastam abhūd upajātakopam iva jāhnavījalam // PNc_15.30

atikampam ūrmi-kuṭila-bhru bahala-nava-kuṅkuma-aruṇam straiṇa-kara-tala-nirastam abhūd upajāta-kopam iva jāhnavī-jalam //

akarot padaṃ pṛthunitambavilulitajalārdraveṇiṣu
nīralavaśabalagaṇḍatalāsv abalāsu kuṇḍalitakārmukaḥ smaraḥ // PNc_15.31

akarot padaṃ pṛthu-nitambavilulita-jala-ārdra-veṇiṣu nīra-lava-śabala-gaṇḍa-talāsv abalāsu kuṇḍalita-kārmukaḥ smaraḥ //

cyutaratnabhūṣaṇamarīciracitasuracāpamaṇḍalam
keśakusumaśabalam śuśubhe sudṛśām anaṅgamadadīpanaṃ payaḥ // PNc_15.32

cyuta-ratna-bhūṣaṇa-marīciracita-sura-cāpa-maṇḍalam keśa-kusuma-śabalam śuśubhe sudṛśām anaṅga-mada-dīpanaṃ payaḥ //

atha tābhir ekatapanīyasarasijasanāthapāṇibhiḥ
śrībhir iva samudatāri tataḥ punaruktacāṭupaṭubhiḥ priyaiḥ saha // PNc_15.33

atha tābhir eka-tapanīyasarasija-sa-nātha-pāṇibhiḥ śrībhir iva samudatāri tataḥ punarukta-cāṭu-paṭubhiḥ priyaiḥ saha //

sajalāṃśukāntiviśadāṅgajanitanibiḍatrapākulāḥ
vyaktanavanakhapadābharaṇāḥ priyalocanāny aramayan mṛgīdṛśaḥ // PNc_15.34

sa-jala-aṃśu-kānti-viśada-aṅgajanita-nibiḍa-trapā-ākulāḥ vyakta-nava-nakha-pada-ābharaṇāḥ priya-locanāny aramayan mṛgī-dṛśaḥ //

atha tā gṛhītaśaradindudhavalasicayāḥ prasādhanām
cakrur adhivapur amartyasaritpulinasthalīkanakavallidhāmasu // PNc_15.35

atha tā gṛhīta-śarad-indudhavala-sicayāḥ prasādhanām cakrur adhivapur amartya-saritpulina-sthalī-kanaka-valli-dhāmasu //

tilakāṅkitāḥ pracurapuṣpaparimalamuco mṛgīdṛśaḥ
ūḍhanavalalitapatralatā dadhur aṅgajopavanarājivibhramam // PNc_15.36

tilaka-aṅkitāḥ pracura-puṣpaparimala-muco mṛgī-dṛśaḥ ūḍha-nava-lalita-patra-latā dadhur aṅgaja-upavana-rāji-vibhramam //

na cirād alaṅkṛtiviśeṣavihitarucayo 'tipeśalāḥ
lakṣyanavanavarasāḥ śucayaḥ kavipuṅgavoktaya ivāṅganā babhuḥ // PNc_15.37

na cirād alaṅkṛti-viśeṣavihita-rucayo 'tipeśalāḥ lakṣya-nava-nava-rasāḥ śucayaḥ kavi-puṅgava-uktaya iva aṅganā babhuḥ //

vahati sma nirmalakapolalikhitamṛganābhipatrakam
kāpi nibhṛtamadhupāvalimat kaladhautakokanadakāntam ānanam // PNc_15.38

vahati sma nirmala-kapolalikhita-mṛganābhi-patrakam ka āpi nibhṛta-madhupa-āvalimat kala-dhauta-koka-nada-kāntam ānanam //

adhikarṇam udgatamayūkhamarakatamanoharodaram
bālam iva madanakalpataror dalam ekayā kanakapatram ādade // PNc_15.39

adhikarṇam udgata-mayūkhamarakata-manohara-udaram bālam iva madana-kalpataror dalam ekayā kanaka-patram ādade //

dhṛtayāvakāṅkam api kāntavadanaparicumbanocite
rāgamadhurarucake nidadhe dayite ca kā cana cakoralocanā // PNc_15.40

dhṛta-yāvakāṅkam api kāntavadana-paricumbana-ucite rāga-madhura-rucake nidadhe dayite ca kā cana cakora-locanā //

hariṇāṅkasundaram anekaviśadaguṇagumphitākṛtim
hāram avahad aparā na paraṃ hṛdi kāntam apy asamabāṇadīpanam // PNc_15.41

hariṇa-aṅka-sundaram anekaviśada-guṇa-gumphita-ākṛtim hāram avahad aparā na paraṃ hṛdi kāntam apy asamabāṇa-dīpanam //

itarā padāṅkam iva mattamadanakariṇo 'likodare
sāndramṛgamadanamaṣīracitaṃ tilakaṃ kuraṅgatilakānanā dadhe // PNc_15.42

itarā padāṅkam iva mattamadana-kariṇo 'lika-udare sāndra-mṛga-madana-maṣī-racitaṃ tilakaṃ kuraṅga-tilaka-ānanā dadhe //

hṛtasuptahemaśatapatrarucimukulitāṅgulīdale
kā cid itarakarasaṅghaṭitaṃ nidadhe vilāsamaṇikaṅkaṇaṃ kare // PNc_15.43

hṛta-supta-hema-śata-patraruci-mukulita-aṅgulī-dale kā cid itara-kara-saṅghaṭitaṃ nidadhe vilāsa-maṇi-kaṅkaṇaṃ kare //

uditāsu kāñciguṇamadhyamarakatamarīcisūciṣu
vyaktim alabhata na romalatā smaradīpakajjalaśikhā mṛgīdṛśām // PNc_15.44

uditāsu kāñci-guṇa-madhyamarakata-marīci-sūciṣu vyaktim alabhata na romalatā smara-dīpa-kajjala-śikhā mṛgī-dṛśām //

sarasāgaseva ramaṇena caraṇanalinānuṣaṅgiṇā
puṣpaśarataralitā dadhire maṇinūpureṇa mṛgalocanā rucim // PNc_15.45

sarasāgasa īva ramaṇena caraṇa-nalina ānuṣaṅgiṇā puṣpa-śara-taralitā dadhire maṇi-nūpureṇa mṛga-locanā rucim //

dadhatībhir indukarajālaśabalatimirormivibhramam
ūḍhadhavalakusumābhir alaṃ kabarīlatābhir abalāś cakāśire // PNc_15.46

dadhatībhir indu-kara-jālaśabala-timira-ūrmi-vibhramam ūḍha-dhavala-kusumābhir alaṃ kabarī-latābhir abalāś cakāśire //

priyapāṇipaṅkajadhṛteṣu sakalaśaśibimbabandhuṣu
vaktrakamalam aviloladṛśo maṇidarpaṇeṣu dadṛśuḥ purandhrayaḥ // PNc_15.47

priya-pāṇi-paṅkaja-dhṛteṣu sakala-śaśi-bimba-bandhuṣu vaktra-kamalam avilola-dṛśo maṇi-darpaṇeṣu dadṛśuḥ purandhrayaḥ //

prakaṭaṃ dadhaj jhaṭiti rāgam alaghum atha vāruṇīṃ prati
kāntinikara iva tigmarucer vanitājano 'bhimukhatāṃ samādade // PNc_15.48

prakaṭaṃ dadhaj jhaṭiti rāgam alaghum atha vāruṇīṃ prati kānti-nikara iva tigma-rucer vanitā-jano 'bhimukhatāṃ samādade //

udiyāya mānatimiraughavighaṭanapaṭur mano'mbare
bālakuvalayadṛśāṃ viśade śanakair manobhuvakuraṅgalāñchanaḥ // PNc_15.49

udiyāya māna-timira-aughavighaṭana-paṭur mano-'mbare bāla-kuvalaya-dṛśāṃ viśade śanakair manobhuva-kuraṅga-lāñchanaḥ //

aruṇāṅgulīdalaniruddhanavakanakakośakarṇikaiḥ
sāndramadhuparimalaī ruruce karapaṅkajair atha cakoracakṣuṣām // PNc_15.50

aruṇa-aṅgulī-dala-niruddhanava-kanaka-kośa-karṇikaiḥ sāndra-madhu-parimalaī ruruce kara-paṅkajair atha cakora-cakṣuṣām //

maṇiśuktiṣu kṣaṇam upoḍhakuvalayasugandhisīdhuṣu
nyasyad asamaśarayantram iva bhramati sma bhṛṅgakulam utsukotsukam // PNc_15.51

maṇi-śuktiṣu kṣaṇam upoḍhakuvalaya-sugandhi-sīdhuṣu nyasyad asama-śara-yantram iva bhramati sma bhṛṅga-kulam utsuka-utsukam //

15.51c: śleṣa

ruruce 'limaṇḍalam udaṃśukamalacaṣakopari sthitam
ekam iva ratipater uditaṃ tapanīyadaṇḍam asitoṣṇavāraṇam // PNc_15.52

ruruce 'li-maṇḍalam udaṃśukamala-caṣaka-upari sthitam ekam iva ratipater uditaṃ tapanīya-daṇḍam asita-uṣṇa-vāraṇam //

VAR 15.52b: {kamala#\lem \em; kamaka# \ed}

vidhṛtā kare priyatamena katipayaśilīmukhānvitā
cittam akṛta vivaśaṃ sudṛśāṃ kusumeṣukārmukalateva vāruṇī // PNc_15.53

vidhṛtā kare priyatamena katipaya-śilīmukha-anvitā cittam akṛta vivaśaṃ sudṛśāṃ kusuma-iṣu-kārmuka-lata īva vāruṇī //

15.53d: śleṣa

atirāgiṇi praṇayiṇīva madhuni paricumbitānane
vyaktim alabhata mado hṛdaye pulakaḥ kapolaphalake ca subhruvām // PNc_15.54

atirāgiṇi praṇayiṇi iva madhuni paricumbita-ānane vyaktim alabhata mado hṛdaye pulakaḥ kapola-phalake ca subhruvām //

pratimāgatendukarajāladhavalitam iva śriyaṃ dadhe
pānanamitamukhamugdhavadhūvigaladvilāsahasitachaṭaṃ madhu // PNc_15.55

pratimā-gata-indu-kara-jāladhavalitam iva śriyaṃ dadhe pāna-namita-mukha-mugdha-vadhūvigalad-vilāsa-hasita-chaṭaṃ madhu //

madhu kāpi pāṭalakapolataralakaladhautakuṇḍalā
lolanijamukhatuṣārakarapratibimbagarbham abhikārpitaṃ papau // PNc_15.56

madhu ka āpi pāṭala-kapolatarala-kaladhauta-kuṇḍalā lola-nija-mukha-tuṣāra-karapratibimba-garbham abhika-arpitaṃ papau //

atiraktam āyatatareṇa vilasadasitotpalaśriyā
kāmam apibadaparendumukhī caṣakeṇa sīdhu, nayanena vallabham // PNc_15.57

atiraktam āyata-tareṇa vilasad-asita-utpala-śriyā kāmam apibad-apara-indu-mukhī caṣakeṇa sīdhu, nayanena vallabham //

agamat trayasya samam eva parimalarasajñatām aliḥ
kalpaviṭapimadhunaḥ pramadā mukhamārutasya vikacotpalasya // PNc_15.58

agamat trayasya samam eva parimala-rasa-jñatām aliḥ kalpa-viṭapi-madhunaḥ pramadā mukha-mārutasya vikaca-utpalasya //

adharāgracumbanam avāpya kamaladaladīrghacakṣuṣām
śvāsataralam ajaniṣṭa mudā muhurāttalāsyam iva kāpiśāyanam // PNc_15.59

adhara-agra-cumbanam avāpya kamala-dala-dīrgha-cakṣuṣām śvāsa-taralam ajaniṣṭa mudā muhura-ātta-lāsyam iva kāpiśāyanam //

madam āsavena rameṇa nakhapadam ivārpitaṃ hṛdi
nātiviśadapadabandhamatho navasāhasāṅkacaritaṃ jaguḥ striyaḥ // PNc_15.60

madam āsavena rameṇa nakha-padam iva arpitaṃ hṛdi na ativiśada-pada-bandhamatho navasāhasāṅkacaritaṃ jaguḥ striyaḥ //

madirārpitādharadalena yuvatir amṛtachaṭopamā
premarasamṛduṣu dīrghadṛśāṃ hṛdayeṣu pallavayati sma manmatham // PNc_15.61

madirā-arpita-adhara-dalena yuvatir amṛta-chaṭā-upamā prema-rasa-mṛduṣu dīrgha-dṛśāṃ hṛdayeṣu pallavayati sma manmatham //

dayitāhite yuvajanena vilasadatipāṭaladyutau
kāmasuhṛdi vihitaḥ praṇayaḥ prathamaṃ madhuny adharapallave tataḥ // PNc_15.62

dayitā-hite yuva-janena vilasad-atipāṭala-dyutau kāma-suhṛdi vihitaḥ praṇayaḥ prathamaṃ madhuny adhara-pallave tataḥ //

avadhūtamānamadhupānarasarabhasataḥ prasannatām
prāpur atipṛthudṛśāṃ sahasā hṛdayāni cācchamaṇibhājanāni ca // PNc_15.63

avadhūta-māna-madhupānarasa-rabhasataḥ prasannatām prāpur atipṛthudṛśāṃ sahasā hṛdayāni ca accha-maṇi-bhājanāni ca //

dayitām anaṅgamadasūtim asitanalināvataṃsakām
sāndraruciyuvajano madirāṃ paricumbati sma na paraṃ vadhūm api // PNc_15.64

dayitām anaṅga-mada-sūtim asita-nalina-avataṃsakām sāndra-ruci-yuva-jano madirāṃ paricumbati sma na paraṃ vadhūm api //

anayan sahaiva śithilatvam ubhayam ubhayena yoṣitām
vrīḍam aruṇarucinā madhunā maṇikāñcidāma ca kareṇa kāminaḥ // PNc_15.65

anayan saha eva śithilatvam ubhayam ubhayena yoṣitām vrīḍam aruṇa-rucinā madhunā maṇi-kāñci-dāma ca kareṇa kāminaḥ //

sudṛśāṃ madād atha parisrud aruṇitasitodarāḥ karāt
petur amarasaritaḥ puline maṇiśuktayaḥ priyatame ca dṛṣṭayaḥ // PNc_15.66

sudṛśāṃ madād atha parisrud aruṇita-sita-udarāḥ karāt petur amara-saritaḥ puline maṇi-śuktayaḥ priyatame ca dṛṣṭayaḥ //

navapallavāruṇam uvāha dhṛtataruṇavāruṇīmadaḥ
rāgam atha śucini gaṇḍatale nayanodare ca madirekṣanājanaḥ // PNc_15.67

nava-pallava-aruṇam uvāha dhṛta-taruṇa-vāruṇīmadaḥ rāgam atha śucini gaṇḍa-tale nayana-udare ca madirā-īkṣanā-janaḥ //

aparisphuṭoktilalitāsu madamukuladīrghadṛṣṭiṣu
tāsu śabalakusumāṃsalasatkabarīlatāsu padam ādadhe smaraḥ // PNc_15.68

aparisphuṭa-ukti-lalitāsu mada-mukula-dīrgha-dṛṣṭiṣu tāsu śabala-kusuma-aṃsa-lasatkabarī-latāsu padam ādadhe smaraḥ //

āpānabhūr avasitāsavarāgadīrghasendīvarasphaṭikaśuktiśatā cakāse
kautūhalān madavilolavadhūvilāsavyālokanonmiṣitavaktraparampareva // PNc_15.69

āpāna-bhūr avasita-āsava-rāga-dīrghasa-indīvara-sphaṭika-śukti-śatā cakāse kautūhalān mada-vilola-vadhū-vilāsavyālokana-unmiṣita-vaktra-parampara īva //

aviralamaṇidīpoddyotadūrāpasarpattimiram amarasindhoḥ kūlakacchaṃ praviśya
atha samamasunāthais tāḥ salīlaṃ niṣeduḥ sarasakanakajambūpallavaprastareṣu // PNc_15.70

avirala-maṇi-dīpa-uddyota-dūra-apasarpattimiram amara-sindhoḥ kūla-kacchaṃ praviśya atha samamasunāthais tāḥ salīlaṃ niṣeduḥ sarasa-kanaka-jambū-pallava-prastareṣu //

sāndronmīlatsaurabhāṇy udvahantyo vidyullekhapiṅgalāny aṅkāni
lakṣmīṃ hemāmbhojamālā ivāpuḥ sāraṅgākṣyaḥ preyasāṃ kaṇṭhalagnāḥ // PNc_15.71

sāndra-unmīlat-saurabhāṇy udvahantyo vidyul-lekha-piṅgalāny aṅkāni lakṣmīṃ hema-ambhoja-mālā ivā apuḥ sāraṅga-akṣyaḥ preyasāṃ kaṇṭha-lagnāḥ //

tato visūtracyutahārayaṣṭiḥ śīrṇāṅgado bhaṅgurakarṇapūraḥ
madena sadyo madirekṣaṇānāṃ ratotsavaḥ pallavito babhūva // PNc_15.72

tato visūtra-cyuta-hāra-yaṣṭiḥ śīrṇa-aṅgado bhaṅgura-karṇa-pūraḥ madena sadyo madirā-īkṣaṇānāṃ rata-utsavaḥ pallavito babhūva //

nānāṅgarāgaśabale ślathabandhaloladhammillamālyakusumaprakarāvakīrṇe
puṣpeṣutalpe iva vakṣasi vallabhānāṃ nidrām avāpur atha tāḥ surataśrameṇa // PNc_15.73

nānā-aṅga-rāga-śabale ślatha-bandha-loladhammilla-mālya-kusuma-prakara-avakīrṇe puṣpa-iṣu-talpe iva vakṣasi vallabhānāṃ nidrām avāpur atha tāḥ surata-śrameṇa //

kandarpasya trilokīhaṭhavijayamahāsāhasotsāhahetur dhunvaṃs tatpakṣmadhūlivyatikarakapiśaḥ kāñcanāmbhoruhāṇi
tanvānas tīrarūḍhatridaśatarulatālāsyam ālasyabhājāṃ tāsāṃ saṃbhogakeliklamabharam aharajjāhnavīvīcivātaḥ // PNc_15.74

kandarpasya trilokī-haṭha-vijaya-mahā-sāhasa-utsāha-hetur dhunvaṃs tat-pakṣma-dhūli-vyatikara-kapiśaḥ kāñcana-ambhoruhāṇi tanvānas tīra-rūḍha-tridaśa-taru-latā-lāsyam ālasya-bhājāṃ tāsāṃ saṃbhoga-keli-klama-bharam aharaj-jāhnavī-vīci-vātaḥ //

iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye pātāla-gaṅgā2vagāhano nāma pañcadaśaḥ sargaḥ

(PNc_15)

ṣoḍaśaḥ sargaḥ

atrāntare nabhaḥsindhupulinaṃ prāpa pāṭalā
dadhaty anaṅgalekhena lāñchitaṃ pāṇipallavam // PNc_16.1

atra antare nabhaḥ-sindhupulinaṃ prāpa pāṭalā dadhaty anaṅga-lekhena lāñchitaṃ pāṇi-pallavam //

maṇipragrīvakodgīrṇaśunāsīraśarāsanam
apaśyad gaganollekhi tatra sphaṭikaveśma sā // PNc_16.2

maṇi-pragrīvaka-udgīrṇaśunāsīra-śarāsanam apaśyad gagana-ullekhi tatra sphaṭika-veśma sā //

tadindranīladvāre sā hemavetrākule babhau
śliṣyantī sataḍillekhe lekhevendoḥ payomuci // PNc_16.3

tad-indranīla-dvāre sā hema-vetra-ākule babhau śliṣyantī sa-taḍil-lekhe lekha īva indoḥ payomuci //

ratnavātāyanasthasya tiṣṭhan pārśve mahīpateḥ
dvāḥsthaṃ kim api pṛcchantīṃ tām aikṣata ramāṅgadaḥ // PNc_16.4

ratna-vātāyana-sthasya tiṣṭhan pārśve mahīpateḥ dvāḥ-sthaṃ kim api pṛcchantīṃ tām aikṣata ramāṅgadaḥ //

antaḥ praveśayām āsa saś ca tām āttasaṃbhramaḥ
yayau sā ca viśāṃpatyur locanāmṛtavartitām // PNc_16.5

antaḥ praveśayām āsa saś ca tām ātta-saṃbhramaḥ yayau sā ca viśāṃpatyur locana-amṛta-vartitām //

sitāśmaharmyam uttuṅgaṃ jhaṭity adhiruroha sā
ānandakandalīcittam atyacchaṃ pārthivasya ca // PNc_16.6

sita-aśma-harmyam uttuṅgaṃ jhaṭity adhiruroha sā ānanda-kandalī-cittam atyacchaṃ pārthivasya ca //

kṣiticumbitahāraṃ sā praṇanāma mahībhuje
ramāṅgadaṃ karagrāhasauhārdye pātratāṃ nayat // PNc_16.7

kṣiti-cumbita-hāraṃ sā praṇanāma mahībhuje ramāṅgadaṃ kara-grāhasauhārdye pātratāṃ nayat //

nṛpeṇa svayam uktāpi ita ehy ehi pāṭale
tallīlāmaṇiparyaṅkasavidhe niṣasāda sā // PNc_16.8

nṛpeṇa svayam ukta āpi ita ehy ehi pāṭale tal-līlā-maṇi-paryaṅkasavidhe niṣasāda sā //

pāṭalāvākyam (PNc_p382750)

pāṭalā-vākyam

kṛtasambhāṣaṇā sātha tenāvanimanobhuvā
ity avocata dantāṃśuśabalādharapallavā // PNc_16.9

kṛta-sambhāṣaṇā sa ātha tena avani-manobhuvā ity avocata danta-aṃśuśabala-adhara-pallavā //

mudritasmarasaundaryavāntā netrāmṛtachaṭā
iyaṃ mūrtir mahārāja kaccit kuśalinī tava ? // PNc_16.10

mudrita-smara-saundaryavāntā netra-amṛta-chaṭā iyaṃ mūrtir mahārāja kaccit kuśalinī tava ? //

katham etāṃ praviṣṭās tvaṃ bhūmim atyantadurgamām
na kasya vismayāyeyaṃ śaktir atyadbhutā tava // PNc_16.11

katham etāṃ praviṣṭās tvaṃ bhūmim atyanta-durgamām na kasya vismayāya iyaṃ śaktir atyadbhutā tava //

deva vidyādharaḥ ko 'pi śāpān nirmocitas tvayā
ity amandaḥ pravādo 'tra tat ko 'py asi namo 'stu te // PNc_16.12

deva vidyādharaḥ ko 'pi śāpān nirmocitas tvayā ity amandaḥ pravādo 'tra tat ko 'py asi namo 'stu te //

aho guṇena rājendra yena kenāpi gṛhyase
yad evaṃ kliśyase tasyāḥ phaṇīndraduhituḥ kṛte // PNc_16.13

aho guṇena rāja-indra yena kena api gṛhyase yad evaṃ kliśyase tasyāḥ phaṇi-indra-duhituḥ kṛte //

nāyakavākyam (PNc_p384085)

nāyakavākyam

atha vidrumatāmrauṣṭhaluṭhaddaśanadīdhitiḥ
smitvā vasumatīnāthas tām iti pratyabhāṣata // PNc_16.14

atha vidruma-tāmra-oṣṭhaluṭhad-daśana-dīdhitiḥ smitvā vasumatī-nāthas tām iti pratyabhāṣata //

kadācit pāṭale kaccid bhujaṅgapatikanyakā
smaraty asmān sakhīsvairasaṅkathāsv antarāntarā // PNc_16.15

kadācit pāṭale kaccid bhujaṅga-pati-kanyakā smaraty asmān sakhī-svairasaṅkathāsv antara-antarā //

kim anaṅgavatī vakti brūte mālyavatī ca kim
apy asty ahipure 'smākaṃ kiṃvadantī kiyaty api // PNc_16.16

kim anaṅgavatī vakti brūte mālyavatī ca kim apy asty ahi-pure 'smākaṃ kiṃ-vadantī kiyaty api //

phaṇirājasutākarṇaṃ kaccit prāpayya madvacaḥ
vihito ratnacūḍena śukarūpaviparyayaḥ // PNc_16.17

phaṇi-rāja-sutā-karṇaṃ kac-cit prāpayya mad-vacaḥ vihito ratnacūḍena śuka-rūpa-viparyayaḥ //

kim āgatāsi kiṃ caivaṃ parimlāneva lakṣyase
nivedaya drutaṃ yan me kim apy āśaṅkate manaḥ // PNc_16.18

kim āgata āsi kiṃ ca evaṃ parimlāna īva lakṣyase nivedaya drutaṃ yan me kim apy āśaṅkate manaḥ //

lekhārpaṇam (PNc_p385419)

lekha-arpaṇam

iti pṛṣṭavate tasmai sāndrapremārdracetase
kandarpadīpanaṃ lekham arpayām āsa pāṭalā // PNc_16.19

iti pṛṣṭavate tasmai sāndra-prema-ardra-cetase kandarpa-dīpanaṃ lekham arpayām āsa pāṭalā //

tam āttaṃ vācayety uktvā paramārakulodvahaḥ
ramāṅgadasya cikṣepa sambhramottānite kare // PNc_16.20

tam āttaṃ vācaya ity uktvā paramāra-kula-udvahaḥ ramāṅgadasya cikṣepa sambhrama-uttānite kare //

taṃ hemakadalīpatrakastūrilikhitākṣaram
so 'vadhāryātha tasyāgre vyaktavāg ity avāacayat // PNc_16.21

taṃ hema-kadalī-patrakastūri-likhita-akṣaram so 'vadhārya atha tasya agre vyakta-vāg ity avāacayat //

śaśiprabhālekhaḥ (PNc_p386235)

śaśiprabhā-lekhaḥ

svasti sthitasya svaḥsindhutīre phaṇipurasthayā
idaṃ madhyamalokendor mālyavatyā nivedyate // PNc_16.22

svasti sthitasya svaḥ-sindhutīre phaṇi-pura-sthayā idaṃ madhyama-loka-indor mālyavatyā nivedyate //

yadaivāsmatsakhī vindhye tvayā rājan vyayujyata
tadaiveyaṃ kuraṅgīva viddhā hṛdi manobhuvā // PNc_16.23

yada aiva asmat-sakhī vindhye tvayā rājan vyayujyata tada aiva iyaṃ kuraṅgi īva viddhā hṛdi manobhuvā //

dṛṣṭiḥ sarvatra rājendoḥ sudhāniṣyandinī tava
jātā śaśiprabhāyāṃ tu saiva hālāhalachaṭā // PNc_16.24

dṛṣṭiḥ sarvatra rāja-indoḥ sudhā-niṣyandinī tava jātā śaśiprabhāyāṃ tu sa aiva hālāhala-chaṭā //

na vinodayituṃ śakyam eṣā kenāpi vastunā
vineśa tava karpūraśītayā saṅgamāśayā // PNc_16.25

na vinodayituṃ śakyam eṣā kena api vastunā vinā īśa tava karpūraśītayā saṅgama-āśayā //

tvaddarśanopakāriṇyāḥ karoty ekāvalīm iva
iyaṃ pakṣmāgravartyaśrupṛṣatachadmanā dṛśaḥ // PNc_16.26

tvad-darśana-upakāriṇyāḥ karoty eka-āvalīm iva iyaṃ pakṣma-agravarty-aśrupṛṣata-chadmanā dṛśaḥ //

vakti vyaktāśrulekhena nihitena karodare
iyam āpāṇḍugaṇḍena smaratāpamukhendunā // PNc_16.27

vakti vyakta-aśru-lekhena nihitena kara-udare iyam ā-pāṇḍu-gaṇḍena smara-tāpa-mukha-indunā //

śirīṣād api mṛdvaṅgī kveyam āyātalocanā
eṣa kva ca kukūlāgnikarkaśo madanajvaraḥ // PNc_16.28

śirīṣād api mṛdv-aṅgī kva iyam āyāta-locanā eṣa kva ca kukūla-agnikarkaśo madana-jvaraḥ //

neyaṃ pravālaśayyāyāṃ nāpi prāleyaveśmani
na cendumaṇiparyaṅke sakhī nirvṛtim eti naḥ // PNc_16.29

na iyaṃ pravāla-śayyāyāṃ na api prāleya-veśmani na ca indu-maṇi-paryaṅke sakhī nirvṛtim eti naḥ //

nisargaraktam etasyāḥ sakhījanam ivādharam
nayanti kim api mlānim uṣṇā niḥśvasitormayaḥ // PNc_16.30

nisarga-raktam etasyāḥ sakhī-janam iva adharam nayanti kim api mlānim uṣṇā niḥśvasita-ūrmayaḥ //

aratitvam avāpyāmbhaḥkaṇikeva vighūrṇate
eṣā kamalinīpatraśayyāyām āyatekṣaṇā // PNc_16.31

aratitvam avāpya ambhaḥkaṇika īva vighūrṇate eṣā kamalinī-patraśayyāyām āyata-īkṣaṇā //

asyāḥ smarāgnisantaptaṃ vapuḥ śaśikalāmṛdu
nīrandhragharmasalilachaleneva vilīyate // PNc_16.32

asyāḥ smara-agni-santaptaṃ vapuḥ śaśi-kalā-mṛdu nīrandhra-gharma-salilachalena iva vilīyate //

kṛśatām aṅgake gāḍham asyāḥ kusumakomale
āropayati puṣpeṣu maurvīm iva śarāsane // PNc_16.33

kṛśatām aṅgake gāḍham asyāḥ kusuma-komale āropayati puṣpeṣu maurvīm iva śarāsane //

dhṛtayā hṛdi bāleyaṃ vitīrṇaharicandane
nirvāṇam eti bhavataḥ kathayā na jalārdrayā // PNc_16.34

dhṛtayā hṛdi bāla īyaṃ vitīrṇa-hari-candane nirvāṇam eti bhavataḥ kathayā na jala-ardrayā //

ākarṇakṛṣṭakodaṇḍastvāṃ vinā niśitaiḥ śaraiḥ
bhinatty aṅgam anaṅgo 'syāḥ kṣitiś cetasi kāpi me // PNc_16.35

ākarṇa-kṛṣṭa-kodaṇḍastvāṃ vinā niśitaiḥ śaraiḥ bhinatty aṅgam anaṅgo 'syāḥ kṣitiś cetasi ka āpi me //

iyam atyacchahṛdaye dadhaty atisuvṛttatām
bālā māṇikyamukure vimukhī saṃmukhī tvayi // PNc_16.36

iyam atyaccha-hṛdaye dadhaty atisuvṛttatām bālā māṇikya-mukure vimukhī saṃmukhī tvayi //

eṣā śikheva dīpasya mugdhā dagdhadaśāśrayā
smarānilaparāmarśād itaś cetaś ca vepate // PNc_16.37

eṣā śikha īva dīpasya mugdhā dagdha-daśa-āśrayā smara-anila-parāmarśād itaś ca itaś ca vepate //

iyam indudyutiharaṃ yuktam atyāyatair guṇaiḥ
mṛṇālavalayaṃ haste vahati tvāṃ ca cetasi // PNc_16.38

iyam indu-dyuti-haraṃ yuktam atyāyatair guṇaiḥ mṛṇāla-valayaṃ haste vahati tvāṃ ca cetasi //

anaṅgatāpavaty asyā nikāmasarasaṃ hṛdi
saṅkucaty abjinīpatraṃ na tu tvatpremapallavaḥ // PNc_16.39

anaṅga-tāpavaty asyā nikāma-sarasaṃ hṛdi saṅkucaty abjinī-patraṃ na tu tvat-prema-pallavaḥ //

kriyate valayenāsyā maṇibandhe gatāgatam
kārśyāgrabhūmim āptāyās tvayy antaḥkaraṇena ca // PNc_16.40

kriyate valayena asyā maṇibandhe gatāgatam kārśya-agra-bhūmim āptāyās tvayy antaḥkaraṇena ca //

jāyate peśalam api prāyo vastv anyathāpadi
prāpto mṛṇālahāro 'pi yad asyā dāhahetutām // PNc_16.41

jāyate peśalam api prāyo vastv anyathā āpadi prāpto mṛṇāla-hāro 'pi yad asyā dāha-hetutām //

nihitāḥ sāsramālībhir lavalīpākapāṇḍunī
asyāḥ stanataṭe bhāraḥ paraṃ vānīrapallavāḥ // PNc_16.42

nihitāḥ sāsramālībhir lavalīpāka-pāṇḍunī asyāḥ stana-taṭe bhāraḥ paraṃ vānīra-pallavāḥ //

na candanena nośīravāriṇā na jalārdrayā
nāsyāḥ puṭakinīpatraiḥ śamam eti smarajvaraḥ // PNc_16.43

na candanena na uśīravāriṇā na jala-ardrayā na asyāḥ puṭakinī-patraiḥ śamam eti smara-jvaraḥ //

kiṃ cāparam tvam etasyā hṛdayasyādhidevatā
yatas tvanmayam evaiṣā viśvaṃ viśveśa paśyati // PNc_16.44

kiṃ ca aparam tvam etasyā hṛdayasya adhidevatā yatas tvan-mayam eva eṣā viśvaṃ viśveśa paśyati //

ratnacūḍopanītena sandeśena tavādhunā
iyam ucchvasitā kim cit sudhāgaṇḍūṣabandhunā // PNc_16.45

ratnacūḍā-upanītena sandeśena tava adhunā iyam ucchvasitā kim cit sudhā-gaṇḍūṣa-bandhunā //

tāvad āgaccha vegena gṛhītvā hemapaṅkajam
anaṅgavidhunā yāvad iyaṃ śvasiti naḥ sakhī // PNc_16.46

tāvad āgaccha vegena gṛhītvā hema-paṅkajam anaṅga-vidhunā yāvad iyaṃ śvasiti naḥ sakhī //

nāyakasya pratisandeśaḥ (PNc_p392670)

nāyakasya pratisandeśaḥ

evam ākarṇya lalitaṃ lekhārtham atha pārthivaḥ
udbhinnasāndrapulakaḥ pāṭalām ity avocata // PNc_16.47

evam ākarṇya lalitaṃ lekha-artham atha pārthivaḥ udbhinna-sāndra-pulakaḥ pāṭalām ity avocata //

yathā sakhī vaḥ kim api prapannā vidhurāṃ daśām
tathā tvam api mām evaṃ pāṭale kiṃ na paśyasi ? // PNc_16.48

yathā sakhī vaḥ kim api prapannā vidhurāṃ daśām tathā tvam api mām evaṃ pāṭale kiṃ na paśyasi ? //

tad gaccha tāṃ śaśimukhīm āśvāsayitum arhasi
vayam ete ca hemābjam ānetuṃ prayatāmahe // PNc_16.49

tad gaccha tāṃ śaśi-mukhīm āśvāsayitum arhasi vayam ete ca hema-abjam ānetuṃ prayatāmahe //

tathā kāryaṃ na vandhyaḥ syād yathā mama manorathaḥ
vaktavyā mālyavatyaivaṃ madgirā valguvādini // PNc_16.50

tathā kāryaṃ na vandhyaḥ syād yathā mama manorathaḥ vaktavyā mālyavatya aivaṃ mad-girā valgu-vādini //

pāṭalāprayāṇam (PNc_p393762)

pāṭalā-prayāṇam

āvṛttidattasandeśāsā tataḥ pṛthivībhujā
phaṇirājendranagarīṃ tvaritam pāṭalā yayau // PNc_16.51

āvṛtti-datta-sandeśāsā tataḥ pṛthivībhujā phaṇirājendra-nagarīṃ tvaritam pāṭalā yayau //

prasthānaśaṃsī sahasā tasyātha pṛthivīpateḥ
pralayāmbudharadhvānadhīraṃ dadhvāna dundubhiḥ // PNc_16.52

prasthāna-śaṃsī sahasā tasya ātha pṛthivīpateḥ pralaya-ambudhara-dhvānadhīraṃ dadhvāna dundubhiḥ //

vidyādharastrīpuruṣavarṇanam (PNc_p394320)

vidyādhara-strī-puruṣa-varṇanam

nadann utkampimanasāṃ sa vidyādharayoṣitām
ninye priyapariṣvaṅgaślathatām atha dorlatāḥ // PNc_16.53

nadann utkampi-manasāṃ sa vidyādhara-yoṣitām ninye priya-pariṣvaṅgaślathatām atha dor-latāḥ //

kathaṃ cit prāṇanāthasya mukhādharapallavam
bālā vyaghaṭayat kā cit kācid urasaś ca payodharau // PNc_16.54

kathaṃ cit prāṇa-nāthasya mukha-adhara-pallavam bālā vyaghaṭayat kā cit kācid urasaś ca payodharau //

śanair babandha jaghane nakhāṅkavati mekhalām
kāpi smitamukhī kānte tiryagarpitalocanā // PNc_16.55

śanair babandha jaghane nakha-aṅkavati mekhalām ka āpi smita-mukhī kānte tiryag-arpita-locanā //

dṛṣṭiṃ dāsyanti me sakhyaḥ khaṇḍite dantavāsasi
kim atra kṛtyam ity anyā kim api vyākulābhavat // PNc_16.56

dṛṣṭiṃ dāsyanti me sakhyaḥ khaṇḍite danta-vāsasi kim atra kṛtyam ity anyā kim api vyākula ābhavat //

kā cit paryaṅkam ālokya sālaktakapadāṅkitam
anyonyārpitanetrābhir vayasyābhir ahasyata // PNc_16.57

kā cit paryaṅkam ālokya sālaktaka-pada-aṅkitam anyonya-arpita-netrābhir vayasyābhir ahasyata //

ekā māṇikyakaṭakaṃ karāgracyutam ādade
hṛdayaṃ puṣpacāpena madhye viddham ivātmanaḥ // PNc_16.58

ekā māṇikya-kaṭakaṃ kara-agra-cyutam ādade hṛdayaṃ puṣpacāpena madhye viddham ivā atmanaḥ //

cumbanakliṣṭabimbauṣṭhaṃ jāgarāruṇalocanam
mukhāmbhojaṃ dṛśānyonaṃ vilāsibhir apīyata // PNc_16.59

cumbana-kliṣṭa-bimba-oṣṭhaṃ jāgara-aruṇa-locanam mukha-ambhojaṃ dṛśa ānyonaṃ vilāsibhir apīyata //

ratnavatīṃ prati gamanam (PNc_p396194)

ratnavatīṃ prati gamanam

so 'tha pravavṛte gantuṃ vidyādharabalānvitaḥ
rathena rathinām agryaḥ purīṃ ratnavatīm prati // PNc_16.60

so 'tha pravavṛte gantuṃ vidyādhara-bala-anvitaḥ rathena rathinām agryaḥ purīṃ ratnavatīm prati //

ratnacūḍasamāgamaḥ (PNc_p396509)

ratnacūḍa-samāgamaḥ

tataḥ phaṇikumārena ratnacūḍena sa adhvani
samagaṃsta jagatpūjyaḥ pūṣā darśa ivendunā // PNc_16.61

tataḥ phaṇi-kumārena ratnacūḍena sa adhvani samagaṃsta jagat-pūjyaḥ pūṣā darśa iva indunā //

16.16d: ādarśe?

sas tasyopayānīcakre dikcakraskhalitadhvanim
acchinnadānaniṣyandam ātmānam iva vāraṇam // PNc_16.62

sas tasya upayānīcakre dik-cakra-skhalita-dhvanim acchinna-dāna-niṣyandam ātmānam iva vāraṇam //

nṛpasya dīpikākṛtyaṃ cakrire timiracchidaḥ
puraḥ prasarpattatsainyaphaṇāratnāṃśusūcayaḥ // PNc_16.63

nṛpasya dīpikā-kṛtyaṃ cakrire timira-cchidaḥ puraḥ prasarpat-tat-sainyaphaṇā-ratna-aṃśu-sūcayaḥ //

kiyatāpy atha kālena santataiḥ saḥ prayāṇakaiḥ
prapede kusumāśleṣasugandhipavanaṃ vanam // PNc_16.64

kiyata āpy atha kālena santataiḥ saḥ prayāṇakaiḥ prapede kusuma-āśleṣasugandhi-pavanaṃ vanam //

dūtaprasthāpanam (PNc_p397619)

dūta-prasthāpanam

asurādhipatiṃ sāmnā yācituṃ hemapaṅkajam
sthitvā sas tatra purato visasarja ramāṅgadam // PNc_16.65

asura-adhipatiṃ sāmnā yācituṃ hema-paṅkajam sthitvā sas tatra purato visasarja ramāṅgadam //

saś ca trijagataḥ sāram ādāyaiva vinirmitām
uttuṅgaratnaprāsādāṃ prāpa ratnavatīṃ purīm // PNc_16.66

saś ca tri-jagataḥ sāram ādāya eva vinirmitām uttuṅga-ratna-prāsādāṃ prāpa ratnavatīṃ purīm //

rāmārthabaddhakakṣeṇa preṣitaḥ prabhuṇāviśat
parikhārṇavam ullaṅghya sas tāṃ laṅkām ivāṅgadaḥ // PNc_16.67

rāmā-artha-baddha-kakṣeṇa preṣitaḥ prabhuṇa āviśat parikhā-arṇavam ullaṅghya sas tāṃ laṅkām iva aṅgadaḥ //

ko 'yaṃ ko 'py ayam anyonyam evaṃ pallavitoktibhiḥ
kautukastimitākṣaiḥ saḥ pauraiś ciram adṛśyata // PNc_16.68

ko 'yaṃ ko 'py ayam anyonyam evaṃ pallavita-uktibhiḥ kautuka-stimita-akṣaiḥ saḥ pauraiś ciram adṛśyata //

sa candranīlaharmyeṣu dadarśāsurakanyakāḥ
lolās tamālaśyāmeṣu megheṣv iva śatahradāḥ // PNc_16.69

sa candra-nīla-harmyeṣu dadarśa asura-kanyakāḥ lolās tamāla-śyāmeṣu megheṣv iva śatahradāḥ //

nipīyamānaḥ paurastrīnetrasphaṭikaśuktibhiḥ
vairidvipaghaṭāsiṃhaḥ siṃhadvāram avāpa sa // PNc_16.70

nipīyamānaḥ paura-strīnetra-sphaṭika-śuktibhiḥ vairi-dvipa-ghaṭā-siṃhaḥ siṃha-dvāram avāpa sa //

asurendrasya doḥkaṇḍuduḥsthānaikabhaṭākulam
vīraḥ sa aviśad āsthānam atha dvāḥsthaniveditaḥ // PNc_16.71

asurendrasya doḥ-kaṇḍuduḥsthāna-eka-bhaṭa-ākulam vīraḥ sa aviśad āsthānam atha dvāḥstha-niveditaḥ //

asurendravarṇanam (PNc_p399491)

asurendra-varṇanam-

āsīnam añjanaśyāmam uccaiḥ sphaṭikaviṣṭare
himācalendraśikhare navīnam iva nīradam // PNc_16.72

āsīnam añjana-śyāmam uccaiḥ sphaṭika-viṣṭare himācala-indra-śikhare navīnam iva nīradam //

keyūrapadmarāgāṃśumañjarījaṭilaūbhau
bhujau bibhrāṇam ujjvālapratāpajvalanāv iva // PNc_16.73

keyūra-padmarāga-aṃśumañjarī-jaṭilau ubhau bhujau bibhrāṇam ujjvālapratāpa-jvalanāv iva //

urasā ruddhagīrvāṇadvipendraradakoṭinā
hāravallīṃ dadhal lolāṃ dolām iva jayaśriyaḥ // PNc_16.74

urasā ruddha-gīrvāṇadvipa-indra-rada-koṭinā hāra-vallīṃ dadhal lolāṃ dolām iva jaya-śriyaḥ //

dadhānaṃ dīptiparyastatimirau maṇikuṇḍalau
bandīkṛtau sahaivobhau sūryācandramasāv iva // PNc_16.75

dadhānaṃ dīpti-paryastatimirau maṇi-kuṇḍalau bandīkṛtau saha eva ubhau sūryācandramasāv iva //

vīravratasyālaṅkāram ahaṅkārasya jīvitam
jagatām aṅkuśaṃ tatra sa vajrāṅkuśam aikṣata // PNc_16.76

vīra-vratasya alaṅkāram ahaṅkārasya jīvitam jagatām aṅkuśaṃ tatra sa vajrāṅkuśam aikṣata //

tannideśitam adhyāsta sa hiraṇyamayam āsanam
nānāratnāṃśuśabalaṃ śṛṅgaṃ meror ivāryamā // PNc_16.77

tan-nideśitam adhyāsta sa hiraṇyamayam āsanam nānā-ratna-aṃśu-śabalaṃ śṛṅgaṃ meror ivā aryamā //

dūtaṃ prati praśnaḥ (PNc_p401070)

dūtaṃ prati praśnaḥ

kurvan mukhāni smerāṇi daśanajyotsnayā diśām
vidhāya satkriyām evam asurendras tam abravīt // PNc_16.78

kurvan mukhāni smerāṇi daśana-jyotsnayā diśām vidhāya satkriyām evam asurendras tam abravīt //

aho kim api kalyāṇam āsannaphalam adya naḥ
anyathā hi gṛhaṃ santaḥ kim āyānti bhavadvidhāḥ // PNc_16.79

aho kim api kalyāṇam āsanna-phalam adya naḥ anyathā hi gṛhaṃ santaḥ kim āyānti bhavadvidhāḥ //

yad āśrame vaṅkumuner yuvayor vṛttam adbhutam
tat karṇātithitāṃ nītam etya praṇidhibhir mama // PNc_16.80

yad āśrame vaṅku-muner yuvayor vṛttam adbhutam tat karṇa-atithitāṃ nītam etya praṇidhibhir mama //

etayā sāṃprataṃ brūhi yuto vidyādharair ayam
kim ākaṅkṣati vaḥ svāmī phalaṃ pāṭālayātrayā // PNc_16.81

etayā sāṃprataṃ brūhi yuto vidyādharair ayam kim ākaṅkṣati vaḥ svāmī phalaṃ pāṭāla-yātrayā //

niyujyante nṛpeṇārthe nālpīyasi bhavaddṛśāḥ
śeṣo dhṛter bhuvo 'nyatra vyāpārayati kiṃ phaṇān // PNc_16.82

niyujyante nṛpeṇa arthe na alpīyasi bhavad-dṛśāḥ śeṣo dhṛter bhuvo 'nyatra vyāpārayati kiṃ phaṇān //

tad atra prahito rājñā kim artham asi kathyatām
arthināṃ vyarthatām eti na jātu prārthanā mama // PNc_16.83

tad atra prahito rājñā kim artham asi kathyatām arthināṃ vyarthatām eti na jātu prārthanā mama //

ramāṅgadoktiḥ (PNc_p402676)

ramāṅgada-uktiḥ

mārgair ivāyatair vācāṃ śucibhir daśanāṃśubhiḥ
sīmantitādharaḥ smitvā tam ity ūce ramāṅgadaḥ // PNc_16.84

mārgair iva ayatair vācāṃ śucibhir daśana-aṃśubhiḥ sīmantita-adharaḥ smitvā tam ity ūce ramāṅgadaḥ //

āsāṃ sudhārasārdrāṇāṃ śuddhānām asurādhipa
girāṃ tvam eko yat satyam indur bhāsām ivākaraḥ // PNc_16.85

āsāṃ sudhā-rasa-ardrāṇāṃ śuddhānām asura-adhipa girāṃ tvam eko yat satyam indur bhāsām ivā akaraḥ //

kac cit tvayāyam ajñāyi devaḥ sāhasalāñchanaḥ
jagatpradīpam athavā ko na vetti virocanam // PNc_16.86

kac cit tvaya āyam ajñāyi devaḥ sāhasa-lāñchanaḥ jagat-pradīpam athavā ko na vetti virocanam //

phaṇirājasutām eṣa pariṇetuṃ śaśiprabhām
pathānena rathakṣuṇṇaratnaśailena gacchati // PNc_16.87

phaṇi-rāja-sutām eṣa pariṇetuṃ śaśiprabhām patha ānena ratha-kṣuṇṇaratna-śailena gacchati //

tvadvāpihemapadmena śulkasaṃsthā kṛtā kila
asyāḥ pitreti devena tadarthaṃ prahitā vayam // PNc_16.88

tvad-vāpi-hema-padmena śulka-saṃsthā kṛtā kila asyāḥ pitra īti devena tad-arthaṃ prahitā vayam //

anenecchasi cet kartuṃ sakhyaṃ sāhasalakṣmaṇā
tat kārtasvararājīvam ānīya svayam arpyatām // PNc_16.89

anena icchasi cet kartuṃ sakhyaṃ sāhasa-lakṣmaṇā tat kārtasvara-rājīvam ānīya svayam arpyatām //

lumpanti tvanmukhacchāyāṃ yāvan nāsya camūrajaḥ
kuruṣva tāvad ātithyaṃ hemābjena mahībhuje // PNc_16.90

lumpanti tvan-mukha-cchāyāṃ yāvan na asya camū-rajaḥ kuruṣva tāvad ātithyaṃ hema-abjena mahībhuje //

kim anyan ``nārthināṃ matto vighaṭante manorathāḥ''
iti tvayā svam evāśu pramāṇīkriyatāṃ vacaḥ // PNc_16.91

kim anyan ``nārthināṃ matto vighaṭante manorathāḥ'' iti tvayā svam evā aśu pramāṇīkriyatāṃ vacaḥ //

vajrāṅkuśavākyam (PNc_p404799)

vajrāṅkuśa-vākyam

ity uktavati sāmarṣabhaṭadṛṣṭe yaśobhaṭe
pratyabhāṣata sāvajñaṃ vihasyāsurakuñjaraḥ // PNc_16.92

ity uktavati sāmarṣabhaṭa-dṛṣṭe yaśobhaṭe pratyabhāṣata sāvajñaṃ vihasya asura-kuñjaraḥ //

aho bata vidagdho 'pi dhiṅ mugdha iva lakṣyase
viduṣāpi tvayā kiṃcid yad uktam asamañjasam // PNc_16.93

aho bata vidagdho 'pi dhiṅ mugdha iva lakṣyase viduṣa āpi tvayā kiṃ-cid yad uktam asamañjasam //

yūyaṃ kva māṇuṣāḥ pṛthvīsaṅkaṭasvāmyaduḥsthitāḥ
sā ca trijagatāṃ bhartur ucitā kva śaśiprabhā // PNc_16.94

yūyaṃ kva māṇuṣāḥ pṛthvīsaṅkaṭa-svāmy-aduḥsthitāḥ sā ca trijagatāṃ bhartur ucitā kva śaśiprabhā //

tādṛṅmadaṅkam evātra strīratnam adhirohati
ramate hi harasyaiva maulāv indukalāṅkuraḥ // PNc_16.95

tādṛṅ-mad-aṅkam eva atra strī-ratnam adhirohati ramate hi harasya eva maulāv indu-kalā-aṅkuraḥ //

yadyad astīha pātāle ratnaṃ kva cana kiṃ cana
bhājanaṃ tasya tasyāham ekaḥ ke yūyam ucyatām ? // PNc_16.96

yad-yad asti iha pātāle ratnaṃ kva cana kiṃ cana bhājanaṃ tasya tasya aham ekaḥ ke yūyam ucyatām ? //

sahate nṛpatau naiva hematāmarasārpaṇam
mamaiṣa śakravijayakrīḍādurlalito bhujaḥ // PNc_16.97

sahate nṛpatau naiva hema-tāmarasārpaṇam mama eṣa śakra-vijayakrīḍā-durlalito bhujaḥ //

prabhus tava nayajño 'pi kim anarthāya kevalam
dīrghendīvaramāleti vikarṣaty asitoragam // PNc_16.98

prabhus tava naya-jño 'pi kim anarthāya kevalam dīrgha-indīvara-māla īti vikarṣaty asita-uragam //

ita eva nivartadhvaṃ vartadhvaṃ vacane mama
avaṭe kim iti kṣeptum ātmānaṃ yūyam udyatāḥ // PNc_16.99

ita eva nivartadhvaṃ vartadhvaṃ vacane mama avaṭe kim iti kṣeptum ātmānaṃ yūyam udyatāḥ //

yāvad ete na muñcanti maryādām asurābdhayaḥ
tāvat dūrāpasāreṇa svāminaṃ trātum arhatha // PNc_16.100

yāvad ete na muñcanti maryādām asura-abdhayaḥ tāvat dūra-apasāreṇa svāminaṃ trātum arhatha //

narendraṃ durjigīṣātas tad gaccha vinivāraya
tvādṛśāḥ kim upekṣante patim utpathagāminam // PNc_16.101

narendraṃ durjigīṣātas tad gaccha vinivāraya tvādṛśāḥ kim upekṣante patim utpatha-gāminam //

athavāsyāsti śaktiś cet kim adyāpi vilambate
āyātu svayam ādātum itaḥ kāñcanapaṅkajam // PNc_16.102

athava āsya asti śaktiś cet kim adya api vilambate āyātu svayam ādātum itaḥ kāñcana-paṅkajam //

kim anyaj jāyatām eṣa khaḍgadhārātithir mama
ity uktvā kopataralaṃ virarāmāsureśvaraḥ // PNc_16.103

kim anyaj jāyatām eṣa khaḍga-dhārā-atithir mama ity uktvā kopa-taralaṃ virarāma asurā iśvaraḥ //

ramāṅgadasya prativacanam

dhairyaṃ saṃvṛtakopo 'tha smayamāno ramāṅgadaḥ
tam ity amuktaparyaṅkaḥ prativaktuṃ pracakrame // PNc_16.104

dhairyaṃ saṃvṛta-kopo 'tha smayamāno ramāṅgadaḥ tam ity amukta-paryaṅkaḥ prativaktuṃ pracakrame //

nirvāṇavīryavāte 'smin rasātalabilodare
abhugnabhujakaṇḍūtir aho kim api dṛpyase // PNc_16.105

nirvāṇa-vīrya-vāte 'smin rasātala-bila-udare abhugna-bhuja-kaṇḍūtir aho kim api dṛpyase //

manye tavaitannīrandhram ajñātasvaparāntare
pātālacirasaṃvāsāc citte pariṇataṃ tamaḥ // PNc_16.106

manye tava etan-nīrandhram ajñāta-sva-para-antare pātāla-cira-saṃvāsāc citte pariṇataṃ tamaḥ //

yāṃ harasyāṣṭamīm āhur mūrtim āhutilehinīm
tatsūtiḥ prāg abhūd bhartā paramāra iti kṣiteḥ // PNc_16.107

yāṃ harasya aṣṭamīm āhur mūrtim āhuti-lehinīm tat-sūtiḥ prāg abhūd bhartā paramāra iti kṣiteḥ //

kṛtāvatāraṃ tadvaṃśe vadhāya vibudhadviṣām
kim ādidevaṃ kaṃsāriṃ dhiṅ martya iti manyase // PNc_16.108

kṛta-avatāraṃ tad-vaṃśe vadhāya vibudha-dviṣām kim ādidevaṃ kaṃsāriṃ dhiṅ martya iti manyase //

16.108d: sandānitakam

kamaleva mukundasya pārvatīva pinākinaḥ
phaṇikanyocitā patnī sā mahīmīnalakṣmaṇaḥ // PNc_16.109

kamala īva mukundasya pārvati īva pinākinaḥ phaṇi-kanya ūcitā patnī sā mahī-mīna-lakṣmaṇaḥ //

tāṃ haṭhenātmasātkartum asurendra na śakyase
na ratnasūcim ākraṣṭum ayaskāntasya yogyatā // PNc_16.110

tāṃ haṭhenā atmasātkartum asurendra na śakyase na ratna-sūcim ākraṣṭum ayaskāntasya yogyatā //

padaṃ pathi nidhatse 'tra kim anyāyamalīyase
apathe caratāṃ yānti dūrād dūraṃ vibhūtayaḥ // PNc_16.111

padaṃ pathi nidhatse 'tra kim anyāyamalīyase apathe caratāṃ yānti dūrād dūraṃ vibhūtayaḥ //

anarpaṇaṃ mahīpāle hemapaṅkeruhasya yat
tavāparigham utprekṣe tad eva dvāram āpadām // PNc_16.112

anarpaṇaṃ mahīpāle hema-paṅkeruhasya yat tava aparigham utprekṣe tad eva dvāram āpadām //

rājendradīpake tasmin samarāṅgaṇavartini
ete bhaṭās te na cirātāyāsyanti pataṅgatām // PNc_16.113

rājendra-dīpake tasmin samarāṅgaṇa-vartini ete bhaṭās te na cirātāyāsyanti pataṅgatām //

tathā vidhehi na yathā tvandataḥpurayoṣitām
karapallavaśayyāsu śerate vadanendavaḥ // PNc_16.114

tathā vidhehi na yathā tvandataḥpura-yoṣitām kara-pallava-śayyāsu śerate vadana-indavaḥ //

pravṛttapatiśokārtapaurastrīparidevanā
iyam utsannasaṅgītā mā bhūd ratnavatī purī // PNc_16.115

pravṛtta-pati-śoka-ārtapaura-strī-paridevanā iyam utsanna-saṅgītā mā bhūd ratnavatī purī //

devasyārpitahemābjas tad ehi pata pādayoḥ
śiraḥ punantu te kāmaṃ puṇyās tatpādapāṃsavaḥ // PNc_16.116

devasya arpita-hema-abjas tad ehi pata pādayoḥ śiraḥ punantu te kāmaṃ puṇyās tat-pāda-pāṃsavaḥ //

athavā subhaṭaiḥ sārdham uttiṣṭha purato bhava
samaṃ vidyādharānīkair ayam āyāti bhūpatiḥ // PNc_16.117

athavā subhaṭaiḥ sārdham uttiṣṭha purato bhava samaṃ vidyādhara-anīkair ayam āyāti bhūpatiḥ //

kim anyat samam etena śirastāmarasena te
hemakokanadaṃ devaḥ svayam eva grahīṣyati // PNc_16.118

kim anyat samam etena śiras-tāmarasena te hema-kokanadaṃ devaḥ svayam eva grahīṣyati //

ramāṅgadāgamanam (PNc_p411846)

ramāṅgada-āgamanam

tam ity uktvā sabhāmadhyān nirjagāma ramāṅgadaḥ
nikaṭaṃ ca raṇotkasya jagāma jagatīpateḥ // PNc_16.119

tam ity uktvā sabhā-madhyān nirjagāma ramāṅgadaḥ nikaṭaṃ ca raṇotkasya jagāma jagatīpateḥ //

atha vadati śanaiḥ sametya tasminn amararipor vacanāni tānitāni
asurapativināśakālarātrimbhṛkuṭīm uvāha mukhena mālavendraḥ // PNc_16.120

atha vadati śanaiḥ sametya tasminn amara-ripor vacanāni tānitāni asura-pati-vināśa-kālarātrimbhṛkuṭīm uvāha mukhena mālava-indraḥ //

gatvā vidyādharabhaṭacamūcakravālaiḥ sabhaṃ saḥ kṣmāpālo 'tha vyadhita paritas tatpuro ratnavatyāḥ
yena vyaktāmarajayamahāsāhasasyāsurāṇāṃ nāthasyāsīn navaparibhavaśyāmalāvaktralakṣmīḥ // PNc_16.121

gatvā vidyādhara-bhaṭa-camū-cakravālaiḥ sabhaṃ saḥ kṣmāpālo 'tha vyadhita paritas tat-puro ratnavatyāḥ yena vyakta-amara-jaya-mahā-sāhasasya-asurāṇāṃ nāthasya-āsīn nava-paribhava-śyāmalā-vaktra-lakṣmīḥ //

iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye kanakā1ravinda-prārthano nāma ṣoḍaśaḥ sargaḥ

(PNc_16)

saptadaśaḥ sargaḥ

yuddhavarṇanaṃ (PNc_p413054)

yuddha-varṇanaṃ

athāhividyādhararājasainyair nipīḍitāyāṃ puri ratnavatyām
bhaṭāḥ sakopaṃ bhujadarpabhājo nirjagmur ākṛṣṭakṛpāṇapaṭṭāḥ // PNc_17.1

atha ahi-vidyādhara-rāja-sainyair nipīḍitāyāṃ puri ratnavatyām bhaṭāḥ sa-kopaṃ bhuja-darpa-bhājo nirjagmur ākṛṣṭa-kṛpāṇa-paṭṭāḥ //

anyonyasaṅghaṭṭavaśena teṣām udañcitāḥ kāñcanakaṅkaṭebhyaḥ
yugāntakālānalabījaśaṅkāṃ na kasya cakruḥ śikhinaḥ sphulliṅgāḥ // PNc_17.2

anyonya-saṅghaṭṭa-vaśena teṣām udañcitāḥ kāñcana-kaṅkaṭebhyaḥ yuga-anta-kālānala-bīja-śaṅkāṃ na kasya cakruḥ śikhinaḥ sphulliṅgāḥ //

bhāleṣu bhīmā bhṛkuṭīr vahanto bhṛṅgatviṣaś cāsilatāḥ kareṣu
khurāgrarugṇāvanibhiḥ saroṣaṃ nirīyur anye caturais turaṅgaiḥ // PNc_17.3

bhāleṣu bhīmā bhṛkuṭīr vahanto bhṛṅga-tviṣaś ca asi-latāḥ kareṣu khura-agra-rugṇa-avanibhiḥ saroṣaṃ nirīyur anye caturais turaṅgaiḥ //

nyabhād anīkaṃ kariṇāṃ ca sāndrasindūrapūrāruṇagaṇḍabhitti
pratyagradāvānalalīḍhakoṭikulācalendrapracayopameyam // PNc_17.4

nyabhād anīkaṃ kariṇāṃ ca sāndrasindūra-pūra-aruṇa-gaṇḍa-bhitti pratyagra-dāvānala-līḍha-koṭikula-acala-indra-pracaya-upameyam //

puro raṇotsekabhṛtāṃ niruddham oghena vidyādharavāhinīnām
tat puñjitaṃ sainyam amartyaśatror babhūva mūle maṇitoraṇasya // PNc_17.5

puro raṇa-utseka-bhṛtāṃ niruddham oghena vidyādhara-vāhinīnām tat puñjitaṃ sainyam amartya-śatror babhūva mūle maṇi-toraṇasya //

sāṭopam āropitacāpayāṣṭir nibaddhatūṇīrayugo gajasthaḥ
so nirjagāmātha mahāsurendro vegād ahaṃkāra ivāttadehaḥ // PNc_17.6

sāṭopam āropita-cāpa-yāṣṭir nibaddha-tūṇīra-yugo gajasthaḥ so nirjagāma atha mahā-asura-indro vegād ahaṃkāra ivā atta-dehaḥ //

yugātyayāmbhodharanādadhīras tasyodgataḥ saṅgaratūryaghoṣaḥ
baddhapratiśrunti nitāntabhīmaś cakāra pātālabilodarāṇi // PNc_17.7

yuga-atyaya-ambhodhara-nāda-dhīras tasya udgataḥ saṅgara-tūrya-ghoṣaḥ baddha-pratiśrunti nitānta-bhīmaś cakāra pātāla-bila-udarāṇi //

satpuṣkarānañjanapuñjabhāsas patho jayasyātha gajān asīṃś ca
vyāpārayanti sma rayeṇa vīrās tatpreritā vairivarūthinīṣu // PNc_17.8

sat-puṣkara-anañjana-puñja-bhāsas patho jayasya atha gajān asīṃś ca vyāpārayanti sma rayeṇa vīrās tat-preritā vairi-varūthinīṣu //

parasparāpātikṛpāṇaniryatjvālāvalīpallavitāntarikṣaḥ
abhūt pravṛttaḥ samaro mahāhividyādharendrāsurapuṅgavānām // PNc_17.9

paraspara-āpāti-kṛpāṇa-niryatjvāla-āvalī-pallavita-antarikṣaḥ abhūt pravṛttaḥ samaro mahā-ahividyādhara-indra-asura-puṅgavānām //

vīreṣu dhāvatsu caratsv amandaṃ gajeṣu valgatsu turaṅgameṣu
akālakalpātyayayaśāṅkitāni cakampire sapta rasātalān // PNc_17.10

vīreṣu dhāvatsu caratsv amandaṃ gajeṣu valgatsu turaṅgameṣu akāla-kalpa-atyaya-yaśa-aṅkitāni cakampire sapta rasātalān //

prakāśayantaḥ karaṇaprapanncaṃ surāṅganābhiḥ spṛhayekṣyamāṇāḥ
atyadbhutaṃ nṛttam ivārabhanta bhaṭā raṇaprāṅgaṇaraṅgamadhye // PNc_17.11

prakāśayantaḥ karaṇa-prapanncaṃ sura-aṅganābhiḥ spṛhayā īkṣyamāṇāḥ atyadbhutaṃ nṛttam ivā arabhanta bhaṭā raṇa-prāṅgaṇa-raṅga-madhye //

utplutya vegāt pavamānamārgaṃ vidyādharair dānajalāvilāni
paṭu vyapāṭyanta mataṅgajānāṃ tīkṣṇāsipatrakrakacaiḥ śirāṃsi // PNc_17.12

utplutya vegāt pavamāna-mārgaṃ vidyādharair dāna-jalāvilāni paṭu vyapāṭyanta mataṅgajānāṃ tīkṣṇa-asi-patra-krakacaiḥ śirāṃsi //

nipatya kumbheṣu mahāgajānāṃ nīrandhramukteṣu paṭu kvaṇantaḥ
bhānti sma vidyādharapuṅgavānāṃ muktāṭṭahāsā iva khaḍgapaṭṭāḥ // PNc_17.13

nipatya kumbheṣu mahā-gajānāṃ nīrandhra-mukteṣu paṭu kvaṇantaḥ bhānti sma vidyādhara-puṅgavānāṃ mukta-aṭṭahāsā iva khaḍga-paṭṭāḥ //

āvartatām ūrmilatāyamānanistriṃśavallīvalayākulāsu
prapedire pūrvasurojjhitāni cakrāṇi vidyādharavāhinīṣu // PNc_17.14

āvartatām ūrmi-latāyamānanistriṃśa-vallī-valaya-ākulāsu prapedire pūrva-sura-ujjhitāni cakrāṇi vidyādhara-vāhinīṣu //

phaṇāvalīṣv āpatitoragāṇām aphalguratnopalakarkaśāsu
kṛpāṇadharā masṛṇībabhūva mahāsurāṇāṃ na tu saṅgarecchā // PNc_17.15

phaṇā-āvalīṣv āpatita-uragāṇām aphalgu-ratna-upala-karkaśāsu kṛpāṇa-dharā masṛṇībabhūva mahā-surāṇāṃ na tu saṅgara-icchā //

amānti pātālatale prasasruḥ kṣitau biladvāravinirgatāni
jyāśabdahṛṣṭāsurasiṃhanādaturaṅgaheṣāgajabṛṃhitāni // PNc_17.16

amānti pātāla-tale prasasruḥ kṣitau bila-dvāra-vinirgatāni jyā-śabda-hṛṣṭa-asura-siṃha-nādaturaṅgaheṣā-gaja-bṛṃhitāni //

pradhāvadaśvīyakhurāhatānām abhyudgato ratnabhuvāṃ parāgaḥ
gīrvāṇacāpacchavilāñchitāni kṛtsnāni cakre kakubhāṃ mukhāni // PNc_17.17

pradhāvad-aśvīya-khura-āhatānām abhyudgato ratna-bhuvāṃ parāgaḥ gīrvāṇa-cāpa-cchavi-lāñchitāni kṛtsnāni cakre kakubhāṃ mukhāni //

bhaṭāstrapūrṇaiḥ parito gajānāṃ svadānapaṅkopacitaiḥ padāṅkaiḥ
bhayaṅkarābhūt taruṇārkabimbasahasrakīrṇeva raṇāṅgaṇorvī // PNc_17.18

bhaṭa-astra-pūrṇaiḥ parito gajānāṃ svadāna-paṅka-upacitaiḥ pada-aṅkaiḥ bhayaṅkara ābhūt taruṇa-arka-bimbasahasra-kīrṇa īva raṇa-aṅgaṇa-ūrvī //

lūnāḥ samūlaṃ subhaṭāsipatraiḥ sahasraśaḥ śoṇitaśīkarārdrāḥ
uttālavaivasvatatālavṛntavicchittimūhuḥ karikarṇatālāḥ // PNc_17.19

lūnāḥ samūlaṃ subhaṭa-asi-patraiḥ sahasraśaḥ śoṇita-śīkara-ardrāḥ uttāla-vaivasvata-tālavṛntavicchitti-mūhuḥ kari-karṇa-tālāḥ //

anyonyakṛttāstarasā bhaṭānāṃ navātapātāmranakhatviṣo 'gre
bhujā nipetuḥ samam īkṣaṇena samauliratnā iva pannagendrāḥ // PNc_17.20

anyonya-kṛttāstarasā bhaṭānāṃ nava-ātapa-ātāmra-nakha-tviṣo 'gre bhujā nipetuḥ samam īkṣaṇena samauli-ratnā iva pannaga-indrāḥ //

aṅgād asiprāsapṛṣatkabhinnātasṛkpravāheṣu bhṛśaṃ vahatsu
līlāgaladgairikanirjharāṇāṃ gajair jagāhe kulaparvatānām // PNc_17.21

aṅgād asi-prāsa-pṛṣatka-bhinnātasṛk-pravāheṣu bhṛśaṃ vahatsu līlā-galad-gairika-nirjharāṇāṃ gajair jagāhe kula-parvatānām //

kṣmāyāṃ babhuḥkhaḍgapṛthakkṛtāni sahasraśaḥ śastrabhṛtāṃ śirāṃsi
kālena saṅgrāmasarontarālād utkhaṇḍitānīva saroruhāṇi // PNc_17.22

kṣmāyāṃ babhuḥ-khaḍga-pṛthak-kṛtāni sahasraśaḥ śastra-bhṛtāṃ śirāṃsi kālena saṅgrāma-sarontarālād utkhaṇḍitāni iva saroruhāṇi //

kabandhakaṇṭhocchaladasravantaḥ samīpam etyopari kaṅkayūtham
muhūrtam iddhāruṇaratnadaṇḍam adṛśyata cchatram ivāntakasya // PNc_17.23

kabandha-kaṇṭha-ucchalad-asravantaḥ samīpam etya upari kaṅka-yūtham muhūrtam iddhāruṇa-ratna-daṇḍam adṛśyata cchatram iva antakasya //

muktaiḥ samūhena nabhaścarāṇāṃ kumbheṣu cakraiḥ kariṇāṃ patadbhiḥ
astācalavyāyatavaprapātipataṅgabimbānukṛtir vitene // PNc_17.24

muktaiḥ samūhena nabhaś-carāṇāṃ kumbheṣu cakraiḥ kariṇāṃ patadbhiḥ asta-acala-vyāyata-vapra-pātipataṅga-bimba-anukṛtir vitene //

patadbhaṭaṃ nirdalitāśvavāraṃ nikṛttamattebhakaraṃ kṣaṇena
vyadhāyi vidyādharasainikais tat sanāgavīrair asurendrasainyam // PNc_17.25

patad-bhaṭaṃ nirdalita-aśva-vāraṃ nikṛtta-matta-ibha-karaṃ kṣaṇena vyadhāyi vidyādhara-sainikais tat sa-nāga-vīrair asurendra-sainyam //

haṃsair iva smerataṭāḥsamantāt paricyutaiḥ kuñjarakarṇaśaṅkhaiḥ
voḍhuṃ pravṛttā bhavaduttaraṅgā jhaṭity agādhā rudhirasravantī // PNc_17.26

haṃsair iva smera-taṭāḥ-samantāt paricyutaiḥ kuñjara-karṇa-śaṅkhaiḥ voḍhuṃ pravṛttā bhavad-uttaraṅgā jhaṭity agādhā rudhira-sravantī //

vidyādharavyālabhaṭāvaluptadhairyeṣu naśyatsu mahāsureṣu
viśvāṅkuśo nāma surārisūnur atho rathenājimahīṃ viveśa // PNc_17.27

vidyādhara-vyāla-bhaṭa-avaluptadhairyeṣu naśyatsu mahā-asureṣu viśvāṅkuśo nāma sura-ari-sūnur atho rathena ajimahīṃ viveśa //

ākarṇakṛṣtād dhanuṣaḥ patadbhir bālendulekhākṛtibhiḥ pṛṣatkaiḥ
arātisainye raṇadhīravīrān bhīrūnivaiko vimukhīcakāra // PNc_17.28

ākarṇa-kṛṣtād dhanuṣaḥ patadbhir bāla-indu-lekha-ākṛtibhiḥ pṛṣatkaiḥ arāti-sainye raṇa-dhīra-vīrān bhīrūnivaiko vimukhīcakāra //

tadvīryanirvāsitasauṣṭhavānāṃ vidyādharāṇām apatan karebhyaḥ
dhārāgralagnadvipakumbhamuktāḥ sabāṣpaleśā iva khaḍgalekhāḥ // PNc_17.29

tad-vīrya-nirvāsita-sauṣṭhavānāṃ vidyādharāṇām apatan karebhyaḥ dhāra-agra-lagna-dvipa-kumbha-muktāḥ sa-bāṣpa-leśā iva khaḍga-lekhāḥ //

kṣaṇād valanti sma tadā hatāni balāni vidyādharapannagānām
saritpayāṃsīva niśakarāṃśupūrapravṛddhārṇavapīḍitāni // PNc_17.30

kṣaṇād valanti sma tadā hatāni balāni vidyādhara-pannagānām sarit-payāṃsi iva niśakara-aṃśupūra-pravṛddha-arṇava-pīḍitāni //

na śekatus tasya gatiṃ niroddhuṃ vidyādharendroragarājaputrau
ratnākarasyeva mahendrasahyā vasahyavegaṃ pralayotthitasya // PNc_17.31

na śekatus tasya gatiṃ niroddhuṃ vidyādhara-indra-uraga-rāja-putrau ratnākarasya iva mahendra-sahya-a vasahya-vegaṃ pralaya-utthitasya //

dordaṇḍakaṇḍūtim athāsya hartum udbhrūlataṃ bhūpatinā niyuktaḥ
javāj jagāmājipathaṃ rathena ramāṅgadaḥkuṇḍalito 'gracāpaḥ // PNc_17.32

dor-daṇḍa-kaṇḍūtim atha asya hartum udbhrūlataṃ bhūpatinā niyuktaḥ javāj jagāma ajipathaṃ rathena ramāṅgadaḥ-kuṇḍalito 'gra-cāpaḥ //

tathopalebhe samaronmukhasya nādena vṛddhiḥ śarajanmanāsya
cakre padaṃ bāṣpakaṇotkareṇa yathā kapoleṣv asurāṅganānām // PNc_17.33

tatha ūpalebhe samara-unmukhasya nādena vṛddhiḥ śara-janmana āsya cakre padaṃ bāṣpa-kaṇa-utkareṇa yathā kapoleṣv asura-aṅganānām //

dūrāt suparvārisutaṃ rathena sa raṃhasā saṃmukham āpatantam
rurodha taṃ bāṇaparaṃparābhir yaśobhaṭaḥ karṇam ivendrasūnus // PNc_17.34

dūrāt suparvārisutaṃ rathena sa raṃhasā saṃmukham āpatantam rurodha taṃ bāṇa-paraṃparābhir yaśobhaṭaḥ karṇam iva indra-sūnus //

viśvāṅkuśaḥ satkavace mumoca vakṣaḥsthale haimam athāsya bāṇam
taṭe 'ñjanaśyāmatanau mahādreḥ śātahradaṃ jyotir ivāmbuvāhaḥ // PNc_17.35

viśvāṅkuśaḥ sat-kavace mumoca vakṣaḥsthale haimam atha asya bāṇam taṭe 'ñjana-śyāma-tanau mahā-adreḥ śātahradaṃ jyotir iva ambu-vāhaḥ //

alakṣyasaṃdhānavimokṣapātān yaśobhaṭasyāttaruṣo 'pi ropān
mūrcchāluṭhatsārathir āhatāśvo rathaḥ śaśaṃsāsuranandanasya // PNc_17.36

alakṣya-saṃdhāna-vimokṣa-pātān yaśobhaṭasyā atta-ruṣo 'pi ropān mūrcchā-luṭhat-sārathir āhata-aśvo rathaḥ śaśaṃsa asura-nandanasya //

vilāsakāñcīm atha kālarātrer udyatkrudhaḥ paddhatim antakasya
maurvīṃ pṛṣatkeṇa ramāṅgadasya ciccheda gīrvāṇaripos tanūjaḥ // PNc_17.37

vilāsa-kāñcīm atha kālarātrer udyat-krudhaḥ paddhatim antakasya maurvīṃ pṛṣatkeṇa ramāṅgadasya ciccheda gīrvāṇa-ripos tanūjaḥ //

sannābhibimbena mahājilakṣmyā vīraśriyo vibhramanūpureṇa
saṃrabhya rāhor iva cakrapāṇiḥ sa apy asya cakreṇa śiraś cakarta // PNc_17.38

sannābhi-bimbena mahāji-lakṣmyā vīra-śriyo vibhrama-nūpureṇa saṃrabhya rāhor iva cakrapāṇiḥ sa apy asya cakreṇa śiraś cakarta //

nanarta vidyādharasundarīṇāṃ gaṇo nadannūpuram ambare 'tha
maulau śarakṣuṇṇaśirastraratne cikṣepa cāsyām arapuṣpavṛṣṭim // PNc_17.39

nanarta vidyādhara-sundarīṇāṃ gaṇo nadan-nūpuram ambare 'tha maulau śara-kṣuṇṇa-śirastra-ratne cikṣepa ca asyām ara-puṣpa-vṛṣṭim //

dṛṣṭe śirasy utphalite svasūnor diṅmulalīnāsu patākinīṣu
vajrāṅkuśāḥ saṃmukham āpapāta patyur viśām astagirer ivārkaḥ // PNc_17.40

dṛṣṭe śirasy utphalite sva-sūnor diṅ-mula-līnāsu patākinīṣu vajrāṅkuśāḥ saṃmukham āpapāta patyur viśām asta-girer iva arkaḥ //

madāmbuvarṣī samare 'bhidhāvan reje gajas tasya sahemakakṣyaḥ
bhinne 'ntarāle pavamānanunnas tamālanīlas taḍiteva meghaḥ // PNc_17.41

mada-ambu-varṣī samare 'bhidhāvan reje gajas tasya sa-hema-kakṣyaḥ bhinne 'ntarāle pavamāna-nunnas tamāla-nīlas taḍita īva meghaḥ //

patyuḥ prasādasmitarajjukṛṣṭā bhaṭā vivṛtyāsya puro babhūvuḥ
svajīvitānyājimukhe vihātum atyutsukā bhaṅgamalīmasāni // PNc_17.42

patyuḥ prasāda-smita-rajju-kṛṣṭā bhaṭā vivṛtya asya puro babhūvuḥ sva-jīvitānyājimukhe vihātum atyutsukā bhaṅga-malīmasāni //

āruhya candraḥ kham ivābhirāmaṃ nakṣatramālābharaṇaṃ gajendram
devo 'pi tadvairitamo niyantum atha pratasthe navasāhasāṅkaḥ // PNc_17.43

āruhya candraḥ kham iva abhirāmaṃ nakṣatra-mālā-bharaṇaṃ gaja-indram devo 'pi tad-vairitamo niyantum atha pratasthe navasāhasāṅkaḥ //

ekatra pārśve śaśikhaṇḍanāmā vidyādharendro nṛpater babhūva
arātisenānalinīvanaikaśītāṃśur anyatra yaśobhaṭaś ca // PNc_17.44

ekatra pārśve śaśikhaṇḍa-nāmā vidyādhara-indro nṛpater babhūva arāti-senā-nalinī-vana-ekaśītāṃśur anyatra yaśobhaṭaś ca //

sphuratphaṇachatramaṇipratānatejaśchaṭājarjaritāndhakāraḥ
aphalgur vīryaḥ phaṇabhṛtkumāro 'py agre 'bhavat tasya sa ratnacūḍaḥ // PNc_17.45

sphurat-phaṇa-chatra-maṇi-pratānatejaś-chaṭā-jarjarita-andhakāraḥ aphalgur vīryaḥ phaṇa-bhṛt-kumāro 'py agre 'bhavat tasya sa ratnacūḍaḥ //

vidhūtanistriṃśataraṅgitāni sabāṇacakrīkṛtakārmukāni
hatāvaśeṣāṇi puro 'sya celur balāni vidyādharapannagānām // PNc_17.46

vidhūta-nistriṃśa-taraṅgitāni sa-bāṇa-cakrīkṛta-kārmukāni hata-avaśeṣāṇi puro 'sya celur balāni vidyādhara-pannagānām //

raktāsavakṣībasahastatālavetālatālocchalitāṭṭahāsaḥ
mahābhaṭānām asunirvyapekṣam anyonyam āvartata saṃparāyaḥ // PNc_17.47

rakta-āsava-kṣība-sa-hasta-tālavetāla-tāla-ucchalita-aṭṭahāsaḥ mahā-bhaṭānām asunirvyapekṣam anyonyam āvartata saṃparāyaḥ //

cakāśire śastrabhṛtāṃ śiraḥsu mithaḥ patantyaḥ karavālavallyaḥ
muktāḥ salīlāṃ tridaśāṅganābhir mālā ivendīvarapatramayyaḥ // PNc_17.48

cakāśire śastra-bhṛtāṃ śiraḥsu mithaḥ patantyaḥ karavāla-vallyaḥ muktāḥ sa-līlāṃ tridaśa-aṅganābhir mālā iva indīvara-patra-mayyaḥ //

keṣāṃ cid ūhuḥ kavacāni śobhāṃ kva cit kva cil lohitapāṭalāni
khelajjayaśrīcaraṇāravindalākṣāraseneva navāṅkitāni // PNc_17.49

keṣāṃ cid ūhuḥ kavacāni śobhāṃ kva cit kva cil lohita-pāṭalāni khelaj-jaya-śrī-caraṇa-āravindalākṣā-rasena iva nava-aṅkitāni //

hṛdipraviṣṭair aviśuddhimadbhir abhūd vyathā kāpi śaraiḥ pareṣām
durātmanāṃ sādhuguṇair ivāgre phalena saṃyogam upeyivadbhiḥ // PNc_17.50

hṛdipraviṣṭair aviśuddhimadbhir abhūd vyathā ka āpi śaraiḥ pareṣām durātmanāṃ sādhu-guṇair iva agre phalena saṃyogam upeyivadbhiḥ //

parasparāpātajuṣām asīnāṃ dhārācyutaḥ saṃyaticūrṇareṇuḥ
avāpa tāpiccharucir jayaśrīvilāsakālāñjanadhūlilīlām // PNc_17.51

paraspara-āpāta-juṣām asīnāṃ dhārā-cyutaḥ saṃyati-cūrṇa-reṇuḥ avāpa tāpiccha-rucir jaya-śrīvilāsa-kāla-añjana-dhūli-līlām //

paryāyajātobhayasainyabhaṅgakarālakolāhalakātarāṇām
surārividyādharasundarīṇāṃ doleva śokapramādāvabhūtām // PNc_17.52

paryāya-jāta-ubhaya-sainya-bhaṅgakarāla-kolāhala-kātarāṇām sura-ari-vidyādhara-sundarīṇāṃ dola īva śoka-pramādāvabhūtām //

athāsurendradviradena vegād abhyutthitenodgatadānadhāram
madhyeraṇaṃ madhyamalokabhartur javān madāndho jaghaṭe gajendraḥ // PNc_17.53

atha asurendra-dviradena vegād abhyutthitena udgata-dāna-dhāram madhye-raṇaṃ madhyama-loka-bhartur javān mada-andho jaghaṭe gajendraḥ //

mahebhayos tatra śikhāchalena pratiprahāraṃ radajaḥ kṛṣānuḥ
kośeṣu vidutkapiśā muhūrtaṃ vyadhād ivāṣṭāpadapatravallīḥ // PNc_17.54

mahā-ibhayos tatra śikhā-chalena pratiprahāraṃ radajaḥ kṛṣānuḥ kośeṣu vidut-kapiśā muhūrtaṃ vyadhād iva aṣṭāpada-patra-vallīḥ //

muhuḥ prajānām adhipena gāḍham ākṛṣyamāṇasya śarāsanasya
dviṣadvadhārambhavidhau gabhīraḥ kreṅkārahuṅkāra ivoccacāra // PNc_17.55

muhuḥ prajānām adhipena gāḍham ākṛṣyamāṇasya śarāsanasya dviṣadvadhārambha-vidhau gabhīraḥ kreṅkāra-huṅkāra iva uccacāra //

parisphuratkuṇḍalaghṛṣṭapuṅkhās tena prayuktās pṛthuvikrameṇa
pramṛṣṭakāntākucapatralekhe lekhārivakṣasy apatan pṛṣatkāḥ // PNc_17.56

parisphurat-kuṇḍala-ghṛṣṭa-puṅkhās tena prayuktās pṛthu-vikrameṇa pramṛṣṭa-kāntā-kuca-patralekhe lekhāri-vakṣasy apatan pṛṣatkāḥ //

arātimukteṣu tatas tanutrād vahnisphuliṅgeṣu samullasatsu
mūrtir babhāse vasudhādhipasya niryatpratāpāgnikaṇachaṭeva // PNc_17.57

arāti-mukteṣu tatas tanutrād vahni-sphuliṅgeṣu samullasatsu mūrtir babhāse vasudhādhipasya niryat-pratāpa-agni-kaṇa-chaṭa īva //

hiraṇmayī pārthivabāṇapaṅktir atyunnate mūrdhni mahāsurasya
reje tarām añjanaparvatasya lagneva tigmāṃśumayūkhamālā // PNc_17.58

hiraṇmayī pārthiva-bāṇa-paṅktir atyunnate mūrdhni mahāsurasya reje tarām añjana-parvatasya lagna īva tigmāṃśu-mayūkha-mālā //

abhyudgatā bhartur arātibāṇakṣuṇṇendranīlāṅgadareṇurājiḥ
adṛśyatoddāmabhujāspadasya parākramāgner iva dhūmalekhā // PNc_17.59

abhyudgatā bhartur arāti-bāṇakṣuṇṇa-indranīla-aṅgada-reṇu-rājiḥ adṛśyata ūddāma-bhuja-āspadasya parākrama-agner iva dhūma-lekhā //

ramāṅgado 'py udbhrukuṭiḥ kṛtāstraṃ vīraṃ dviṣaḥ pārśvagataṃ nihatya
śarair alāvīj jayavaijayantīṃ jyotsnāsitaṃ kīrtim ivāsurasya // PNc_17.60

ramāṅgado 'py udbhrukuṭiḥ kṛta-astraṃ vīraṃ dviṣaḥ pārśva-gataṃ nihatya śarair alāvīj jaya-vaijayantīṃ jyotsnā-sitaṃ kīrtim iva asurasya //

adhaḥsthitoḍḍāmaravairipattimukteṣu nirlūnaśarāsanajyaḥ
cikṣepa cakrāṇy atidīrghabāhuḥ saḥ kālarātrer iva kaṅkaṇāni // PNc_17.61

adhaḥ-sthita-uḍḍāmara-vairi-pattimukteṣu nirlūna-śarāsana-jyaḥ cikṣepa cakrāṇy atidīrgha-bāhuḥ saḥ kālarātrer iva kaṅkaṇāni //

utplutya helāhatasaṃmukhārir vidyādharendro 'py asinā cakarta
jagajjayastambham ivoddhurasya suradviṣaḥ kāñcanaketudaṇḍam // PNc_17.62

utplutya helāhata-saṃmukha-arir vidyādhara-indro 'py asinā cakarta jagaj-jaya-stambham iva uddhurasya sura-dviṣaḥ kāñcana-ketu-daṇḍam //

so ratnacūḍo 'pi tathā bhuśuṇḍyā pipeṣa vairidviṣakumbhapīṭham
sitātapatratvam udañcad āpa yathāsya muktāphaladhūlijālam // PNc_17.63

so ratnacūḍo 'pi tathā bhuśuṇḍyā pipeṣa vairi-dviṣa-kumbha-pīṭham sita-ātapatratvam udañcad āpa yatha āsya muktāphala-dhūli-jālam //

tuṅgaṃ dadhatkarkaśatām abhīkaḥ śrīsindhurājadvipakumbhayugmam
payodharadvandvam ivājilakṣmyāś cakre 'rdhacandrāṅkitam indraśatruḥ // PNc_17.64

tuṅgaṃ dadhat-karkaśatām abhīkaḥ śrī-sindhurāja-dvipa-kumbha-yugmam payodhara-dvandvam iva aji-lakṣmyāś cakre 'rdha-candra-aṅkitam indraśatruḥ //

parasparāghaṭṭitadantakoṭibhraṣṭāgniveśabhramam ādadhanti
raṇājire lohitarañjitāni virejire kuñjaramauktikāni // PNc_17.65

paraspara-āghaṭṭita-danta-koṭibhraṣṭa-agniveśa-bhramam ādadhanti raṇa-ajire lohita-rañjitāni virejire kuñjara-mauktikāni //

cikṣepa pṛthītilake surārir yāṃ yām iṣuṃ kopakaṣāyitākṣaḥ
tāṃ tāṃ jayāśām iva bāhuśālī śaraiḥ sas tasyārdhapathe lulova // PNc_17.66

cikṣepa pṛthī-tilake surārir yāṃ yām iṣuṃ kopa-kaṣāyita-akṣaḥ tāṃ tāṃ jaya-āśām iva bāhu-śālī śaraiḥ sas tasya ardha-pathe lulova //

tayos tatheṣvāsaprakarṣapratyuktakarṇārjunayor jayaśrīḥ
suvelaratnākarayor udagrā cakāra veleva gatāgatāni // PNc_17.67

tayos tatha īṣvāsa-prakarṣapratyukta-karṇa-arjunayor jaya-śrīḥ suvela-ratnākarayor udagrā cakāra vela īva gata-āgatāni //

patyuḥ prajānām asureśvaro 'tha kirīṭamāṇikyacayaṃ jahāra
maṇiprasūnastabakapratānaṃ kalpadrumasyeva yugāntavātaḥ // PNc_17.68

patyuḥ prajānām asureśvaro 'tha kirīṭa-māṇikya-cayaṃ jahāra maṇi-prasūna-stabaka-pratānaṃ kalpa-drumasya iva yuga-anta-vātaḥ //

krodhād athārdhaśaśalāñchanasodareṇa bāṇena vāsavaripor navasāhasāṅkaḥ
ciccheda rāma iva viśravasaḥ sutasya pīnāṃsalolamaṇikuṇḍalam uttamāṅgam // PNc_17.69

krodhād atha ardha-śaśa-lāñchana-sa-udareṇa bāṇena vāsava-ripor navasāhasāṅkaḥ ciccheda rāma iva viśravasaḥ sutasya pīna-aṃsa-lola-maṇi-kuṇḍalam uttamāṅgam //

āsan mukhāni kakubhām abhito 'tha citravāditranādalaharīmukharodarāṇi
devasya ca tridivapuṣpamayaṃ papāta mālyaṃ śirasy asuravairipurandhrimuktam // PNc_17.70

āsan mukhāni kakubhām abhito 'tha citravāditra-nāda-laharī-mukhara-udarāṇi devasya ca tridiva-puṣpa-mayaṃ papāta mālyaṃ śirasy asura-vairi-purandhri-muktam //

lakṣmīpateḥ pṛthubhujadvayam ārdrasāndrajyāghātalāñchitam alāñchitavikramasya
atyādarāgatajitorjitavairilakṣmīpādābjayāvakaniṣaktam ivācakāśe // PNc_17.71

lakṣmī-pateḥ pṛthu-bhuja-dvayam ārdra-sāndrajyā-ghāta-lāñchitam alāñchita-vikramasya atyādara-āgata-jita-ūrjita-vairi-lakṣmīpāda-abja-yāvaka-niṣaktam ivā acakāśe //

tasyāgrataḥ kanakakuṇḍalatāḍyamānagaṇḍasthalīlulitakuṅkumapatralekhāḥ
vidyādharoragakuraṅgadṛśaḥ pramodasāndrocchaladhvani jagur jayamaṅgalāni // PNc_17.72

tasya agrataḥ kanaka-kuṇḍala-tāḍyamānagaṇḍa-sthalī-lulita-kuṅkuma-patra-lekhāḥ vidyādhara-uraga-kuraṅga-dṛśaḥ pramodasāndra-ucchala-dhvani jagur jaya-maṅgalāni //

smitvā yaśobhaṭakarārpitacāpayaṣṭir unmuktaratnakavacaḥ khacareśvareṇa
udbhinnamauktikanibhaśramavāribindur devo mamārja mukham aṃśukapallavena // PNc_17.73

smitvā yaśobhaṭa-kara-arpita-cāpa-yaṣṭir unmukta-ratna-kavacaḥ khacara-īśvareṇa udbhinna-mauktika-nibha-śrama-vāri-bindur devo mamārja mukham aṃśuka-pallavena //

dattābhayopanatapauraśatārpyamāṇaratnopadhām atha sa ratnavatīṃ praviśya
taṃ saṃyugasphuṭaparīkṣitaśauryasāraṃ rājye ripoḥ phaṇikumārakam abhyaṣiñcat // PNc_17.74

datta-abhaya-upanata-paura-śata-arpyamāṇaratna-upadhām atha sa ratnavatīṃ praviśya taṃ saṃyuga-sphuṭa-parīkṣita-śaurya-sāraṃ rājye ripoḥ phaṇi-kumārakam abhyaṣiñcat //

mūrtaṃ manoratham ivopavanāt sakandam ādāya tat kanakakokanadaṃ narendraḥ
ādātum īpsitamahīndrasuteti ratnam abhyutsukas tad anu bhogavatīṃ pratasthe // PNc_17.75

mūrtaṃ manoratham iva upavanāt sa-kandam ādāya tat kanaka-kokanadaṃ narendraḥ ādātum īpsita-mahīndra-suta īti ratnam abhyutsukas tad anu bhogavatīṃ pratasthe //

devaḥ sāhasiko 'py amandamurajadhvānānumeyotsavām unnamraiḥ parito mahīṃ maṇigṛhair uttambhayantīm iva
tām atyunnataratnatoraṇaśikhāpreṅkholamuktāphalaprālambocchaladacchakāntinikarasmerām avāpat purīm // PNc_17.76

devaḥ sāhasiko 'py amanda-muraja-dhvānānumeya-utsavām unnamraiḥ parito mahīṃ maṇi-gṛhair uttambhayantīm iva tām atyunnata-ratna-toraṇa-śikhā-preṅkhola-muktāphalaprālamba-ucchalad-accha-kānti-nikara-smerām avāpat purīm //

iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye hema-kamala-haraṇo nāma saptadaśaḥ sargaḥ

(PNc_17)

aṣṭādaśaḥ sargaḥ

phaṇirājadarśanam (PNc_p435763)

phaṇi-rāja-darśanam

taṃ viṣṭapatritayakaṇṭakadṛṣṭasāram abhyāgataṃ nṛpatim udgatagāḍhaharṣaḥ
pratyudyayāv adhipatiḥ phaṇinām anargharatnārghapāṇiraśanair atha śaṅkhapālaḥ // PNc_18.1

taṃ viṣṭapa-tritaya-kaṇṭaka-dṛṣṭa-sāram abhyāgataṃ nṛpatim udgata-gāḍha-harṣaḥ pratyudyayāv adhipatiḥ phaṇinām anargharatna-argha-pāṇi-raśanair atha śaṅkhapālaḥ //

purapraveśaḥ (PNc_p436137)

pura-praveśaḥ

ādāya sādaraphaṇīśvaradattam arghyam arghyaḥ satāṃ sa bahir eva niveśya sainyam
devo 'viśad vinayavān puram agrayāyividyādharādhiparamāṅgadaratnacūḍaḥ // PNc_18.2

ādāya sādara-phaṇi-īśvara-dattam arghyam arghyaḥ satāṃ sa bahir eva niveśya sainyam devo 'viśad vinayavān puram agra-yāyividyādhara-adhipa-ramāṅgada-ratnacūḍaḥ //

utsṛjya gītam asamāpya vilāsalāsyam aṅkād apāsya sahasā maṇivallakīṃ ca
atyunmanās tadavalokanakautukena vātāyanāny adhiruroha purandhrilokaḥ // PNc_18.3

utsṛjya gītam asamāpya vilāsa-lāsyam aṅkād apāsya sahasā maṇi-vallakīṃ ca atyunmanās tad-avalokana-kautukena vātāyanāny adhiruroha purandhrilokaḥ //

utkṣipya vepathumatā karapallavena vātāyanāgramaṇimauktikalājakāni
smitvaikayā sa vilasan makarāvacūlalīlālavāñcitavilocanam āluloke // PNc_18.4

utkṣipya vepathumatā kara-pallavena vātāyana-agra-maṇi-mauktika-lājakāni smitva aikayā sa vilasan makara-avacūlalīlā-lava-añcita-vilocanam āluloke //

udyadvivṛttakaraveṇikayā nṛpendau tasmin smarollasitajṛmbhikayā kayā cit
muktā muhur vibudhasindhukalindakanyākirmīravārilaharīsuhṛdaḥ kaṭākṣāḥ // PNc_18.5

udyad-vivṛtta-kara-veṇikayā nṛpa-indau tasmin smara-ullasita-jṛmbhikayā kayā cit muktā muhur vibudha-sindhu-kalinda-kanyākirmīra-vārila-harī-suhṛdaḥ kaṭa-akṣāḥ //

vācālaratnavalayā savilāsam asmin nikṣipya kāpi navamauktikalājamuṣṭim
tattāḍitāṃsataṭapārthivadattadṛṣṭir dīrghekṣaṇā kim iva na trapayā cakāra // PNc_18.6

vācāla-ratna-valayā sa-vilāsam asmin nikṣipya ka āpi nava-mauktika-lāja-muṣṭim tat-tāḍita-aṃsa-taṭa-pārthiva-datta-dṛṣṭir dīrgha-īkṣaṇā kim iva na trapayā cakāra //

vakṣo dadhānam amarādriśilāviśālam ājānubāhum avalokya narendracandram
cittopanītaparirambhasukhātisāndram anyā payodharabhare pulakaṃ babhāra // PNc_18.7

vakṣo dadhānam amarādri-śilā-viśālam ā-jānu-bāhum avalokya narendra-candram citta-upanīta-parirambha-sukha-atisāndram anyā payodhara-bhare pulakaṃ babhāra //

ālokya darpaṇatale pratimāgataṃ tam `ātto mayaiṣa' iti kāpi kṛtotsavābhūt
mugdhā gate 'tha purato 'tra tadīyabimbe śūnyātmadarśavidhurendumukhī babhūva // PNc_18.8

ālokya darpaṇa-tale pratimā-āgataṃ tam `ātto maya aiṣa' iti ka āpi kṛta-utsava ābhūt mugdhā gate 'tha purato 'tra tadīya-bimbe śūnya-ātma-darśa-vidhura-indu-mukhī babhūva //

ity āpatan madanabāṇaparamparāṇām unmīlitāṅgavalanaślathamekhalānām
eṇīdṛśāṃ vicarati sma sa rājahaṃsaḥ pārollasannavarasormiṣu mānaseṣu // PNc_18.9

ity āpatan madana-bāṇa-paramparāṇām unmīlita-aṅga-valana-ślatha-mekhalānām eṇī-dṛśāṃ vicarati sma sa rājahaṃsaḥ pāra-ullasan-nava-rasa-ūrmiṣu mānaseṣu //

nāyakavarṇanam (PNc_p438728)

nāyaka-varṇanam

saṅgītaveśmani phaṇīśvaracāraṇānāṃ gīteṣv ajasram iha śuśruma yad yaśāṃsi
yātaḥ sa eva nayanātithitām ayaṃ naḥ puṇyair aho bata nṛpo navasāhasāṅkaḥ // PNc_18.10

saṅgīta-veśmani phaṇi-īśvara-cāraṇānāṃ gīteṣv ajasram iha śuśruma yad yaśāṃsi yātaḥ sa eva nayana-atithitām ayaṃ naḥ puṇyair aho bata nṛpo navasāhasāṅkaḥ //

kāntichaṭāchuritadiktaṭa eṣa devo jīyājjaganti paramārakulapradīpaḥ
unmūlya saṃprati surāritamaḥ samūlaṃ yenāhiviṣṭapatale vihitaḥ prakāśaḥ // PNc_18.11

kānti-chaṭā-churita-dik-taṭa eṣa devo jīyāj-jaganti paramāra-kula-pradīpaḥ unmūlya saṃprati sura-aritamaḥ sa-mūlaṃ yena ahi-viṣṭapa-tale vihitaḥ prakāśaḥ //

hantaiṣa pannagapater atulapratijñāprāgbhārasāgarasamuttaraṇaikapotaḥ
utpākam eṣa ca phalaṃ phaṇirājakanyācitte ciraṃ kṛtapadasya manorathasya // PNc_18.12

hanta eṣa pannaga-pater atula-pratijñāprāg-bhāra-sāgara-samuttaraṇa-eka-potaḥ utpākam eṣa ca phalaṃ phaṇi-rāja-kanyācitte ciraṃ kṛta-padasya manorathasya //

etad yaśobhaṭakare kanakāmbujaṃ tal līlāvataṃsam acirād viracayya yena
pratyuptakalpatarupallavam eṣa pāṇim ādāsyate nṛpatir adya śaśiprabhāyāḥ // PNc_18.13

etad yaśobhaṭa-kare kanaka-ambujaṃ tal līlā-avataṃsam acirād viracayya yena pratyupta-kalpa-taru-pallavam eṣa pāṇim ādāsyate nṛpatir adya śaśiprabhāyāḥ //

hāṭakeśvaradarśanam (PNc_p440045)

hāṭakeśvara-darśanam

sāndrānurāgapiśunāḥ paraśuḥ pareṣām ākarṇayann iti saḥ paurajanasya vācaḥ
śrīhāṭakeśvara iti prathitasya tuṅgam agre dadarśa maṇimandiram indumauleḥ // PNc_18.14

sāndra-anurāga-piśunāḥ paraśuḥ pareṣām ākarṇayann iti saḥ paura-janasya vācaḥ śrī-hāṭakeśvara iti prathitasya tuṅgam agre dadarśa maṇi-mandiram indu-mauleḥ //

SYNTAX: kulakam

tatra praviśya sakṛtānatir ādidevam ānarca kalpaviṭapiprabhavaiḥ prasūnaiḥ
stotuṃ kṛtāñjalipuṭaḥ kuṭajāvadātadantāṃśupallavitavāg upacakrame ca // PNc_18.15

tatra praviśya sakṛta-ānatir ādidevam ānarca kalpa-viṭapi-prabhavaiḥ prasūnaiḥ stotuṃ kṛta-añjali-puṭaḥ kuṭaja-avadātadanta-aṃśu-pallavita-vāg upacakrame ca //

hāṭakeśvarastutiḥ (PNc_p440764)

hāṭakeśvara-stutiḥ

antarjatāpihitasomasurāpagāya pracchannaśaraśāsanalocanāya
tīvravrataglapitaśailasutāsvarūpavijñānanarmapaṭave baṭave namas te // PNc_18.16

antar-jatā-pihita-soma-surāpagāya pracchanna-śara-śāsana-locanāya tīvra-vrata-glapita-śaila-sutā-svarūpavijñāna-narma-paṭave baṭave namas te //

atyādarānatasurāsuramauliratnanānāmarīcikhacitāṅghrisaroruhāya
dehārdhavartigirijāvihitābhyasūyasandhyāpraṇāmaviṣamāñjalaye namas te // PNc_18.17

atyādara-ānata-sura-asura-mauli-ratnanānā-marīci-khacita-aṅghri-saroruhāya deha-ardha-varti-girijā-vihita-abhyasūyasandhyā-praṇāma-viṣama-añjalaye namas te //

nīrandhrasindhujalasiktakapālamuktaratnāṅkurasya karaṇīṃ vidhurātanoti
maulau sadaiva bhavato bhavabhedakartur nirdagdhabhāskaramahāya namo 'stu tasmai // PNc_18.18

nīrandhra-sindhu-jala-sikta-kapāla-muktaratna-aṅkurasya karaṇīṃ vidhurātanoti maulau sada aiva bhavato bhava-bheda-kartur nirdagdha-bhāskara-mahāya namo 'stu tasmai //

kandarpadarpaśamanāya kṛtāntahartre kartre śubhasya bhujagādhipaveṣṭanāya
urvīmarudraviniśākaravahnitoyayājyāmbaroccavapuṣe supuṣe namas te // PNc_18.19

kandarpa-darpa-śamanāya kṛtānta-hartre kartre śubhasya bhujaga-adhipa-veṣṭanāya urvī-marud-ravi-niśākara-vahni-toyayājyāmbara-ucca-vapuṣe supuṣe namas te //

nīrandhrabhūtidhavalāya gajendrakṛttisaṃvītadehakavalīkṛtapannagāya
nirdagdhadānavakulāya vipatkṣayaikakāryāya kāraṇanutāya namo 'stu tubhyam // PNc_18.20

nīrandhra-bhūti-dhavalāya gajendra-kṛttisaṃvīta-deha-kavalīkṛta-pannagāya nirdagdha-dānava-kulāya vipat-kṣaya-ekakāryāya kāraṇa-nutāya namo 'stu tubhyam //

te te yam eva kila vāṅmayasāgarasya pāraṃ gatāḥ praṇavam ātmavido vadanti
tasmai samāhitamaharṣivinidrahṛdyahṛtpuṇḍarīkavihitasthitaye namas te // PNc_18.21

te te yam eva kila vāṅ-maya-sāgarasya pāraṃ gatāḥ praṇavam ātma-vido vadanti tasmai samāhita-maharṣi-vinidra-hṛdyahṛt-puṇḍarīka-vihita-sthitaye namas te //

uttaṃsitenduśakalāya kapālajūṭasaṅghaṭṭitormimukharāmbaranirjharāya
bhasmāṅgarāgaśucaye vikacopavītavyālendumaulimaṇidīdhitaye namas te // PNc_18.22

uttaṃsita-indu-śakalāya kapāla-jūṭasaṅghaṭṭita-ūrmi-mukhara-ambara-nirjharāya bhasma-aṅga-rāga-śucaye vikaca-upavītavyāla-indu-mauli-maṇi-dīdhitaye namas te //

nāstraṃ na bhasma na jaṭā na kapāladāma nenduḥ siddhataṭinī na phaṇīndrahāraḥ
nokṣā viṣaṃ na dayitāpi na yatra rūpam avyaktam īśa kila tad dadhate namas te // PNc_18.23

na astraṃ na bhasma na jaṭā na kapāla-dāma na induḥ siddha-taṭinī na phaṇīndra-hāraḥ na ukṣā viṣaṃ na dayita āpi na yatra rūpam avyaktam īśa kila tad dadhate namas te //

nāgarājagamanam (PNc_p443366)

nāga-rāja-gamanam

stutvety avantipatir indukulāvataṃsaṃ tanmandirāt sahacaraiḥ saha nirjagāma
antarniveśitaharinmaṇivedi valgannāgāṅganaṃ saḥ phaṇirājagṛhaṃ jagāma // PNc_18.24

stutva īty avanti-patir indu-kula-avataṃsaṃ tan-mandirāt sahacaraiḥ saha nirjagāma antar-niveśita-harin-maṇi-vedi valgannāga-aṅganaṃ saḥ phaṇi-rāja-gṛhaṃ jagāma //

tatrāvatīrya rathataḥ sa ramāṅgadāttapāṇiḥ samucchalitamaṅgalatūryaghoṣe
unnidrasāndrakusumaprakarāvakīrṇamāṇikyakuṭṭimatale masṛṇam viveśa // PNc_18.25

tatra avatīrya rathataḥ sa ramāṅgada-āttapāṇiḥ samucchalita-maṅgala-tūrya-ghoṣe unnidra-sāndra-kusuma-prakara-avakīrṇamāṇikya-kuṭṭima-tale masṛṇam viveśa //

anyonyapallavitatadvijayapraśaṃsaḥ prāptasthitir vikaṭakāñcanaviṣṭareṣu
padmachadāyatadṛśā dadṛśe 'tha tasminn ekatra tena militaḥ phaṇirājalokaḥ // PNc_18.26

anyonya-pallavita-tad-vijaya-praśaṃsaḥ prāpta-sthitir vikaṭa-kāñcana-viṣṭareṣu padma-chada-āyata-dṛśā dadṛśe 'tha tasminn ekatra tena militaḥ phaṇirāja-lokaḥ //

tatkṛtaḥ satkāraḥ (PNc_p444377)

tat-kṛtaḥ satkāraḥ

tasmin gate nayanagocaram uddhṛtārau baddhāñjalir jhaṭiti pannagarājasaṃsat
mandākinīva parito hariṇāvacūḍavyālokakuḍmalitakāñcanapaṅkajābhūt // PNc_18.27

tasmin gate nayana-gocaram uddhṛtārau baddha-añjalir jhaṭiti pannaga-rāja-saṃsat mandākini īva parito hariṇa-avacūḍavyāloka-kuḍmalita-kāñcana-paṅkaja ābhūt //

nyañcacchikhābharaṇabhāsurapadmarāgarocichaṭāghaṭitatatphaṇaratnakāntiḥ
rājanyamaulimaṇicumbitapādapīṭhas tasmai cakāra sa mahābhijanaḥ praṇāmam // PNc_18.28

nyañcac-chikhā-ābharaṇa-bhāsura-padmarāgaroci-chaṭā-ghaṭita-tat-phaṇa-ratna-kāntiḥ rājanya-mauli-maṇi-cumbita-pāda-pīṭhas tasmai cakāra sa mahā-abhijanaḥ praṇāmam //

pratyuptaratnam abhitaḥ pramadāvakīrṇaṃ muktvā catuṣkam uragendranideśitaṃ sa
adhyāsta sādarajaratphaṇikalpitāśīs tanmadhyavartikanakāsanam unnatāṃsaḥ // PNc_18.29

pratyupta-ratnam abhitaḥ pramadā-avakīrṇaṃ muktvā catuṣkam uraga-indra-nideśitaṃ sa adhyāsta sādara-jarat-phaṇi-kalpita-āśīs tan-madhya-varti-kanaka-āsanam unnata-aṃsaḥ //

vatsāṃ vrajanāya mameti śanair visṛjya nepathyanīlamaṇiveśmani ratnacūḍam
tatrāsanadvayam adāpayad asya pārśve vidyādharādhipayaśobhaṭayoḥ phaṇīndraḥ // PNc_18.30

vatsāṃ vrajanāya mama iti śanair visṛjya nepathya-nīla-maṇi-veśmani ratnacūḍam tatrā asana-dvayam adāpayad asya pārśve vidyādhara-adhipa-yaśobhaṭayoḥ phaṇi-indraḥ //

svarṇāsane svayam athācchaphaṇātapatraratnapradīpaśatajarjaritāndhakāraḥ
lokatrayaikatilakasya sa nātidūre devasya dāritamahendraripor nyaṣīdat // PNc_18.31

svarṇa-āsane svayam atha accha-phaṇa-ātapatraratna-pradīpa-śata-jarjarita-andhakāraḥ loka-traya-eka-tilakasya sa na atidūre devasya dārita-mahendra-ripor nyaṣīdat //

sthitvaikato yuvatimaṅgalagītim atra śṛṇvan sa vindhyataṭadṛṣṭacaraḥ kuraṅgaḥ
citre niveśita ivātha yaśobhaṭena smitvā savismayam asūcyata pārthivāya // PNc_18.32

sthitva aikato yuvati-maṅgala-gītim atra śṛṇvan sa vindhya-taṭa-dṛṣṭa-caraḥ kuraṅgaḥ citre niveśita iva atha yaśobhaṭena smitvā sa-vismayam asūcyata pārthivāya //

śaśiprabhādarśanam (PNc_p446373)

śaśiprabhā-darśanam-

atrāntare pramadaloladṛśā nṛpeṇa dūrād adarśi phaṇirājasutābhiyāntī
tanvī śirīśasumanaḥsukumāramūrtir devasya kārmukalateva manobhavasya // PNc_18.33

atra antare pramada-lola-dṛśā nṛpeṇa dūrād adarśi phaṇi-rāja-suta ābhiyāntī tanvī śirīśa-sumanaḥ-sukumāra-mūrtir devasya kārmuka-lata īva manobhavasya //

jyotsnāsitāmbararucisnapitānanendur mātrācirodgatayavāṅkurakarṇapūram
muktvojjvalaṃ lalitakautukakaṅkaṇaṃ ca veṣaṃ vivāhasamayocitam udvahantī // PNc_18.34

jyotsnā-sita-ambara-ruci-snapita-ānana-indur mātra ācira-udgata-yava-aṅkura-karṇa-pūram muktva ūjjvalaṃ lalita-kautuka-kaṅkaṇaṃ ca veṣaṃ vivāha-samaya-ucitam udvahantī //

sakhyā kayāpi likhitaṃ madanānalaikadhūmāvalīvalayasaṃśayam arpayantam
ekāntakāntam asitāgarupatrabhaṅgam ābibhratī lavalipāṇḍutale kapole // PNc_18.35

sakhyā kaya āpi likhitaṃ madana-anala-ekadhūma-āvalī-valaya-saṃśayam arpayantam ekānta-kāntam asita-āgaru-patrabhaṅgam ābibhratī lavali-pāṇḍu-tale kapole //

āttaprasādhanam anaṅgavilāsaveśma līlāvidhānam avadhir nayanotsavasya
lāvaṇyasaṃvalitam aṅgakam udvahantī śṛṅgāradugdhajaladher adhidevateva // PNc_18.36

ātta-prasādhanam anaṅga-vilāsa-veśma līlā-vidhānam avadhir nayana-utsavasya lāvaṇya-saṃvalitam aṅgakam udvahantī śṛṅgāra-dugdha-jaladher adhidevata īva //

sā pāṭalāvidhutacāmaramāruteṣatvyānartitālakalatā sahitā sakhībhiḥ
nātisphuṭakvaṇitanūpuram ākulāni kiṃcid vilambya dadhatī trapayā padāni // PNc_18.37

sā pāṭalā-vidhuta-cāmara-mārutā īṣatvyānartita-alaka-latā sahitā sakhībhiḥ na atisphuṭa-kvaṇita-nūpuram ākulāni kiṃcid vilambya dadhatī trapayā padāni //

nāyikayā nāyakadarśanam (PNc_p448009)

nāyikayā nāyaka-darśanam

utpakṣmaṇā nirupamollasitapramodavistāralaṅghitavilāsasaroruheṇa
sāndrasmarajvarapipāsitayā tayāpi dūrād apāyi nayanāñjalinā narendraḥ // PNc_18.38

utpakṣmaṇā nirupama-ullasita-pramodavistāra-laṅghita-vilāsa-saroruheṇa sāndra-smara-jvara-pipāsitayā taya āpi dūrād apāyi nayana-añjalinā nara-indraḥ //

mālyavatīvākyam (PNc_p448375)

mālyavatī-vākyam

vrīḍāvanamramukhapadmam upāgatāyāṃ tasyāṃ pituḥ kanakaviṣṭarabhāgabhāji
mālyādikalpitayathocitasatkriyānte taṃ mālavendram iti mālyavatī jagāda // PNc_18.39

vrīḍā-avanamra-mukha-padmam upāgatāyāṃ tasyāṃ pituḥ kanaka-viṣṭara-bhāga-bhāji mālya-ādi-kalpita-yathā-ucita-satkriyā-ante taṃ mālava-indram iti mālyavatī jagāda //

rājan! mahītalamṛgāṅga! vilambase kim? adyāpi tūrṇam amunā svabhujārjitena
hemāmbujena viracayya vataṃsam asyāḥ pūrṇapratijñam uragādhipatiṃ vidhehi // PNc_18.40

rājan! mahī-tala-mṛgāṅga! vilambase kim-? adya api tūrṇam amunā sva-bhuja-arjitena hema-ambujena viracayya vataṃsam asyāḥ pūrṇa-pratijñam uraga-adhipatiṃ vidhehi //

kamalāvataṃsaḥ (PNc_p449068)

kamala-avataṃsaḥ

ukte tayety akṛta kāñcanapuṣkaraṃ tad yāvat saḥ karṇaśikhare phaṇirājaputryāḥ
tāvad vihāya mṛgarūpam udāramūrtir agre babhūva puruṣo 'sya sahemavetraḥ // PNc_18.41

ukte taya īty akṛta kāñcana-puṣkaraṃ tad yāvat saḥ karṇa-śikhare phaṇi-rāja-putryāḥ tāvad vihāya mṛga-rūpam udāra-mūrtir agre babhūva puruṣo 'sya sa-hema-vetraḥ //

puruṣaṃ prati praśnaḥ (PNc_p449439)

puruṣaṃ prati praśnaḥ

kas tvaṃ mṛgaḥ katham abhūr iti pārthivena pṛṣṭaḥ sa vismayasamutsukamānasena
ity abravīd uraganetraparamparābhir āpīyamānavapur uktim avantinātham // PNc_18.42

kas tvaṃ mṛgaḥ katham abhūr iti pārthivena pṛṣṭaḥ sa vismaya-samutsuka-mānasena ity abravīd uraga-netra-paramparābhir āpīyamāna-vapur uktim avanti-nātham //

pratīhārasya vṛttāntaḥ (PNc_p449810)

pratīhārasya vṛttāntaḥ

kailāsaśailavasater giriśoparodhād dvārapraveśaviniṣedhakaṣāyitena
śapto 'smi kaṇvamunināyam ahaṃ pitus te śrīharṣadevanṛpateḥ pratihārapālas // PNc_18.43

kailāsa-śaila-vasater giriśa-uparodhād dvāra-praveśa-viniṣedha-kaṣāyitena śapto 'smi kaṇva-munina āyam ahaṃ pitus te śrīharṣadeva-nṛpateḥ pratihāra-pālas //

rājā phaṇīndraduhituḥ kanakāravindaṃ karṇe kariṣyati yadā navasāhasāṅkaḥ
svaṃ rūpam āpsyasi tadeti samādideśa śāpāntam eṣa vihitānunayo maharṣiḥ // PNc_18.44

rājā phaṇi-indra-duhituḥ kanaka-aravindaṃ karṇe kariṣyati yadā navasāhasāṅkaḥ svaṃ rūpam āpsyasi tada īti samādideśa śāpa-antam eṣa vihita-anunayo maharṣiḥ //

tad vāsavārivijayottham idaṃ yaśas te gatvaikapiṅgalagirer avataṃsayāmi
uktveti divyakusumair avakīrya maulau pātālamallam anilasya pathā jagāma // PNc_18.45

tad vāsa-vāri-vijaya-uttham idaṃ yaśas te gatva aika-piṅgala-girer avataṃsayāmi uktva īti divya-kusumair avakīrya maulau pātāla-mallam anilasya pathā jagāma //

vivāhavidhiḥ (PNc_p450817)

vivāha-vidhiḥ

tūryasvaneṣu vilasatsu paṭhatsv amandaṃ bandiṣv anīyata phaṇīndrapurodhasā ca
koṇāvasaktajalapūritaratnakumbhāṃ vediṃ tayā saha sa madhyamalokapālaḥ // PNc_18.46

tūrya-svaneṣu vilasatsu paṭhatsv amandaṃ bandiṣv anīyata phaṇi-indra-purodhasā ca koṇa-avasakta-jala-pūrita-ratna-kumbhāṃ vediṃ tayā saha sa madhyama-lokapālaḥ //

abhyudgatārcir analojjhitadhūmarājiśyāmībhavat kanakatāmarasāvataṃsām
tasyāṃ yathāvidhi sa mālavapuṣpaketuḥ kanyām aheḥ kuvalayāśva iva upayeme // PNc_18.47

abhyudgata-arcir anala-ujjhita-dhūma-rājiśyāmībhavat kanaka-tāmarasa-avataṃsām tasyāṃ yathā-vidhi sa mālava-puṣpaketuḥ kanyām aheḥ kuvalaya-aśva iva upayeme //

ānītayā jhaṭiti rūpam adṛṣṭapūrvam aṅgena puṣpaśarabhaṅgitaraṅgitena
bhāti sma śantanur iva tridivasravantyā pātālacandrakalayā sas tayā sametya // PNc_18.48

ānītayā jhaṭiti rūpam adṛṣṭa-pūrvam aṅgena puṣpa-śara-bhaṅgi-taraṅgitena bhāti sma śantanur iva tri-diva-sravantyā pātāla-candra-kalayā sas tayā sametya //

phaṇipativākyam (PNc_p451822)

phaṇi-pati-vākyam-

nirgacchadaccharucinirbharam aṃśukena saṃchāditaṃ kim api pāṇitale dadhānaḥ
ūce tam ity adhipatiḥ phaṇinām udañcatdantāṃśuśāritaradachadaratnakāntiḥ // PNc_18.49

nirgacchad-accha-ruci-nirbharam aṃśukena saṃchāditaṃ kim api pāṇi-tale dadhānaḥ ūce tam ity adhipatiḥ phaṇinām udañcatdanta-aṃśu-śārita-rada-chada-ratna-kāntiḥ //

yad dīyate tava na tādṛśam asti kiṃcid gehe mamātra nṛpate navasāhasāṅka !
kośapratiṣṭhitanidhānaśataṃ yatas tvām aiśvaryanirjitapurandaram āmananti // PNc_18.50

yad dīyate tava na tādṛśam asti kiṃcid gehe mama atra nṛpate navasāhasāṅka ! kośa-pratiṣṭhita-nidhāna-śataṃ yatas tvām aiśvarya-nirjita-purandaram āmananti //

tat sphāṭikaṃ svam iva śuddham idaṃ gṛhāṇa tvaṣṭṛprayatnaghaṭitaṃ śivaliṅgam ekam
ākāram ardhavanitāvapuṣaḥ purārer yasyāntare sukṛtino hi vilokayanti // PNc_18.51

tat sphāṭikaṃ svam iva śuddham idaṃ gṛhāṇa tvaṣṭṛ-prayatna-ghaṭitaṃ śiva-liṅgam ekam ākāram ardha-vanitā-vapuṣaḥ purārer yasya antare sukṛtino hi vilokayanti //

vyāsaḥ purā kila purāṇamuneḥ prapede tasmāt kilādikavipāṇitalaṃ jagāma
lebhe tato 'pi bhagavān kapilo maharṣiḥ sānugraheṇa mama cedam adāyi tena // PNc_18.52

vyāsaḥ purā kila purāṇa-muneḥ prapede tasmāt kilā adi-kavi-pāṇi-talaṃ jagāma lebhe tato 'pi bhagavān kapilo maharṣiḥ sa-anugraheṇa mama ca idam adāyi tena //

śivaliṅgārpaṇam (PNc_p453157)

śiva-liṅga-arpaṇam-

uktvety anargham atipāvanam arpitaṃ tad antaḥsphuṭaikaśivarūpam ahīśvareṇa
pūrṇendukānti sahasā nigṛhītaśatrur jagrāha piṇḍitam iva svayaśo narendraḥ // PNc_18.53

uktva īty anargham atipāvanam arpitaṃ tad antaḥ-sphuṭa-eka-śiva-rūpam ahi-īśvareṇa pūrṇa-indu-kānti sahasā nigṛhīta-śatrur jagrāha piṇḍitam iva sva-yaśo nara-indraḥ //

tatrātha diktaṭapariskhalitapravṛttasīmantinīcaṭulanūpurakāñcinādaḥ
ko 'py ucchalatpaṭahavaṃśahuḍḍukkaśaṅkhavīṇāmṛdaṅgamurajadhvanir utsavo 'bhūt // PNc_18.54

tatra atha dik-taṭa-pariskhalita-pravṛttasīmantinī-caṭula-nūpura-kāñcinādaḥ ko 'py ucchalat-paṭaha-vaṃśa-huḍḍukka-śaṅkhavīṇā-mṛdaṅga-muraja-dhvanir utsavo 'bhūt //

svanagarīṃ prati prasthāpanam (PNc_p453858)

sva-nagarīṃ prati prasthāpanam

vṛtte vadhūm atha vivāhamahotsave tām ādāya niṣpratimapauruṣavaijayantīm
anvāgatādaranivartitapannagendraḥ paryutsukaḥ svanagarīṃ sa nṛpaḥ pratasthe // PNc_18.55

vṛtte vadhūm atha vivāha-mahā-utsave tām ādāya niṣpratima-pauruṣa-vaijayantīm anvāgata-ādara-nivartita-pannaga-indraḥ paryutsukaḥ sva-nagarīṃ sa nṛpaḥ pratasthe //

gatvātha dūram ahiviṣṭapataḥ sahelam aṃśaḥ purāṇapuruṣasya sa nirjagāma
śiprārpitena sahasā purataḥ prabhāvasīmantitāmbupaṭalena pathā sasainyaḥ // PNc_18.56

gatva ātha dūram ahi-viṣṭapataḥ sa-helam aṃśaḥ purāṇa-puruṣasya sa nirjagāma śipra-arpitena sahasā purataḥ prabhāvasīmantita-ambu-paṭalena pathā sa-sainyaḥ //

tasyāḥ svahastamunisaṃhatikalpitārghaḥ sindhos taṭe saḥ padam ekapade cakāra
śṛṅge tadā ca bhagavān aravindabandhur bandhūkapāṭalaruciḥ kanakācalasya // PNc_18.57

tasyāḥ sva-hasta-muni-saṃhati-kalpita-arghaḥ sindhos taṭe saḥ padam eka-pade cakāra śṛṅge tadā ca bhagavān aravinda-bandhur bandhūka-pāṭala-ruciḥ kanaka-acalasya //

ujjayinīpraveśaḥ (PNc_p454887)

ujjayinī-praveśaḥ

bālātapachuritaharmyaviṭaṅkavartipārāvatātimadhuradhvanitachalena
sambhāṣaṇaṃ vidadhatīm iva pauramuktapuṣpāñjaliḥ saḥ puram ujjayinīṃ viveśa // PNc_18.58

bāla-ātapa-churita-harmya-viṭaṅka-vartipārāvata-atimadhura-dhvanita-chalena sambhāṣaṇaṃ vidadhatīm iva paura-muktapuṣpāñjaliḥ saḥ puram ujjayinīṃ viveśa //

kāntāyaśobhaṭayutaṃ kṛśatām avāptās taccintayaiva sacivās tam atha praṇemuḥ
kākutstham āhatasurārim ivānuyāntaṃ saumitriṇā janakarājatanūjayā ca // PNc_18.59

kāntā-yaśobhaṭa-yutaṃ kṛśatām avāptās tac-cintaya aiva sacivās tam atha praṇemuḥ kākut-stham āhata-surārim iva anuyāntaṃ saumitriṇā janaka-rāja-tanūjayā ca //

mahākāleśvaradarśanam (PNc_p455571)

mahākāleśvara-darśanam-

ānandabāṣpasalilārdradṛśo 'rdhamārge sambhāṣya tān smitamukhaḥ saha tair jagāma
vidyādharoragakarāhatahemaghaṇṭāṭāṅkārahāri bhavanaṃ tripurāntakasya // PNc_18.60

ānanda-bāṣpa-salila-ardra-dṛśo 'rdha-mārge sambhāṣya tān smita-mukhaḥ saha tair jagāma vidyādhara-uraga-kara-āhata-hema-ghaṇṭāṭāṅkāra-hāri bhavanaṃ tripurāntakasya //

tasmiṃś carācaraguror hariṇāvacūlacūḍāmaṇer apacitiṃ vidhivad vidhāya
sākaṃ phaṇīndrasutayāmbararodhikambutūryasvanormi saś ca rājakulaṃ viveśa // PNc_18.61

tasmiṃś cara-acara-guror hariṇa-avacūlacūḍāmaṇer apacitiṃ vidhivad vidhāya sākaṃ phaṇi-indra-sutaya āmbara-rodhi-kambutūrya-svana-ūrmi saś ca rāja-kulaṃ viveśa //

dhārāgamanam (PNc_p456272)

dhārā-gamanam

tatrārṇavadhvanighanotsavatūryaghoṣe sthitvā dināni katicit sa narendracandraḥ
yāti sma bhūṣitakulaḥ kularājadhānīṃ dhārām amātyakathitāmṛgayetivṛttaḥ // PNc_18.62

tatra arṇava-dhvani-ghana-utsava-tūrya-ghoṣe sthitvā dināni katicit sa nara indra-candraḥ yāti sma bhūṣita-kulaḥ kula-rājadhānīṃ dhārām amātya-kathitāmṛgaya ītivṛttaḥ //

udghāṭiteṣv atha vilokanakautukena vātāyaneṣu paritaḥ purasundarībhiḥ
tasmiṃś cirād viśati jīva iveśvare sā pronmīlitorunayaneva purī babhūva // PNc_18.63

udghāṭiteṣv atha vilokana-kautukena vātāyaneṣu paritaḥ pura-sundarībhiḥ tasmiṃś cirād viśati jīva ivā iśvare sā pronmīlita-ūru-nayana īva purī babhūva //

śivaliṅgapratiṣṭhā (PNc_p456958)

śiva-liṅga-pratiṣṭhā

tat sādhv akārayad athādhigatapratiṣṭhaṃ tatrāccharatnaśivaliṅgam anarghaśīlaḥ
tasya prabhāvaghaṭitair vyadhur arhaṇāṃ ca vidyādharā vikacakalpataruprasūnaiḥ // PNc_18.64

tat sādhv akārayad atha adhigata-pratiṣṭhaṃ tatra accha-ratna-śiva-liṅgam anargha-śīlaḥ tasya prabhāva-ghaṭitair vyadhur arhaṇāṃ ca vidyādharā vikaca-kalpataru-prasūnaiḥ //

anuyāyiprasthānam (PNc_p457342)

anuyāyi-prasthānam-

kṛtvā yathocitam akṛtrimam utsavānte satkāram āyatananiślathamauliratnau
dattāṅkapāṇir ubhayoḥ prajighāya sa atha vidyādharādhipaphaṇīndrasūtau svadeśam // PNc_18.65

kṛtvā yathā-ucitam akṛtrimam utsava-ante satkāram āyatana-niślatha-mauli-ratnau datta-aṅka-pāṇir ubhayoḥ prajighāya sa atha vidyādhara-adhipa-phaṇi-indra-sūtau sva-deśam //

ekas tayor agamad ambaragāmisainyasīmantitābhrapaṭalaḥ śaśikāntaśailam
anyo 'py agādhajalamālavajahnukanyāviśrāṇitorusaraṇir nijarājadhānīm // PNc_18.66

ekas tayor agamad ambara-gāmi-sainyasīmantita-abhra-paṭalaḥ śaśi-kānta-śailam anyo 'py agādha-jala-mālava-jahnu-kanyāviśrāṇita-ūru-saraṇir nija-rājadhānīm //

śaśiprabhāsakhīgamanam (PNc_p458041)

śaśiprabhā-sakhī-gamanam-

mābhūḥ kadāpi vimukhī rameṇa yad asya chandānuvṛttiratisaṃvananaṃ madasya
uktveti tām ahisutām agaman gṛhāṇi gandharvakinnaramahoragasiddhakanyāḥ // PNc_18.67

ma ābhūḥ kada āpi vimukhī rameṇa yad asya chanda-anuvṛtti-rati-saṃvananaṃ madasya uktva īti tām ahi-sutām agaman gṛhāṇi gandharva-kinnara-mahā-uraga-siddha-kanyāḥ //

sāmrājyalakṣmīsvīkāraḥ (PNc_p458420)

sāmrājya-lakṣmī-svīkāraḥ

nīlachatrāvataṃsā bhujagapatisutāpāṇḍugaṇḍasthalāntaḥkastūrīpaṅkapatravyatikaraśabalavyāyatāṃse salīlam
devenātha svamantripravaraciradhṛtā sāhasāṅkena dīrghe rohajjyāghātarekhe puno 'pi nidadhe doṣṇi sāmrājyalakṣmīḥ // PNc_18.68

nīla-chatra-avataṃsā bhujaga-pati-sutā-pāṇḍu-gaṇḍa-sthala-antaḥkastūrī-paṅka-patra-vyatikara-śabala-vyāyata-aṃse salīlam devena atha sva-mantri-pravara-cira-dhṛtā sāhasāṅkena dīrghe rohaj-jyā-ghāta-rekhe puno 'pi nidadhe doṣṇi sāmrājya-lakṣmīḥ //

atha granthapraśastiḥ (PNc_p458880)

atha grantha-praśastiḥ

śrīmatkavipriyasuhṛcchaladaṅkarāmarājendubhaktyadhigatapratibhāviśeṣaḥ
etad vinidrakusumadadyuti padmaguptaḥ śrīsindhurājanṛpateś caritaṃ babandha // PNc_gp.1

śrīmat-kavi-priya-suhṛc-chalad-aṅka-rāmarāja-indu-bhakty-adhigata-pratibhā-viśeṣaḥ etad vinidra-kusumada-dyuti padmaguptaḥ śrī-sindhurāja-nṛpateś caritaṃ babandha //

lakṣmīlatānavavasanta mahītalendra vidyāvilāsamaṇidarpaṇa sindhurāja
etan mayā ghaṭitam ujjvalakānti kāvyamāṇikyakuṇḍalam iha śravaṇe videhi // PNc_gp.2

lakṣmī-latā-nava-vasanta mahī-tala-indra vidyā-vilāsa-maṇi-darpaṇa sindhurāja etan mayā ghaṭitam ujjvala-kānti kāvyamāṇikya-kuṇḍalam iha śravaṇe videhi //

nyastāni yāni mayi sūktisudhāpṛṣanti devena tena kati cit kavibāndhavena
candrātapasnapitamauktikasodarāṇāṃ teṣām idaṃ vilasitaṃ navasāhasāṅka // PNc_gp.3

nyastāni yāni mayi sūkti-sudhā-pṛṣanti devena tena kati cit kavi-bāndhavena candra-ātapa-snapita-mauktika-sodarāṇāṃ teṣām idaṃ vilasitaṃ navasāhasāṅka //

yac cāpalaṃ kim api mandhadhiyā mayaivam āsūtritaṃ narapate navasāhasāṅka
ājñaiva hetur iha te śayanīkṛtograrājanyamaulikusumā na kavitvadarpaḥ // PNc_gp.4

yac cāpalaṃ kim api mandha-dhiyā maya aivam āsūtritaṃ narapate navasāhasāṅka ājña aiva hetur iha te śayanīkṛta-ugrarājanya-mauli-kusumā na kavitva-darpaḥ //

iti navasāhasāṅkacaritaṃ saṃpūrṇam (PNc_p460206)

iti navasāhasāṅka-caritaṃ saṃpūrṇam

(PNc_18)

Rechtsinhaber*in
GRETIL project

Zitationsvorschlag für dieses Objekt
TextGrid Repository (2025). Poetry Collection. Navasāhasāṅkacarita. Navasāhasāṅkacarita. GRETIL. GRETIL project. https://hdl.handle.net/21.11113/0000-0016-CBBA-2