Prince of Koṭiliṅgapura: Hetvābhāsadaśaka

tvaṃ ruṣṭā mayi cen namāmi bhavatīṃ neyaṃ tvayā namyatāṃ
namyatvaṃ tvayi bhāti pārthivatayā manye mahārājavat /
kumbhādiṣv ativartanāt tvaduditaṃ sādhāraṇaṃ sādhanaṃ
vāgvādeṣv iti nirjito dayitayā rāmaḥ sukhaṃ rātu vaḥ // hetvād_1

kṛṣṇaḥ puṣṇātu saukhyaṃ sumukhi sumukhatāṃ yāhi yāhi priyāṃ tām
anyāsaktaṃ kuto māṃ kalaṣasi dayite kevalaṃ tvatsvabhāvāt /
yady evaṃ mugdhatā te karaṇam idam asādhāraṇaṃ pakṣamātre
vṛttatvād ity akasmāt praṇayakalahitāṃ rādhikāṃ sāntvayan vaḥ // hetvād_2

sarvaṃ vastu sukhāvahaṃ tava punaḥ kautaskutīyaṃ vyathā
kasmād evam udīryate jagad idaṃ yat tanmayaṃ bhāṣase /
hetus savyabhicāra eṣa virahāt dṛṣṭāntayor ity ayaṃ
saṃlāpas saha lakṣmaṇena viyujaḥ sītāpateḥ pātu vaḥ // hetvād_3

bhīto 'haṃ virahī tuṣārakiraṇāt so 'yaṃ samujjṛmbhate
vijñātaḥ katham eṣa te mama yatas tāpaṃ karoty uccakaiḥ /
liṅgāt ko 'numinoti sādhyavirahavyāptād iyaṃ mugdhatā
mā bhaiṣīr iti pātu vo raghupatis saumitriṇā sāntvitaḥ // hetvād_4

kā bhītis tava candrato raghupate doṣākaratvād asāv
āsaktaḥ parapīḍane piśunavan naivaṃ kutaḥ kathyate /
hetuḥ satpratipakṣa eṣa yad ayaṃ sadvṛttatāṃ gāhate
sodaryeṇa nirastabhīr iti sukhaṃ puṣṇātu vo rāghavaḥ // hetvād_5

mithyeyaṃ virahavyathā tava mudaṃ datte purovartinī
māyāmaithilakanyakā priyatamābhāvena satyeva sā /
ity uktaḥ sahajena sāntvanavidhau hetor amuṣyāśrayā-
siddhatvaṃ pratipādayann avatu vaḥ śrījānakīvallabhaḥ // hetvād_6

cittaṃ me cittajanmā vidalayati śaraiḥ svāśrayaṃ nāśayet kaḥ
sthūlatvāc cetaso 'sau kim iva na kurute nirvicārapravṛttaḥ /
āhuś ceto 'ṇumānaṃ katham iha bhavati sthūlatā tatsvarūpā-
siddho 'yaṃ hetur evaṃ daśarathasutayoḥ pātu saṃbhāṣitaṃ vaḥ // hetvād_7

vadhyetāṃ śukasāraṇau na hi tayor vadhyatvam asty eva tat
rakṣastvād daśakandharādivad ayaṃ hetus sahopādhikaḥ /
sadrohatvam upādhir atra sugamaḥ śeṣas tvayā cintyatām
ity ādityasutoktikhaṇḍanakaraḥ śrīrāghavaḥ pātu vaḥ // hetvād_8

jayyo rāghava eṣa mānuṣatayā tadbhakṣibhīr yātubhiḥ
naivaṃ bādhita eva hetur uditaḥ pratyakṣamānena hi /
kva pratyakṣam idaṃ kharādinihatāv ity agrajasyāgrato
diśyāt tanmatabhidvibhīṣaṇasamudgītas sukhaṃ rāghavaḥ // hetvād_9

ajñātvā hṛdgataṃ te katham abhilaṣitaṃ prārthaye bhāmini tvāṃ
nanv etasmāt kaṭākṣād anuminu hṛdaye rāga eveti cen na /
hetus sopādhiko 'yaṃ bhavati gurutaro hrībharo 'sminn upādhiḥ
sādhyavyāpī priyādau sa khalu raṇamukhe sādhanāvyāpakaś ca // hetvād_10

koṭiliṃgapure vāsī yuvarājo mahākaviḥ /
hetvābhāsam udājahre daśaślokaiḥ satāṃ mude //