Devīkālottarāgama

sarveṣāmapi muktyarthaṃ muktimārgasya darśanam
deveśa jñānamācāraṃ kṛpayā kathayasva me // Dka_1

īśvara uvāca

jñānācārau varārohe kathayāmi tavādhunā
praviśanti yato mokṣaṃ jñānino dhvastakalmaṣam // Dka_2

yeṣāṃ bodhena saṃjātaṃ kālajñānaṃ varānane
na teṣāṃ jāyate bodhaḥ śāstrakoṭiśatairapi // Dka_3

ato hi nirbhayo vidvān niḥśaṅko vigataspṛhaḥ
jñānotsāhaparo bhūyāt śraddaddhāno nirākulaḥ // Dka_4

nirmamaḥ karuṇopetaḥ sarvabhūtābhayapradaḥ
bhajet kālottaraṃ devi mumukṣuryogatatparaḥ // Dka_5

sa brahmā sa śivo viṣṇuḥ sa indraḥ sa ṣaḍānanaḥ
sa guruḥ sarvadevāśca sa yogī sa tapodhanaḥ // Dka_6

paṇḍitaḥ sa mahābhāgaḥ kṛtārthaḥ paramārthataḥ
caladvāyusamaṃ cittaṃ dhriyate yena niścalam // Dka_7

sa upāyo mimokṣasya sadupāttaguṇastu saḥ
sā prajñā tadiha sthairyaṃ tatpuṇyaṃ vyavasāyinām // Dka_8

tadeva tīrthaṃ dānaṃ ca sa tapaśca na saṃśayaḥ
yenopāyena badhyeta vāyubhiścalanaṃ manaḥ // Dka_9

citte calati saṃsāro niścalo mokṣa eva tu
tasmāccittaṃ sthiraṃ kuryāt prajñayā parayā budhaḥ // Dka_10

ekāntikaṃ sukhaṃ yatra tathāivātyantikaṃ bhavet
niṣkarmaṇi pare tattve ko na rajyeta paṇḍitaḥ // Dka_11

nivṛtto viṣayajñānāt niṣkalajñānatatparaḥ
anicchannapi medhāvī labhate mokṣamakṣayam // Dka_12

asmitākalayā yuktaṃ caitanyaṃ sakalaṃ smṛtam
asmitārahitaṃ cetaś caitanyaṃ śaktirucyate // Dka_13

tathā prakāśitaṃ viśvaṃ śaktidhyānamudāhṛtam
sarvālambavinirmuktaṃ niṣkalaṃ jñānamucyate // Dka_14

ahamaṃśena yacchūnyaṃ cinmātrālokamadvayam
muktibījaṃ tadākhyātaṃ parayogapravartakam // Dka_15

cakrāṇi nāḍayaḥ padmadevatābījamaṇḍalam
rūpamityādikaṃ kiñcid dhyeyaṃ naiva kadācana // Dka_16

kuhakaṃ mantrajālaṃ ca prāṇāyāmādi dhāraṇam
sarvametanna kartavyaṃ mokṣamakṣayamicchatā // Dka_17

nātra pūjā namaskāro na japo dhyānameva ca
kevalaṃ jñānamityuktaṃ veditavyaṃ na kiñcana // Dka_18

bahirāhitacittānāṃ jāyante bandhahetavaḥ
bahiścittaṃ nivāryaiva vindan loke na sīdati // Dka_19

nātra kiñcidbahirnāntaṃ na madhyaṃ nāpyadhaḥ kvacit
sarvākāraṃ nirākāraṃ svasaṃvedyaṃ virājate // Dka_20

yadyadālokya yo jantuḥ kurute karmasañcayam
tadgatirjāyate yasmān nirālokaṃ tu cintayet // Dka_21

heturnāsti phalaṃ nāsti nāsti karma svabhāvataḥ
asadbhūtamidaṃ sarvaṃ nāsti loko na laukikaḥ // Dka_22

nirālambamidaṃ sarvaṃ nirālambaprakāśitam
nirālambamidaṃ kṛtvā nirālambo bhaviṣyati // Dka_23

vyomākāraṃ mahāśūnyaṃ vyāpakaṃ yo na bhāvayet
saṃsārī sa bhavelloke bījakośakrimiryathā // Dka_24

jñānotpattinimittaṃ tu kriyāścaryāḥ prakīrtitāḥ
yogaṃ sālambanaṃ tyaktvā niṣprapañcaṃ vicintayet // Dka_25

pātālāt śaktiparyantaṃ sarvametadabhīpsitam
bhagnaṃ yaiḥ śūnyamantreṇa te smṛtāḥ śūnyavedinaḥ // Dka_26

viṣaye lolupaṃ cittaṃ markaṭādapi cañcalam
sarvaśūnyapade sthitvā tato nirvāṇameṣyati // Dka_27

sarvatattvādyasambhinnaṃ dehād bhinnaṃ tathaiva ca
ahamasmādyasambhinnaṃ caitanyaṃ sarvatomukham // Dka_28

ākāśamiva sarvaṃ tu sabāhyābhyantaraṃ priye
parānandamarūpaṃ tu paśyannānandabhāgbhavet // Dka_29

nirindhano yathā vahniḥ svayameva praśāmyati
grāhyābhāvānmanastadvat svayameva pralīyate // Dka_30

mohikā mūrcchikā māyā svapnaśceti caturvidhaḥ
suṣuptirjāgṛtiścaiva sarvametat parityajet // Dka_31

dehāt sūkṣmagatāt prāṇāc cittād buddherahaṅkṛteḥ
sarvasmādbhinna evāhaṃ cintayan labhate citam // Dka_32

sadābhibhūtaye cittaṃ nidrayā smaraṇādinā
bodhayitvā prayatnena kuryāt svasthaṃ punaḥ punaḥ // Dka_33

yadā sthiraṃ bhaveccittaṃ cālayanna kathaṃcana
na kiñciccintayet tatra sthirameva tu kārayet // Dka_34

āśrayālambanaṃ cittaṃ tadvat kuryānnirāśrayam
cañcalaṃ niścalaṃ kuryāt niścalaṃ na tu cālayet // Dka_35

sarvabhūtalaye jāte yadyadvyoma sunirmalam
tattadrūpaṃ svakaṃ dhyāyed vyāptaṃ caiva tu nirmalam // Dka_36

tadeva janmasāphalyaṃ pāṇḍityamidameva hi
caladvāyusamaṃ cittaṃ niścalaṃ dhriyate hi yat // Dka_37

naivordhvaṃ dhārayeccittaṃ na madhyaṃ nāpyadhaḥ kvacit
antarbhāvavinirmuktaṃ sadā kuryānnirāśrayam // Dka_38

nidrāyāṃ bodhayeccittaṃ vikṣiptaṃ śamayet punaḥ
pakṣadvayaparityāge samprāpte naiva cālayet // Dka_39

nirāśrayaṃ sadā cittaṃ sarvālambanavarjitam
mano 'vasthāvinirmuktaṃ vijñeyaṃ muktilakṣaṇam // Dka_40

sarvālambanaśūnyaṃ ca dhārayitvā mano hṛdi
yajjñānaṃ jāyate spaṣṭaṃ tadabhyāsaparo bhavet // Dka_41

ye dhyāyanti paraṃ śūnyaṃ niṣkalaṃ niravasthitam
te yānti paramaṃ sthānaṃ janmamṛtyuvivarjitam // Dka_42

devā devyastathā cānye dharmādharmau ca tatphalam
āśrayāśrayivijñānaṃ saṃsārasya ca bandhanam // Dka_43

āśrayo dvandvamityuktaṃ dvandvatyāgāt parodayaḥ
jīvanmuktastadā yogī dehatyāgād vimucyate // Dka_44

vairāgyeṇa vapustyāgo na vai kāryo manīṣiṇā
ārambhataḥ kriyānāśe svayameva vipatsyate // Dka_45

hṛtsaroje hyahaṃrūpā yā citirnirmalācalā
ahaṅkāraparityāgāt sā citirmokṣadāyinī // Dka_46

sarvopādhivinirmuktaṃ cidrūpaṃ yannirantaram
tacchivo 'hamiti dhyātvā sarvāsaktiṃ visarjayet // Dka_47

deśajātyādisambaddhān varṇāśramasamanvitān
bhāvānetān parityajya svabhāvaṃ bhāvayedbudhaḥ // Dka_48

ahameko na me kaścin nāhamanyasya kasyacit
na taṃ paśyāmi yasyāhaṃ taṃ na paśyāmi yo mama // Dka_49

ahameva paraṃ brahma jagannātho maheśvaraḥ
iti syānniścito mukto baddhaḥ syādanyathā pumān // Dka_50

aśarīraṃ yadātmānaṃ paśyati jñānacakṣuṣā
tadā bhavati śāntātmā sarvato vigataspṛhaḥ // Dka_51

yo 'sau sarveṣu śāstreṣu paṭhyate hyaja īśvaraḥ
akāyo nirguṇo hyātmā so 'hamasmi na saṃśayaḥ // Dka_52

vijñāptimātro hi sadā viśuddhaḥ sarvatra yasmātsatataṃ vimuktaḥ
nādeyaheyo hyahamapratarkyas tasmātsadā brahmamayo viśokaḥ // Dka_53

āmastakaṃ pādatalāvasānaṃ sāntarbahiścarmapaṭāvanaddham
tatkṛtsnamevāmṛtarūpamanyac cidrūpamātmānamananyasiddhim // Dka_54

īśo 'hamevāsya carācarasya pitā ca mātā ca pitāmahaśca
dhyānaṃ samāsthāya padaṃ caturthaṃ dhyāyanti māmeva vimuktikāmāḥ // Dka_55

brahmādibhirdevamanuṣyanāgair gandharvayakṣāpsarasāṃ gaṇaiśca
yajñairanekairahameva pūjyo māmeva sarve pratipūjayanti // Dka_56

tapobhirugrairvividhaiśca dānair māmeva sarve pratipūjayanti
bhūtāni cāhaṃ sthirajaṅgamāni yāvanti cānyānyahameva tāni // Dka_57

na sthūlasūkṣmo na ca śūnyarūpo jñānaikarūpo jagadekabandhuḥ
nirantaro nirmala īśvaro 'haṃ svapnādyavasthācyutiniṣprapañcaḥ // Dka_58

anādivijñānamajaṃ purāṇaṃ guhāśayaṃ niṣkalamaprapañcam
nirañjanaṃ niṣpratimaṃ nirīśam adṛśyamagrāhyamacintyarūpam // Dka_59

sanātanaṃ brahma nirantaraṃ yat pade pade so 'hamiti prapaśyet
yo bhāvatastiṣṭhati niṣprakampaḥ sa brahmabhūto 'mṛtatāmupaiti // Dka_60

jñānamevaṃ varārohe kathitaṃ mokṣasiddhaye
ācāraṃ kathyamānaṃ tu sāmprataṃ śṛṇu taṃ mayā // Dka_61

na snānaṃ na japaḥ pūjā homo naiva ca sādhanam
agnikāryādikāryaṃ ca naitasyāsti maheśvari // Dka_62

niyamo 'pi na tasyāsti kṣetrapīṭhe ca sevanam
nārcanaṃ pitṛkāryādi tīrthayātrā vratāni ca // Dka_63

dharmādharmaphalaṃ nāsti na tithirlaukikakriyā
santyajetsarvakarmāṇi lokācāraṃ ca sarvaśaḥ // Dka_64

samayācāraniḥśeṣān kṛtyajātaṃ tu bandhanam
saṃkalpaṃ ca vikalpaṃ ca ye cānye kuladharmikāḥ // Dka_65

siddhīśca vividhākārāḥ pātālādi rasāyanam
pratyakṣeṇāpi labhyeran naiva gṛhṇīta sādhakaḥ // Dka_66

sarve te paśubandhāḥ syur adhomārgapradāyakāḥ
etairnāsti parā muktiś cidrūpaṃ vyāpakaṃ vinā // Dka_67

yena kena viśeṣeṇa sarvāvastho 'pi yogadhṛk
kṣetrapīṭhe ca sandehād varjayedyadi kautukam // Dka_68

kṛmikīṭapataṅgāśca tathā devi vanaspatīn
na nāśayed budho jīvān paramārthamatiryataḥ // Dka_69

na mūlotpāṭanaṃ kuryāt pattracchedaṃ vivarjayet
bhūtapīḍāṃ na kurvīta puṣpāṇāṃ ca nikṛntanam // Dka_70

svayaṃpatitapuṣpaistu kartavyaṃ śivapūjanam
māraṇoccāṭanādīni vidveṣastambhane tathā // Dka_71

jvarabhūtagrahāveśavaśyākarṣaṇamohanam
na kuryāt kṣudrakarmāṇi kāṣṭhapāṣāṇapūjanam // Dka_72

samo 'mitre ca mitre ca samo loṣṭe ca kāñcane
abhilāṣo na kartavya indriyārthe kadācana // Dka_73

ātmārāmo bhavedyogī nirbhayo vigataspṛhaḥ
samanindāpraśaṃsaśca sarvabhūtasamastathā // Dka_74

samadṛṣṭistu kartavyā yathātmani tathā pare
vivādaṃ lokagoṣṭhīṃ ca kalahāśca vivarjayet // Dka_75

śāstragoṣṭhīṃ na kurvīta kubhāṣitasubhāṣitān // Dka_76

īrṣyāṃ paiśunyadambhe ca rāgaṃ mātsaryameva ca
kāmakrodhau bhayaṃ śokaṃ tyajetsarvaṃ śanaiḥ śanaiḥ // Dka_77

sarvadvandvavinirmuktaḥ santataṃ janavarjitaḥ
anenaiva śarīreṇa sarvajñaḥ san prakāśate // Dka_78

jñānenaiva yathā mokṣas tathā siddhirnirarthikā
tathāpi bhogamicchantaḥ siddhimicchanti sādhakāḥ // Dka_79

aṇimādiguṇāvāptir jāyatāṃ vā na jāyatām
tathāpi mucyate dehī patiṃ vijñāya nirmalam // Dka_80

pañcabhūtātmako dehaḥ śivastatraiva tiṣṭhati
śivādyavaniparyanto loko 'yaṃ śaṅkarātmakaḥ // Dka_81

īdṛśaṃ jñāninaṃ dṛṣṭvā pūjayanti ca ye narāḥ
gandhaṃ puṣpaṃ phalaṃ dhūpaṃ snānaṃ vastraṃ ca bhojanam // Dka_82

nivedayanti ye kecid vāṅmanaḥkāyakarmabhiḥ
tathaiva te vimucyante muktimārgābhikāṅkṣiṇaḥ // Dka_83

stutinindākarāstasya puṇyapāpe samāpnuyuḥ
yajjñānācaraṇaṃ pṛṣṭaṃ tat sarvaṃ kathitaṃ mayā
kālajñānaṃ varārohe kimanyat paripṛcchasi // Dka_84

iti devīkālottarāgamaḥ parisamāptaḥ