Dighanikaya 3

Header

Data entry: Sri Lanka Tripitaka Project

Date of this version: 2025-05-28

Source:

  • .

Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen

Licence:

Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Interpretive markup: none

Notes:

Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented below.



Input by the Sri Lanka Tripitaka Project


[PTS Vol D - 3] [\z D /] [\f III /]
[PTS Page 001] [\q 1/]
[BJT Vol D - 3] [\z D /] [\w III /]
[BJT Page 002] [\x 2/]

Suttantapiṭake

Dīghanikāyo

Tatiya bhāgo

Pāthikavaggo1

Revisions:

  • 2025-04-02: TEI encoding by mass conversion
  • 2025-04-15: metadata structuring
  • 2025-05-28: Added several metadata fields.

Text

Namo tassa bhagavato arahato sammā sambudadhassa

1.

Pāthikasuttaṃ

Evaṃ me sutaṃ. Ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu viharati, anupiyā nāma mallānaṃ nigamo.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya anupiyaṃ2 piṇḍāya

pāvisi. Atha kho bhagavato etadahosi: "atippago kho tāva anupiyāyaṃ3 piṇḍāya carituṃ,

yannūnāhaṃ yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo, yena bhaggavaggotto paribbājako

tenupasaṅkameyyanti. "

2. Atha kho bhagavā yena bhaggavagottassa paribbājakassa ārāmo yena bhaggavagotto

paribbājako tenupasaṅkami. [PTS Page 002] [\q 2/] atha kho bhaggavagotto

paribbājako bhagavantaṃ etadavoca: "etu kho bhante bhagavā. Svāgataṃ bhante bhagavato,

cirassaṃ kho bhante bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu bhante

bhagavā, idamāsanaṃ paññattanti. " Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Bhaggavagotto"pi kho

paribbājako aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi.

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Pātheyya vaggo (sīmu) 2. Anuppiyam (syā), anupiyaṃ (kāmi) 3. Anupiyaṃ (kām)

[BJT Page 004] [\x 4/]

3. Ekamantaṃ nisinno kho bhaggavagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca:

"Purimāni bhante, divasāni purimatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā maṃ etadavoca: 'paccakkhāto'dāni mayā bhaggava bhagavā, nadānāhaṃ

bhaggava bhagavantaṃ uddissa viharāmī'ti. Kaccetaṃ bhante tatheva, yathā sunakkhatto

licchaviputto avacā?"Ti.

4. "Tatheva kho etaṃ bhaggava, yathā sunakkhatto licchaviputto avaca. Purimānī bhaggava

divasāni puramatarāni sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā

maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhaggava, sunakkhatto

licchaviputto maṃ etadavoca: 'paccakkhāmi'dānāhaṃ bhante bhagavantaṃ, nāhaṃ bhante,

bhagavantaṃ uddissa viharissāmī'ti. Evaṃ vutte ahaṃ bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ

etadavocaṃ:

"Api nu tyāhaṃ1 sunakkhatta, evaṃ avacaṃ: ehi tvaṃ sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhī'

ti?"

"No hetaṃ bhante. "

[PTS Page 003. [\q 3/] ] "Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca: ahaṃ bhante, bhagavantaṃ

uddissa viharissāmī' ti?".

"No hetaṃ bhante. "

"Iti kira sunakkhatta, nevāhantaṃ vadāmi:

Ehi tvaṃ sukkhatta, mamaṃ uddissa viharāhī' ti. Napi kira maṃ tvaṃ vadesi: ahaṃ bhante,

bhagavantaṃ uddissa viharissāmī' ti. Evaṃ sante moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi?

Passa moghapurisa, yāvañca2 te idaṃ aparaddhanti. "

5. "Na hi pana me bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī"tī.

"Api nu tyāhaṃ sunakkhatta, evaṃ avacaṃ: ehi tvaṃ sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi,

ahante uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī' ti?"

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Tāhaṃ, (sīmu, [pts]. 2. Yāva ca (machasaṃ)

[BJT Page 006] [\x 6/]

No hetaṃ bhante. "

"Tvaṃ ca pana maṃ evaṃ acaca:

Ahaṃ bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttari manussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ karissatī' ti?"

"No hetaṃ bhante. "

"Iti kira sunakkhatta, nevāhantaṃ vadāmi: ehi tvaṃ sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi,

ahante uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissāmī' ti. Na pi kira maṃ tvaṃ vadesi:

ahaṃ bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ karissatī' ti. Evaṃ sante moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ

kimmaññasi sunakkhatta? Kate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, yassatthāya mayā dhammo desito so niyyāti

takkarassa sammādukkhakkhayāyā?"Ti.

[PTS Page 004. [\q 4/] ]

"Kate vā bhante, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriye, yassatthāya bhagavatā dhammo desito so niyyāti takkarassa

sammādukkhakkhayāyā"ti. "Iti kira sunakkhatta, kate vā uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriye akate vā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriye, yassatthāya mayā dhammo

desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti, tatra sunakkhatta, kiṃ

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kataṃ karissati? Passa moghapurisa, yāvañca te

idaṃ aparaddhanti. "

6. "Na hi pana me bhante, bhagavā aggaññaṃ paññapetī"ti.

"Api nu tyāhaṃ sunakkhatta, evaṃ avacaṃ. Ehi tvaṃ sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi,

ahante aggaññaṃ paññapessāmī tī?"

"No hetaṃ bhante. "

"Tvaṃ vā pana maṃ evaṃ avaca: ahaṃ bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me

aggaññaṃ paññapessatī' ti?"

"No hetaṃ bhante. "

"Iti kira sunakkhatta, nevāhantaṃ vadāmi:

[BJT Page 008] [\x 8/]

"Ehi tvaṃ sunakkhatta, mamaṃ uddissa viharāhi, ahante aggaññaṃ paññapessāmī'ti. Na pi

kira maṃ tvaṃ vadesi: ahaṃ bhante, bhagavantaṃ uddissa viharissāmi, bhagavā me aggaññaṃ

paññapessatī' ti. Evaṃ sante moghapurisa, ko santo kaṃ paccācikkhasi? Taṃ kimmaññasi

sunakkhatta? Paññatte vā aggaññe appaññatte vā aggaññe yassatthāya mayā dhammo

desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā?"Ti.

'Paññatte vā bhante, aggaññe appaññatte vā aggaññe, yassatthāya bhagavatā dhammo desito

so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā'ti.

[PTS Page 005. [\q 5/] ']Iti kira sunakkhatta, paññatte vā aggaññe appaññatte vā

aggaññe, yassatthāya māyā dhammo desito, so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya.

Tatra sunakkhatta, kiṃ aggaññaṃ paññattaṃ karissati. ? Passa moghapurisa, yāvañca te idaṃ

aparaddhaṃ. Anekapariyāyena kho te sunakkhatta, mama vaṇṇo bhāsito vajjigāme: iti'pi so

bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro

purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā' ti. Iti kho te sunakkhatta,

anekapariyāyena mama vaṇṇo bhāsito vajjigame.

Anekapariyāyena kho te sunakkhatta, dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme; svākkhāto

bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko1 paccattaṃ veditabbo

viññūhī"ti. Iti kho te sunakkhatta, anekapariyāyena dhammassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme.

Anekapariyāyena kho te sunakkhatta, saṅghassa vaṇṇo bhāsito vajjigāme: supaṭipanno2

bhagavato sāvakasaṅgho, ujupaṭipanno bhagavato3 sāvakasaṅgho, ñāyapaṭipanno4

bhagavato sāvakasaṅgho, sāmicipaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri

purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuṇeyyo pāhuṇeyyo

dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā'ti. Iti kho te sunakkhatta,

anekapariyāyena saṅghassa vaṇeṇā bhāsito vajjigāme. Ārocayāmi kho te sunakkhatta,

paṭivedayāmi kho te sunakkhatta, bhavissanati kho te sunakkhatta vattāro: no visahi

sunakkhatto licchaviputto samaṇe gotame brahmacariyaṃ carituṃ. So avisahanto sikkhaṃ

paccakkhāya hināyāvatto' ti. Iti kho te sunakkhatta, bhavissanti vattāro'ti. [PTS Page 006. [\q

6/] ] Evaṃ kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva

imasmā dhammavinayā yathā taṃ āpāyiko nerayiko.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Opaneyyako (machasaṃ)

2. Suppaṭipanno. (Machasaṃ)

3. Ujupapaṭipanno, (machasaṃ) 4. Ñāyapapaṭipanno. (Machasaṃ)

[BJT Page 010] [\x 10/]

Korakkhattiyavatthu

7. Ekamidāhaṃ bhaggava, samayaṃ khulūsu viharāmi, uttarakā nāma khulūnaṃ nigamo.

Atha khavāhaṃ bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sunakkhattena

licchaviputtena pacchāsamaṇena uttarakaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tena kho pana samayena acelo

korakkhattiyo kukkuravatiko cātukuṇḍiko chamā nikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva

khādati mukheneva bhuñjati addasā kho bhaggava, sunakkhatto licchavi putto acelaṃ

korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ cātukuṇḍikaṃ chamā nikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva

khādannaṃ mukheneva bhuñjantaṃ. Disvānassa etadahosi: sādhurūpo vata bho arahaṃ

samaṇo cātukuṇḍiko1 chamā nikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati mukheneva

bhuñjatī' ti.

8. Atha khvāhaṃ bhaggava, sunakkhattassa licchaviputtassa cetasā ceto parivitakkamaññāya

sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ: 'tvampi nāma moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo

paṭijānissasī?'Ti.

'Kiṃ pana maṃ bhante, bhagavā evamāha:' [PTS Page 007. [\q 7/] ] Tvampi nāma

moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo paṭijānissī' ti?'

"Nanu te sunakkhatta, imaṃ acelaṃ korakkhattiyaṃ kukkuravatikaṃ cātukuṇḍikaṃ chamā

nikkiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādantaṃ mukheneva bhuñjantaṃ. Disvāna etadahosi:

sādhurūpo vata bho arahā2 samaṇo cātukuṇḍiko chamā nikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva

khādati mukheneva bhuñjatī' ti?"

"Evaṃ bhante. Kiṃ pana bhante, bhagavā arahattassa maccharāyatī?"Ti.

- - - - - - - - - - - - -

1. Catukuṇḍhīko (sī), catukoṇaḍiko (sīmu) 2. Arahaṃ (sīmu).

[BJT Page 012] [\x 12/]

"Na kho'haṃ moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi. Api ca tuyhevetaṃ pāpakaṃ

diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha, mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yaṃ kho

panetaṃ sunakkhatta, maññasi acelaṃ korakkhattiyaṃ: sādhurūpo arahaṃ samaṇo' ti, so

sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṃ karissati, kālakato ca - kālakañjikā nāma asurā,

sabbanihīno asurakāyo - tatra upapajjissati. Kālakatañca naṃ bīraṇatthambhake susāne

chaḍḍessanti. Ākaṅkhamāno ca tvaṃ sunakkhatta, acelaṃ korakkhattiyaṃ upasaṅkamitvā

puccheyyāsi: jānāsi āvuso acela korakkhattiya, attano gatinti? hānaṃ kho panetaṃ

sunakkhatta, vijjati, yante acelo korakkhattiyo byākarissati: jānāmi āvuso sunakkhatta attano

gatiṃ - kālakañjikā nāma asurā, sabbanihīno asurakāyo - tatramhi upapanno"ti.

9. Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo korakkhattiyo tenupasaṅkami.

Upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ etadavoca: byākato kho'si āvuso korakkhattiya,

samaṇena gotamena; acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālaṃ karissati,

kālakato [PTS Page 008. [\q 8/] ] Ca kālakañjikā nāma asurā, sabbanihīno asurakāyo -

tatra upapajjissati. Kālakatañca naṃ bīraṇatthambhake susāne chaḍḍessantī"ti. Yena tvaṃ

āvuso korakkhattiya, mattamattañca bhattaṃ1 bhuñjeyyāsi, mattamattañca pānīyaṃ

piveyyāsi, yathā samaṇassa gotamassa micchā assa vacananti". Atha kho bhaggava,

sunakkhatto licchaviputto ekadvīhikāya sattarattindivāni gaṇesi, yathā taṃ tathāgatassa

asaddahamāno.

Atha kho bhaggava, acelo korakkhattiyo sattamaṃ divasaṃ alasakena kālamakāsi. Kālakato

ca - kālakañjikā nāma asurā, sabbanihīno asurakāyo - tatra upapajji. Kālakatañca naṃ

bīraṇatthambhake susāne chaḍḍhesuṃ. Assosi kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto

acelo kira korakkhattiyo alasakena kālakato bīraṇatthambhake susāne chaḍḍhito'ti.

- - - - - - - - - - - - -

1. Mattamattaṃca sīmu.

[BJT Page 014] [\x 14/]

Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena bīraṇatthambhakaṃ susānaṃ yena acelo

korakkhattiyo tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā acelaṃ korakkhattiyaṃ tikkhattuṃ pāṇinā

ākoṭesi: "jānāsi āvuso, korakkhattiya attano gatinti?". Atha kho bhaggava, acelo korakhattiyo

pāṇīnā piṭṭhiṃ paripuñjanto vuṭṭhāsi 'jānāmi āvuso sunakkhatta, attano gatiṃ - kālakañjikā

nāma asurā - sabba nihīno asurakāyo, tatramhi upapanno'ti vatvā tattheva uttāno paripati.

10. Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā

maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ bhaggava, sunakkhattaṃ

licchaviputtaṃ etadavocaṃ: taṃ kimmaññasi sunakkhatta? Yatheva te ahaṃ acelaṃ

korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipakkaṃ1 aññathā vā?Ti.

"Yatheva me bhante, bhagavā acelaṃ korakkhattiyaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ vipakkaṃ

no aññathā?Ti.

[PTS Page 009. [\q 9/] ] "Taṃ kimmaññasi sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ akataṃ vā?"Ti. "Addhā kho bhante, evaṃ sante

kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ no akatanti. " Evampi kho maṃ tvaṃ

moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ evaṃ vadesi: na hi pana me

bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī'ti. Passa moghapurisa,

yāvañca te idaṃ aparaddhanti. Evampi kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā

vuccamāno apakkameva imasmā dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.

Kaḷāramaṭṭhukavatthu

11. Ekamidāhaṃ bhaggava, samayaṃ vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena

kho pana samayena acelo kaḷāramaṭṭhuko2 vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva

yasaggappattova vajjigāme tassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni honti:

Yāvajīvaṃ acelako assaṃ na vatthaṃ paridaheyyaṃ.

Yāvajīvaṃ brahmacārī assaṃ na methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyyaṃ.

Yāvajīvaṃ surāmaṃseneva yāpeyyaṃ na odanakummāsaṃ bhuñjeyyaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Vipākaṃ (sīmu)

2. Koramaṭṭhako simu. Kaṇḍaramasuko [pts] kalāramaṭṭhako, machasaṃ

[BJT Page 016] [\x 16/]

Puratthimena vesāliṃ udenaṃ nāma cetiyaṃ taṃ nātikkameyyaṃ

Dakkhiṇena vesāliṃ gotamakaṃ nāma cetiyaṃ taṃ nātikkameyyaṃ

Pacchimena vesāliṃ sattambaṃ nāma cetiyaṃ [PTS Page 010. [\q 10/] ] Taṃ

nātikkameyyaṃ

Uttarena vesāliṃ bahuputtaṃ nāma cetiyaṃ taṃ nātikkameyyanati" .

So imesaṃ sattannaṃ vatapadānaṃ1 samādānahetu lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca

vajjigāme. Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena acelo kaḷāramaṭṭhuko

tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā acelaṃ kaḷāramaṭṭhukaṃ pañhaṃ pucchi. Tassa acelo

kaḷāramaṭṭhuko pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca

appaccayañca pātvākāsi. Atha kho bhaggava, sunakkhattasasa licchaviputtassa etadahosi

"sādhurūpaṃ vata bho arahantaṃ samaṇaṃ āsādimhase, mā vata no ahosi dīgharattaṃ

ahitāya dukkhāyā"ti.

12. Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā

maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ bhaggava, sunakkhattaṃ

licchaviputtaṃ etadavocaṃ: tvampi nāma moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo

paṭijānissasī?Ti.

"Kiṃ pana maṃ bhante, bhagavā evamāha: tvampi nāma moghapurisa, samaṇo sakyaputtiyo

paṭijānissasī?"Ti.

"Nanu tvaṃ sunakkhatta, acelaṃ kaḷāramaṭṭhukaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchi? Tassa te

acelo kaḷāramaṭṭhuko pañhaṃ puṭṭho na sampāyāsi. Asampāyanto kopañca dosañca

appaccayañca pātvākāsi. Tassa te etadahosi: sādhurūpaṃ vata bho arahantaṃ samaṇaṃ

āsādimhase. Mā vata no ahosi dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā"ti

"Evaṃ bhante. Kiṃ pana bhante, bhagavā arahantassa maccharāyatī?"Ti.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Vattapadāni [pts]

[BJT Page 018] [\x 18/]

[PTS Page 011. [\q 11/] ] "Na kho ahaṃ moghapurisa, arahattassa maccharāyāmi. Api ca

tuyhevetaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ, taṃ pajaha, mā te ahosi dīgharattaṃ ahitāya

dukkhāya. Yaṃ kho panetaṃ sunakkhatta maññasi acelaṃ kaḷāramaṭṭhukaṃ 'sādhurūpo

arahaṃ samaṇo?Ti, so na cirasseva parihito1 sānucariyo2 vicaranto odanakummāsaṃ

bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nikkiṇṇo3 kālaṃ

karissatī"ti.

13. Atha kho bhaggava, acelo kaḷāramaṭiṭhuko na cirasseva parihito sānucariyo vicaranto

odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni samatikkamitvā yasā nikkiṇṇo

kālamakāsi. Assosi kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto: acelo kira kaḷāramaṭṭhuko

parihito sānucariyo vicaranto odanakummāsaṃ bhuñjamāno sabbāneva vesāliyāni cetiyāni

samatikkamitvā yasā nikkiṇṇo kālaṃ kato'ti. Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto

yenāhaṃ tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ

nisinnaṃ kho ahaṃ bhaggava sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ:

Taṃ kimmaññasi sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ kaḷāramaṭṭhukaṃ ārabbha byākāsiṃ,

tatheva taṃ vipakkaṃ aññathā vā?Ti.

"Yatheva me bhante, bhagavā acelaṃ kaḷāramaṭṭhukaṃ ārabbha byākāsi, tatheva taṃ

vipakkaṃ no aññathā"ti.

"Taṃ kimmaññasi sunakkhatta, yadi evaṃ sante [PTS Page 012. [\q 12/] ] Kataṃ vā hoti

uttarimanussadhammā iddhipaṭihāriyaṃ, akataṃ vā?"Ti,

"Addhā kho bhante, evaṃ sante kataṃ hoti uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ, no

akatanti. "

"Evampi kho maṃ tvaṃ moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ

evaṃ vadesi na hi pana me bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ

karotī"ti. Passa moghapurisa, yāvañca te idaṃ aparaddhanti. "

Evampi kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā

dhammavinayā, yathā taṃ āpāyiko nerayiko.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Paridahito sīmu 2. Sānuvariko, machasaṃ 3. Nikiṇṇe (sīmu. Kam)

[BJT Page 020] [\x 20/]

Pāthikaputtavatthu

14. Ekamidāhaṃ bhaggava, samayaṃ tattheva vesāliyaṃ viharāmi mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ.

Tena kho pana samayena acelo pāthikaputto1 vesāliyaṃ paṭivasati lābhaggappatto ceva

yasaggappatto ca vajjigāme. So ca vesāliyaṃ parisatiṃ evaṃ vācaṃ bhāsati: samaṇo gotamo

ñāṇavādo ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo ce gotamo upaḍḍhapathaṃ

āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubhopi uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi. Dve ce samaṇo gotamo

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ [PTS Page 013. [\q 13/] ]

Karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati,

aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ

karissati, tandiguṇaṃ tandiguṇāhaṃ2 karissāmī"ti .

15. "Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yenāhaṃ tenupasaṅkhami,

upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhaggava,

sunakkhatto licchaviputto maṃ etadavoca: acelo bhante, pāthikaputto vesāliyaṃ paṭivasati

lābhaggappatto ceva yasaggappatto ca vajjigāme. So vesāliyaṃ parisatiṃ evaṃ vācaṃ bhāsati:

'samaṇo gotamo ñāṇavādo, ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo gotamo ce upaḍḍhapathaṃ

āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubho pi uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ

samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, tandiguṇaṃ

tandiguṇāhaṃ2 karissāmī"ti

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Pāthika sīmu. Pāvika (syā [pts] 2. Taddiguṇaṃ [pts]

[BJT Page 022] [\x 22/]

16. Evaṃ vutto ahaṃ bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ: abhabbo kho

sunakkhatta, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ

appaṭinissajjitvā mama sammukhīhāvaṃ āgantuṃ. Sacepi'ssa evamassa 'ahaṃ taṃ vācaṃ

appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa

samamukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhā pi tassa vipateyyā'ti.

"Rakkhatetaṃ bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vācanti. "

[PTS Page 014. [\q 14/] ] "Kimpana maṃ tvaṃ sunakkhattaṃ evaṃ vadesi: rakkhatetaṃ

bhante, bhagavā vācaṃ, rakkhatetaṃ sugato vācanti?".

"Bhagavatā cassa bhante, esā vācā ekaṃsena odhāritā1 'abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ

appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ

āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa 'ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ

appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhā pi tassa

vipateyyā'ti. Acelo ca bhante, pāthikaputto virūparūpena bhagavato sammukhībhāvaṃ

āgaccheyya, tadassa bhagavato musā"ti.

"Api nu sunakkhatta, tathāgato taṃ vācaṃ bhāseyya yā sā vācā dvayagāmīnī?"Ti.

"Kiṃ pana bhante, bhagavatā acelo pāthikaputto cetasā ceto paricca vidito abhabbo acelo

pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya ti diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama

sammukhībhāvaṃ āgantuṃ, sace pi'ssa evamassa taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya

taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti,

muddhāpi tassa vipateyyā'ti. Udāhu devatā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ, abhabbo

bhante, ca acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ

appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa; ahaṃ taṃ

vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa

sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhā pi tassa vipateyyāti?"

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Ovāditā, sīmu.

[BJT Page 024] [\x 24/]

17. ' Cetasā ceto paricca vidito ceva me sunakkhatta, acelo pāthikaputto abhabbo acelo

pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama

samamukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa: ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ

gaccheyyanti, muddhā pi tassa vipateyyā'ti. Devatā pi me etamatthaṃ ārocesuṃ: [PTS Page

015. [\q 15/] ] Abhabbo bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ, sace pi'ssa

evamassa: ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā

samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti muddhā pi tassa vipateyyā 'ti.

Ajito' pi nāma licchavīnaṃ senāpati adhunā kālakato tāvatiṃsakāyaṃ upapanno. So pi maṃ

upasaṅkamitvā evamārocesi: ' alajjī bhante, acelo pāthikaputto musāvādī bhante, acelo

pāthikaputto mampi bhante, acelo pāthikaputto byākāsi vajjigāme ' ajito licchavī senāpati

mahānirayaṃ upapanno 'ti. Na kho panāhaṃ bhante, mahānirayaṃ upapanno

tāvatisaṃkāyamhi upapanno. Alajjī bhante, acelo pāthikaputto, musāvādi bhante, acelo

pāthikaputto, abhabbo ca bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa

evamassa: 'ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā

samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhā pi tassa vipateyyā 'ti.

Iti kho sunakkhatta, cetasā ceto paricca vidito ceva me acelo pāthikaputto abhabbo acelo

pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama

sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa: 'ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammūkhībhāvaṃ

gaccheyyanti muddhāpi tassa vipateyyā'ti. Devatā'pi me etamatthaṃ ārocesuṃ abhabbo

bhante, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ

appaṭinissajjitvā bhagavato sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa: 'ahaṃ taṃ

vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa

sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhā pi tassa vipateyyā'ti. So kho panāhaṃ sunakkhatta,

vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa

pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamissāmi divāvihārāya. Yassa dāni tvaṃ sunakkhatta,

icchasi, tassa ārocehī"ti. [PTS Page 016. [\q 16/] ]

[BJT Page 026] [\x 26/]

Iddhipāṭihāriyakathā

[PTS Page 016. [\q 16/] 18.] Atha khvāhaṃ1 bhaggava, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā

pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ

piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃ divāvihārāya.

Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto taramānarūpo vesāliṃ pavisitvā yena

abhiññātā abhiññātā licchavī tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā abhiññāte abhiññāte licchavī

etadavoca: esāvuso, bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto

yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto

abhikkamathāyasmanto. Sādhurūpānaṃ samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ

bhavissatī 'ti.

Atha kho bhaggava, abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ licchavīnaṃ etadahosi: sādhurūpānaṃ kira

bho samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati. Handa vata bho

gacchāmā 'ti.

Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto yena abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā

gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā2 tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā abhiññāte

abhiññāte nānātitthiye samaṇabrāhmaṇe etadavoca: esāvuso bhagavā vesāliyaṃ piṇḍāya

caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena acelassa pāthikaputtassa ārāmo

tenupasaṅkami divāvihārāya. Abhikkamathāyasmanto abikkamathāyasmanto. Sādhurūpānaṃ

samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissatī' ti. Atha kho bhaggava,

abhiññātānaṃ abhiññātānaṃ nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ etadahosi: sādhurūpānaṃ

kira bho samaṇānaṃ uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ bhavissati. Handa vata bho

gacchāmā 'ti.

[PTS Page 017] [\q 17/]

19. Atha kho bhaggava, abhiññātā abhiññātā licchavī abhiññātā abhiññātā ca

brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā yena acelassa

pāthikaputtassa ārāmo tenupasaṅkamiṃsu. Sā esā bhaggava, parisā hoti3 anekasatā

anekasahassā. Assosi kho bhaggava, acelo pāthikaputto 'abhikkantā kira abhiññātā abhiññātā

licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā, abhiññātā abhiññātā ca

brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇo' pi gotamo

mayhaṃ ārāme divāvihāraṃ nisinno 'ti. Sutvānassa bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso

udapādi.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Atha kho savāhaṃ (syā) 2. Nānātitthiya samaṇabrāhmaṇā (syā)

3. Mahā hoti (machasaṃ)

[BJT Page 028] [\x 28/]

20. Atha kho bhaggava, acelo pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena

tindukakhāṇuparibbājakārāmo1 tenupasaṅkami. Assosi kho bhaggava, sā parisā 'acelo kira

pāthikaputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo

tenupasaṅkanto'ti. Atha kho bhaggava, sā parisā aññataraṃ purisaṃ āmantesi: ehi tvaṃ bho

purisa, yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ evaṃ vadehi: abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantā

abhiññātā abhiññātā licchavī, abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā

gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇo pi gotamo āyasmato ārāme

divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisatiṃ vācā:

samaṇo pi gotamo ñāṇavādo ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. [PTS Page 018 [\q 18/] .] Samaṇo ce

gotamo upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubho

pi uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi, dve ce samaṇo gotamo

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo

gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti

yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, tandiguṇaṃ

tandiguṇāhaṃ karissāmī 'ti. Abhikkamasseva2 kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ.

Sabbapaṭhamaṃ yeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno'ti.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Tiṇaḍukakhāṇu (machasaṃ)

2. Abhikkamayeva [pts]

[BJT Page 030] [\x 30/]

"Evaṃ bho "ti kho bhaggava, so puriso tassā parisāya paṭissutvā yena

tindukakhāṇuparibbājakārāmo yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā

acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca: abhikkamāmuso pāthikaputta, abhikkantā abhiññātā

abhiññātā licchavī abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā

nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā samaṇo' pi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno.

Bhāsitā kho pana te esā āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisatiṃ vācā: samaṇo pi gotamo

ñāṇavādo ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo ce gotamo upaḍḍhapathaṃ

āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubho' pi uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi, dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ve samaṇo gotamo

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ

samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati tandiguṇaṃ

tanduguṇāhaṃ karissāmī "ti. Abhikkamasseva kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ.

Sabbapaṭhamaṃ yeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno "ti.

21. Evaṃ vutte bhaggava, acelo pāthikaputto 'āyāmi āvuso, [PTS Page 019. [\q 19/] ]

Āyāmi āvuso, 'ti vatvā tattheva saṃsappati. Na sakkoti āsanāpi vuṭṭhātuṃ. Atha kho

bhaggava, so puriso acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca: kiṃsu nāma te āvuso pāthikaputta,

pāvaḷā1 su nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ? 'Āyāmi

āvuso, āyāmi āvuso 'ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakko'ti āsanā pi vuṭṭhātunti. Evampi

kho bhaggava, vuccamāno acelo pāṭhikaputto 'āyāmi āvuso, āyāmi āvuso'ti vatvā tattheva

saṃsappati, na sakko'ti āsanā' pi vuṭṭhātuṃ. Yadā kho so bhaggava, puriso aññāsi

'parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto, 'āyāmi āvuso āyāmi āvuso 'ti vatvā tattheva

saṃsappati. Na sakko'ti āsanā'pi vuṭṭhātunti, atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi:

parabhūtarūpo bho ayaṃ acelo pāthikaputto, 'āyāmi āvuso, āyāmi āvuso 'ti vatvā tattheva

saṃsappati, na sakko'ti āsanā' pi vuṭṭhātunti.

Evaṃ vutte ahaṃ bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ: abhabbo kho āvuso acelo pāthikaputto

taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama

sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa 'ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ

gaccheyyanti. Muddhā pi tassa vipateyyā 'ti.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Pāvuḷā sīmu

[BJT Page 032] [\x 32/]

22. Atha kho bhaggava, aññataro licchavi mahāmatto uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca:

tena hi bho muhuttaṃ tāva āgametha yāvāhaṃ gacchāmi. [PTS Page 020. [\q 20/] ]

Appevanāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetunti. Atha kho

so bhaggava, licchavi mahāmatto yena tindukakhāṇuparibbājakārāmo yena acelo

pāthikaputto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca.

Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo, abhikkantā abhiññātā abhiññātā

licchavī abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca brāhmaṇā mahāsālā gahapatinecayikā

nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā samaṇo' pi gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno.

Bhāsitā kho pana te esā āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ parisatiṃ vācā 'samaṇo pi gotamo

ñāṇavādo ahamipi ñāṇavādo, ñāṇavādo kho pana ñāṇavādena arahati

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo ce gotamo upaḍḍhapathaṃ

āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubho pi uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi, dve ce samaṇo gotamo uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo gotamo

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti yāvatakaṃ

samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipaṭihāriyaṃ karissati, tandiguṇaṃ

tandiguṇāhaṃ karissāmī 'ti. Abhikkamasseva kho āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ.

Sabbapaṭhamaññeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divā vihāraṃ nisinno. Bhāsitā

kho panesā āvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisatiṃ vācā: 'abhabbo kho acelo

pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama

sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa: ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ

gaccheyyanti, muddhaṃ pi tassa vipateyyā 'ti. Abhikkamāvuso pāthikaputta,

abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa parājayanti. '

Evaṃ vutte bhaggava, acelo pāthikaputto 'āyāmi āvuso, āyāmi āvuso 'ti vatvā tattheva

saṃsappati na [PTS Page 021. [\q 21/] ] Sakko'ti āsanā' pi vuṭṭhātuṃ. Atha kho

bhaggava, licchavi mahāmatto acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca: kiṃ su nāma te āvuso

pāthikaputta, pāvaḷāsu nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ

'āyāmi āvuso, āyāmi āvuso 'ti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanā'pi vuṭṭhātunti.

Evampi kho bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto 'āyāmi āvuso, āyāmi āvuso 'ti vatvā

tattheva saṃsappati, na sakko' ti āsanā'pi vuṭṭhātuṃ. Yadā kho so bhaggava, licchavi

mahāmatto aññāsi parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto, āyāmi āvuso, āyāmi āvuso 'ti

vatvā tattheva saṃsappati, na sakko'ti āsanā'pi vuṭṭhātunti, atha taṃ parisaṃ āgantvā

evamārocesi: parābhūtarūpo bho acelo pāthikaputto, 'āyāmi āvuso āyāmi āvuso'ti vatvā

tattheva saṃsappati, na sakko'ti āsanā' pi vuṭṭhātunti.

[BJT Page 034] [\x 34/]

23. Evaṃ vutte ahaṃ bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ: abhabbo kho āvuso, acelo

pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama

sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa: 'ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ

gaccheyyanti, muddhā' pi tassa vipateyya. Sace pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa:

'mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñjeyyāmā'ti1. Tā varattā

chijjeraṃ pāthikaputto vā. Abhabbo acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya [PTS Page 022.

[\q 22/] ] Taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ

āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa: 'ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ

appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhā' pi tassa

vipateyyā'ti.

Atha kho bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī uṭṭhāyāsanā taṃ parisaṃ etadavoca: tena hi

bho muhuttaṃ tāva āgametha yāvāhaṃ gacchāmi, appevanāma ahampi sakkuṇeyyaṃ acelaṃ

pāthikaputtaṃ imaṃ parisaṃ ānetunti. Atha kho bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī yena

tindukakhāṇuparibbājakārāmo yena acelo pāthikaputto tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā

acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca: abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkantaṃ te seyyo.

Abhikkantā abhiññātā abhiññātā licchavi abhikkantā abhiññātā abhiññātā ca

brāhmaṇamahāsālā gahapatinecayikā nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā, samaṇo' pi gotamo

āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā kho pana te esā āvuso pāthikaputta, vesāliyaṃ

parisatiṃ vācā: samaṇo' pi gotamo ñāṇavādo ahampi ñāṇavādo. Ñāṇavādo kho pana

ñāṇavādena arahati uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetuṃ. Samaṇo ce gotamo

upaḍḍhapathaṃ āgaccheyya, ahampi upaḍḍhapathaṃ gaccheyyaṃ. Te tattha ubho' pi

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ kareyyāma. Ekaṃ ce samaṇo gotamo

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, dvāhaṃ karissāmi, dve ce samaṇo gotamo

uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, cattārāhaṃ karissāmi. Cattāri ce samaṇo

gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyāni karissati, aṭṭhāhaṃ karissāmi. Iti

yāvatakaṃ samaṇo gotamo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karissati, tandiguṇaṃ

tandiguṇāhaṃ karissāmī' ti. Abhikkamasseva āvuso pāthikaputta, upaḍḍhapathaṃ.

Sabbapaṭhamaññeva āgantvā samaṇo gotamo āyasmato ārāme divāvihāraṃ nisinno. Bhāsitā

kho pana te esāvuso pāthikaputta, samaṇena gotamena parisatiṃ vācā: "abhabbo acelo

pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama

sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa: ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ

gaccheyya'nti. Muddhā'pi tassa vipateyya. Sace'pāyasmantānaṃ licchavīnaṃ evamassa:

mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi āviñjeyyāmā 'ti. Tā varattā

chijjeraṃ pāthikaputto vā. Abhabbo ācelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa

evamassa: 'ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā

samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ āgaccheyya'nti muddhā' pi tassa vipateyyā 'ti.

Abhikkamāvuso pāthikaputta, abhikkamaneneva te jayaṃ karissāma, samaṇassa gotamassa

parājayanti.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Āviññeyyāmāti (sīmu)

[BJT Page 036] [\x 36/]

[PTS Page 023. [\q 23/] ] Evaṃ vutte bhaggava, acelo pāthikaputto 'āyāmi āvuso āyāmi

āvuso 'ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakko'ti āsanā'pi vuṭṭhātuṃ. Atha kho bhaggava,

jāliyo dārupattikantevāsī acelaṃ pāthikaputtaṃ etadavoca: "kiṃsu nāma te āvuso

pāthikaputta, pāvaḷāsu nāma te pīṭhakasmiṃ allīnā, pīṭhakaṃ su nāma te pāvaḷāsu allīnaṃ.

'Āyāmi āvuso, āyāmi āvuso 'ti vatvā tattheva saṃsappasi, na sakkosi āsanā' pi vuṭṭhātunti?"

Evampi kho bhaggava, vuccamāno acelo pāthikaputto 'āyāmi āvuso, āyāmi āvuso 'ti vatvā

tattheva saṃsappati, na sakko'ti āsanā'pi vuṭṭhātunti. Yadā kho bhaggava, jāliyo

dārupattikantevāsī aññāsi parābhūtarūpo ayaṃ acelo pāthikaputto, 'āyāmi āvuso, āyāmi

āvuso 'ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakko'ti āsanā' pi vuṭṭhātunti. Atha naṃ etadavoca:

24. 'Bhūtapubbaṃ āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño etadahosi: yannūnāhaṃ aññataraṃ

vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappeyyaṃ, tatrāsayaṃ kappetvā sāyaṇhasamayaṃ āsayaṃ

nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā vijambheyyaṃ, vijambhitvā samantā catuddisā

anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ

sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkameyyaṃ, so varaṃ varaṃ vigasaṅghe1 vadhitvā

mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupeyyanti. Atha kho so sīho

migarājā aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ kappetvā

sāyaṇhasamayaṃ āsayā nikkhami. Āsayā nikkhamitvā vijambhi. Vijambhitvā samantā

catuddisā anuvilokesi. Samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadi.

Tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakakami. So varaṃ varaṃ vigasaṅghe vadhitvā

mudumaṃsāni mudumaṃsāni bhakkhayitvā tameva āsayaṃ ajjhupesi.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Migasaṅgā (sīmu. Syā. Kam)

[BJT Page 038] [\x 38/]

[PTS Page 024. [\q 24/] ] Tasseva kho āvuso pāthikaputta, sīhassa migarañño vighāse

saṃvaddho jarasigālo1 ditto ceva balavā ca. Atha kho āvuso tassa jarasigālassa etadahosi "

ko cāhaṃ ko sīho migarājā? Yannūnāhampi aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ

kappeyyaṃ, tatrāsayaṃ kappetvā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhameyyaṃ, āsayā nikkhamitvā

vijambheyyaṃ, vijamhitvā samantā catuddisā anuvilokeyyaṃ, samantā catuddisā

anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadeyyaṃ, tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya

pakkameyyaṃ, so varaṃ varaṃ migasaṃghe vadhitvā mudumaṃsāni mudumaṃsāni

bhakkhayitvā tamevāsayaṃ ajjhupeyyanti.

Atha kho so āvuso jarasigālo aññataraṃ vanasaṇḍaṃ nissāya āsayaṃ kappesi. Tatrāsayaṃ

kappetvā sāyaṇhasamayaṃ āsayā nikkhami. Āsayā nikkhamitvā vijambhi. Vijambhitvā

samantā catuddisā anuvilokesi. Samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ

nadissāmī ti segālakaṃ yeva anadi, bheraṇḍakaṃ2 yeva anadi. Ko ca chavo segālako ko

pana sīhanādo!3

"Evameva kho tvaṃ āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni

bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ko ca chavo

pāthikaputto4 kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā!"Ti.

25. Yato kho bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā opammena neva asakkhi acelaṃ

pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ, atha naṃ etadavoca:

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Jarasiṅgālo (machasaṃ) 2. Bhedaṇḍakaṃ yeva (kam) 3. Ke ca jave siṃgāle ke pana

sīhanādehi (machasaṃ) 4. Ke ca chave pāthikaputte (machasaṃ)

[BJT Page 040] [\x 40/]

[PTS Page 025. [\q 25/] ] Sīho'ti attānaṃ samekkhiyāna

Amaññi kotthu migarājā, hamasmi,

Tatheva so segālakaṃ1 anadi

Ko ca chavo segālo2 ko pana sīhanādo! 'Ti.

Evameva kho tvaṃ āvuso pāthikaputto, sugatāpadānesu jīvamāno sugatātirittāni

bhuñjamāno tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ko ca chavo

pāṭikaputto kā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā! 'Ti,

26. Yato kho bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsi iminā'pi opammena neva asakkhi acelaṃ

pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ, atha naṃ etadavoca:

Amaññi anucaṅkamanaṃ

Attānaṃ vighāse samekkhiya

Yāvattānaṃ na passati

Kotthu tāva byaggho ti maññati

Tatheva so segālakaṃ1 anadi

Ko ca chavo segālo2 ko pana sīhanādo! 'Ti.

Evameva kho tvaṃ āvuso pāthikaputta, sugatāpadānesu jivamāno sugatātirittāni bhuñjamāno

tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ko ca chavo pāthikaputto kā ca

tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā! 'Ti.

27. Yato kho bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā'pi [PTS Page 026. [\q 26/] ]

Opammena neva asakkhi acelaṃ pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ, atha naṃ etadavoca:

Bhutvāna bheke3 khaḷamūsikāyo

Kaṭasīsu khittāni ca koṇapāni4,

Mahāvane suññavane vivaḍḍho

Amaññi kotthu migarājāhamasmi.

Tatheva so segālakaṃ anadi

Ko ca chavo segālo ko pana sīhanādo!Ti.

Evameva kho tvaṃ āvuso pātikaputta, sugatapadānesu jīvamāno sugatātirittāni bhuñjamāno

tathāgate arahante sammāsambuddhe āsādetabbaṃ maññasi. Ko ca chavo pāthikaputto, kā

ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ āsādanā! 'Ti.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Sigālakaṃ - machasaṃ 2. Segālo - machasaṃ, sīmu 3. Hiṅge (kam)

4. Kuṇapānī - syā

[BJT Page 042] [\x 42/]

Yato kho bhaggava, jāliyo dārupattikantevāsī iminā' pi opammena neva asakkhi acelaṃ

pāthikaputtaṃ tamhā āsanā cāvetuṃ, atha taṃ parisaṃ āgantvā evamārocesi: 'parābhūtarupo

bho acelo pāthikaputto, 'āyāmi āvuso, āyāmi āvuso 'ti vatvā tattheva saṃsappati, na sakko'ti

āsanā'pi vuṭṭhātunti. Evaṃ vutte ahaṃ bhaggava, taṃ parisaṃ etadavocaṃ:

"Abhabbo kho āvuso, acelo pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ

diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa: 'ahaṃ taṃ

vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa

sammukhībhāvaṃ gaccheyyanti, muddhā' pi tassa vipateyya'. Sace' pāyasmantānaṃ

licchavīnaṃ evamassa: mayaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ varattāhi bandhitvā goyugehi [PTS Page

027. [\q 27/] ] Āviñjeyyāmāti, tā varattā chijjeraṃ pāthikaputto vā. Abhabbo pana acelo

pāthikaputto taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā mama

sammukhībhāvaṃ āgantuṃ. Sace pi'ssa evamassa: 'ahaṃ taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ

appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā samaṇassa gotamassa sammukhībhāvaṃ

gaccheyyanti, muddhā' pi tassa vipateyyā"ti.

28. Atha khvāhaṃ bhaggava, taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya

Sandassesiṃ samādapesiṃ samuttejesiṃ sampahaṃsesiṃ. Taṃ parisaṃ dhammiyā kathāya

sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā mahābhandhanā mokkhaṃ karitvā,

caturāsītipāṇasahassāni mahāviduggā uddharitvā, tejodhātuṃ samāpajjitvā sattatālaṃ

vehāsaṃ abbhuggantvā aññaṃ sattatālampi acciṃ1 abhinimminitvā pajjalitvā dhūmāyitvā2

mahāvane kūṭāgārasālāya paccuṭṭhāsiṃ. Atha kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto

yenāhaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ

nisinnaṃ kho ahaṃ bhaggava, sunakkhattaṃ licchaviputtaṃ etadavocaṃ: taṃ kimmaññasi

sunakkhatta, yatheva te ahaṃ acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsiṃ, tatheva taṃ vipakkaṃ

aññathā vā? Ti. "Yatheva me bhante, bhagavā acelaṃ pāthikaputtaṃ ārabbha byākāsi, tatheva

taṃ vipakkaṃ no aññathā" ti.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Aggī. (Syā) 2. Dhumāyitvā (machasaṃ)

[BJT Page 044] [\x 44/]

"Taṃ kimmaññasi sunakkhatta, yadi evaṃ sante kataṃ vā hoti, uttarimanussadhammā

iddhipāṭihāriyaṃ akataṃ vā? "Ti.

"Addhā kho pana bhante, evaṃ sante kataṃ hoti, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ

[PTS Page 028. [\q 28/] ] No akatanti. "

"Evampi kho maṃ tvaṃ moghapurisa, uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karontaṃ

evaṃ vadesi: na hi pana me bhante, bhagavā uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ karotī'

ti. Passa moghapurisa, tañca te idaṃ aparaddhanti. "

Evampi kho bhaggava, sunakkhatto licchaviputto mayā vuccamāno apakkameva imasmā

dhammavinayā yathā taṃ āpāyiko nerayiko.

Aggaññapaññattikathā

29. Aggaññañcāhaṃ bhaggava, pajānāmi, tañca pajānāmi tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca

pajānanaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṃ

tathāgato no anayaṃ āpajjati.

Santi bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ

paññāpenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi: "saccaṃ kira tumhe āyasmanto

issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā? "Ti. Te ca me evaṃ puṭṭhā

'āmo'ti1 paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi: "kathaṃvihitakaṃ pana2 tumhe āyasmanto

issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā"ti. Te mayā puṭṭhā na

sampāyanti. Asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi:

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Āmāti (syā) 2. Kathaṃ vihikataṃ no pana (kam)

[BJT Page 046] [\x 46/]

30. Hoti kho so āvuso samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko

saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha

honti manomayā pītibhakkhā sayampabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ

dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti. Hoti kho so āvuso samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa

addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati, vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ

pātubhavati. Atha kho [PTS Page 029. [\q 29/] ] Aññataro1 satto āyukkhayā vā

puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So tattha hoti

manomayo pītibhakkho sayampabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyi, ciraṃ dīghamaddhānaṃ

tiṭṭhati. Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā uppajjati: "aho

vata aññe pi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti". Atha aññatare pi sattā āyukkhayā vā

puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa

sahabyataṃ. Te pi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayampahā antalikkhacarā

subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti. Tatrā'vuso yo so satto paṭhamaṃ

upapanno, tassa evaṃ hoti: ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto

aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā saṭṭhā2 sajitā3 vasī pitā bhūtabhavyānaṃ.

Mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi: "aho vata aññe' pi sattā

itthattaṃ āgaccheyyunti. Iti mamañca manopaṇidhi, ime ca sattā itthattaṃ āgatā"ti.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Atha aññataro (syā [pts] 2. Seṭṭho (sababatva) 3. Sañjitā [pts] sajjitā (syā, kam)

[BJT Page 048] [\x 48/]

Ye pi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti: 'ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā

abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā saṭṭhā sajitā vasī pitā

bhūtabhavyānaṃ. Iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ

addasāma idha paṭhamaṃ uppannaṃ, mayaṃ panamhā pacchā uppannā'ti. [PTS Page 030.

[\q 30/] ] Tatrā'vuso, yo so satto paṭhamaṃ uppanno. So dīghāyukataro ca hoti

vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā uppannā, te appāyukatarā

ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca. hānaṃ kho panetaṃ āvuso, vijjati yaṃ

aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā

anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya

padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya

tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathā samāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato

paraṃ nānussaratī' ti. So evamāha: yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū

anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā saṭṭhā sajitā vasī pitā

bhūtabhavyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā, so nicco dhuvo sassato1

avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā

brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā2 appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā' ti.

Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ

paññāpethā"ti. Te evamāhaṃsu: "evaṃ kho no āvuso gotama sutaṃ yathevāyasmā gotamo

āhā"ti aggaññañcāhaṃ bhaggava, pajānāmi tañca pajānāmi tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca

pajānanaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṃ

tathāgato no anayaṃ āpajjati.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Sassato dighāyuko (syā. Kam) 2. Addhuvā asassatā. (Syā. Kam)

[BJT Page 050] [\x 50/]

31. Santi bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ

paññāpenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi: saccaṃ kira tumhe āyasmanto

khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññāpethā? Ti" te ca me evaṃ puṭṭhā 'āmo'ti

paṭijānanti. [PTS Page 031. [\q 31/] ] Tyāhaṃ evaṃ vadāmi: kathaṃvihitakaṃ no pana

tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññāpethā? Ti. Te mayā puṭṭhā

na sampāyanti. Asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi:

santāvuso, khiḍḍāpadosikā nāma devā. Te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā

viharanti tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ, 1 viharataṃ sati

sammussati.

Satiyā sammosā2 te devā tamhā kāyā cavanti. hānaṃ kho panetaṃ āvuso vijjati, yaṃ

aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā

anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya

padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya

tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati yathā samāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati tato

paraṃ nānussaratī' ti. So evamāha: ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā te na ativelaṃ

hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ na ativelaṃ

hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati.

Satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti. Niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā

sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṃ ativelaṃ

hasasakhiḍaḍāratidhamamasamāpananā viharataṃ. Hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānā

viharimhā. Tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati

sammussi. Satiyā sammosā evaṃ3 mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā

cavanadhammā itthattaṃ āgatā"ti.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Hāsakhiḍḍārati dhammasamāpannā (kam)

2. Satiyā sammosāya (syā) 3. Sammosā evaṃ [pts.]

[BJT Page 052] [\x 52/]

Evaṃvihitakaṃ [PTS Page 032. [\q 32/] ] No tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ

ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā? Ti. Te evamāhaṃsu: evaṃ kho no āvuso, gotama sutaṃ

yathevāyasmā gotamo āhā' ti. Aggaññañcāhaṃ bhaggava, pajānāmi tañca pajānāmi tato ca

uttaritaraṃ pajānāmi, tañca pajānanaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva

nibbuti viditā, yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.

31. Santi bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti.

Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi: saccaṃ kira tumhe āyasmanto manopadosikaṃ

ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā? Ti. Te ca me evaṃ puṭṭhā 'āmo'ti paṭijānanti. Tyāhaṃ

evaṃ vadāmi: kathaṃvihitakaṃ no pana tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ

aggaññaṃ paññapethā? Ti. Te mayā puṭṭhā na sampāyanti. Asampāyantā mamaññeva

paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi: santāvuso, manopadosikā nāma devā. Te

ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā

aññamaññamhi cittāni padūsenti. Aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā te

devā tamhā kāyā cavanti. hānaṃ kho panetaṃ āvuso, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā

cavitvā itthattaṃ āgacchati, itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā

anāgariyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya

appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati yathā

samāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati tato paraṃ nānussaratī ti. So evamāha: ye kho te

bhonto devā na manopadosikā te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ

aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Aññamaññamhi1

appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā2 te devā [PTS Page 033. [\q 33/] ] Tamhā

kāyā na cavanti niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā

Sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā te mayaṃ ativelaṃ

aññamaññaṃ upanijjhāyimhā.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Aññamaññaṃ - sīmu 2. Akilantacittā tamhā - machasaṃ

[BJT Page 054] [\x 54/]

Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññambhi cittāni padūsayimhā1. Te

mayaṃ aññamaññamhi paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā evaṃ mayaṃ2 tamhā kāyā cutā

aniccā addhuvā asassatā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā"ti. Evaṃvihitakaṃ no

tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā? "Ti. Te evamāhaṃsu:

"evaṃ kho no āvuso gotama, sutaṃ yathecāyasmā gotamo āhā"ti.

Aggaññañcāhaṃ bhaggava, pajānāmi, tañca pajānāmi tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañca

pajānanaṃ na parāmasāmi, aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṃ

tathāgato no anayaṃ āpajjati.

32. Santi bhaggava, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ

paññapenti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi: saccaṃ kira tumhe āyasmanto

adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā? Ti. Te ca me evaṃ puṭṭhā 'āmo'ti

paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi: kathaṃvihitakaṃ no pana tumhe āyasmanto

adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā? Ti. Te ca mayā puṭṭhā na

sampāyanti. Asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti. Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi:

santāvuso, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti. hānaṃ

kho panetaṃ āvuso vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati,

itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito

samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya

sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati yathā samāhite citte taṃ

saññuppādaṃ anussarati tato paraṃ nānussaratī' ti. So evamāha: adhiccasamuppanno attā ca

loko ca. Taṃ kissa hetu? [PTS Page 034. [\q 34/] ] Ahaṃ pubbe nāhosiṃ, so'mhi etarahi

ahutvā santatāya3 pariṇato"ti. Evaṃvihitakaṃ no pana tumhe āyasmanto

adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā"ti. Te evamāhaṃsu: 'evaṃ kho no

āvuso, gotama sutaṃ yathecāyasmā gotamo āhā "ti. Aggaññañcāhaṃ bhaggava, pajānāmi,

tañca pajānāmi, tato ca uttaritaraṃ pajānāmi, tañcapajānanaṃ na parāmasāmi, aparāmasato

ca me paccattaññeva nibbuti viditā, yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Padosayimhā (syā) 2. Kilantacittā eva mayaṃ [pts] kilantacittā (machasaṃ) 3. Satatatāya

[pts]

[BJT Page 056] [\x 56/]

33. Evaṃvādiṃ kho maṃ bhaggava, evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā

abhūtena abbhācikkhanti: "viparīto samaṇo gotamo bhikkhavo ca. Samaṇo gotamo

evamāha: yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati sabbaṃ tasmiṃ samaye

asubhantveva1 pajānātī ti. Na kho panāhaṃ bhaggava evaṃ vadāmi: yasmiṃ samaye subhaṃ

vimokkhaṃ upasampajja viharati. Sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhanteva pajānātī'ti2. Evaṃ ca

khvāhaṃ bhaggava, vadāmi: yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja

Viharati, subhantveva tasmiṃ samaye pajānātī'ti.

"Te' ca bhante, viparītā ye bhagavantaṃ viparītato dahanti bhikkhavo ca. Evaṃ pasanno

ahaṃ bhante bhagavati, [PTS Page 035. [\q 35/] ] Pahoti ca me bhagavā tathā dhammaṃ

desetuṃ yathā ahaṃ subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja vihareyyanti. "

"Dukkaraṃ kho evaṃ bhaggava, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena

aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ. Iṅgha tvaṃ

bhaggava, yo ca te ayaṃ mayi pasādo, tameva tvaṃ sādhukamanurakkhā "ti.

"Sace taṃ bhante, mayā dukkaraṃ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena

aññatrāyogena aññatra ācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ, yo ca me

ayaṃ bhante, bhagavati pasādo, tamevāhaṃ sādhukamanurakkhissāmī "ti.

Idamavo ca bhagavā. Attamano bhaggavagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinandi'

ti.

Pāthikasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Asubhanetava (syā - [pts] 2. Sañjānātīti [pts] 3. Divādivasseca(syā [pts]

[BJT Page 058] [\x 58/]

2.

Udumbarikasuttaṃ.

1. [PTS Page 036] [\q 36/] evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena

nigrodho paribbājako udumbarikāya paribbājakārāme paṭivasati mahatiyā

paribbājakaparisāya saddhiṃ tiṃsamattehi paribbājakasatehi. Atha kho sandhāno gahapati

divā divassa1 rājagahā nikkhami bhagavantaṃ dassanāya. Atha kho sandhānassa gahapatissa

etadahosi: akālo kho tāva bhagavantaṃ dassanāya, paṭisallīno bhagavā,

manobhāvaniyānampi bhikkhūnaṃ asamayo dassanāya. Paṭisallīnā manobhāvanīyā bhikkhū.

Yannūnāhaṃ yena udumbarikāya paribbajākārāmo yena nigrodho paribbājako

tenupasaṅkameyyanti.

2. Atha kho sandhāno gahapati yena udumbarikāya paribbājakārāmo yena nigrodho

paribbājako tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena nigrodho paribbājako mahatiyā

paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādinīyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ

tiracchānakathaṃ kathentiyā - seyyathīdaṃ: rājakathaṃ corakathaṃ [PTS Page 037] [\q 37/]

mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ

Vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ

nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ purisakataṃ

Sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakataṃ

lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā. Addasā kho nigrodho

paribbājako sandhānaṃ gahapatiṃ dūrato' va āgacchantaṃ. Disvā sakaṃ parisaṃ saṇṭhapesi:

appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇassa gotamassa sāvako

āgacchati sandhāno gahapati. Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī

odātavasanā rājagahe paṭivasanti, ayaṃ tesaṃ aññataro sandhāno gahapati. Appasaddakāmā

kho panete āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino. Appevanāma

appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā ti. Evaṃ vutte te paribbājakā

tuṇhī ahesuṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Divā divasseva. (Syā [pts]

[BJT Page 060] [\x 60/]

9. Atha kho sandhāno gahapati yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā

nigrodhena paribbājakena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sārānīyaṃ vītisāretvā

ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sandhāno gahapati nigrodhaṃ paribbājakaṃ

etadavoca: aññathā kho ime bhonto aññatitthiyā paribbājakā saṃgamma samāgamma

unnādino uccāsaddamahāsaddā [PTS Page 038] [\q 38/] anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ

iti vā anuyuttā viharanti - seyyathīdaṃ rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ

bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ

Vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ

nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ purisakataṃ

Sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakataṃ

lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ aññathā kho1 pana so bhagavā

araññe vanapatthāni pannāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni

vijanavātāni manussarāhaseyyakāni paṭisallānasāruppānī'ti.

Evaṃ vutte nigrodho paribbājako sandhānaṃ gahapatiṃ etadavoca: yagghe gahapati

jāneyyāsi, kena samaṇo gotamo saddhiṃ sallapati? Kena sākacchaṃ samāpajjati? Kena

paññāveyyattiyaṃ āpajjati. Suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro

samaṇo gotamo, nālaṃ sallāpāya. So antamantāneva1 sevati. Seyyathāpi nāma go kāṇā

pariyantacārinī antamantāneva sevati. Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa

paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo, nālaṃ sallāpāya. So antamantāneva sevati. Iṅgha

gahapati, samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya, ekapañheneva naṃ saṃsādeyyāma2

tucchakumbhica naṃ maññe orodheyyāmā'ti.

4. Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusakāya sandhānassa

gahapatissa nigrodhena paribbājakena saddhiṃ imaṃ kathāsallāpaṃ. Atha kho bhagavā

gijjhakuṭā pabbatā orohitvā yena [PTS Page 039] [\q 39/] sumāgadhāya tīre

moranivāpo tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā sumāgadhāya tīre moranivāpe abhokāse

caṅkami. Addasā kho nigrodho paribbājako bhagavantaṃ sumāgadhāya tīre moranivāpe

abbhokāse caṅkamantaṃ. Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhapesi: appasaddā bhonto bhontu, mā

bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇo gotamo sumāgadhāya tīre moranivāpe abbhokāse

caṅkamati. Appasaddakāmo kho pana so āyasmā, appasaddassa vaṇṇavādī. Appevanāma

appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyya. Sace samaṇo gotamo imaṃ

parisaṃ āgaccheyya, imaṃ taṃ pañhaṃ puccheyyāma 'ko nāma so bhante, bhagavato

dhammo yena bhagavā sāvake vineti yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti

ajjhāsayaṃ ādibrahmacariyanti? Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - - - 1. Aññathā ca pana [pts] antapantāneva (syā) 2. Saṃhareyyāma

(kam)

[BJT Page 062] [\x 62/]

Tapojigucchāvādā

5. Atha kho bhagavā yena nigrodho paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho nigrodho

paribbājako bhagavantaṃ etadavoca: etu kho bhante bhagavā, svāgataṃ bhante bhagavato.

Cirassaṃ kho bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu

bhante bhagavā, idamāsanaṃ paññattanti.

Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nigrodho pi kho paribbājako aññataraṃ nicaṃ āsanaṃ

gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nigrodhaṃ paribbājakaṃ bhagavā

etadavoca: 'kāyanuttha nigrodha etarahi kathāya sannisinnā? Kā ca pana vo antarā kathā

vippakatā? Ti. [PTS Page 040] [\q 40/] evaṃ vutte nigrodho paribbājako bhagavantaṃ

etadavoca: "idha mayaṃ bhante, addasāma bhagavantaṃ sumāgadhāya tīre moranivāpe

abbhokāse caṅkamantaṃ. Disvāna evaṃ avocumhā: sace samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ

āgaccheyya, imaṃ taṃ pañhaṃ puccheyyāma: ko nāma so bhante, bhagavato dhammo yena

bhagavā sāvake vineti, yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ

ādibrahmacariyanti? "Ayaṃ kho no bhante, antarā kathā vippakatā, atha bhagavā

anuppatto"ti.

"Dujjānaṃ kho panetaṃ nigrodha, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena

aññatrāyogena aññatrācariyakena 'yenāhaṃ sāvake vinemi, yena mayā sāvakā vinītā

assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariyanti. Iṅgha, tvaṃ maṃ nigrodha sake

ācāriyake adhijegucche pañhaṃ puccha "kathaṃ santā nu kho bhante, tapojigucchā

paripuṇṇā hoti, kathaṃ aparipuṇṇā? "Ti.

6. Evaṃ vutte te paribbājakā unnādino uccāsaddā mahāsaddā ahesuṃ, "acchariyaṃ vata bho

abbhūtaṃ vata bho samaṇassa gotamassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma

sakavādaṃ ṭhapessati, paravādena pavāressatī "ti. Atha kho nigrodho paribbājako te

paribbājake appasadde katvā, bhagavantaṃ etadavoca: "mayaṃ kho bhante tapo jigucchāvādā

tapojigucchāsārā1 tapojigucchaṃ allīnā2 viharāma. Kathaṃ santā nu kho bhante, tapojigucchā

paripuṇṇā hoti, kathaṃ aparipuṇṇā? "Ti

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Tapojigucchā sārodā (kam) 2. Tapojigucajā allinā (machasaṃ)

[BJT Page 064] [\x 64/]

"Idha nigrodha tapassī acelako hoti, muttācāro hatthāpalekhano,1 naehibhadantiko,

natiṭṭhabhadantiko, nābhihaṭaṃ [PTS Page 041] [\q 41/] na uddissakaṭaṃ na

nimantanaṃ sādiyati. So na kumbhimukhā paṭigaṇhāti, na kalopimukhā paṭigaṇhāti. Na

eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ, na

gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṃkittīsu, na yattha sā uṭṭhito hoti,

na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṃ, na maṃsaṃ, na suraṃ, na merayaṃ, na

thusodakaṃ pivati. So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvā lopiko, sattāgāriko

vā hoti sattālopiko. Ekissāpi dattiyā yāpeti, dvihi pi dattīhi yāpeti, tīhi pi dattīhi yāpeti,

catūhi pi dattīhi yāpeti, pañcahi pi dattīhi yāpeti, chahi pi dattīhi yāpeti, sattahi pi dattīhi

yāpeti. Ekāhikampi āhāraṃ āhāreti, dvāhikampi2 āhāraṃ āhāreti, tīhikampi āhāraṃ āhāreti,

catūhikampi āhāraṃ āhāreti, pañcāhikampi āhāraṃ āhāreti, chāhikampi āhāraṃ āhāreti,

sattāhikampi āhāraṃ āhāreti iti evarūpaṃ addhamāsikampi

pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.

So sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nivārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho

vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti,

piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti, vanamūlaphalāhāro

yāpeti pavattaphalabhojī.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Hatthāvalekhano (kam) 2. Dvīhitampi (machasaṃ)

[BJT Page 066] [\x 66/]

7. So sāṇāni pi dhāreti, masāṇāni pi dhāreti, chavadussāni pi dhāreti, paṃsukulānipi dhāreti,

tirīṭāni pi dhāreti, ajināni pi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti,

Vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi

dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti.

Kesamassulocako pi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto, [PTS Page 042] [\q 42/]

ubbhaṭṭhako pi1 hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭiko pi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto,

kaṇṭakāpassayiko pi hoti kaṇṭakāpasse seyyaṃ kappeti, phalakaseyyampi kappeti,

thaṇḍilaseyyampi kappeti, ekapassayiko pi hoti rajojalladharo, abbhokāsiko[C1] pi hoti

yathāsatthatiko, vekaṭiko pi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto, āpānako pi hoti

āpānakattamanuyutto, sāyaṃtatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.

Taṃ kimmaññasi nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā paripuṇṇā vā hoti aparipuṇṇā vā?

Ti.

Addhā kho bhante, evaṃ sante tapojigucchā paripuṇṇā hoti no aparipuṇaṇā" ti.

Tapo upakkilesā

8. "Evaṃ paripuṇṇāya pi kho ahaṃ nigrodha, tapojigucchāya anekavihite upakkilese

vadāmī"ti.

"Yathākathaṃ pana bhante, bhagavā evaṃ paripuṇṇāya tapojigucchāya anekavihite

upakkilese vadatī? Ti.

"Idha nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā attamano hoti

paripuṇṇasaṃkappo. Yampi kho nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā

attamano hoti paripuṇṇasaṃkappo, ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso' hoti.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Ubhaṭṭhakopi (syā) ubbhaṭako pi (kam)

[BJT Page 068] [\x 68/]

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassi tapaṃ samādiyati. So tena tapasā attānukkaṃseti paraṃ

vambheti. Yampi nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā attānukkaṃseti paraṃ

vambheti, ayampi nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā majjati mucchati

pamādamāpajjati1 yampi nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā [PTS Page 043]

[\q 43/] majjati mucchati pamādamāpajjati, ayampi ko nigrodha, tapassino upakkileso

hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ

abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṃkappo. Yampi

nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so

tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṃkappo. Ayampi kho nigrodha,

tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ

abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti paraṃ vambheti. Yampi

nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti, so

tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti, paraṃ vambheti. Ayampi kho nigrodha, tapassino

upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ

abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamādamāpajjati. Yampi kho

nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā lābhasakkārasīlokaṃ abhinibbatteti, so

tena lābhasakkārasilokena majjati mucchati pamāda māpajjati. Ayampi kho nigrodha,

tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, bhojanesu vodāsaṃ āpajjati 'idaṃ me

khamati, idaṃ me nakkhamatī'ti. So yañca2 khvassa nakkhamati taṃ sāpekkho pajahati, yaṃ

panassa khamati taṃ gathito3 mucchito ajjhopanno anādīnavadassāvi anissaraṇapañño

paribhuñjati yampi kho nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, bhojanesu vodāsaṃ āpajjati

'idaṃ me khamati, idaṃ me nakkhamatī'ti. So yañca2 khvassanakkhamati taṃ sāpekkho

pajahati, yaṃpanassa khamati taṃ gathito3 mucchito ajjhopanno anādīnavadassāvi

anissaraṇapañño paribhuñjati. Ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Madamāpajjati - syā 2. Yaṃhi [pts 3.] Gathito (sīmu)

[BJT Page 070] [\x 70/]

[PTS Page 044] [\q 44/] puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati

lābhasakkārasilokanikantihetu 'sakkarissanti maṃ rājāno rājamahāmattakhattiyā brāhmaṇā

gahapatikā titthiyā'ti. Yampi nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati

lābhasakkārasilokanikantihetu 'sakkarissanti maṃ rājāno rājamahāmattiyā brāhmaṇā

gahapatikā titthiyā'ti. Ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā apasādetā1 hoti:

kimpanāyaṃ sambahulājivo2 sabbaṃ sambhakkheti seyyathīdaṃ mūlabījaṃ khandhabījaṃ

phalubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ asanivicakkaṃ dantākuṭaṃ

samaṇappavādenāti yampi nigrodha, tapassī aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā

apasādetā1 hoti: kimpanāyaṃ sambahulājivo2 sabbaṃ sambhakkheti seyyathīdaṃ mūlabījaṃ

khandhabījaṃ phalubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ asanivicakkaṃ dantākūṭaṃ

samaṇappavādenāti ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

9. Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī passati aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kulesu

sakkarīyamānaṃ garukarīyamānaṃ mānīyamānaṃ pūjīyamānaṃ disvā tassa evaṃ hoti'

'imañhi nāma sambahulājīvaṃ kulesu sakkaronti garukaronti mānenti pūjenti, maṃ pana

tapassiṃ lūkhājīviṃ kulesu na sakkaronti na garukaronti na mānenti na pūjentī'ti. Iti so

issāmacchariyaṃ kulesu uppādetā hoti. Yampi kho nigrodha, tapassī passati aññataraṃ

samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kulesu sakkarīyamānaṃ garukarīyamānaṃ mānīyamānaṃ

pūjīyamānaṃ disvā tassa evaṃ hoti 'imañhi nāma sambahulājīvaṃ kulesu sakkaronti

garukaronti mānenti pūjenti, maṃ pana tapassiṃ lūkhājīviṃ kulesu na sakkaronti na garu

karonti na mānenti na pūjentī'ti. Iti so issāmacchariyaṃ kulesu uppādenā hoti. Ayamapi kho

nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha tapassī āpātakanisādī3 hoti. Yampi kho nigrodha, tapassī

āpātakanisādī hoti. Ayampī kho nigrodha, tapassino no upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī attānaṃ ādassayamāno kulesu carati idampi me tapasmiṃ

idampi me tapasminti. Yampi kho nigrodha, tapassī attānaṃ ādassayamāno kulesu carati

idampi me tapasmiṃ idampi me tapasminti ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

[PTS Page 045] [\q 45/] puna ca paraṃ nigrodha, tapassī kiñcideva paṭicchannaṃ sevati

so 'khamati te idanti?' Puṭṭho samano akkhamamānaṃ āha 'khamatī'ti khamamānaṃ āha

'nakkhamatī'ti. Iti so sampajānamusā bhāsitā hoti. Yampi kho nigrodha, tapassī kiñcideva

paṭicchannaṃ sevati so 'khamati te idanti?' Puṭṭho samano akkhamamānaṃ āha 'khamatī'ti

khamamānaṃ āha 'nakkhamatī'ti. Iti so sampajānamusā bhāsitā hoti ayampi kho nigrodha,

tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tathāgatassa santaññeva pariyāyaṃ anuññeyyaṃ nānujānāti.

Yampi kho nigrodha tapassī tathāgatassa santaññeva pariyāyaṃ anuññeyyaṃ nānujānāti.

Ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Apasāretā (kam) 2. Bahulājivo [pts] 3. Āpāthakanisādi (sīmu)

[BJT Page 072] [\x 72/]

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī kodhano hoti upanāhī. Yampi nigrodha, tapassī kodhano

hoti upanāhī, ayampī kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī makkhi hoti paḷāsī1. Yampi nigrodha, tapassī makkhī hoti

paḷāsi, ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī ussukī hoti maccharī. Yampi nigrodha, tapassī ussukī hoti

maccharī, ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī saṭho hoti māyāvī. Yampi nigrodha, tapassī saṭho hoti

māyāvī, ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī thaddho hoti atimānī. Yampi nigrodha, tapassī thaddho

hoti atimānī, ayampi kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī pāpiccho hoti pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato. Yampi

nigrodha, tapassī pāpiccho hoti pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato, ayampi kho nigrodha,

tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī micchādiṭṭhiko hoti antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato.

Yampi nigrodha, tapassī micchādiṭṭhiko hoti antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato, ayampi

kho nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī sandiṭṭhiparāmāsi hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī.

Yampi nigrodha, tapassī sandiṭṭhiparāmāsi hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, ayampi kho

nigrodha, tapassino upakkileso hoti.

Taṃ kimmaññasi nigrodha, yadi me tapojigucchā upakkilesā vā anupakkilesā vā? Ti.

"Addhā kho ime bhante, tapojigucchā upakkilesā no anupakkilesā. hānaṃ kho panetaṃ

bhante vijjati, yaṃ idhekacco tapassī sabbeheva imehi upakkilesehi samannāgato assa, ko

pana vādo aññataraññatarenā? "Ti.

Parisuddhapapaṭikappattikathā

10. Idha nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā na attamano hoti na

paripuṇṇasaṃkappo. Yampi nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na attamano

[PTS Page 046] [\q 46/] hoti na paripuṇṇasaṃkappo. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho

hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā na attānukkaṃseti, na

paraṃ vambheti. Yampi nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati, so tena tapasā na

attānukkaṃseti, na paraṃ vambheti. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

11. Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati so tena tapasā na majjati na mucchati

na pamādamāpajjati. Yampi nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā na majjati na

mucchati na pamādamāpajjati, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Palāsi (syā, [pts] 2. Upakkilesā hoti (kam)

[BJT Page 074] [\x 74/]

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ

abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṃkappo.

Yampi nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti,

so tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṃkappo. Evaṃ so tasmiṃ

ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ

abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Yampi

nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti so tena

lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti na paraṃ vambheti. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne

parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati. So tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ

abhinibbatteti. So tena lābhasakkārasilokena na majjati na mucchati na pamādamāpajjati.

Yampi nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati so tena tapasā lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti

so tena lābhasakkārasalokena na majjati na mucchati na pamādamāpajjati. Evaṃ so tasmiṃ

ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tapaṃ samādiyati bhojanesu na vodāsaṃ āpajjati 'idaṃ me

khamati, idaṃ me nakkhamatī'ti. So yañca khvassa nakkhamati taṃ anapekkho pajahati, yaṃ

panassa khamati taṃ agathito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño

paribhuñjati, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī na tapaṃ samādiyati, lābhasakkārasilokanikantihetu

'sakkarissanti maṃ rājāno rājamahāmattā khattiyā brāhmaṇā gahapatikā titthiyā 'ti. Evaṃ so

tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

[BJT Page 076] [\x 76/]

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā nāpasāretā hoti:

kimpanāyaṃ [PTS Page 047] [\q 47/] sambahulājivo sabbaṃ sambhakkheti seyyathīdaṃ,

mūlabījaṃ khandhabījaṃ phalubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ, asanivicakkaṃ

dantakūṭaṃ samaṇappavādenāti, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī passati aññataraṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā kulesu

sakkarīyamānaṃ garukarīyamānaṃ mānīyamānaṃ pūjīyamānaṃ. Disvā tassa na evaṃ hoti:

imañhi nāma sambahulājīviṃ kulesu sakkaronti garukaronti mānenti pūjenti, maṃ pana

tapassiṃ lukhājiviṃ kulesu na sakkaronti na garukaronti na mānenti na pūjentī ti, iti so

issāmacchariyaṃ kulesu anuppādetā hoti, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī na āpātakanisādī hoti evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho

hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī na attānaṃ ādassayamāno kulesu carati ' idampi me

tapasmiṃ, idampi me tapasminti', evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hotī.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī na kiñcideva paṭicchannaṃ sevati, so 'khamati te idanti?'

Puṭṭho samāno akkhamamānaṃ āha nakkhamatī ti, khamamānaṃ āha khamatī ti, iti so

sampajānamusā na bhāsitā hoti. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammaṃ

desentassa santaṃ yeva pariyāyaṃ anuññeyyaṃ anujānāti. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho

hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī akkodhano hoti anupanāhī. Yampi nigrodha, tapassī

akkodhano hoti anupanāhī. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

[BJT Page 078] [\x 78/]

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī amakkhī hoti apalāsī. Yampi nigrodha, tapassī amakkhī

hoti apalāsī, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī anussukī hoti amaccharī. Yampi nigrodha, tapassī

anussukī hoti amaccharī. Evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī asaṭho hoti amāyāvī. Yampi nigrodha, tapassī asaṭho hoti

amāyāvī, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī atthaddho hoti [PTS Page 048] [\q 48/] anatimānī.

Yampi nigrodha, tapassī atthaddho hoti anatimānī, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī na pāpiccho hoti na pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato, yampi

nigrodha, tapassī na pāpiccho hoti na pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gato, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne

parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī na micchādiṭṭhiko hoti na antaggāhikāya diṭṭhiyā

samannāgato. Yampi nigrodha, tapassī na micchādiṭṭhiko hoti na antaggāhikāya diṭṭhiyā

samannāgato, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

Puna ca paraṃ nigrodha, tapassī na sandiṭṭhiparāmāsi hoti na ādhānaggāhī

suppaṭinissaggī, yampi nigrodha, tapassī na sandiṭṭhiparāmāsi hoti na ādhānaggāhī

suppaṭinissaggī, evaṃ so tasmiṃ ṭhāne parisuddho hoti.

"Taṃ kimmaññasi nigrodha? Yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti

aparisuddhāvā? "Ti

Addhā kho bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca

sārappattā cā "ti.

"Na kho nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca. Api ca kho

papaṭikappattā va1 hotī "ti.

Parisuddhatacappattakatā - kathā

12. "Kittāvatā pana bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca. Sādhu me bhante,

bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu sāraññeva pāpetū "ti.

"Idha nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca nigrodha, tapassī

cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti?

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Papaṭikapattāva (kam)

[BJT Page 080] [\x 80/]

Idha nigrodha, tapassī na pāṇamatipāteti, na pāṇamatipātāpayati, na pāṇamatipātayato

samanuñño [PTS Page 049] [\q 49/] hoti, na adinnaṃ ādiyati, na adinnaṃ ādiyāpeti, na

adinnaṃ ādiyato samanuñño hoti, na musā bhaṇati, na musā bhaṇāpeti, na musā bhaṇato

samanuñño hoti, na bhāvitamāsiṃsati, na bhāvitamāsiṃsāpeti, na bhāvitamāsiṃsato

samanuñño hoti. Evaṃ kho nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Yato kho

nigrodha, tapassī cātuyāsamasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati

no hīnāyāvattati.

So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ

vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati

pallaṅkaṃ ābhujitvā, ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ

loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ

pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṃ

parisodheti, thīnamiddhaṃ pahāya vigatathīnamiddho viharati, ālokasaññi sato sampajāno

thīnamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati. Ajjhattaṃ

vūpasantacitto uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho

viharati, akathaṅkathi kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti. So ime

pañcanīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, mettāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena [PTS Page

050] [\q 50/] mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

Karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā

catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ

karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā

viharati. Muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ,

tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ

muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā

viharati. Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā

tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ

upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā

viharati.

[BJT Page 082] [\x 82/]

Taṃ kimmaññasi nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti. No

aparisuddhā,

"Addhā kho bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca

sārappattā' cā "ti.

"Na kho nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca, api ca kho

tacappattā hotī "ti.

Parisuddhapheggupattakatā - kathā.

13. "Kittāvatā ca kho pana bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me

bhante, bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu sāraññeva pāpetū "ti.

"Idha nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca pana nigrodha, tapassī

cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti?

Idha nigrodha, tapassī na pāṇamatipāteti, na pāṇamatipātāpayati, na pāṇamatipātayato

samanuñño hoti, na adinnaṃ ādiyati, na adinnaṃ ādiyāpeti, na adinnaṃ ādiyato samanuñño

hoti, na musā bhaṇati, na musā bhaṇāpeti, na musā bhaṇato samanuñño hoti, na

bhāvitamāsiṃsati, na bhāvitamāsiṃsāpeti, na bhāvitamāsiṃsato samanuñño hoti. Evaṃ kho

nigrodha, tapassī evaṃ cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Yato kho nigrodha, tapassī

cātuyāsamasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati.

So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ

vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati

pallaṅkaṃ ābhujitvā, ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ

loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ

pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṃ

parisodheti, thīnamiddhaṃ pahāya vigatathīnamiddho viharati, ālokasaññī sato sampajāno

thīnamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati, ajjhattaṃ

vūpasantacitto uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho

viharati, akathaṅkathi kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti. So ime

pañcanīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, mettāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ karuṇāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Muditāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Upekkhāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaṃ ekampi jātiṃ dve pi jātiyo tisso pi

jātiyo catasso pi jātiyo pañca pi jātiyo dasa pi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo

cattāḷīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi [PTS Page 051] [\q 51/]

jātisatasahassampi, anekānipi jātisatāni anekāni pi jātisahassāni anekāni pi

jātisatasahassāni, aneke pi saṃvaṭṭakappe aneke pi vivaṭṭakappe aneke pi

saṃvaṭṭavivaṭṭakappe: amutrāsiṃ evannāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro

evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṃ. Tatrāpāsiṃ

evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī

evamāyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno "ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ

pubbenivāsaṃ anussarati.

Taṃ kimmaññasi nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā

vā? "Ti.

[BJT Page 084] [\x 84/]

"Addhā kho bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti no aparisuddhā, aggappattā ca

sārappattā cā "ti.

"Na kho nigrodha, ettāvatā tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca. Api ca kho

phegaguppattā hotī "ti.

Parisuddha agagappattasārappattakatā - kathā

14. "Kittāvatā pana bhante, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca? Sādhu me bhante,

bhagavā tapojigucchāya aggaññeva pāpetu sāraññeva pāpetū "ti.

"Idha nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathañca nigrodha, tapassī

cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti?

Idha nigrodha, tapassī na pāṇamatipāteti, na pāṇamatipātāpayati, na pāṇamatipātayato

samanuñño hoti, na adinnaṃ ādiyati, na adinnaṃ ādiyāpeti, na adinnaṃ ādiyato samanuñño

hoti, na musā bhaṇati, na musā bhaṇāpeti, na musā bhaṇato samanuñño hoti, na

bhāvitamāsiṃsati, na bhāvitamāsiṃsāpeti, na bhāvitamāsiṃsato samanuñño hoti. Evaṃ kho

nigrodha, tapassī cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Yato kho nigrodha, tapassī

cātuyāsamasaṃvarasaṃvuto hoti, aduṃ cassa hoti tapassitāya. So abhiharati no hīnāyāvattati.

So vivittaṃ sonāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ

vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati

pallaṅkaṃ ābhujitvā, ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya, parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṃ

loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ

pahāya abyāpannacitto viharati, sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā cittaṃ

parisodheti, thīnamiddhaṃ pahāya vigatathīnamiddho viharati, ālokasaññi sato sampajāno

thīnamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ

vūpasantacitto uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho

viharati, akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti. So ime

pañcanīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, mettāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ karuṇāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Muditāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Upekkhāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaṃ ekampi jātiṃ dve pi jātiyo tisso pi

jātiyo catasso pi jātiyo pañca pi jātiyo dasa pi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo

cattāḷīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekāni

pi jātisatāni anekāni pi jātisahassāni anekāni pi jātisatasahassāni, aneke pi saṃvaṭṭakappe

aneke pi vivaṭṭakappe aneke pi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe: amutrāsiṃ evannāmo evaṃgotto

evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto

amutra udapādiṃ. Tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro

evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno "ti. Iti sākāraṃ

sauddesaṃ [PTS Page 052] [\q 52/] anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne

upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte

pajānāti "ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā

manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā

micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ

nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena

samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā

sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapannā "ti.

Taṃ kimmaññasi nigrodha, yadi evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā vā hoti aparisuddhā

vā? "Ti.

[BJT Page 086] [\x 86/]

"Addhā kho bhante, evaṃ sante tapojigucchā parisuddhā hoti, no aparisuddhā, aggappattā

ca sārappattā cā "ti.

"Ettavatā kho nigrodha, tapojigucchā aggappattā ca hoti sārappattā ca. Iti kho nigrodha1,

yaṃ maṃ tvaṃ avacāsi; ko nāma so bhante, bhagavato dhammo yena bhagavā sāvake vineti,

yena bhagavatā sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariyanti, iti ko

taṃ nigrodha, ṭhānaṃ uttaritarañca paṇītatarañca yenāhaṃ sāvake vinemi, yena mayā

sāvakā vinītā assāsappattā paṭijānanti ajjhāsayaṃ ādibrahmacariyanti".

Evaṃ vutte te paribbājakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ "ettha mayaṃ anassāma

sācariyakā, ettha mayaṃ panassāma sācariyakā na mayaṃ ito bhīyyo uttaritaraṃ pajānāmā

"ti.

Nigrodhassa pajjhāyanaṃ.

15. [PTS Page 053] [\q 53/] yadā aññāsi sandhāno gahapati 'aññadatthu kho' dānime

aññatitthiyā paribbājakā bhagavato bhāsitaṃ sussūsanti, sotaṃ odahanti, aññācittaṃ

upaṭṭhapentī 'ti. Atha nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca: iti kho bhante nigrodha, yaṃ maṃ

tvaṃ avacāsi, 'yagghe gahapati, jāneyyāsi kena samaṇo gotamo saddhiṃ sallapati? Kena

sākacchaṃ samāpajjati? Kena paññāveyyattiyaṃ samāpajjati? Suññāgārahatā

samaṇassagotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo, nālaṃ sallāpāya, so

antamantāneva sevati, seyyathāpi nāma go kāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati,

evameva suññāgārahataṃ samaṇassa gotamassa paññā, aparisāvacaro samaṇo gotamo,

nālaṃ sallāpāya, so antamantāneva sevati. Iṃgha ca gahapati, samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ

āgaccheyya, ekapañheneva naṃ saṃsādeyyāma, tucchakumbhī 'va naṃ maññe orodheyyāmā

"ti. Ayaṃ kho so bhante, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho idhānuppatto. Aparisāvacaraṃ

pana naṃ karotha, gokāṇaṃ pariyantacāriniṃ karotha, ekapañheneva naṃ saṃsādetha,

tucchakumbhī 'va naṃ maññe orodhethā "ti.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Atha naṃ nigrodhaṃ (kam)

[BJT Page 088] [\x 88/]

16, "Evaṃ vutte nigrodho paribbājako tunhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomuko

pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.

Atha kho bhagavā nigrodhaṃ paribbājakaṃ tunhībhūtaṃ maṅkubhūtaṃ pattakkhavandhaṃ

adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ appaṭibhānaṃ viditvā nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca: "saccaṃ

kira nigrodha, bhāsitā te esā vācā "ti.

[PTS Page 054] [\q 54/] "saccaṃ bhante, bhāsitā me esā vācā yathā bālena yathā

mūḷhena yathā akusalenā "ti.

"Taṃ kimmaññasi nigrodha, kinti te sutaṃ paribbājakānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ

ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto

sammāsambuddhā, evaṃ su te bhagavanto saṃgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā

anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā vihariṃsu, seyyathīdaṃ rājakathaṃ corakathaṃ

mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ

Annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ

yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ

Itthikathaṃ purisakathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ

Pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti

vā, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako? Udāhu evaṃ su te bhagavanto araññevanapatthāni

pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni

manussarāhaseyyakāni paṭisallānasāruppāni seyyathāpāhaṃ etarahī? "Ti.

"Sutaṃ metaṃ bhante, paribbājakānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ

bhāsamānānaṃ: 'ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, na evaṃ su te

bhagavanto saṃgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ

tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathīdaṃ rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ

senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ

Mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ

janapadakathaṃ itthikathaṃ purisakathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ

Pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti

vā, seyyathāpāhaṃ etarahi sācariyako, evaṃ su te bhagavanto araññevanapatthāni pantāni

senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhaseyyakāni

paṭisallānasāruppāni seyyathāpi bhagavā etarahī "ti.

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Nāssu [pts]

[BJT Page 090] [\x 90/]

"Tassa te nigrodha, viññussa sato mahallakassa na etadahosi: buddho so bhagavā bodhāya

dhammaṃ deseti, danto so bhagavā damathāya dhammaṃ deseti, santo so bhagavā

samathāya dhammaṃ deseti, tiṇṇo so bhagavā [PTS Page 055] [\q 55/] taraṇāya

dhammaṃ deseti, parinibbuto so bhagavā parinibbānāya dhammaṃ deseti? "Ti.

Brahmacariyapariyosāna - sacchikiriyā

17. "Evaṃ vutte nigrodho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca: "accayo me bhante, accagamā

yathā bālaṃ yathā mūḷhaṃ yathā akusalaṃ, svāhaṃ evaṃ bhagavantaṃ avacāsiṃ. Tassa me

bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭigaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā "ti.

"Taggha tvaṃ nigrodha, accayo accagamā yathā bālaṃ yathā mūḷhaṃ yathā akusalaṃ, yo maṃ

tvaṃ evaṃ avacāsi. Yato ca kho tvaṃ nigrodha, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ

paṭikarosi, tante mayaṃ paṭigaṇhāma, vuddhi hesā nigrodha, ariyassa vinaye, yo accayaṃ

accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjati. Ahaṃ kho pana

nīgrodha, evaṃ vadāmi: "etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko. Ahamanusāsāmi, ahaṃ

dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya kulaputtā sammadeva

agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme

sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati satta vassāni.

Tiṭṭhantu nigrodha, satta vassāni. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko,

ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati cha vassāni.

Tiṭṭhantu nigrodha cha vassāni. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko,

ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati pañca vassāni.

Tiṭṭhantu nigrodha pañca vassāni. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko,

ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati cattāri vassāni.

Tiṭṭhantu nigrodha cattāri vassāni. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko,

ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati tīṇi vassāni.

Tiṭṭhantu nigrodha, tīṇi vassāni. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko,

ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati dve vassāni.

Tiṭṭhantu nigrodha, dve vassāni. Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko,

ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati ekaṃ vassaṃ.

[BJT Page 092] [\x 92/]

Tiṭṭhatu nigrodha, ekaṃ vassaṃ etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko.

Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati satta māsāni.

Tiṭṭhantu nigrodha, satta māsāni etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko.

Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati cha māsāni.

Tiṭṭhantu nigrodha, cha māsāni etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko.

Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati pañca māsāni.

Tiṭṭhantu nigrodha, pañca māsāni etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko.

Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati [PTS Page 056] [\q 56/] cattāri māsāni.

Tiṭṭhantu nigrodha, cattāri māsāni etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko.

Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati tīṇi māsāni.

Tiṭṭhantu nigrodha, tīṇi māsāni etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko.

Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati dve māsāni.

Tiṭṭhantu nigrodha, dve māsāni etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko.

Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati ekamāsaṃ.

Tiṭṭhatu nigrodha, ekamāsaṃ etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko. Ahamanusāsāmi,

ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya kulaputtā

sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ

diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati aḍḍhamāsaṃ.

Tiṭṭhatu nigrodha, aḍḍhamāso etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko.

Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno yassatthāya

kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ

brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissati sattāhaṃ.

Paribbājakānaṃ pajjhāyanaṃ

18. Siyā kho pana te nigrodha, evamassa: antevāsikamyatā no samaṇo gotamo evamāhā' ti.

Na kho panetaṃ nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ, yo eva te ācariyo so eva te ācariyo hotu.

Siyā kho pana te nigrodha, evamassa: uddesā no vācetukāmo samaṇo gotamo evamāhā' ti.

Na kho panetaṃ nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yo eva te uddeso, so eva te uddeso hotu.

Siyā kho pana te nigrodha, evamassa: ājīvā no vācetukāmo samaṇo gotamo evamāhā' ti. Na

kho panetaṃ nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ. So eva te ājīvo so eva te ājīvo hotu.

[BJT Page 094] [\x 94/]

Siyā kho pana te nigrodha, evamassa: ye no dhammā akusalā akusalasaṅkhātā

sācariyakānaṃ, tesu patiṭṭhāpetukāmo samaṇo gotamo evamāhā' ti. Na kho panetaṃ

nigrodha, evaṃ daṭṭhabbaṃ akusalā ceva vo dhammā1 hontu akusalasaṅkhātā ca

sācariyakānaṃ.

Siyā kho pana te nigrodha, evamassa; ye no dhammā kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ,

tehi vivecetukāmo samaṇo gotamo evamāhā' ti. Na kho panetaṃ nigrodha, evaṃ

daṭṭhabbaṃ, kusalā ceva vo dhammā hontu kusalasaṅkhātā ca sācariyakānaṃ.

Iti khvāhaṃ nigrodha, neva antevāsikamyatā evaṃ vadāmi, napi uddesā cāvetukāmo [PTS

Page 057] [\q 57/] evaṃ vadāmi. Napi ājīvā cāvetukāmo evaṃ vadāmi, napi ye ca vo

dhammā2 akusalā akusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ tesu patiṭṭhāpetukāmo evaṃ vadāmi. Napi

ye ca vo dhammā kusalā kusalasaṅkhātā sācariyakānaṃ tehi vivecetukāmo evaṃ vadāmi.

Santi ca kho nigrodha, akusalā dhammā appahīṇā saṃkilesikā ponobhavikā3 sadarā4

dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇiyā, yesāhaṃ pahānāya dhammaṃ desemi yathā

paṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhassanti,

paññāpāripūriṃ vepullattañca diṭṭhevadhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharissathā "ti.

19. " Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhībhūtā maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā

pajjhāyantā appaṭibhāṇā nisidiṃsu, yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacittā. Atha kho bhagavato

etadahosi: sabbe pi me moghapurisā phuṭṭhā pāpimatā, yatra hi nāma ekassapi na evaṃ

bhavissati "handa mayaṃ aññāṇatthampi samaṇe gotame brahmacariyaṃ carāma, kiṃ

karissati sattāho "ti.

Atha kho bhagavā udumbarikāya paribbājakārāme sīhanādaṃ naditvā, vehāsaṃ

ababhuggantvā, gijjhakūṭe pabbate paccuṭṭhāsi5. Sandhāno pana gahapati tāvadeva

rājagahaṃ pāvisī ti.

Udumbarikasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ (25)

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Co ne dhammā [pts] 2. Na pi ye ne dhammā (syā) 3. Ponobabhavikā (majasaṃ) 4.

Sadadarā [pts] kam), sadarathā, (syā) 5. Paccupaṭṭhāsi, (machasaṃ)

[BJT Page 96] [\x 96/]

3.

Cakkavattisuttaṃ

[PTS Page 058] [\q 58/]

1. Evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati mātulāyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhu

āmantesi bhikkhavo'ti. 'Bhadante'ti te bhikkhu bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca:

Attadīpā bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā

anaññasaraṇā. Kathañca pana bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo

anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo?

Idha bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati. Ātāpī sampajāno satimā vineyya loke

abhijjhādomanassaṃ. Idha bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanā passī viharati, ātāpī

sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Idha bhikkhave, bhikkhu citte

cittānupassī, viharati, ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Idha

bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati, ātāpī sampajāno satimā vineyya

loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho bhikkhave, bhikkhu attadipo viharati attasaraṇo

anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.

Gocare bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare bhikkhave, carataṃ sake pettike

visaye na lacchati māro otāraṃ, na lacchati māro ārammaṇaṃ. Kusalānaṃ bhikkhave,

dhammānaṃ samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhati.

[BJT Page 98] [\x 98/]

2. [PTS Page 059] [\q 59/] bhūtapubbaṃ bhikkhave, rājā daḷhanemi nāma ahosi,

cakkavatatī dhammiko rājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto

sattaratanasamannāgato. Tassimāni sattaratanāni ahesuṃ, seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ

hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva

sattamaṃ. Parosahassaṃ ko panassa puttā ahesuṃ, sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena1 abhivijiya ajjhāvasi.

Atha kho bhikkhave, rājā daḷhanemi bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ

vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi: "yadā tvaṃ amho purisa, passeyyāsi

dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī"ti. 'Evaṃ devā'ti kho

bhikkhave, so puriso rañño daḷhanemissa paccassosi. Addasā ko bhikkhave, so puriso

bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā vutaṃ. Disvāna yena rājā daḷhanemi tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā rājānaṃ daḷhanemiṃ etadavoca: yagghe deva, jāneyyāsi dibbaṃ te

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutanti.

3. Atha kho bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantetvā2 etadāvoca: dibbaṃ

kira me tāta, kumāra cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ ko pana metaṃ 'yassa

rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na'dāni tena raññā ciraṃ

jīvitabbaṃ hotī'ti. Bhuttā kho [PTS Page 060] [\q 60/] pana me mānusikā kāmā,

samayo'dāni me dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ tāta, kumāra imaṃ samuddapariyantaṃ

paṭhaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā,

agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi"ti. Atha kho bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ

kumāraṃ sādhukaṃ rajjesamanusāsitvā, kesamassuṃ ohāretvā, kasāyāni vatthāni acchādetvā,

agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.

- - - - - - - - - - - - -

1. Dhammena samena (syā kami) 2. Āmantapetvā (machasaṃ)

[BJT Page 100] [\x 100/]

Sattāhapabbajite kho pana bhikkhave, rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.

Atha kho bhikkhave aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhāhisitto1 tenusapasaṅkami.

Upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhāhisittaṃ etadavoca: yagegha deva, jāneyyāsi

dibbaṃ cakkaratanaṃ antarahitanti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisittodibbe

cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi

tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca: yagegha deva, jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Evaṃ vutte bhikkhave rājisi rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ

etadavoca: 'mā kho tvaṃ tāta, dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā

anattamanatañca paṭisaṃvedesī. Na hi te tāta, dibbaṃ cakkaratanaṃ pettikaṃ dāyajjaṃ, iṅgha

tvaṃ tāta, ariye cakkavattivatte vattāhi. hānaṃ kho panetaṃ vijjati yatte ariye cakkavattivatte

vattamānassa tadāhuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa2 uposathikassa

uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ

sanābhikaṃ sabbākāraparipūra"niti.

[PTS Page 061] [\q 61/]

4. "Katamaṃ pana taṃ deva, ariyaṃ cakkavattivattanti"?

"Tenahi tvaṃ tāta, dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ

garukaronto3dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno,

dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ

saṃvidahassu antojanasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu balakāyasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu khatatiyesu anuyuttesu4

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Muddhāvasitetā ( sayyā [pts] 2. Sīsaṃ nahātasasa [pts], sīsanahānasasa (syā)

3. Garuṃ karonetā (machasaṃ) 4. Anuyanetasu (machasaṃ)

[BJT Page 102] [\x 102/]

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu brāhmaṇagahapatikesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu negamajānapadesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu samaṇabrāhmaṇesu.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu migapakkhīsu.

Mā ca te tāta, vijite adhammakāro pavattittha.

Ye ca te tāta, vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi1.

Ye ca te tāta, vijite samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā

ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti. Te kālena kālaṃ

upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi paripaññehayyāsi: kiṃ bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ

sāvajjaṃ kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ

ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā?"Ti.

Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ taṃ samādāya vatteyyāsi.

Idaṃ kho tāta, ariyaṃ cakkavattivatta"nti.

"Evaṃ devā"ti kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye

cakkavattivatte2 vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe paṇṇarase

sīsaṃ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi,

sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa

muddhāhisittassa etadahosi: sutaṃ kho pana metaṃ yassa rañño khattiyassa

muddhābhisittassa tadahuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa uposathikassa

uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavati.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Dhanamanuppadajjeyyāsi (syā [pts]

2. Ariyaṃ cakkavatativattaṃ (kami)

[BJT Page 104] [\x 104/]

Sahassāraṃ sanemika sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, [PTS Page 062] [\q 62/] so hoti

rājā cakkavattīti. Assaṃ nukho ahaṃ rājā cakkavatatī"ti.

5. Atha kho bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā, ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ

karitvā vāmena hatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkiri,

'pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana'nti. Atha kho taṃ

bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ

caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho pana bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha

rājā cakkavatatī vāsaṃ upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave,

puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho

mahārāja, svāgataṃ te mahārāja, sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāṇo na hantabbo. Adinnaṃ nādātabbaṃ. Kāmesu micchā na caritabbā. Musā na bhāsitabbā.

Majjaṃ na pātabbaṃ. Yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā1

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave, cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave, dakkhiṇāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja, sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāṇo na hantabbo. Adinnaṃ nādātabbaṃ. Kāmesu micchā na caritabbā. Musā na bhāsitabbā.

Majjaṃ na pātabbaṃ. Yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave, dakkhiṇāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā1

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave, pacchimāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja, sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Anusantā (sīmu)

[BJT Page 106] [\x 106/]

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāṇo na hantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjaṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti. Ye kho pana bhikkhave, pacchimāya

disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa [PTS Page 063] [\q 63/] anuyuttā1 ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave, cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho

pana bhikkhave, padese dibbaṃ cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ

upagañchi saddiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno

te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ2 te

mahārāja, sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti. Rājā cakkavattī evamāha: pāṇo na

hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na

pātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa [PTS Page 063]

[\q 63/] anuyuttā ahesu.

6. Atha kho taṃ bhikkhave, cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ3 ahivijinitvā tameva

rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇappamukhe4

akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi, rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ.

Dutiyopi kho bhikkhave, rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ

bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi: "yadā tvaṃ ambho purisa,

passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī"ti. 'Evaṃ devā'ti

kho bhikkhave, so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā kho bhikkhave, so puriso

bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā vutaṃ. Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca: [PTS Page 064] [\q 64/] yagghe deva,

jāneyyāsi dibbaṃ te cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutanti.

3. Atha kho bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantetvā2 etadavoca: dibbaṃ

kira me tāta kumāra cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ kho pana metaṃ 'yassa

rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na'dāni tena raññā ciraṃ

jīvitabbaṃ hotī'ti. Bhuttā kho pana me mānusikā kāmā, samayo'dāni me dibbe kāme

pariyesituṃ. Ehi tvaṃ tāta kumāra imaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana

kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi"ti.

Atha ko bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādukaṃ rajje samanusāsitvā,

kesamassuṃ ohāretvā, kasāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.

Sattāhapabbajite ko pana bhikkhave rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.

Atha kho bhikkhave aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhāhisitto tenusapasaṅkami.

Upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhāhisittaṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisittodibbe

cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi

tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Evaṃ vutte bhikkhave rājisi rājānaṃkhattiyaṃ muddhābhisittaṃ

etadavoca: 'mā kho tvaṃ tāta dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā

anattamanatañca paṭisaṃvedesī na hi te tāta dibbaṃ cakkarata pettikaṃ dāyajjaṃ, iṅgha tvaṃ

tāta ariye cakkavattivatte vattāhi. hānaṃ kho panetaṃ vijjati yatte ariye cakkavattivatte

vattamānassa tadāhuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa2 uposathikassa

uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ

sanābhikaṃ sabbakāraparipūra"nti.

4. "Katamaṃ pana taṃ deva ariyaṃ cakkavattivattanti"?

"Tenahi tvaṃ tāta dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto

dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo

dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu

antojanasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu balakāyasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu khatatiyesu anuyuttesu.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu brāhmaṇagahapatikesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu negamajānapadesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu samaṇabrāhmaṇesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu migapakkhīsu.

Mā ca te tāta vijite adhammakāro pavattittha.

Ye ca te tāta vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi.

Ye ca te tāta vijite samaṇabrāhmanā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā

ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti. Te kālena kālaṃ

upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi paripaññehayyāsi: kiṃ bhante kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ

sāvajjaṃ kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ

ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukāya assā?"Ti.

Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ ta samādāya vatteyyāsi.

Idaṃ kho tāta ariyaṃ cakkavattivatta"nti.

"Evaṃ devā"ti kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye

cakkavattivatte vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe paṇṇarase

sīsaṃ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi

sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa

muddhāhisittassa etadahosi: sutaṃ ko pana metaṃ yassa rañño khattiyassa

muddhābhisittassa tadahuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa uposathikassa

upariṃpāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavati, sahassāraṃ sanemikaṃ

sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattīti. Assaṃ nukho ahaṃ rājā

cakkavatatī"ti.

5. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā, ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ

karitvā vāmena bhatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkiri,

'pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana'nti. Athakho taṃ

bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhi

caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ ko pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā

cakkavattī vāsaṃ upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave

puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho

mahārāja, svāgataṃ te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāno nahantabbo. Adinnaṃ nādātabbaṃ kāmesu micchā na caritabbā. Musā na bhāsitabbā.

Majjaṃ na pātabbaṃ. Yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave dakkhiṇāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāno na bhantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjiṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave dakkhiṇāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyuttā

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave, cakkaratanaṃ dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave, padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave, pacchimāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja, sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

[BJT Page 106] [\x 106/]

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāṇo na hantabbo. Adinnaṃ nādātabbaṃ. Kāmesu micchā na caritabbā. Musā na bhāsitabbā.

Majjaṃ na pātabbaṃ. Yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave, dakkhiṇāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā1

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ ke

bhikkhave padese dibbaṃ cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ upagañchi

saddiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te rājānaṃ

cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi ko mahārāja, svāgataṃ2 te mahārāja, sakante

mahārāja, anusāsa mahārājā'ti. Rājā cakkavattī evamāha: pāno na hantabbo, adinnaṃ

nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ napātabbaṃ,

yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesu.

6. Akho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ3 ahivijinitvā tameva

rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇappamukhe4

akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi, rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ.

Tatiyo pi kho bhikkhave rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ

bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi: "yadā tvaṃ amho purisa

passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī"ti. 'Evaṃ devā'ti

kho bhikkhave so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā ko bhikkhave so puriso

bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā vutaṃ. Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca: yagghe deva jāneyyāsi dibbaṃ te

cakkaratanaṃ

Osakkitaṃ ṭhānā cutanti.

3. Atha kho bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantetvā etadavoca: dibbaṃ

kira me tāta kumāra cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ ko pana metaṃ 'yassa rañño

cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na'dāni tena raññā ciraṃ

jīvitabbaṃ hotī'ti. Bhuttā kho pana me mānusikā kāmā, samayo'dāni me dibbe kāme

pariyesituṃ. Ehi tvaṃ tāta kumāra imaṃsamuddapariyantaṃ paṭhaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana

kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi"ti.

Atha ko bhikkhave rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādukaṃ rajjesamanusāsitvā,

kesamassuṃ ohāretvā, kasāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.

Sattāhapabbajite ko pana bhikkhava rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.

Atha kho bhikkhave aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhāhisitto1 tenusapasaṅkami.

Upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhāhisittaṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisittodibbe

cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi

tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Evaṃ vutte bhikkhave rājisi rājānaṃkhattiyaṃ muddhābhisittaṃ

etadavoca: 'mā ko tvaṃ tāta dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā

anattamanatañca paṭisaṃvedesī na hi te tāta dibbaṃ cakkaratanaṃ pettikaṃ dāyajjaṃ, iṅgha

tvaṃ tāta ariye cakkavattivatte vattāhi. hānaṃ kho panetaṃ vijjati yatte ariye cakkavattivatte

vattamānassa tadāhuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa2 uposathikassa

uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃpātu bhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ

sanābhikaṃ sabbakāraparipūra"niti.

4. "Katamaṃ pana taṃ deva ariyaṃ cakkavattivattanti"?

"Tenahi tvaṃ tāta dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ

garukaronto3dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno,

dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ

saṃvidahassu antojanasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu balakāyasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu khatatiyesu anuyuttesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu brāhmaṇagahapatikesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu negamajānapadesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu samaṇabrāhmaṇesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu migapakkhīsu.

Mā ca te tāta vijite adhammakāro pavattittha.

Ye ca te tāta vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi1.

Ye ca te tāta vijite samaṇabrāhmanā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā

ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti. Te kālena kālaṃ

upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi paripaññehayyāsi: kiṃ bhante kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ

sāvajjaṃ kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ

ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukāya assā?"Ti.

Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ taṃ samādāya vatteyyāsi.

Idaṃ ko tāta ariyaṃ cakkavattivatta"nti.

"Evaṃ devā"ti ko bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye

cakkavattivatte2 vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe paṇṇarase

sīsaṃ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi

sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa

muddhāhisittassa etadahosi: sutaṃ ko pana metaṃ yassa rañño khattiyassa

muddhābhisittassa tadahuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa uposathikassa

upariṃpāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavati, sahassāraṃ sanemika

sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, sohoti rājā cakkavattīti. Assaṃ nukho ahaṃ rājā

cakkavatatī"ti.

5. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā, ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ

karitvā vāmena bhatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃabbhukkiri,

'pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana'nti. Atha kho taṃ

bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ

caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ ko pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā

cakkavatatī vāsaṃ upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave

puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho

mahārāja, svāgataṃ te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāṇo nahantabbo. Adinnaṃ nādātabbaṃ kāmesu micchā na caritabbā. Musā na bhāsitabbā.

Majjaṃ na pātabbaṃ. Yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā1

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāno na bhantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu miccā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjiṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti. Ye kho pana bhikkhave dakkhiṇāya

disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave pacchimāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāno na bhantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu miccā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjiṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti. Ye kho pana bhikkhave pacchimāya disāya

paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho

pana bhikkhave padese dibbaṃ cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ

upagañchi saddiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye ko pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te

rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi ko mahārāja, svāgataṃ2 te mahārāja,

sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti. Rājā cakkavattī evamāha: pāno na hantabbo, adinnaṃ

nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ napātabbaṃ,

yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesu.

6. Akho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ3 ahivijinitvā tameva

rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇappamukhe4

akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi, rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ.

Catuttho pi kho bhikkhave rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ

bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi: "yadā tvaṃ amho purisa

passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī"ti. 'Evaṃ devā'ti

kho bhikkhave so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā ko bhikkhave so puriso

bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā vutaṃ. Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca: yagghe deva jāneyyāsi dibbaṃ te

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhā cutanti.

3. Atha kho bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantetvā2 etadavoca: dibbaṃ

kira me tāta kumāra cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ ko pana metaṃ 'yassa rañño

cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na'dāni tena raññā ciraṃ

jīvitabbaṃ hotī'ti. Bhuttā kho pana me mānusikā kāmā, samayo'dāni me dibbe kāme

pariyesituṃ. Ehi tvaṃ tāta kumāra imaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana

kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi"ti.

Atha kho bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā,

kesamassuṃ ohāretvā, kasāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.

Sattāhapabbajite kho pana bhikkhave rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.

Atha kho bhikkhave aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhāhisitto tenusapasaṅkami.

Upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhāhisittaṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisittodibbe

cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi

tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Evaṃ vutte bhikkhave rājisi rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhisittaṃ

etadavoca: 'mā ko tvaṃ tāta dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā

anattamanatañca paṭisaṃvedesī na hi te tāta dibbaṃ cakkaratanaṃ pettikaṃ dāyajjaṃ, iṅgha

tvaṃ tāta ariye cakkavattivatte vattāhi. hānaṃ kho panetaṃ vijjati yatte ariye cakkavattivatte

vattamānassa tadāhuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa2 uposathikassa

uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratana pātu bhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ

sanābhikaṃ sabbakāraparipūra"niti.

4. "Katamaṃ pana taṃ deva ariyaṃ cakkavattivattanti"?

"Tenahi tvaṃ tāta dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ

garukaronto3dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno,

dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ

saṃvidahassu antojanasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu balakāyasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu khatatiyesu anuyuttesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu brāhmaṇagahapatikesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu negamajānapadesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu samaṇabrāhmaṇesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3 dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu migapakkhīsu,

Mā ca te tāta vijite adhammakāro pavattittha.

Ye ca te tāta vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi1.

Ye ca te tāta vijite samaṇabrāhmanā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā

ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti. Te kālena kāla

upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi paripaññehayyāsi: kiṃ bhante kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ

sāvajjaṃ kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ

ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukāya assā?"Ti.

Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ taṃ samādāya vatteyyāsi.

Idaṃ ko tāta ariyaṃ cakkavattivatta"nti.

"Evaṃ devā"ti ko bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye

cakkavattivatte2 vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe paṇṇarase

sīsaṃ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi

sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa

muddhāhisittassa etadahosi: sutaṃ ko pana metaṃ yassa rañño khattiyassa

muddhābhisittassa tadahuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa uposathikassa

upariṃpāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavati. Sahassāraṃ sanemika

sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, sohoti rājā cakkavattīti. Assaṃ nukho ahaṃ rājā

cakkavatatī"ti.

5. Atha kho bhikkhave rājā khattiye muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā, ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ

karitvā vāmena bhatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃabbhukkiri,

'pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana'nti. Atha kho taṃ

bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhi

caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ ko pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā

cakkavatatī vāsaṃ upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave

puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho

mahārāja, svāgataṃ te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāno nahantabbo. Adinnaṃ nādātabbaṃ kāmesu micchā na caritabbā. Musā na bhāsitabbā.

Majjaṃ na pātabbaṃ. Yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave dakkhiṇāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāno na bhantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjiṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti. Ye kho pana bhikkhave pacchimāya disāya

paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave dakkhiṇāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāno na bhantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjiṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti. Ye kho pana bhikkhave pacchimāya disāya

paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ kho

pana bhikkhave padese dibbaṃ cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ

upagañchi saddiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye ko pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te

rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi ko mahārāja, svāgataṃ2 te mahārāja,

sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāno na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjaṃ napātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesu.

6. Akho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ3 ahivijinitvā tameva

rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇappamukhe4

akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi, rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ.

Pañcamo pi kho bhikkhave rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ

bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi: "yadā tvaṃ amho purisa

passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī"ti. 'Evaṃ devā'ti

kho bhikkhave so puriso rañño daḷhanemissa paccassosi. Addasā ko bhikkhave so puriso

bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā vutaṃ. Disvāna yena rājā daḷhanemi tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā rājānaṃ daḷhanemiṃ etadavoca: yagghe deva jāneyyāsi dibbaṃ te

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhā cutanti.

3. Atha kho bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantetvā2 etadāvoca: dibbaṃ

kira me tāta kumāra cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ kho pana metaṃ 'yassa

rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na'dāni tena raññā ciraṃ

jīvitabbaṃ hotī'ti. Bhuttā kho pana me mānusikā kāmā, samayo'dāni me dibbe kāme

pariyesituṃ. Ehi tvaṃ tāta kumāra imaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana

kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi"ti.

Atha bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādukaṃ rajjesamanusāsitvā,

kesamassuṃ ohāretvā, kasāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.

Sattāhapabbajite kho pana bhikkhave rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.

Atha kho bhikkhave aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhāhisitto1 tenusapasaṅkami.

Upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhāhisittaṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisittodibbe

cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi

tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Evaṃ vutte bhikkhave rājisi rājānaṃkhattiyaṃ muddhābhisittaṃ

etadavoca: 'mā ko tvaṃ tāta dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā

anattamanatañca paṭisaṃvedesī na hi te tāta dibbaṃ cakkaratanaṃ pettikaṃ dāyajjaṃ, iṅgha

tvaṃ tāta ariye cakkavattivatte vattāhi. hānaṃ kho panetaṃ vijjati yatte ariye cakkavattivatte

vattamānassa tadāhuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa2 uposathikassa

uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ

sanābhikaṃ sabbakāraparipūra"niti.

4. "Katamaṃ pana taṃ deva ariyaṃ cakkavattivattanti"?

"Tenahi tvaṃ tāta dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ

garukaronto3dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno,

dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ

saṃvidahassu antojanasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu balakāyasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu khatatiyesu anuyuttesu

[T] dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto dhammaṃ

mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu brāhmaṇagahapatikesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu negamajānapadesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu samaṇabrāhmaṇesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu migapakkhīsu.

Mā ca te tāta vijite adhammakāro pavattittha.

Ye ca te tāta vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi1.

Ye ca te tāta vijite samaṇabrāhmanā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā

ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti. Te kālena kālaṃ

upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi paripaññehayyāsi: kiṃ bhante kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ

sāvajjaṃ kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ

ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukāya assā?"Ti.

Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ taṃ samādāya vatteyyāsi.

Idaṃ kho tāta ariyaṃ cakkavattivatta"nti.

"Evaṃ devā"ti ko bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye

cakkavattivatte vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe paṇṇarase

sīsaṃ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi

sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ. Disvāna rañño khattiyassa

muddhāhisittassa etadahosi: sutaṃ ko pana metaṃ yassa rañño khattiyassa

muddhābhisittassa tadahuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa uposathikassa

upariṃpāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavati. Sahassāraṃ sanemika

sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, so hoti rājā cakkavattīti. Assaṃ nukho ahaṃ rājā

cakkavatatī"ti.

5. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā, ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ

karitvā vāmena bhatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃabbhukkiri,

'pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana'nti. Athakho taṃ

bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhi

caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ ko pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā

cakkavatatī vāsaṃ upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave

puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho

mahārāja, svāgataṃ te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāṇo nahantabbo. Adinnaṃ nādātabbaṃ kāmesu micchā na caritabbā. Musā na bhāsitabbā.

Majjaṃ na pātabbaṃ. Yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā1

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave dakkhiṇāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāṇo na bhantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjiṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave dakkhiṇāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyuttā

ahesuṃ. Cakkavattissa anuyuttā ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ

upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave pacchimāya disāya

paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ

te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāṇo na bhantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjiṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave pacchimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyuttā

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ ko

pana bhikkhave padese dibbaṃ cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ

upagañchi saddiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye ko pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te

rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi ko mahārāja, svāgataṃ2 te mahārāja,

sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti. Rājā cakkavattī evamāha: pāno na hantabbo, adinnaṃ

nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṃ napātabbaṃ,

yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesu.

6. Akho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ3 ahivijinitvā tameva

rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇappamukhe4

akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi, rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ.

Chaṭṭhopi kho bhikkhave rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ

bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi: "yadā tvaṃ amho purisa

passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ, ṭānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī"ti. 'Evaṃ devā'ti

kho bhikkhave so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā ko bhikkhave so puriso

bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena dibbaṃ

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā vutaṃ. Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca: yagghe deva jāneyyāsi dibbaṃ te

cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutanti.

3. Atha kho bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantetvā2 etadavoca: dibbaṃ

kira me tāta kumāra cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ ko pana metaṃ 'yasa rañño

cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati, ṭhānā cavati, na'dāni tena raññā ciraṃ

jīvitabbaṃ hotī'ti. Bhuttā kho pana me mānusikā kāmā, samayo'dāni me dibbe kāme

pariyesituṃ. Ehi tvaṃ tāta kumāra imaṃsamuddapariyantaṃ paṭhaviṃ paṭipajja. Ahaṃ pana

kesamassuṃ ohāretvā, kāsāyāni vatthāni acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi"ti.

Atha ko bhikkhave rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādukaṃ rajjesamanusāsitvā,

kesamassuṃ ohāretvā, kasāyāni vatthā acchādetvā, agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.

Sattāhapabbajite ko pana bikkhave rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi.

Atha kho bhikkhave aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhāhisitto1 tenusapasaṅkami.

Upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhāhisittaṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisittodibbe

cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṃvedesi. So yena rājisi

tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā rājisiṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Evaṃ vutte bhikkhave rājisi rājānaṃkhattiyaṃ muddhābhisittaṃ

etadavoca: 'mā ko tvaṃ tāta dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā

anattamanatañca paṭisaṃvedesī na hi te tāta dibbaṃ cakkaratanaṃ pettikaṃ dāyajjaṃ, iṅgha

tvaṃ tāta ariye cakkavattivatte vattāhi. hānaṃ kho panetaṃ vijjati yatte ariye cakkavattivatte

vattamānassa tadāhuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa2 uposathikassa

uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavissati sahassāraṃ sanemikaṃ

sanābhikaṃ sabbakāraparipūra"niti.

4. "Katamaṃ pana taṃ deva ariyaṃ cakkavattivattanti"?

"Tenahi tvaṃ tāta dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ

garukaronto3dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno,

dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ

saṃvidahassu antojanasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu balakāyasmiṃ.

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu khatatiyesu anuyuttesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu brāhmaṇagahapatikesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu negamajānapadesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu samaṇabrāhmaṇesu,

Dhammaṃ yeva nissāya dhammaṃ sakkaronto dhammaṃ garukaronto3dhammaṃ mānento

dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno, dhammaddhajo dhammaketu

dhammādhipateyyo dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassu migapakkhīsu.

Mā ca te tāta vijite adhammakāro pavattittha.

Ye ca te tāta vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi1.

Ye ca te tāta vijite samaṇabrāhmanā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā

ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti. Te kālena kālaṃ

upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi paripaññehayyāsi: kiṃ bhante kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ

sāvajjaṃ kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ

ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukāya assā?"Ti.

Tesaṃ sutvā yaṃ akusalaṃ taṃ abhinivajjeyyāsi, yaṃ kusalaṃ taṃ samādāya vatteyyāsi.

Idaṃ kho tāta ariyaṃ cakkavattivatta"nti.

"Evaṃ devā"ti ko bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye

cakkavattivatte2 vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe paṇṇarase

sīsaṃ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosi

sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ disvāna rañño khattiyassa

muddhāhisittassa etadahosi: sutaṃ ko pana metaṃ yassa rañño khattiyassa

muddhābhisittassa tadahuposathe paṇṇarase sīsaṃ nahātassa uposathikassa

upariṃpāsādavaragatassa dibbaṃ cakkaratanaṃ pātu bhavati.

Sahassāraṃ sanemikaṃ sanābhikaṃ sabbākāraparipūraṃ, sohoti rājā cakkavattīti. Assaṃ

nukho ahaṃ rājā cakkavatatī"ti.

5. Atha kho bhikkhave rājā khattiye muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā, ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ

karitvā vāmena bhatthena bhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃabbhukkiri,

'pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ, abhivijinātu bhavaṃ cakkaratana'nti. Athakho taṃ

bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhi

caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ ko pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā

cakkavatatī vāsaṃ upagañchi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave

puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho

mahārāja, svāgataṃ te mahārāja sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāno nahantabbo. Adinnaṃ nādātabbaṃ kāmesu micchā na caritabbā. Musā na bhāsitabbā.

Majjaṃ na pātabbaṃ. Yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā

ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

dakkhiṇaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ

ko pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ upagañchi

saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave dakkhiṇāya disāya paṭirājāno, te

rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ te mahārāja

sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāno na bhantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjaṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti. Ye kho pana bhikkhave dakkhiṇāya

disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ dakkhiṇaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

pacchimaṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ ko

pana bhikkhave padese cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavatatī vāsaṃ upagañchi

saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave pacchimāya disāya paṭirājāno, te

rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi kho mahārāja, svāgataṃ te mahārāja

sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavatatī evamāha:

Pāno na bhantabbo, adintaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjaṃ na pātabbaṃ, yathā bhuttañca bhuñjathā'ti. Ye kho pana bhikkhave pacchimāya

disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesuṃ.

Atha kho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ pacchimaṃ samuddaṃ ajjhogāhitvā paccuttaritvā

uttaraṃ disaṃ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṃ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṃ ko

pana bhikkhave padese dibbaṃ cakkaratanaṃ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṃ

upagañchi saddiṃ caturaṅginiyā senāya. Ye ko pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te

rājānaṃ cakkavattiṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu: ehi ko mahārāja, svāgataṃ2 te mahārāja,

sakante mahārāja, anusāsa mahārājā'ti.

Rājā cakkavattī evamāha:

Pāno na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā,

majjaṃ napātabbaṃ, yathābhuttañca bhuñjathā'ti.

Ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyuttā ahesu.

6. Akho taṃ bhikkhave cakkaratanaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ3 ahivijinitvā tameva

rājadhāniṃ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇappamukhe4

akkhāhataṃ maññe aṭṭhāsi, rañño cakkavattissa antepuraṃ upasobhayamānaṃ.

- - - - - Sattamo pi ko bhikkhave rājā cakkavattī bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ

vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena aññataraṃ purisaṃ āmantesi: yadā tvaṃ

amho purisa passeyyāsi dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, atha me āroceyyāsī ti.

'Evaṃ devā'ti ko bhikkhave so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā kho bhikkhave

so puriso bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena

dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ, disvāna yena rājācakkavattī tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā rājānaṃ cakkavattiṃ etadavoca: [PTS Page 064] [\q 64/] yagghe deva

jāneyyāsi dibbante cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā vutanti.

1. Anuyanatā (machasaṃ) 2. Sāgataṃ [pts] 3. Paṭhaviṃ )machasaṃ) 4.

Aṭaṭakaraṇapapamukhe(sīmu)

[BJT Page 108] [\x 108/]

7. Atha kho bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantetvā etadavoca: "dibbaṃ

kira me tāta kumāra cakkaratanaṃ osakkitaṃ ṭhānā cutaṃ. Sutaṃ kho pana me taṃ yassa

rañño cakkavattissa dibbaṃ cakkaratanaṃ osakkati ṭhānā cavati, na'dāni tena raññā ciraṃ

jīvitabbaṃ hotī'ti. Bhuttā ko pana me mānusikā kāmā, samayo'dāni me dibbe kāme

pariyesituṃ. Ehi tvaṃ tāta kumāra, imaṃ samuddapariyantaṃ paṭhaviṃ paṭipajja, ahaṃ pana

kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī"ti.

Atha kho bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā,

kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.

Sattāhapabbajite kho pana bhikkhave rājisimhi dibbaṃ cakkaratanaṃ antaradhāyi. Atha kho

bhikkhave aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhāhisitto1 tenupasaṅkami.

Upasaṅkamitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhāhisittaṃ etadavoca: yagegha deva jāneyyāsi dibbaṃ

cakkaratanaṃ antarahitanti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe

cakkaratane antarahite anattamano ahosi, anattamanatañca paṭisaṃvedesi. No ca kho rājisiṃ

upasaṅkamitvā ariyaṃ cakkavattivattaṃ pucchi. So samateneva sudaṃ janapadaṃ pasāsati.

Tassasamatena janapadaṃ pasāsato pubbenāparaṃ janapada na pabbanti yathā taṃ

pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte vattamānānaṃ.

8. Atha kho bhikkhave amaccā pārisajjā gaṇakā mahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā

mantassājivino sannipatitvā rājānaṃ khattiyaṃ muddhābhasittaṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ:

" [PTS Page 065] [\q 65/] na kho te deva samatena sudaṃ janapadaṃ pāsāsato

pubbenāparaṃ janapadā pabbanti yathā taṃ pubbakānaṃ rājūnaṃ ariye cakkavattivatte

vattamānānaṃ. Saṃvijjanti ko tedeva vijite amaccā pārisajjā gaṇakā mahāmattā anīkaṭṭhā

dovārikā mantassājivino, mayañceva aññe ca, ye mayaṃ ariyaṃ cakkavattivattaṃ dhārema.

Iṅgha tvaṃ deva amhe ariyaṃ cakkavattivattaṃ puccha, tassa te mayaṃ ariyaṃ

cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākarissāmā"ti.

Āyuvaṇṇādiparihāṇikathā

Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto amacce pārisajje gaṇake mahāmatte

anīkaṭṭhe dovārike mantassājivino sannipātāpetvā ariyaṃ cakkavattittaṃ pucchi.

[BJT Page 110] [\x 110/]

Tassa te ariyaṃ cakkavattivattaṃ puṭṭhā byākariṃsu. Tesaṃ sutvā dhammikaṃ hiko

rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahi. No ca kho adhanānaṃ dhanamanuppādāsi1 adhanānaṃ

dhane ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṃ2 vepullamagamāsi. Dāḷiddiye vepullaṃ gate aññataro

puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ gahetvā rañño

khattiyassa muddhābisittassa dassesuṃ ayaṃ deva puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ

ādiyī'ti. Evaṃ vutte bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca:"saccaṃ

kiratvaṃ amho purisa paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī?3"Ti. "Saccaṃ devā"ti. "Kiṃ

kāranā?"Ti. " Na hi deva jīvāmī"ti.

9. [PTS Page 066] [\q 66/] atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisatto tassa

purisassa dhanamanuppādāsi "iminā tvaṃ ambho purisa dhanena attanā ca jīvāhi,

mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu

uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapehi4 sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikanti?.

"Evaṃ devā"ti kho bhikkhaveso puriso rañño khattiyassa muddhābisittassa paccassosi.

Aññataro pi khobhikkhave puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ

aggahesuṃ gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ "ayaṃ deva puriso

paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī"ti. Evaṃ vutte bhikkhave rājā khattiyo

muddhābhisittotaṃ purisaṃ etadavoca: "saccaṃ kira tvaṃ ambho purisa paresaṃ adinnaṃ

theyyasaṅkhātaṃ ādiyī"ti. "Saccaṃ devā"ti. "Kiṃ kāraṇā?"Ti. "Nahi deva jīvāmī"ti. Atha kho

bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppādāsi "iminā tvaṃ

ambho purisa dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi,

kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu5 uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapehi,

sovagagikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikanti. ' "Evaṃ devā"ti kho bhikkhaveso puriso

rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.

Assosuṃ ko bhikkhave manussā: ye kira bho paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti,

tesaṃ rājā dhanamanuppadetī6ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi "yannūna mayampi paresaṃ

adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyyāmā"ti.

1. Dhanamanuppadāsi (machasaṃ) 2. Dalidadadisaṃ. [Pts] dalidadisaṃ (syā) 3. Ādiyayi

(Syā) 4. Patiṭṭhāpeti (machasaṃ) 5. Samaṇesu brāhmaṇesu (bahusu) 6. Dhanamanuppadesī

[pts]

[BJT Page 112] [\x 112/]

Atha kho bhikkhave aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Taneṃ

aggahesuṃ gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṃ "ayaṃ deva puriso

paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyīti.

[PTS Page 067] [\q 67/] evaṃ vutte bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ

etadavoca: "saccaṃ kira tvaṃ ambho purisa paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī"ti.

"Saccaṃ devā"ti. "Kiṃkāraṇā?"Ti. " Na hi deva jivāmī"ti. Atha kho bhikkhave rañño

khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi: "sace kho ahaṃ yo yo pi paresaṃ adinnaṃ

theyyasaṅkhātaṃ ādiyissati, tassa tassa dhanamanuppadassāmi, evamidaṃ adinnādānaṃ

pavaḍḍhissati. Yannūnāhaṃ imaṃ purisaṃ sunisedhaṃ nisedheyyaṃ mūlachessaṃ1 kareyyaṃ,

sīsamassa candeyya"nti.

10. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto purise āṇāpesi: " tena hi bhaṇe imaṃ

purisaṃ dakhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā,

kharassarena paṇavenarathiyā rathiṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena

dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṃ nisedhetha, mūlachejjaṃ karotha,

sīsamassa chāndathā"ti. 'Evaṃ devā'ti kho bhikkhave te purisā rañño khattiyassa

muddhābhisittassa paṭissutvā taṃ purisaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ2 gāḷhakhandhanaṃ

khandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā, kharassarena paṇavena rathiyā4 rathiṃ siṅghāṭakena

siṅghāṭakaṃ parinetvā, dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā, 5 dakkhiṇato nagarassa

sunisedhaṃ nisedhesuṃ mūlachejjaṃ akaṃsu, sīsamassa chindiṃsu. Assosuṃ kho bhikkhave

manussā, "ye kira bho paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te rājā sunisedhaṃ

nisedheti, mūlachejjaṃ karoti, sīsāni tesaṃ chindatī"ti. Sutvāna tesaṃ etadahosi: yannūna

mayampi tiṇhāni satthāni kārāpessāma6 tiṇhāni satthāni kārāpetvā yesaṃ adinnaṃ

theyyasaṅkhātaṃ ādiyissāma, te [PTS Page 068] [\q 68/] sunisedhaṃ nisedhessāma,

mūlachejjaṃ karissāma, sīsāni tesaṃ chindissāmā"ti. Te tiṇhāni satthāni kārāpesuṃ, tiṇhāni

satthāni kārāpetvā gāmaghātakampi upakkamiṃsu kātuṃ, nigamaghātampi upakkamiṃsu

kātuṃ, nagaraghātampi upakkamiṃsu kātuṃ, patthaduhanampi3 upakkamiṃsu kātuṃ. Yesaṃ

te adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyanti, te sunisedhaṃ nisedhenti, mūlachejjaṃ karonti, sīsāni

tesaṃ chandanti. Iti kho bhikkhave adhanānaṃ dhane ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṃ

vepullamagamāsi. Dāḷiddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi, adinnādāne

vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi.

Pāṇātipāte vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyu pi parihāyi, vaṇṇo pi parihāyi, tesaṃ āyunāpi

parihāyamānānaṃ vaṇṇenapi parihāyamānānaṃ asītivassasahassāyukānaṃ manussāṃ puttā

cattārīsaṃ vassasahassākā ahesuṃ.

1. Mūlaghaccaṃ (machasaṃ) 2. Pacchābāhuṃ (syā) 3. Patthaduhanamapi (machasaṃ) 4.

Rathiyāya rathiyaṃ (syā) 5. Nikakhamatva (sīmu. Machasaṃ, [pts] 6. Kārāpeyakama (syā

[BJT Page 114] [\x 114/]

11. Cattārīsaṃvassasahassāyukesu bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ

theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aggahesuṃ, gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa

dassesuṃ. "Ayaṃ deva, puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyī"ti. Evaṃ vutte

bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṃ purisaṃ etadavoca; "saccaṃ kira tvaṃ ambho

purisa, paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi?"Ti. "Na hi devā"ti sampajānamusā abhāsi.

Iti kho bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadiyamāne dāḷiddiyaṃ vepullamagamāsi.

Dāḷiddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi. Adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ

vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi. Pāṇātipate vepullaṃ

gate musāvādo vepullamagamāsi. [PTS Page 069] [\q 69/] musāvāde vepullaṃ gate

tesaṃ sattānaṃ āyu pi parihāyi, vaṇṇo pi parihāyi, tesaṃ āyunā pi parihāyamānānaṃ

vaṇṇena pi parihāyamānānaṃ cattārīsavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ

vīsativassasahassāyukā puttā ahesuṃ. Vīsativassasahassāyukesu bhikkhave, manussesu

aññataro puriso paresaṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi. Tamenaṃ aññataro purisorañño

khattiyassa muddhābhisittassa ārocesi: "itthannāmo deva, puriso paresaṃ adinnaṃ

theyyasaṅkhātaṃ ādiyī"ti pesuññamakāsi. Iti kho bhikkhave, adhanānaṃ dhane

ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṃ vepullamagamāsi. Dāḷiddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ

vepullamagamāsi. Adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate

pāṇātipāto vepullamagamāsi. Pāṇātipāte vepullaṃ gate musāvādo vepullamagamāsi.

Musāvāde vepullaṃ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi. Pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya

tesaṃ sattānaṃ āyu pi parihāyi vaṇṇo pi parihāyi. Tesaṃ āyunā pi parihāyamānānaṃ

vaṇṇena pi parihāyamānānaṃ vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ

dasavassasahassāyukā puttā ahesuṃ.

12. Dasavassasahassāyukesu bhikkhave manussesu ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ

sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā dubbaṇṇā te vaṇṇavante satte abhijajhāyantā paresaṃ

dāresu cārittaṃ āpajjiṃsu. Iti kho bhikkhave adhanānaṃ dhane ananuppadīyamāne

dāḷiddiyaṃ vepullamagamāsi, dāḷiddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi.

Adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate kāmesu

micchācāro vepullamagamāsi. Kāmesu micchācāre vepullaṃ gate tesaṃ sattānaṃ āyu pi

parihāyi. Vaṇṇo pi parihāyi. Tesaṃ āyunā pi parihāyamānānaṃ vaṇṇena pi

parihāyamānānaṃ dasavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ pañcavassasahassāyukā puttā

ahesuṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Vaṇṇavanatā. (Syā)

[BJT Page 116] [\x 116/]

13. Pañcavassasahassāyukesu bhikkhave, manussesu dve dhammā vepullamagamaṃsu,

pharusā vācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyu pi

parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunāpi parihāyamānānaṃ vaṇṇena pi parihāyamānānaṃ

pañcavassasahassāyukānaṃ [PTS Page 070] [\q 70/] manussānaṃ appekacce

aḍḍhateyyavassasahassāyukā appekacce dvevassasahassāyukā puttā ahesuṃ.

Aḍḍhateyyayassasahassāyukesu bhikkhave, manussesu abhijjhāvyāpādā1

vepullamagamaṃsu. Abhijjhāvyāpādesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyu pi parihāyi,

vaṇṇo pi parihāyi. Tesaṃ āyunā pi parihāyamānānaṃ vaṇṇena pi parihāyamānānaṃ

aḍḍhateyyayassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vassasahassāyukā puttā ahesuṃ.

Vassasahassāyukesu bhikkhave, manussesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā

vepullaṃ gatāya tesaṃ sattānaṃ āyu pi parihāyi, vaṇṇo pi parihāyi. Tesaṃ āyunā pi

parihāyamānānaṃ vaṇṇena pi parihāyamānānaṃ vassasahassāyukānaṃ manussānaṃ

pañcavassasatāyukā puttā ahesuṃ. Pañcavassasatāyukesu bhikkhave, manussesu tayo

dhammā vepullamagamaṃsu, adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu

vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyu pi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunā pi

parihāyamānānaṃ vaṇṇena pi parihāyamānānaṃ pañca vassasatāyukānaṃ manussānaṃ

appekacce aḍḍhateyyavassasatāyukā appekacce dvevassasatāyukā puttā ahesuṃ.

Aḍḍhateyyavassasatāyukesu bhikkhave, manussesu ime dhammā vepullamagamaṃsu,

amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kulejeṭṭhāpacāyitā.

14. Iti kho bhikkhave, adhanānaṃ dhane ananuppadīyamāne dāḷiddiyaṃ vepullamagamāsi,

dāḷiddiye vepullaṃ gate adinnādānaṃ vepullamagamāsi. Adinnādāne vepullaṃ gate satthaṃ

vepullamagamāsi. Satthe vepullaṃ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi. Pāṇātipāte vepullaṃ

gate musāvādo vepullamagamāsi. Musāvāde vepullaṃ gate pusuṇā vācā vepullamagamāsi.

Pisuṇāya vācāya vepullaṃ gatāya kāmesu micchācāro vepullamagamāsi. Kāmesu micchācāre

[PTS Page 071] [\q 71/] vepullaṃ gate dve dhammā vepullamagamaṃsu. Pharusā vācā

samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṃ gatesu abhijjhāvyāpādā' vepullamagamaṃsu,

abhijjhāvyāpādesu vepullaṃ

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Abhijjhāvāpādo [pts]

[BJT Page 118] [\x 118/]

Gatesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṃ gatāya tayo dhammā

vepullamagamaṃsu. Adhammarāgo visamalobho micchādhammo tīsu dhammesu vepullaṃ

gatesu ime dhammā vepullamagamaṃsu. Amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā

abrahmaññatā na kulejeṭṭhāpacāyitā. Imesu dhammesu vepullaṃ gatesu tesaṃ sattānaṃ āyu

pi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṃ āyunā pi parihāyamānānaṃ vaṇṇena pi

parihāyamānānaṃ aḍḍhateyyavassasatāyukānaṃ manussānaṃ vassasatāyukā puttā ahesuṃ.

Dasavassāyukasamayo

15. Bhavissati bhikkhave, so samayo yaṃ imesaṃ manūssānaṃ dasavassāyukā puttā

bhavissanti. Dasavassāyukesu bhikkhave, manussesu pañcavassikā1 kumārikā alampateyyā

bhavissanti. Dasavassāyukesu bhikkhave, manussesu imāni rasāni antaradhāyissanti,

seyyathīdaṃ sappi navanītaṃ telaṃ madhu phānitaṃ loṇaṃ. Dasavassāyukesu bhikkhave,

manussesu kudrūsako aggaṃ bhojanānaṃ, 2 bhavissati. Seyyathāpi bhikkhave, etarahi

sālimaṃsodano aggaṃ bhojanānaṃ, evameva kho bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu

kudusako aggaṃ bhojanānaṃ bhavissati. Dasavassāyukesu bhikkhave, manussesu

dasakusalakammapathā sabbena sabbaṃ antaradhāyissanti, dasaakusalakammapathā atibyā3

dippissanti. Dasavassāyukesu bhikkhave, manussesu kusalantipi na bhavissati. Kuto pana

kusalassa kārako. Dasavassāyukesu bhikkhave, manussesu ye te bhavissantī amatteyyā [PTS

Page 072] [\q 72/] apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā

ca4 bhavissanti pāsaṃsā ca. Seyyathāpi bhikkhave, etarahi matteyyā5 petteyyā sāmaññā

brahmaññā kule jeṭṭhā pacāyino pujjā ca pāsaṃsā ca, evameva kho bhikkhave,

dasavassāyukesu manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā

na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā ca. Dasavassāyukesu bhikkhave,

manussesu na bhavissati mātā ti vā mātucchā ti vā mātulānī ti vā ācariyabhariyā ti vā 6

garūnaṃ dāro7 ti vā sambhedaṃ loko gamissati yathā ajeḷakā kukkuṭasūkarā soṇasigālā8.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Pañcamāsikā (kami) 2. Agagabhojanaṃ 3. Ativiya[pts]syā ) 4. Pūjā. (Syā) 5. Metatasyā [pts]

6. 'Pitā tivā putucchati' vā iti adhiko pāṭho syāmapotthakesu dussati. 7. Dāro (sīmu) 8.

Ghoṇasiṅgālā (machasaṃ)

[BJT Page 120] [\x 120/]

16. Dasavassāyukesu bhikkhave, manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññambhi tibbo āghāto

paccupaṭṭhito bhavissati, tibbo byāpādo, tibbo manopadoso, tibbaṃ vadhakacittaṃ mātu pi

puttamhi, puttassa pi mātari, pitu pi puttamhi puttassa pi pitari, bhātu pi bhātari bhātu pi

bhaginiyā, bhaginiyā pi bhātari, tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo

manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ. Seyyathāpi bhikkhave, māgavikassa mīgaṃ disvā tibbo

āghāto paccupaṭṭhito hoti tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ evameva

kho bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu tesaṃ sattānaṃ aññamaññamhi tibbo āghāto

paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṃ vadhakacittaṃ mātu pi

puttamhi, puttassa pi mātari, pitu pi puttamhi, puttassa pi pitari, bhātu pi bhātari, bhātu pi

bhaginiyā, bhaginiyā pi bhātari, tibbo [PTS Page 073] [\q 73/] āghāto paccupaṭṭhito

bhavissati, tibbo byāpādo, tibbo manopadoso, tibbaṃ vadhakacittaṃ. Dasavassāyukesu

bhikkhave, manussesu sattāhaṃ satthantarakappo bhavissati. Te aññamaññamahi

migasaññaṃ paṭilabhissanti tesaṃ tiṇhāni satthāni hatthesu pātubhavissanti. Te tiṇhena

satthena 'esa migo esa migo'ti aññamaññaṃ jīvitā voropessanti1.

Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā

17. Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ ekaccānaṃ evaṃ bhavissati, 'mā ca mayaṃ kañci2. Mā

ca amhe kocī, yannūna mayaṃ tiṇagahaṇaṃ vā vanagahaṇaṃ vā rukkhagahaṇaṃ vā

nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā pavisitvā vanamūlaphalāhārā yāpeyyāmā'ti. Te

tiṇagahaṇaṃ vā vanagahaṇaṃ vā rukkhagahaṇaṃ vā nadīviduggaṃ vā pabbatavisamaṃ vā

pavisitvā sattāhaṃ vana mūlaphalāhārā yāpessanti3. Te tassa4 sattāhassa accayena

tiṇagahaṇā vanagahaṇā rukkhagahaṇā nadīviduggā pabbatavisamā nikkhamitvā

aññamaññaṃ āliṅgitvā sahāgāyissanti samassāsissanti 'diṭṭhā bho satta, jīvasi, diṭṭhā bho

satta jīvasī'ti. Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati 'mayaṃ ko akusalānaṃ

dhammānaṃ samādānahetu evarūpaṃ āyataṃ ñātikkhayaṃ pattā yannūna mayaṃ kusalaṃ

kareyyāma.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Poropissatti(syā) 2. Kiñci (kām) 3. Yāpeyyatti. [Pts 4.] Tattha (sīmu)

[BJT Page 122] [\x 122/]

Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ pāṇātipātā virameyyāma, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ

samādāya vatteyyāmā"ti. Te pāṇātipātā viramissanti. Idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya

vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunā pi vaḍḍhissanti vaṇṇena pi

vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunā pi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇena pi [PTS Page 074] [\q 74/]

vaḍḍhamānānaṃ dasavassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassāyukā puttā bhavissanti. Atha

kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati, "yaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunā pi vaḍḍhāma, vaṇṇena pi vaḍḍhāma. Yannūna mayaṃ

bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ adinnādānā

virameyyāma, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā'ti. Te pāṇātipātā viramissanti

adinnādānā viramissanti. Idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ

dhammānaṃ samādānahetu āyunā'pi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi

vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ vīsativassāyukānaṃ manussānaṃ

cattālīsativassāyukā puttā bhavissanti.

Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati 'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi paḍḍhāma. Yannūna mayaṃ

bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyama. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ kāmesu

micchācārā virameyyāma, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā'ti. Te pāṇātipātā

viramissanti, adinnādānā viramissanti, kāmesu micchacārā viramissanti. Idaṃ kusalaṃ

dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi

vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi

vaḍḍhamānānaṃ cattālīsavassāyukānaṃ manussānaṃ asītivassāyukā puttā bhavissanti.

18. Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati 'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma. Vaṇṇenapi vaḍḍhāma. Yannūna mayaṃ

bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ musāvādā

virameyyāma, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā'tī. Te pāṇātipātā viramissanti,

adinnādānā viramissanti, kāmesu micchācārā viramissanti, musāvādā viramissanti. Idaṃ

kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi

vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti.

[BJT Page 124] [\x 124/]

Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ asītivassāyukānaṃ

manussānaṃ saṭṭhivassasatāyukā puttā bhavissanti. Atha kho tesaṃ bhikkave, sattānaṃ evaṃ

bhavissati 'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma,

vaṇṇenapi vaḍḍhāma. Yannūna mayaṃ bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ

kareyyāma? Yannūna mayaṃ pisuṇāya vācāya virameyyāma idaṃ kusalaṃ dhammaṃ

samādāya vatteyyāmā'ti. Te pāṇātipātā viramissanti, adinnādānā viramissanti, kāmesu

micchācārā viramissanti. Musāvādā viramissanti. Pisuṇāya vācāya viramissanti. Idaṃ

kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādāna hetu āyunāpi

vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi

vaḍḍhamānānaṃ saṭṭhivassasatāyukānaṃ manussānaṃ vīsaṃ tivassasatāyukā puttā

bhavissanti.

Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati 'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma vaṇṇenapi paḍḍhāma. Yannūnaṃ mayaṃ

bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ pharusāya

vācāya virameyyāma. Idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā'ti. Te pāṇātipātā

viramissanti, adinnādānā viramissanti, kāmesu micchācārā viramissanti, musāvādā

viramissanti, pisuṇāya vācāya viramissanti, pharusāya vācāya viramissanti. Ida kusalaṃ

dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi

vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi

vaḍḍhamānānaṃ vīsaṃtivassasatāyukānaṃ manussānaṃ cattārīsaṃjabbassasatāyukā puttā

bhavissanti.

Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati 'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma vaṇṇenapi paḍḍhāma. Yannūnaṃ mayaṃ

bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ

sampapphalāpā virameyyāma. Idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā'ti. Te

pāṇātipātā viramissanti, adinnādānā viramissanti, kāmesu micchācārā viramissanti,

musāvādā viramissanti, pisuṇāya vācāya viramissanti, sampapphalāpā viramissanti. Ida

kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissatti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi

vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi

vaḍḍhamānānaṃ cattārīsaṃchabbassasatāyukānaṃ manussānaṃ dvesahassayukā puttā

bhavissanti.

[BJT Page 126] [\x 126/]

19. Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma, yannūna mayaṃ

bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ abhijjhaṃ

pajaheyyāma. Idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā'ti. Te pāṇātipātā viramissanti,

adinnādānā viramissanti, kāmesu micchācārā viramissanti, musāvādā viramissanti, pisuṇāya

vācāya viramissanti, pharusāya vācāya viramissanti, sampapphalāpā viramissanti, abhijjhaṃ

pajahissanti, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi

vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ dvevassasahassāyukānaṃ manussānaṃ

cattārivassasahassāyukā puttā bhavissanti.

Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma, yannūna mayaṃ

bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ vyāpādaṃ

pajaheyyāma, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā'ti. Te pāṇātipātā viramissanti,

adinnādānā viramissanti, kāmesu micchācārā viramissanti, musāvādā viramissanti, pisuṇāya

vācāya viramissanti, pharusāya vācāya viramissanti, sampapphalāpā viramissanti, abhijjhaṃ

pajahissanti, vyāpādaṃ pajahissanti. Idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te

kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti.

Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ cattārivassasahassāyukānaṃ1

manussānaṃ aṭṭhavassasahassāyukā puttā bhavissanti.

Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma, yannūna mayaṃ

bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ

micchādiṭṭhiṃ pajaheyyāma. Idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vatteyyāmā'ti. Te pāṇātipātā

viramissanti, adinnādānā viramissanti, kāmesu micchācārā viramissanti, musāvādā

viramissanti, pisuṇāya vācāya viramissanti, pharusāya vācāya viramissanti, sampapphalāpā

viramissanti, abhijjhaṃ pajahissanti, vyāpādaṃ pajahissanti, micchādiṭṭhiṃ pajahissanti. Idaṃ

kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi

vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi

vaḍḍhamānānaṃ aṭṭhavassasahassāyukānaṃ manussānaṃ vīsativassasahassāyukā puttā

bhavissanti.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Cattārivassasahassāyukānaṃ (machasaṃ[pts] [BJT Page 128 [\x 128/] 20.] Atha kho

tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ samādānahetu

āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma, yannūna mayaṃ bhīyyosomattāya kusalaṃ

kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ tayo dhamme pajaheyyāma.

Adhammarāgaṃ visamalobhaṃ micchādhammaṃ, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya

vatteyyāmā'ti. Te pāṇātipātā viramissanti, adinnādānā viramissanti, kāmesu micchācārā

viramissanti, musāvādā viramissanti, pisuṇāya vācāya viramissanti, pharusāya vācāya

viramissanti, sampapphalāpā viramissanti, abhijjhaṃ pajahissanti, vyāpādaṃ pajahissanti,

micchādiṭṭhiṃ pajahissanti, tayo dhamme pajahissanti: adhammarāgaṃ visamalobhaṃ

micchādhammaṃ. Idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi

vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ vīsativassasahassāyukānaṃ manussānaṃ

cattārivassasahassāyukā [PTS Page 075] [\q 75/] puttā bhavissanti.

21. Atha kho tesaṃ bhikkhave, sattānaṃ evaṃ bhavissati'mayaṃ kho kusalānaṃ dhammānaṃ

samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma. Yannūna mayaṃ

bhīyyosomattāya kusalaṃ kareyyāma. Kiṃ kusalaṃ kareyyāma? Yannūna mayaṃ matteyyā

assāma petteyyā assāma sāmaññā brahmaññā kulejeṭṭhāpacāyino, idaṃ kusalaṃ dhammaṃ

samādāya vatteyyāmā'ti. Te pāṇātipātā viramissanti, adinnādānā viramissanti, kāmesu

micchācārā viramissanti, musāvādā viramissanti, pisuṇāya vācāya viramissanti, pharusāya

vācāya viramissanti, sampapphalāpā viramissanti, abhijjhaṃ pajahissanti, vyāpādaṃ

pajahissanti, micchādiṭṭhiṃ pajahissanti, tayo dhamme pajahissanti: adhammarāgaṃ

visamalobhaṃ micchādhammaṃ. Matteyyā bhavissanti petteyyā sāmaññā brahmaññā

kulejeṭṭhāpacāyino. Idaṃ kusalaṃ dhammaṃ samādāya vattissanti. Te kusalānaṃ

dhammānaṃ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṃ āyunāpi

vaḍḍhamānānaṃ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṃ cattārīsaṃvassasahassāyukānaṃ manussānaṃ

asītivassasahassāyukā puttā bhavissanti. Asītivassa sahassāyukesu bhikkhave, manussesu

pañcavassasatika kumārikā alampateyyā bhavissanti. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave,

manussesu tayo ābādhā bhavissanti icchā anasanaṃ jarā.

[BJT Page 130] [\x 130/]

Saṅkharājuppatti

22. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo iddho ceva bhavissati

phīto ca, kukkuṭasampātikā1 gāmanigamajanapadarājadhāniyo2. Asītivassasahassāyukesu

bhikkhave, manussesu ayaṃ jambudīpo avīci maññe phuṭo bhavissati manussehi,

seyyathāpi naḷavanaṃ saravanaṃ3 vā.

Asītivassasahassāyukesu bhikkhave, manussesu ayaṃ bārāṇasī ketumatī nāma rājadhāni

bhavissati iddhā ceva phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca.

Asītivassasahassāyukesu bhikkhave, manussesu imasmiṃ jambudipe caturāsīti

nagarasahassāni bhavissanti ketumatīrājadhānipamukhāni. Asītivassasahassāyukesu

bhikkhave, manussesu ketumatiyā rājadhāniyā saṃkho nāma rājā uppajjissati cakkavattī

dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappattā sattaratanasamannāgato.

Tassimāni sattaratanāni bhavissanti, seyyathīdaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ

maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ

kho panassa puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ

sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasissati.

Metteyyabuddhuppādo

23. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave, manussesu [PTS Page 076] [\q 76/] metteyyo

nāma bhagavā loke uppajjissati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato

lokavidu anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā.

Seyyathāpahaṃ etarahi loke uppanno arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno

sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathī satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So

imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ

sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedemi. So dhammaṃ desessati ādikalyāṇaṃ

majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ

brahmacariyaṃ pakāsessati. Seyyathāpahaṃ etarahi dhammaṃ desemi ādikalyāṇaṃ

majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ

brahmacariyaṃ pakāsemi. So anekasatasahassaṃ bhikkhusaṅghaṃ pariharissati

seyyathāpahaṃ etarahi anekasataṃ bhikkhusaṅghaṃ pariharāmi.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Kukakuṭasamyātitā (syā) 2. Gāmanigama janapadā rājadhāniyo (kam),

gāmanigamarājadhāniyo (machasaṃ) 3. Sāravanaṃ (syā)

[BJT Page 132] [\x 132/]

24. Atha kho bhikkhave, saṅkho nāma rājā yo so yūpo raññā mahāpanādena karāpito, taṃ

yūpaṃ ussāpetvā ajjhāvasitvā taṃ datvā vissajjetvā1

samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ dānaṃ datvā2 metteyyassa bhagavato

arahato sammāsambuddhassa santike kesamassūṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā

agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati. So evaṃ pabbajito samāno eko vūpakaṭṭhe appamatto

ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā [PTS

Page 077] [\q 77/] anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ

diṭṭhava dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati.

25. Attadīpā bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā. Dhammadīpā dhammasaraṇā

anaññasaraṇā. Kathañca bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo,

dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo?.

Idha bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke

abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke

abhijjhādomanassaṃ. Citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke

abhijjhādomanassaṃ. Dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya

loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho bhikkhave, bhikkhu attadipo viharati attasaraṇo

anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.

Bhikkhuno āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā

26. Gocare bhikkhave, caratha sake pettike visaye. Gocare bhikkhave, carantā sake pettike

visaye āyunā pi vaḍḍhissatha, vaṇṇena pi vaḍḍhisassatha, sukhena pi vaḍḍhissatha,

bhogana pi vaḍḍhissatha, balena pi vaḍḍhissatha. Kiñca bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ?

Idha bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ - iddhipādaṃ

bhāveti, viriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti,

cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti,

vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. So imesaṃ catunnaṃ

iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā.

Idaṃ kho bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Visasajajitva (machasaṃ) 2. Daditvā [pts]

[BJT Page 134] [\x 134/]

Kiñca bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṃ? Idha bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti

pātimokkhasaṃvarasaṃvuto [PTS Page 078] [\q 78/] viharati ācāragocarasampanno

anumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Idaṃ kho bhikkhave,

bhikkhuno vaṇṇasmiṃ.

Kiñca bhikkhave, bhikkhuno sukhasmiṃ? Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi

dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamajjhānaṃ upasampajja viharati.

Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ

samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyajjhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca

viharati sato ca sampajāno sukhaṃ ca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti

'upekkhako satimā sukhavihārī'ti taṃ tatiyajjhānaṃ1 upasampajja viharati. Sukhassaca

pahāṇā dukkhassa ca pahāṇā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhaṃ

asukhaṃ2 upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthajjhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ kho pana

bhikkhave, bhikkhuno sukhasmiṃ.

Kiñca bhikkhave, bhikkhuno bhegasmiṃ? Idha bhikkhave, bhikkhu mettāsahagatena cetasā

ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena2 pharitvā viharati. Idha bhikkhave, bhikkhu

karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā

catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ

karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena2 pharitvā

viharati. Idha bhikkhave, bhikkhu muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati,

tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya

sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena

abyāpajjena2 pharitvā viharati. Idha bhikkhave, bhikkhu upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ

disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ, iti uddhamadho tiriyaṃ

sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena

appamāṇena averena abyāpajjena2 pharitvā viharati. Idaṃ kho bhikkhave, bhikkhuno

bhogasmiṃ.

Kiñca bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ? Idha bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ

cetovimutti paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharati. Idaṃ kho bhikkhave, bhikkhuno balasmiṃ.

Nāhaṃ bhikkhave, aññaṃ ekabalampi samanupassāmi yaṃ evaṃ duppasahaṃ yathayidaṃ

bhikkhave, mārabalaṃ. [PTS Page 079] [\q 79/] kusalānaṃ bhikkhave, dhammānaṃ

samādānahetu evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhatīti.

Idamavoca bhagavā, attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Cakkavatatisīhanādasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Paṭhamajjhānaṃ sīmu. [Pts] 2. Abyapajjhenaṃ (sīmu.[Pts] )

[BJT Page 136] [\x 136/]

[PTS Page 080] [\q 80/]

Aggaññasuttaṃ

1. Evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana

samayena vāseṭṭhabhāradvājā bhikkhūsu parivasanti1 bhikkhubhāvaṃ ākaṅkhamānā. Atha

kho bhagavā sāyaṇhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsā pacchāyāyaṃ2

abbhokāse caṅkamati. Addasā kho vāseṭṭho bhagavantaṃ sāyanhasamayaṃ paṭisallānā

vuṭṭhitaṃ pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamantaṃ. Disvāna

bhāradvājaṃ āmantesi: "ayaṃ āvuso bhāradvāja, bhagavā sāyaṇhasamayaṃ paṭisallānā

vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamati. Āyāmāvuso bhāradvāja,

yena bhagavā tenupasaṅkamissāma. Appevanāma labheyyāma bhagavato santikā3 dhammiṃ

kathaṃ savaṇāyā"ti. 'Evamāvuso'ti kho bhāradvājo vāseṭṭhassa paccassosi. Atha kho

vāseṭṭhabhāradvājā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ

abhivādetvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ anucaṅkamiṃsu.

2. Atha kho bhagavā vāseṭṭhaṃ āmantesi: ' [PTS Page 081] [\q 81/] tumhe khvattha

vāseṭṭhā, brāhmaṇajaccā brāhmaṇakulīnā brāhmaṇakulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā.

Kacci vo vāseṭṭhā brāhmaṇā na akkosanti na paribhāsantī'ti.

"Taggha no bhante, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya

no aparipuṇṇāyā"ti.

"Yathā kathaṃ pana vo vāseṭṭhā, brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya

paripuṇṇāya no aparipuṇṇāyā'ti. "

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Paṭivasati - sīmu. 2. Pāsādacchāyāyaṃ - kam. 3. Samamukhā - syā kam.

[BJT Page 138] [\x 138/]

Brāhmaṇā bhante, evamāhaṃsu: "brāhmaṇo'va seṭṭho vaṇṇo hīnā aññe vaṇṇā

brāhmaṇo'va sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā1. Brāhmaṇā'va sujjhanti no abrāhmaṇā

brāhmaṇā'va brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā.

Te tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā, yadidaṃ muṇaḍake

samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce. Tayidaṃ na sādhu, tayidaṃ nappaṭirūpaṃ, yaṃ

tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā, yadidaṃ muṇḍake

samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce"ti. Evaṃ kho no bhante, brāhmaṇā akkosanti

paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya no aparipuṇṇāyā"ti.

"Taggha vo vāseṭṭhā, brāhmaṇā porāṇaṃ asarantā evamāhaṃsu: brāhmano'va seṭṭho

vaṇṇo, hīnā aññe vaṇṇā, brāhmaṇo' sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā, brāhmaṇā'va

sujjhanti no abrāhmaṇā, brāhmaṇā'va brahamuno puttā orasā mukhato jātā buhmajā

brahmanimmitā buhmadāyādā"ti. Dissanti kho pana vāseṭṭhā, brāhmaṇānaṃ brāhmaṇiyo

utuniyo'pi gabbhiniyo'pi [PTS Page 082] [\q 82/] vijāyamāna'pi jāyamānā'pi. Te ca

brāhmaṇā yonijā'va samānā evamāhaṃsu: brāhmaṇo'va seṭṭho vaṇṇo "brāhmaṇo'va seṭṭho

vaṇṇo hīnā aññe vaṇṇā brāhmaṇo'va sukko vaṇṇo, kaṇhā aññe vaṇṇā1. Brāhmaṇā'va

sujjhanti no abrāhmaṇā brāhmaṇā'va brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā

brahmanimmitā brahmadāyādā'ti. Te ca brāhmaṇañceva abbhācikkhanti [C1] musā va

bhāsanti bahuñca apuññaṃ pasavanti.

Cātuvaṇṇasuddhi

3. Cattāro' me vāseṭṭhā, vaṇṇā, khattiyā brāhmaṇā vessā suddā. Khattiyo'pi kho vāseṭṭhā,

idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesu micchācārī musāvādī pisuṇāvāco

pharusāvāco samphappalāpī abhijjhālū byāpannacitto micchādiṭṭhi. Iti kho vāseṭṭhā, ye'me

dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā na

alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhavipākā viññūgarahitā, khattiye'pi te idhekacce

sandissanti. Brāhmaṇo'pi kho vāseṭṭhā, idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesu

micchācārī musāvādī pisuṇāvāco pharusāvāco samphappalāpī abhijjhālū byāpannacitto

micchādiṭṭhi. Iti kho vāseṭṭhā, ye'me dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sāvajjā

sāvajjasaṅkhātā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā

kaṇhavipākā viññūgarahitā, brāhmaṇo'pi te idhekacce sandissanti. Vesso'pi kho vāseṭṭhā,

idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesu micchācārī musāvādī pisuṇāvāco

pharusāvāco samphappalāpī abhijjhālū byāpannacitto micchādiṭṭhi. Iti kho vāseṭṭhā, ye'me

dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā na

alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhavipākā viññūgarahitā, vesso'pi te idhekacce

sandissanti. Suddo'pi kho vāseṭṭhā, idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesu

micchācārī musāvādī pisuṇāvāco pharusāvāco sampapphalāpī abhijjhālū byāpannacitto

micchādiṭṭhi. Iti kho vāseṭṭhā, ye'me dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sāvajjā

sāvajjasaṅkhātā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā

kaṇhavipākā viññūgarahitā, sudde'pi te idhekacce sandissanti.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Kaṇehā añño vaṇṇo - [pts]

[BJT Page: 140 [\x 140/] ]

Khattiyo pi kho vāseṭṭhā, idhekacco pāṇātipātī paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato,

kāmesu micchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya

vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālū abyāpannacitto sammādiṭṭhi. Iti

kho vāseṭṭhā, ye'me dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā

sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkavipākā viññūppasatthā,

khattiye'pi te vāseṭṭhā, idhekacce sandissanti.

Brāhmaṇo'pi kho vāseṭṭhā, idhekacco pāṇātipātī paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato,

kāmesu micchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya

vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālū abyāpannacitto sammādiṭṭhi. Iti

kho vāseṭṭhā, ye'me dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā

sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkavipākā viññūppasatthā,

brāhmaṇo pi te vāseṭṭhā idhekacce sandissanti. Vesso'pi kho vāseṭṭhā, idhekacco

pāṇātipātī paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato, kāmesu micchācārā paṭivirato, musāvādā

paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā

paṭivirato, anabhijjhālū abyāpannacitto sammādiṭṭhi. Iti kho vāseṭṭhā, ye'me dhammā

kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā

alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkavipākā viññūppasatthā, vesso'pi te vāseṭṭhā, idhekacce

sandissanti. Suddo'pi kho vāseṭṭhā, idhekacco pāṇātipātī paṭivirato hoti adinnādānā

paṭivirato, kāmesu micchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato,

pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, [PTS Page 083] [\q 83/]

anabhijjhālū abyāpannacitto sammādiṭṭhi. Iti kho vāseṭṭhā, ye'me dhammā kusalā

kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā

alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkavipākā viññūppasatthā, sudde'pi te vāseṭṭhā, idhekacce

sandissanti

.

Imesu kho vāseṭṭhā, catusu vaṇṇesu evaṃ ubhayavokiṇṇesu vattamānesu kaṇhasukkesu

dhammesu viññūgarahitesu ceva viññūppasatthesu ca. Yadettha brāhmaṇā evamāhaṃsu;

brāhmaṇo'va seṭṭho vaṇṇo hīnā aññe vaṇṇā, brāhmaṇo'va sukko vaṇṇo kaṇhā aññe

vaṇṇā, brāhmaṇā'va sujjhanti no abrāhmaṇā, brāhmaṇā'va brahmuno puttā orasā mukhato

jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyāda"ti, taṃ tesaṃ viññū nānujānanti. Taṃ kissa

hetu? Imesaṃ hi vāseṭṭhā, catunnaṃ vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā

katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano

sammadaññāvimutto, sonesaṃ2 aggamakkhāyati. Dhammeneva no adhammena. Dhammo

hi vāseṭṭhā, seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyeca3.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Viññūpasatthā (syā) 2. Tesaṃ. [Pts. 3.] Abhisamaparāyañca. (Machasaṃ [pts]

[BJT Page 142] [\x 142/]

4. Tadamināpetaṃ vāseṭṭhā, pariyāyena veditabbaṃ yathā dhammova seṭṭho janetasmiṃ

diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye1ca. Jānāti kho pana vāseṭṭhā, rājā pasenadī kosalo

"samaṇo gotamo anuttaro sakyakulā pabbajito"ti. Sakyā kho pana vāseṭṭhā, rañño

pasenadino kosalassa anantarā anuyuttā bhavanti. Karonti kho vāseṭṭhā, sakyā raññe

pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ.

Iti kho vāseṭṭhā, yaṃ karonti sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ

paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ, [PTS Page 084] [\q 84/] karoti taṃ rājā

pasenadī kosalo tathāgate nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ

sāmīcikammaṃ. Nanu2 'sujāto samaṇo gotamo, dujjāto3 ' hamasmi, balavā samaṇo gotamo

dubbalo'hamasmi, pāsādiko samaṇo gotamo dubbaṇṇo' hamasmi, mahesakkho samaṇo

gotamo, appesakkho' hamasmi"ti. Atha kho naṃ dhammaṃ yeva sakkaronto dhammaṃ

garukaronto dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno evaṃ rājā

pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ karoti abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ

sāmīcikammaṃ. Iminā'pi kho etaṃ vāseṭṭhā, pariyāyena veditabbaṃ yathā dhammo'va

seṭṭho jane'tasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye1ca. Tumhe khvattha vāseṭṭhā,

nānājaccā nānānāmā nānāgottā nānākulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā. 'Ke tumhe?'Ti

puṭṭhā samānā, 'samaṇā sakyāputtiyamhā'ti paṭijānātha. Yassa kho panassa vāseṭṭhā,

tathāgate saddhā niviṭṭhā mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā4 samaṇena vā brāhmaṇena

vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ, tassetaṃ kallaṃ vacanāya:

bhagavato'mhi putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo'ti.

Taṃ kissa hetu? Tathāgatassa hetaṃ vāseṭṭhā, adhivacanaṃ dhammakāyo itipi, brahmakāyo

itipi, dhammabhuto iti pi, brahmabhuto iti pi.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Abhisamparāyaṃca (machasaṃ. Sīmu) 2. Nanaṃ, machasaṃ 3.Dujāto. Syā 4. Asaṃhārikā

[pts]

[BJT Page 144] [\x 144/]

5. Hoti kho so vāseṭṭhā, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko

saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha

honti manomayā pītibhakkhā sayampabhā attalikkhavarā subhaṭṭhāyino ciraṃ

dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti. Hoti kho so vāseṭṭhā, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa

addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarakāyā

[PTS Page 085] [\q 85/] cavitvā itthattaṃ āgacchanti. Te'dha honti manomayā

pītibhakkhā sayampabhā antalikkhavarā subhaṭṭhāyino. Ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.

Rasapaṭhavipātubhāvo.

6. Ekodakībhūtaṃ kho pana vāseṭṭhā, tena samayena hoti andhakāro andhakāratimisā. Na

candimasuriyā paññāyanti, na nakkhattāni tārakarūpāni paññāyanti, na rattindivā

paññāyanti, na māsaddhamāsā1 paññāyanti, na utusaṃvaccharā paññāyanti, na itthipumā2

paññāyanti. Sattā sattātveva saṅkhaṃ gacchanti. Atha kho tesaṃ vāseṭṭhā, sattānaṃ kadāci

karahaci dīghassa addhuno accayena rasā paṭhavī udakasmiṃ samatāni3 seyyathāpi nāma

payaso3 tattassa5 nibbāyamānassa upari santānakaṃ hoti, eva meva kho sā pāturahosi. Sā

ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā. Seyyathāpi nāma sampannaṃ vā

sappi sampannaṃ vā navanītaṃ, evaṃ vaṇṇā ahosi, seyyathāpi nāma khuddamadhu6

aneḷakaṃ7 evamassādā ahosi.

Atha kho vāseṭṭhā, aññataro satto lolajātiko, 'ambho kimevidaṃ bhavissatī'ti rasaṃ paṭhaviṃ

aṅguliyā sāyi. Tassa rasaṃ paṭhaviṃ aṅguliyā sāyato acchādesi, taṇhā cassa8 okkami.

Aññe'pi kho vāseṭṭhā, sattā tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamānā rasaṃ paṭhaviṃ

aṅguliyā sāyiṃsu. Nesaṃ rasaṃ paṭhaviṃ aṅguliyā sāyataṃ acchādesi, taṇhā ca tesaṃ okkami.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Māsaḍḍhamāsā - machasaṃ 2. Na itthipurisā. Syā 3.Samatani - machasaṃ, samantānī. Syā

4. Pāyāso (sī) 5. Takkassa (sīmu) 6. Khuddaṃ madhu - kam, khuddamadhuṃ - machasaṃ.

7.Anelakaṃ - [pts 8.] Passa. Syā.

[BJT Page 146] [\x 146/]

Candimasuriyādipātubhāvo

Atha kho te vāseṭṭhā, sattā rasaṃ paṭhaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu

paribuñjituṃ. Yatho [PTS Page 086] [\q 86/] kho te1 vāseṭṭhā, sattā rasaṃ paṭhaviṃ

hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Atha kho tesaṃ vāseṭṭhā, sattānaṃ

sayampabhā antaradhāyi. Sayampabhāya antarahitāya candimasuriyā pāturahesuṃ.

Candimasuriyesu pātubhutesu, nakkhattāni tārakārūpāni pāturahesuṃ, rattindivā

paññāyiṃsu. Rattindivesu paññāyamānesu, māsaddhamāsā paññāyiṃsu. Māsaddhamāsesu

paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu. Ettāvatā kho vāseṭṭhā, ayaṃ loko puna vivaṭṭo

hoti.

7. Atha kho te vāseṭṭhā, sattā rasaṃ paṭhaviṃ paribhuñjantā tambhakkhā2 tadāhārā ciraṃ

dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te vāseṭṭhā, sattā rasaṃ paṭhaviṃ

paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ

vāseṭṭhā, sattānaṃ rasaṃ paṭhaviṃ paribhuñjantānaṃ kharattañceva kāyasmiṃ okkami,

vaṇṇacevaṇṇatā3 ca paññāyittha. Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti. Ekidaṃ sattā dubbaṇṇā.

Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti. 'Mayametehi

vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā'ti. Tesaṃ vaṇṇatimānappaccayā

mānātimānajātikānaṃ rasā paṭhavī antaradhāyi. Rasāya paṭhaviyā antarahitāya

sannipatiṃsu, santipatitvā anutthuniṃsu ahorasaṃ ahorasanti. Tadetarahi pi manussā

kiñcideva surasaṃ4 labhitvā evamāhaṃsu ahorasaṃ ahorasanti. Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ

akkharaṃ anusaranti natvevassa atthaṃ ājānanti.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Yato kho vāseṭṭha (sīmu) 2. Tabbhakkhā - syā. 3. Vaṇṇavevajjatā ca - kesuci 4.

Sādhurasaṃ - syā - [pts]

- - - - - - - - - - - - - - -

[BJT Page 148] [\x 148/]

Bhūmipappaṭakapātubhāvo 8. Atha kho tesaṃ vāseṭṭhā, sattānaṃ rasāya paṭhaviyā [PTS

Page 087] [\q 87/] antarahitāya bhūmipappaṭako1 pāturahosi. Seyyathāpi nāma

ahicchattako evameva pāturahosi. So ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno

rasasampanno. Seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappī sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇo

ahosi. Seyyathāpi nāma khuddamadhu aneḷakaṃ evamassādo ahosi.

Atha kho te vāseṭṭhā, sattā bhūmipappaṭakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Te taṃ

paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te

vāseṭṭhā, sattā bhūmipappaṭakaṃ paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṃ

dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ vāseṭṭhā, sattānaṃ bhīyyo somattāya

kharattañce'va kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatāca paññāyittha. Ekidaṃ sattā

vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe

satte atimaññanti mayametehi vaṇṇavantatarā, amhehete dubbaṇṇatarā'ti, tesaṃ

vaṇṇātimānappaccayā mānātimānajātikānaṃ bhūmipappaṭako antaradhāyi.

Badālatāpātubhāvo.

9. Bhūmipappaṭake antarahite badālatā2 pāturahosi. Seyyathāpi nāma kalambukā, 3

evameva pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā. Seyyathāpi

nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ, evaṃvaṇṇā ahosi. Seyyathāpi nāma

khuddamadhu aneḷakaṃ, evamassādā ahosi. Atha kho te vāseṭṭhā, sattā badālataṃ

upakkamiṃsu paribhuñjituṃ. Te taṃ paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṃ

dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu. Yathā yathā kho te vāseṭṭhā, sattā badālataṃ paribhuñjantā

tambhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ vāseṭṭhā, sattānaṃ

bhīyyo somattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca4 paññāyittha. [PTS

Page 088] [\q 88/] ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṃ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye

te sattā vaṇṇavanto, te dubbaṇṇe satte atimaññanti 'mayametehi vaṇṇavantatarā,

ambhehete dubbaṇṇatarā'ti. Tesaṃ vaṇṇātimānappaccayā mānātimānajātikānaṃ badālatā

antaradhāyi. Badālatāya antarahitāya sannipatiṃsu, sannipatitvā anutthuniṃsu 'ahu vata no,

ahāyi vata no badālatā'ti. Tadetarahipi manussā kenacideva dukkhadhammena phuṭṭhā

evamāhaṃsu: 'ahu vata no, ahāyi vata no'ti. Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ

anusaranti5, natvevassa atthaṃ ājānanti.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Bhūmipappāṭikā - syā 2. Padālatā - machasaṃ 3. Kalamabakā - syā 4. Vaṇṇavejjatā -

machasaṃ 5. Anupatanti [pts,] anussarantisyā

[BJT Page 150] [\x 150/]

Akaṭṭhapākasālipātubhāvo

8. Atha kho tesaṃ vāseṭṭhā, sattānaṃ badālatāya antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi

akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulaphalo.1 Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharanti. Pāto

taṃ hoti pakkaṃ paṭiviruḷhaṃ, yaṃ taṃ pāto pātarāsāya āharanti. Sāyaṃ taṃ hoti pakkaṃ

paṭiviruḷhaṃ, nāpadānaṃ paññāyati. Atha kho te vāseṭṭhā, sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ

paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu.

Liṅgapātubhāvo.

9. Yathā yathā kho te vāseṭṭhā, sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā tambhakkhā

tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu, tathā tathā tesaṃ vāseṭṭhā, sattānaṃ bhīyyo

somattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami, vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha. Itthiyā ca

itthiliṅgaṃ pāturahosi, purisassa ca purisaliṅgaṃ. Itthi ca sudaṃ 'purisaṃ ativelaṃ

upanijjhāyati, puriso ca itthiṃ. Tesaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyataṃ sārāgo udapādi,

pariḷāho kāyasmiṃ okkami. Te parilāhapaccayā methunaṃ dhammaṃ paṭiseviṃsu. Ye kho

pana te vāseṭṭhā, tena samayena sattā passanti methunaṃ dhammaṃ paṭisevante, aññe

paṃsuṃ khipanti, aññe seṭṭhiṃ [PTS Page 089] [\q 89/] khipanti, aññe gomayaṃ

khipanti. 'Nassa vasalī nassa vasalī2, kathaṃ hi nāma satto sattassa evarūpaṃ karissatī'ti.

Tadetarahi'pi manussā ekaccesu janapadesu vadhuyā3 nibbuyahamānāya4 aññe paṃsuṃ

khipanti, aññe seṭṭhiṃ khipanti, aññe gomayaṃ khipanti. Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ

akkharaṃ anusaranti, natvessa atthaṃ ājānanti.

Methunadhammasamācāro.

10. Adhammasammataṃ kho5 pana vāseṭṭhā, yaṃ tena samayena hoti, tadetarahi

dhammasammataṃ. Ye kho pana vāseṭṭhā, tena samayena sattā methunaṃ dhammaṃ

paṭisevanti, temāsampi dvemāsampi na labhanti gāmaṃ vā nigamaṃ vā pavisituṃ. Yato kho

pana te vāseṭṭhā, sattā tasmiṃ samaye asaddhamme ativelaṃ pātabyataṃ āpajjiṃsu, atha kho

agārāni upakkamiṃsu kātuṃ, tasseva asaddhammassa paṭicchādanatthaṃ.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Taṇḍulatthalo - machasaṃ 2. Nassa asuci nassa asuci ti. - Machasaṃ 3. Vadhaniyā - syā 4.

Nivayahamānāya, machasaṃ niggayhamānāya - kam. 5. Adhammasammataṃ taṃ kho - syā.

[BJT Page 152] [\x 152/]

Atha kho vāseṭṭhā, aññatarassa sattassa alasajātikassa etadahosi: "ambho kimevāhaṃ

vihaññāmi sāliṃ āharanto sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya? Yannūnāhaṃ sāliṃ āhareyyaṃ

sakideva1 sāyapātarāsāyā"ti. Atha kho so vāseṭṭhā, satto sāliṃ āhāsi sakideva

sāyapātarāsāya. Atha kho vāseṭṭhā, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami,

upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca: "ehi bho satta sālāhāraṃ gamissāmā"ti. "Alaṃ bho satta,

āhaṭo2 me sāli sakideva sāyapātarāsāya"ti. Atha kho so vāseṭṭhā, satto tassa sattassa

diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakideva dvīhāya, 'evampi kira bho sādhū"ti. Atha kho

vāseṭṭhā, aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā [PTS Page 090] [\q

90/] taṃ sattaṃ etadavoca: "ehi bho sālāhāraṃ gamissāyā"ti. "Alaṃ bho satta āhaṭo me sāli

sakideva davīhāyā"ti. Atha kho so vāseṭṭhā, satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno

sāliṃ āhāsi sakideva catuhāya, 'evampī kira bho sādhū'ti. Atha kho vāseṭṭhā, aññataro satto

yena so satto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca: "ehi bho sālāhāraṃ

gamissāyā"ti. "Alaṃ bho satta āhaṭo me sāli sakideva catuhāyā"ti. Atha kho so vāseṭṭhā,

satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakideva aṭṭhāhāya, 'evampi kira

bho sādhū'ti. Yatho kho te vāseṭṭhā, sattā sannidhikārakaṃ sāliṃ upakkamiṃsu

paribhuñjituṃ, atha kaṇo'pi taṇḍulaṃ pariyonaddhi, thuso'pi taṇḍulaṃ pariyonaddhi,

lūnampi nappaṭiviruḷhaṃ apadānaṃ paññāyittha, saṇḍasaṇḍā sālayo3 aṭṭhaṃsu.

Sālivibhāgo

Atha kho te vāseṭṭhā, sattā sannipatiṃsu, sannipatitvā anutthuniṃsu, 'pāpakā vata bho

dhammā sattesu pātubhūtā, mayaṃ hi pubbe manomayā ahumha, pītibhakkhā sayampabhā

antalikkhavarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamha4. Tesaṃ no amhākaṃ

kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasā paṭhavī udakasmiṃ samatānī. Sā ahosi

vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā. Te mayaṃ rasaṃ paṭhaviṃ hatthehi

āluppakārakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ, tesaṃ no rasapaṭhaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ

upakkamataṃ paribhuñjituṃ sayampabhā antaradhāyi.

- - - - - - - - - - - - -

1. Sakiṃdeva - kam. 2. Āhato - machasaṃ. 3. Sāliyo [pts 4.]Aṭṭhamhā - machasaṃ

[BJT Page 154] [\x 154/]

Tāya antarahitāya candimasuriyā1 pāturahesuṃ. Candimasuriyesu pātubhutesu nakkhattāni

[PTS Page 091] [\q 91/] tārakarūpāni pāturahesuṃ, nakkhattesu tārakarūpesu

pātubhutesu rattindivā paññāyiṃsu. Rattindivesu paññāyamānesu māsaddhamāsā

paññāyiṃsu, māsaddhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu. Te mayaṃ rasaṃ

paṭhaviṃ paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamha. Tesaṃ no

pāpakānaññeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā rasā paṭhavī antaradhāyi. Rasāya

paṭhaviyā antarahitāya bhūmipappaṭako pāturahosi. So ahosi vaṇṇasampanno

gandhasampanno rasasampanno, te mayaṃ bhūmipappaṭakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ.

Te mayaṃ taṃ paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamha. Tesaṃ

no pāpakānaññeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā bhūmipappaṭako antaradhāyi.

Bhūmipappaṭake antarahite badālatā pāturahosi. Sā ahosi vaṇṇasampannā

gandhasampannā rasasampannā. Te mayaṃ badālataṃ upakkamimha paribhuñjituṃ. Te

mayaṃ taṃ paribhuñjantā tambhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamha. Tesaṃ no

pāpakānaññeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā badālatā antaradhāyi. Badālatāya

antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi, akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulaphalo.

Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharāma, pāto taṃ hoti pakkaṃ paṭiviruḷhaṃ. Yaṃ taṃ pāto

pātarāsāya ahārāma, sāyantaṃ hoti pakkaṃ paṭiviruḷhaṃ. Nāpadānaṃ paññāyittha. Te mayaṃ

akaṭṭhapākaṃ sāḷiṃ paribhuñjantā tambhakkhā tādāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamha.

Tesaṃ no pāpakānañceva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā kaṇo'pi taṇḍulaṃ

pariyonaddhi, thuso'pi taṇḍulaṃ pariyonaddhi, lūnampi nappaṭiviruḷhaṃ, apadānaṃ

paññāyittha, saṇḍasaṇḍā [PTS Page 092] [\q 92/] sālayo ṭhitā. Yannūna mayaṃ sāliṃ

vibhajeyyāma, mariyādaṃ ṭhapeyyāmā'ti. Atha kho te vāseṭṭhā, sattā sāliṃ vibhajiṃsu,

mariyādaṃ ṭhapesuṃ.

11. Atha kho vāseṭṭhā, aññataro satto lolajātiko sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ

bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji. Tamenaṃ aggahesuṃ, gahetvā etadavocuṃ: 'pāpakaṃ

vata bho satta karosi, yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ

ādiyitvā paribhuñjissasi2. Māssu bho satta punapi evarūpamakāsī'ti.

- - - - - - - - - - - - -

1. Candimasūriyā - machasaṃ 2. Paribhuñji - syā, paribhuṃjasi (sīmu)

[BJT Page 156] [\x 156/]

'Evaṃ bho'ti kho vāseṭṭhā, so satto tesaṃ sattānaṃ paccasesāsi. Dutiyampi kho vāseṭṭhā so

satto sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji. Tamenaṃ

aggahesuṃ, gahetvā etadavocuṃ: 'pāpakaṃ vata bho satta karosi, yatra hi nāma sakaṃ

bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñjissasi. Māssu bho satta

punapi evarūpamakāsī'ti. Tatiyampi kho vaseṭṭhā sattā sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto

aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji. Tamenaṃ aggahesuṃ, gahetvā etadavocuṃ:

'pāpakaṃ vata bho satta karosi, yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ

bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñjissasi. Māssū bho satta punapi evarūpamakāsī'ti. Aññe

pāṇinā pahariṃsu, aññe leḍḍunā1 pahariṃsu, aññe daṇḍena pahariṃsu. Tadagge kho pana

vāseṭṭhā adinnādānaṃ paññāyati, garahā paññāyati, musāvādo paññāyati, daṇḍādānaṃ

paññāyati.

Mahāsammatarājā.

12, Atha kho te vāseṭṭhā sattā sannipatiṃsu, sannipatitvā anutthuniṃsu "pāpakā vata bho

dhammā sattesu pātubhūtā, yatra hi nāma adinnādānaṃ paññāyissati, garahā paññāyissati,

musāvādo paññāyissati, daṇḍādānaṃ paññāyissati. Yannūna mayaṃ ekaṃ sattaṃ

sammanneyyāma, yo2 no sammā khīyitabbaṃ khīyeyya, sammā gaharitabbaṃ garaheyya,

sammā pabbājetabbaṃ pabbājeyya. Mayaṃ panassa sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā"ti. [PTS

Page 093] [\q 93/] atha kho te vāseṭṭhā sattā yo nesaṃ satto abhirūpataro ca

dassaniyataro ca pāsādikataro ca mahesakkhataro ca, taṃ sattaṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ:

ehi bho3 satta, sammā khīyitabbā khīyaṃ, sammā garahitabbaṃ garahaṃ, sammā

pabbājetabbaṃ pabbājehi. Mayaṃ pana te sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā"ti. 'Evaṃ bho'ti

kho vāseṭṭhā so satto tesaṃ sattānaṃ paṭissunitvā, sammā khīyitabbaṃ khīyi, sammā

gaharitabbaṃ garahi, sammā pabbājetabbaṃ pabbājesi. Te panassa sālīnaṃ bhāgaṃ

anuppadaṃsu. Mahājanasammato'ti kho vāseṭṭhā 'mahāsammato mahāsammato' tveva

paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ.

- - - - - - - - - - - - - 1. Leṇḍunā - syā 2. Kho - [pts. 3.] So - [pts]

[BJT Page 158] [\x 158/]

Khettānaṃ adhipati' ti kho vāseṭṭhā 'khattiyo khattiyo'tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ.

Dhammena pare1 rañjatīti kho vāseṭṭhā 'rājā rājā' tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti

kho vāseṭṭhā evametassa khattiyamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharane abhinibbatti

ahosi. Te saññeva sattānaṃ anaññesaṃ, 2sadisānaññeva no dasadisānaṃ, dhammeneva no

adhammena. Dhammo hi vāseṭṭhā seṭṭho jane'tasmiṃ diṭṭheceva dhamme

abhisamparāyeca.

Brāhmaṇamaṇḍalaṃ

13. Atha kho tesaṃ vāseṭṭhā sattānaññeva ekaccānaṃ etadahosi: pāpakā vata bho dhammā

sattesu pātubhūtā, yatra hi nāma adinnādānaṃ paññāyissati, garahā paññāyissati, musāvādo

paññāyissati, daṇḍādānaṃ paññāyissati, pabbājanaṃ paññāyissati. Yannūna mayaṃ pāpake

akusale dhamme vāheyyāmā"ti. Te pāpake akusale dhamme [PTS Page 094] [\q 94/]

bāhesuṃ3. Pāpake akusale dhamme bāhentī'ti kho vāseṭṭhā 'brāhmaṇā brāhmaṇā'tveva

paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ. Te araññāyatane paṇṇakuṭiyo karitvā paṇṇakuṭīsu

jhāyanti, vitaṅgārā vītadhūmā pannamūsalā sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya

gāmanigamarājadhāniyo osaranti ghāsamesānā4 te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadve

araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyanti. Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu: 'ime kho bho

sattā araññāyatane paṇṇakuṭiyo karitvā paṇṇakuṭīsu jhāyanti, vītaṅgārā vitadhūmā

pannamūsalā sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya gāmanigamarājadhāniyo osaranti

ghāsamesānaṃ. Te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadeva araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyanti

jhāyantī'ti kho pana vāseṭṭhā 'jhāyakā jhāyakā'tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ.

Tesaññeva kho vāseṭṭhā sattānaṃ ekacce sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ jhānaṃ

anabhisambhuṇamānā gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā acchanti.

Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu: ime kho bho sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ

jhānaṃ anabhisamabhuṇamānā gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā

acchanti! Na'dāni me jhāyanti, na'dāni me jhāyantī ti kho vāseṭṭhā 'ajjhāyakā ajjhāyakā'

tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Paresaṃ - syā 2. Aññesaṃ - syā 3. Vāhesuṃ - machasaṃ 4. Ghāsamesamānā machasaṃ,

ghāsamesanā - syā

[BJT Page 160] [\x 160/]

Hīnasammataṃ kho pana vāseṭṭhā yaṃ tena samayena hoti, tadetarahi seṭṭhasammataṃ. Iti

kho vāseṭṭhā evametassa brāhmaṇamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena

abhinibbatti ahosi. Tesaññeva [PTS Page 095] [\q 95/] sattānaṃ anaññesaṃ,

sadisānaññeva no asadisānaṃ, dhammeneva no adhammena. Dhammo hi vāseṭṭhā seṭṭho

jane'tasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyeca.

Vessamaṇḍalaṃ.

14. Tesaññeva kho vāseṭṭhā sattānaṃ ekacce sattā methunaṃ dhammaṃ samādāya vissutaṃ

kammante1 payojesuṃ. Methunaṃ dhammaṃ samādāya visuṃ kammante payojentī'ti kho

vāseṭṭhā vessā vessātveva akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho vāseṭṭhā evametassa

vessamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi, tesaññeva sattānaṃ

anaññesaṃ sadisānaññeva no asadisānaṃ dhammeneva no adhammena. Dhammo hi

vāseṭṭhā seṭṭho jane'tasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyeca.

Suddamaṇḍalaṃ

15. Tesaññeva kho vāseṭṭhā sattānaṃ ye te sattā avasesā te ḷuddācārā2 khuddācārā ahesuṃ

ḷuddācārā khuddācārā ti kho vāseṭṭhā suddā suddātveva akkharaṃ upanibbattaṃ. Iti kho

vāseṭṭhā evametassa suddamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi.

Tesaññeva sattānaṃ anaññesaṃ, sadisānaññeva no asadisānaṃ, dhammeneva no adhammena.

Dhammo hi vāseṭṭhā seṭṭho jane'tasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyeca.

16. Ahu kho so vāseṭṭhā samayo yaṃ khattiyo pi sakaṃ dhammaṃ garahamāno agārasmā

anagāriyaṃ pabbajati, 'samaṇo bhavissāmī'ti. Brāhmaṇo pi kho vāseṭṭhā sakaṃ dhammaṃ

garahamāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati 'samaṇo bhavissāmī'ti, vessopi kho vāseṭṭhā

sakaṃ dhammaṃ garahamāno [PTS Page 096] [\q 96/] agārasmā anagāriyaṃ pabbajati,

'samaṇo bhavissāmī'ti. Suddo pi kho vāseṭṭhā sakaṃ dhammaṃ garahamāno agārasmā

anagāriyaṃ pabbajati 'samaṇo bhavissāmī'ti. Imehi kho vāseṭṭhā catūhi maṇḍalehi

samaṇamaṇḍalassa abhinibbatti ahosi. Tesaññeva sattānaṃ anaññesaṃ, sadisānaññeva no

asadisānaṃ, dhammeneva no adhammena. Dhammo hi vāseṭṭhā seṭṭho jane'tasmiṃ diṭṭhe

ceva dhamme abhisamparāyeca.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Visasutakamamanetā [pts.] Visuṃ kamamaneta - (sīmu) 2. Luddacāra. (Sī)

[BJT Page 162] [\x 162/]

Duccaritādikathā

Khattiyo pi kho vāseṭṭhā kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā

duccaritaṃ caritvā, micchādiṭṭhiko, micchādiṭṭhikammasamādāno

micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ

nirayaṃ upapajjati. Brāhmaṇo pi kho vāseṭṭhā kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ

caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā, micchādiṭṭhiko, micchādiṭṭhikammasamādāno

micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ

nirayaṃ upapajjati. Vesso pi kho vāseṭṭhā kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ

caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā, micchādiṭṭhiko, micchādiṭṭhikammasamādāno

micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ

nirayaṃ upapajjati. Suddo pi kho vāseṭṭhā kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ

caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā, micchādiṭṭhiko, micchādiṭṭhikammasamādāno

micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ

nirayaṃ upapajjati. Samaṇo pi kho vāseṭṭhā kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ

caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā, micchādiṭṭhiko, micchādiṭṭhikammasamādāno

micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ

nirayaṃ upapajjati.

Khatitiyopi kho vāseṭṭhā kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā

sucaritaṃ caritvā, sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno

sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati. Brāhmaṇo kho vāseṭṭhā kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā,

manasā sucaritaṃ caritvā, sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno

sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati. Vesso kho vāseṭṭhā kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā

sucaritaṃ caritvā, sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno

sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati. Suddo kho vāseṭṭhā kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā

sucaritaṃ caritvā, sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno

sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati. Samaṇo kho vāseṭṭhā kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā

sucaritaṃ caritvā, sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno

sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati.

Khattiyo pi kho vāseṭṭhā kāyena dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī,

vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa

bhedā parammaraṇā sukhadukkhapaṭisaṃvedī1 hoti. Brāhmaṇo pi kho [PTS Page 097] [\q

97/] vāseṭṭhā kāyena dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī, vimissadiṭṭhiko

vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā

parammaraṇā sukhadukkhapaṭisaṃvedī1 hoti. Vesso pi kho vāseṭṭhā kāyena dvayakārī,

vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī, vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno

vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā parammaraṇā sukhadukkhapaṭisaṃvedī1

hoti. Suddo pi kho vāseṭṭhā kāyena dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī,

vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa

bhedā parammaraṇā sukhadukkhapaṭisaṃvedī1 hoti. Samaṇo pi kho vāseṭṭhā kāyena

dvayakārī, vācāya dvayakārī, manasā dvayakārī, vimissadiṭṭhiko

vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā

parammaraṇā sukhadukkhapaṭisaṃvedī1 hoti.

Bodhipakkhiyabhāvanā

16. Khattiyo pi kho vāseṭṭhā kāyena saṃvuto, vācāya saṃvuto, manasā saṃvuto, sattannaṃ

bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanamanvāya, diṭṭheva dhamme parinibbāti2.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Sukhadukkhappaṭisaṃvedi - machasaṃ 2. Parinibbāyati - machasaṃ.

[BJT Page 164] [\x 164/]

Brāhmaṇo pi kho vāseṭṭhā, vesso pi kho vāseṭṭhā, suddopi kho vāseṭṭhā, samaṇo pi kho

vāseṭṭhā kāyena saṃvuto, vācāya saṃvuto, manasā saṃvuto, sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ

dhammānaṃ bhāvanamanvāya diṭṭheva dhamme parinibbāti. Imesaṃ hi vāseṭṭhā catunnaṃ

vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro

anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaññojano sammadaññāvimutto, so nesaṃ

aggamakkhāyati. Dhammeneva no adhammena, dhammohi vāseṭṭhā seṭṭho jane' tasmiṃ

diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyeca. Brahmunā pi vāseṭṭhā sanaṅkumārena gāthā

bhāsitā:

17. "Khattiyo seṭṭho jane'tasmiṃ ye gottapaṭisārino, 1

Vijjācaraṇasampaṇṇo so seṭṭho devamānuse"ti.

Sā kho panesā vāseṭṭhā gāthā brāhmunā sanaṅkumārena sugītā no duggītā, subhāsitā no

dubbhāsitā, atthasaṃhitā2 no anatthasaṃhitā, anumatā mayā, ahampi vāseṭṭhā evaṃ vadāmi:

[PTS Page 098] [\q 98/] "khattiyo seṭṭho jane'tasmiṃ ye gottapaṭisārino,

Vijjācaraṇasampaṇṇo so seṭṭho devamānuse"ti.

Idamavoca bhagavā. Attamanā vāseṭṭhabhāradvājā bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Aggaññasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Paṭisāriṇo [pts 2.] Atthasañhitā

[BJT Page 166] [\x 166/]

5.

[PTS Page 099] [\q 99/] sampasādaniya suttaṃ

Sāriputta - sihanādo1

1. Evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā nāḷandāyaṃ2 viharati pāvārikambavane. Atha kho āyasmā sāriputto

yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca: "evaṃ pasanno ahaṃ

bhante bhagavati, na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇovā brāhmaṇo vā

bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṃ sambodhiyanti".

"Uḷārā kho te ayaṃ sāriputta āsabhī vācā bhāsitā, ekaṃso gahito, sīhanādo nadito: 'evaṃ

pasanno ahaṃ bhante bhagavati, na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā

brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyo'bhiññataro yadidaṃ samambodhiyanti', kiṃ te3 sāriputta ye

te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto cetasā ceto

paricca viditā, evaṃsīlā te bhagavanto ahesuṃ iti pi, evaṃdhammā te bhagavanto ahesuṃ

itipi, [PTS Page 100] [\q 100/] evaṃpaññā te bhagavanto ahesuṃ iti pi, evaṃvihārī te

bhagavanto ahesuṃ iti pi, evaṃvimuttā te bhagavanto ahesuṃ itipī?Ti".

"No hetaṃ bhante".

"Kiṃ pana te sāriputta ye te bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā,

sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā, ecaṃsīlā te bhagavanto bhavissanti iti pi,

evaṃdhammā te bhagavanto ahesuṃ itipi, evaṃpaññā. Evaṃvihārī. Evaṃvimuttā te

bhagavanto bhavissanti itipī?Ti?.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Dutiyabhāge dīgha11 130 piṭheṭa. 2. Nālandāyaṃ - machasaṃ 3. Kiṃnu - [pts] kiṃ nu kho

te - syā.

[BJT Page 168] [\x 168/]

"No hetaṃ bhante".

" Kiṃ pana te sāriputta ahaṃ etarahi arahaṃ sammāsambuddho cetasā ceto paricca vidito

evaṃ sīlo bhagavā iti pi evaṃdhammo evaṃpañño evaṃvihārī evaṃvimutto bhagavā itipī"?

Ti.

"No hetaṃ bhante".

"Ettha hi1 te sāriputta atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu

cetopariyañāṇaṃ natthi. Atha kiñcarahi te ayaṃ sāriputta uḷārā āsabhī vācā bhāsitā, ekaṃso

gahito, sīhanādo nadito "evaṃ pasanno ahaṃ bhante bhagavati, na cāhu naca bhavissati na

cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyo'bhiññataro yadidaṃ

sambodhiyanti?".

" Na kho meṃ2 bhante atītānāgatapaccuppannesu aharantesu sammāsambuddhesu

cetopariyañāṇaṃ atthi. Api ca kho me bhante dhammanvayo vidito. Seyyathāpi [PTS Page

101] [\q 101/] bhante rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷahuddāpaṃ3 daḷhapākāratoraṇaṃ

ekadvāraṃ, tatrassadovāriko paṇḍito byatto4 medhāvī aññātānaṃ nivāretā, ñātānaṃ

pavesetā, so tassa nagarassa samantā5 anupariyāyapathaṃ anukkamamāno6 na passeyya

pākārasandhiṃ vā pākāravivaraṃ vā antamaso biḷāranissakkanamattampi, tassa evamassa, ye

keci oḷārikā pāṇā imaṃ nagaraṃ pavisanti vā nikkhamanti vā, sabbe te iminā' dvārena

pavisanti vā nikkhamanti vā'ti, evameva kho me bhante dhammanvayo vidito. Ye te bhante

ahesuṃ atītamaddhānaṃ aharanto sammā sambuddhā, sabbe te bhagavanto pañcanīvaraṇe

pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catusu7 satipaṭṭhānesu

suppatiṭṭhitacittā, sattasambojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ

abhisambujjhiṃsu.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Ettha ca hi. Machasaṃ 2. Na kho panetaṃ. Sīmu. Syā. 3. Daḷahuddhāpa. Machasaṃ,

daḷahaddhālaṃ. Syā. 4. Vitto. Syā, [pts 5.] Sāmantā. Sīmu. Syā. 6. Anukkamante. [Pts 7.]

Catusuṃ [pts.]

[BJT Page 170] [\x 170/]

Ye pi te bhavissanti. Anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, sabbe te bhagavanto

pañcanīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catusu satipaṭṭhānesu

suppatiṭṭhitacittā satta sambojjhaṅge1 yathābhūtaṃ bhāvetvā, anuttaraṃ sammāsambodhiṃ

abhisambujjhissanni. Bhagavā pi bhante etarahi arahaṃ sammāsambuddho pañcanīvaraṇe

pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catusu satipaṭṭhanesu suppatiṭṭhitacitto

satta sambojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā, anuttaraṃ sammāsabbodhiṃ abhisambuddho.

2. Idāhaṃ2 bhante yena [PTS Page 102] [\q 102/] bhagavā tenupasaṅkamiṃ

dhammasavaṇāya. 3 Tissa me bhante bhagavā dhammaṃ desesi. 4 Uttaruttaraṃ

paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ. Yathā yathā me bhante bhagavā dhammaṃ

desesi uttaruttaraṃ5 paṇītapaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ, tathā tathāhaṃ tasmiṃ

dhamme abhiññā idhekaccaṃ dhammaṃ dhammesu niṭṭhamagamaṃ, satthari pasīdiṃ,

'sammāsambuddho vata so bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, supaṭipanno6

bhagavato sāvakasaṅgho'ti.

Kusaladhammadesanā

3. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti kusalesu

dhammesu. Tatrime kusalā dhammā: seyyathīdaṃ cattāro satipaṭṭhānā, cattāro

sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañcabalāni, satta bojjhaṅgā, ariyo

aṭṭhaṅgiko maggo. Idha bhante bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ

paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

Etadānuttariyaṃ bhante kusalesu dhammesu taṃ bhagavā asesamabhijānāti taṃ bhagavato

asesamabhijānato uttariṃ abhiññeyyaṃ natthi, yadabhijānaṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā

bhagavatā bhiyyo'bhiññataro assa yadidaṃ kusalesu dhammesu.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Bojjhaṃpe. [Pts 2.] Idhāhaṃ. Machasaṃ 3. Dhammassavaṇaya. Machasaṃ, dhamma

savanāya. [Pts. 4.] Deseti. Machasaṃ 5. Uttāruttariṃ syā. [Pts 6.] Suppaṭipanno sāvakasaṃgho

machasaṃ

[BJT Page 172] [\x 172/]

Āyatanapaññatti 4. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammā deseti

āyatanapaṇṇattīsu1. Chayimāni bhante ajjhattikabāhirāni āyatanāni: cakkhuñca2 rūpāni ca

sotañca3 saddāca, ghāṇañca4 gandhā ca jivhā ca5 rasā ca, kāyo ca6 phoṭṭhabbā ca7 mano

ca8 dhammā ca. Etadānuttariyaṃ bhante āyatanapaṇṇattīsu. Taṃ bhagavā asesamabhijānāti

taṃ bhagavato asesamabhijānato uttariṃ abhiññeyyaṃ natthi, [PTS Page 103] [\q 103/]

yadabhijānaṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyo' bhiññataro assa yadidaṃ

āyatanapaṇṇattīsu.

Gabbhāvakkantidesanā

5. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti gabbhāvakkantisu.

Catasso imā bhante gabbhāvakkantiyo: idha bhante ekacco asampajāno mātukucchiṃ

okkamati, asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ

paṭhamā gabbhāvakkanti. Puna ca paraṃ bhante idhekacco sampajāne mātukucchiṃ

okkamati, asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchīmhā nikkhamati.

Ayaṃ dutiyā gabbhāvakkanti. Puna ca paraṃ bhante idhekacco sampajāno9 mātukucchiṃ

okkamati, sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchimbhā 10 nikkhamati.

Ayaṃ tatiyā gabbhāvakkanti. Puna ca paraṃ bhante idhekacco sampajāno mātukucchiṃ

okkamati, sampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, sampajāno mātukucchimhā nikkhamati. Ayaṃ

catutthi11 gabbhāvakkanti. Etadānuttariyaṃ bhante gabbhāvakkantisu

Ādesanavidhā desanā

6. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti ādesanavidhāsu.

Catasso imā bhante ādesanavidhā. Idha bhante ekacco nimittena ādisati 'evampi te mano,

itthampi te mano, iti pi te cittanti'. So bahuṃ cepi ādisati tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ

paṭhamā ādesanavidhā.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Āyatanapaññattīsu - [pts 2.] Cakkhuñceva - sīmu. Machasaṃ 3. So tañceva - [pts 4.]

Ghāṇañceva - [pts 5.] Jivhāceva - [pts 6] kāyoceva - [pts 7.] Phoṭṭhabba ceva. - Sīmu 8.

Manoceva - [pts 9.] Samapajāno pi - [pts 10.] Mātutucchismā [pts 11.] Catuttha - machasaṃ

[BJT Page 174] [\x 174/]

Puna ca paraṃ bhante idhekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṃ vā

amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati'. Evampi te mano, itthampī te mano,

itipi te cittanti', so bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Ayaṃ dutiyā

ādasanavidhā. Puna ca paraṃ bhante idhekacco na heva kho nimittena ādisati, nāpi

manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, [PTS Page 104] [\q

104/] api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati ' evampi

te mano, itthampi te mano, itipi te cittanti'. So bahuṃ ce pi ādisati tatheva taṃ hoti no

aññathā. Ayaṃ tatiyā ādesanavidhā. Puna ca paraṃ bhante idhekacco na heva kho nimittena

ādisati, nāpi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, nāpi

vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati, api ca kho

vitakkavicārasamādhisamāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti - yathā imassa bhoto

manosaṅkhārā paṇihitā, tathā imassa cittassa anantarā imaṃ nāma vitakkaṃ vitakkessatīti.

So bahuñcepi ādisati, tatheva taṃ hoti no aññathāti. Ayaṃ catutthā ādesanavidhā.

Etadānuttariyaṃ bhante ādesanavidhāsu.

Dassanasamāpatti - desanā

7. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ yathā bhagavā dhammaṃ deseti dassanasamāpattisu.

Catasso imā bhante dassanasamāpattiyo: idha bhante ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā

ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya

sammāmanasikāramanvāya tathā rūpaṃ cetosamādhiṃ phusati yathā samāhite citte imameva

kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino

paccavekkhati: atthī imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nahāra1 aṭṭhi2

aṭṭhimiñjā3 vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ

udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghānikā lasikā

muttanti. Ayaṃ paṭhamā dassanasamāpattī.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Nahāru. Syā [pts 2.] Aṭṭhī. Syā [pts 3.] Aṭṭhīmiñjaṃ machasaṃ

[BJT Page 176] [\x 176/]

Puna [PTS Page 105] [\q 105/] ca paraṃ bhante idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā

ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya

sammāmanasikāramanvāya tathā rūpaṃ cetosamādhiṃ phusati yathā samāhite citte imañceva

kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino

paccavekkhati: atthī imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nahāra1 aṭṭhi2

aṭṭhimiñjā3 vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ

udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghānikā lasikā

muttanti. Atikkamma ca purisassa chavimaṃsa lohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhati. Ayaṃ

dutiyādassanasamāpatti.

Puna ca paraṃ bhante idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya

anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathā rūpaṃ cetosamādhiṃ

phusati yathā samāhite citte imañceva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā

tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati: atthī imasmiṃ kāye kesā lomā

nakhā dantā taco maṃsaṃ nahāra1 aṭṭhi2 aṭṭhimiñjā3 vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ

pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo

medo assu vasā kheḷo siṅghānikā lasikā muttanti. Atikkamma ca purisassa chavimaṃsa

lohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhati. Purisassa ca viññāṇasotaṃ pajānāti ubhayato abbocchinnaṃ

idha loke patiṭṭhitaṃ ca paraloke patiṭṭhitaṃ ca. Ayaṃ tatiyā dassanasamāpatti.

Puna ca paraṃ bhante idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya

anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathā rūpaṃ cetosamādhiṃ

phusati yathā samāhite citte imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthako

tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati: atthī imasmiṃ kāya kesā lomā

nakhā dantā taco maṃsaṃ nahāra1 aṭṭhi2 aṭṭhimiñjā3 vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ

pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo

medo assu vasā kheḷo siṅghānikā lasikā muttanti. Atikkamma ca purisassa chavimaṃsa

lohitaṃ aṭṭhiṃ paccavekkhati. Purisassa ca viññāṇasotaṃ pajānāti ubhayato abbocchinnaṃ

idha loke appatiṭṭhitañca paraloke appatiṭṭhitañca. Ayaṃ catutthā dassanasamāpatti.

Etadānuttariyaṃ bhante dassanasamāpattisu.

Puggalapaṇṇatatidesanā

8. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti

puggalapaṇṇattīsu.1 Sattime bhante puggalā: ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto,

kāyasakkhi, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī. Etadānuttariyaṃ

bhante puggalapaññattīsu.

Padhānadesanā.

9. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ yathā bhagavā [PTS Page 106] [\q 106/]

dhammaṃ deseti padhānesu. Sattime bhante sambojjhaṅgā: satisambojjhaṅgo,

dhammavicayasambojjhaṅgo, viriya2 sambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo

passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo. Etadānuttariyaṃ

bhante padhānesu.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1.. Puggalapaññattisu - sīmu. 2. Viriyaṃ. - Machasaṃ

[BJT Page 178] [\x 178/]

Paṭipadādesanā

10. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ yathā bhagavā dhammaṃ deseti paṭipadāsu.

Catasso imā bhante paṭipadā: dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā

khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññā'ti. Tatra bhante

yāyaṃ paṭipadā dukkhā dandhābhiññā, ayaṃ bhante paṭipadā ubhayeneva hīnā akkhāyati

dukkhattā ca dandhattā ca. Tatra bhante yāyaṃ paṭipadā dukkhā khippābhiññā, ayaṃ pana

bhante paṭipadā dukkhattā hīnā akkhāyati. Tatra bhante yāyaṃ paṭipadā sukhā

dandhābhiññā, ayaṃ pana bhante paṭipadā dandhattā hīnā akkhāyati. Tatra bhante yāyaṃ

paṭipadā sukhā khippābhiññā, ayaṃ pana bhante paṭipadā ubhayeneva paṇītā akkhāyati

sukhattā ca khīppattā ca. Etadānuttariyaṃ bhante paṭipadāsu.

Bhassasamācārādi - desanā

11. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ yathā bhagavā dhammaṃ deseti bhassasasamācāre.

Idha bhante ekacco na ceva musāvādūpasaṃhitaṃ vācaṃ bhāsati, na ca vebhūtiyaṃ na ca

pesuṇiyaṃ1 na ca sārambhajaṃ jayāpekkho, mantā mantā vācaṃ bhāsati nidhānavatiṃ kālena,

etadānuntariyaṃ bhante bhassasamācāre.

12. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti

purisasīlasamācāre. Idha bhante ekacco cassa saddho ca. Na ca kuhako, na ca lapako, na ca

nemittiko, na ca nippesiko, na ca [PTS Page 107] [\q 107/] lābhena lābhaṃ nijihisanako2

indriyesu guttadvāro, bhojane mattaññu, samakārī, jāgariyānuyogamanuyutto, atandito,

āraddhaviriyo, jhāyī, satimā, kalyāṇapaṭibhāno, gatimā, dhitimā, matimā na ca kāmesu

giddho, sato ca nipako ca.

Etadānuttariyaṃ bhante purisasīlasamācāre.

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Pesuniyaṃ - machasaṃ 2. Nicigīṃsanako, syā, nijigīnako machasaṃ.

[BJT Page 180] [\x 180/]

Anusāsanavidhādesanā

13. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ yathā bhagavā dhammaṃ deseti anusāsanavidhāsu.

Catasso imā bhante anusāsanavidhā. Jānāti bhante bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yoniso

manasikārā, 'ayaṃ puggalo yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, tiṇṇaṃ saññojanānaṃ

parikkhayā sotāpanto bhavissati avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo'ti. Jānāti

bhante bhagavā paraṃ1 puggalaṃ paccattaṃ yonisomanasikārā, - ayaṃ puggalo

yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ

tanuttā sakadāgāmī bhavissati, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissatīti.

Jānāti bhante bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yoniso manasikārā, ayaṃ puggalo

yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno, pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saññojanānaṃ parikkhayā

opapātiko bhavissati, tattha parinibbāyī anāvattidhammā tasmā lokāti.

Jānāti bhante bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yoniso manasikārā, - ayaṃ

puggaloyathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamāno āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ

paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissatīti.

Etadānuttariyaṃ bhante anusāsanavidhāsu.

Parapuggalavimuttiñāṇadesanā

14. [PTS Page 108] [\q 108/] aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ yathā bhagavā

dhammaṃ deseti parapuggalavimuttiñāṇe. Jānāti bhante bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ

yonisomanasikārā, ayaṃ puggalo tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā sotāpanno bhavissati

avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo'ti. Jānāti bhante bhagavā paraṃ puggalaṃ

paccattaṃ yoniso manasikārā, ayaṃ puggalo tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā

rāgadosamohānaṃ tanuttā sakādāgimī bhavissati sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā

dukkhassantaṃ karissatī'ti.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Aparā '(majasaṃ) parapuggalaṃ - [pts.]

[BJT Page 182] [\x 182/]

Jānāti bhante bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yoniso manasikārā, 'ayaṃ puggalo

pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saññojanānaṃ parikkhayā opapātiko bhavissati tattha

parinibbāyī anāvattidhammā tasmā lokā'ti.

Jānāti bhante bhagavā paraṃ puggalaṃ paccattaṃ yoniso manasikārā 'ayaṃ puggalo āsavānaṃ

khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā

upasampajja viharissatī'ti. Etadānuttariyaṃ bhante parapuggalavimuttiñāṇe.

Sassatavādadesanā

15. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ yathā bhagavā dhammāṃ deseti sassatavādesu.

Tayo me bhante sassatavādā. Idha bhante ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya

padhānamatvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammā manasikāramanvāya

tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathā samāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati

seyyathīdaṃ: ekampi jātiṃ dve pi jātiyo tisso pi jātiyo catasso pi jātiyo pañca pi jātiyo dasa

pi jātiyo vīsampi1 jātiyo tiṃsampi jātiyo cattāḷīsampi2 jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi

jātisahassampi jātisatasahassampi, anekānipi jātisatāni anekāni pi jātisahassāni anekāni pi

jātisatasahassāni, amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro

evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī [PTS Page 109] [\q 109/] evamāyupariyanto. So tato cuto

amutra udapādiṃ3. Tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro

evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno"ti. Iti sākāraṃ

sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So evamāha. Atītampāhaṃ4 addhānaṃ

jānāmi 'saṃvaṭṭī5 pi loke vivaṭṭi pi ' ti, anāgatampāhaṃ addhānaṃ jānāmi 'saṃvaṭṭissati vā

loko vivaṭṭissati vā'ti. Sassato attā ca loko ca vañjho kuṭaṭṭho6 esikaṭṭhāyī ṭhito te' va sattā

sandhāvanti saṃsaranti vacanti upapajjanti, atthitveva sassatisamanti. Ayaṃ paṭhamo

sassatavādo.

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Vīsatimpi - [pts 2.] Cattālisampi. Syā cattārisaṃ - [pts 3.] Uppādi - [pts 4.] Atītaṃ vāhaṃ,

syā atītampihaṃ - [pts 5.] Saṃvaṭṭi vā, . . . . Vivaṭṭi vā - sīmu 6. Kuṭaṭṭo - syā

[BJT Page 184] [\x 184/]

Punaca paraṃ bhante idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappavanvāya padhānamanvāya

anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathā rūpaṃ cetosamādhiṃ

phusati yathā samāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaṃ1 ekampi

saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dve pi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīni pi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattārī pi

saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañca pi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasa pi saṃvaṭṭavivaṭṭāni amutrāsiṃ

evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī

evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṃ, tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto

evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto so tato cuto

idhuppanno'ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So evamāha:

atītampāhaṃ addhānaṃ jānāmi 'saṃvaṭṭi vā loko vivaṭṭī vā loko, anāgatañca khvāhaṃ

addhānaṃ [PTS Page 110] [\q 110/] jānāmi saṃvaṭṭissati vā loko vivaṭṭissati vāti.

Sassato attā ca loko ca vañjho kuṭaṭṭho esikaṭṭhāyī ṭhito te'va sattā sandhāvanti saṃsaranti

cavanti upapajjanti. Atthitveva sassatisamanti. Ayaṃ bhante dutiyo sassatavādo.

Puna ca paraṃ bhante idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya

anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathā rūpaṃ cetosamādhiṃ

phusati yathā samāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaṃ1 ekampi

saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dve pi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīni pi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattārī pi

saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañca pi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasa pi saṃvaṭṭavivaṭṭāni amutrāsiṃ

evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī

evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṃ, tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto

evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedi evamāyupariyanto. So tato cuto

idhuppanno'ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. So evamāha:

atītampāhaṃ addhānaṃ jānāmi 'saṃvaṭṭī pi loko vivaṭṭī pī'ti. Anāgatampāhaṃ addhānaṃ

jānāmi 'saṃvaṭṭissati pi loko vivaṭṭissati pī'ti. 'Sassato attā ca loko ca vañjho kuṭaṭṭho

esikaṭṭhāyī ṭhito, te'va sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti. Atthitveva

sassatisamanti'. Ayaṃ bhante tatiyo sassatavādo, etadānuttariyaṃ bhante sassatavādesu.

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Seyyathīdaṃ - machasaṃ

[BJT Page 186] [\x 186/]

Pubbenivāsānussatiñāṇadesanā

13. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ, yathā bhagavā dhammaṃ deseti

pubbenivāsānussatiñāṇe. Idha bhante ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya

padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathā

rūpaṃ cetosamādhiṃ phusati yathā samāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati,

seyyathīdaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi

jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattāḷīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo satampi jātiyo

sahassampi jātiyo satasahassampi jātiyo aneke pi saṃvaṭṭakappe aneke pi vivaṭṭakappe

aneke pi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, 'amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro

evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādi. Tatrāpāsiṃ

evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī

evamāyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno'ti. [PTS Page 111] [\q 111/] iti sākāraṃ

sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Santi bhante devā1 yesaṃ na sakkā

gaṇanāya vā saṅkhānena2 vā āyuṃ saṅkhātuṃ, api ca yasmiṃ yasmiṃ attabhāve

abhinivutthapubbo3 hoti yadi vā rūpīsu yadi vā arūpīsu yadi vā saññīsu yadi vā asaññisu

yadi vā nevasaññināsaññisu. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

Etadānuttariyaṃ bhante pubbenivāsānussati ñāṇe.

Cutupapātañāṇadesanā

14. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ yathā bhagavā dhammaṃ deseti sattānaṃ

cūtupapātañāṇe. Idha bhante ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya

padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya

tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati yathā samāhite citte dibbena cakkhunā visuddhena

atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe

dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti; ime vata bhonto sattā

kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā

ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā

parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā

kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā

ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā

[PTS Page 112] [\q 112/] parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā'ti. Iti dibbena

cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati vacamāne upapajjamāne hīne

paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.

Etadānuttariyaṃ bhante sattānaṃ cutupapātañāṇe.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Sattā - syā. 2. Saṃkhāto - [pts 3.] Abhinivuṭṭhapubebā - machasaṃ

[BJT Page 188] [\x 188/]

Iddhividhadesanā

15. Aparaṃ pana bhante etadānuttariyaṃ yathā bhagavā dhammaṃ deseti iddhividhāsu.

Dve'mā bhante iddhividhāyo.1 Atthi bhante iddhi yā sāsavā saupadhikā no ariyā'ti vuccati.

Atthi bhante iddhi yā anāsavā anupadhikā ariyā'ti. Katamā ca bhante iddhi yā sāsavā2

saupadhikā no ariyā'ti vuccati? Idha bhante ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā

ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya

sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati yathā samāhite citte

anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanuhoti: eko pi hutvā bahudhā hoti, bahudhā pi hutvā eko

hoti, āvibhāvaṃ tirobhavaṃ tirokuḍḍaṃ3 tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno4 gacchati

seyyathāpi ākāse. Paṭhaviyā pi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake, udake pi

abhijjamāne gacchati seyyathāpi paṭhaviyaṃ, ākāse pi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhi

sakuṇo. Ime pi candima suriye5 evaṃ mahiddhike evaṃ mahānubhāve pāṇinā parimasati6

parimajjati. Yāva brahmalokā pi kāyena vasaṃ vatteti. Ayaṃ bhante iddhi yā sāsavā

saupadhikā no ariyā ti vuccati.

Katamā pana bhante iddhi yā anāsavā anupadhikā ariyā ti vuccati? Idha bhante bhikkhu

sace ākaṅkhati paṭikule appaṭikūlasaññi vihareyyanti, appaṭikūlasaññi tattha viharati. Sace

ākaṅkhati appaṭikūle [PTS Page 113] [\q 113/] paṭikūlasaññi vihareyyanti, paṭikūlasaññi

tattha viharati. Sace ākaṅkhati paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññi vihareyyanti

appaṭikūlasaññi tattha viharati. Sace ākaṅkhati paṭikūle ca appaṭikūle ca paṭikūlasaññi

vihareyyanti, paṭikūlasaññi tattha viharati. Sace ākaṅkhati paṭikūlañca appaṭikūlañca

tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno'ti, upekkhako tattha

viharati sato sampajāno. Ayaṃ pana bhante iddhi anāsavā anupadhikā ariyā ti vuccati.

Etadānuttariyaṃ bhante iddhividhāsu. Taṃ bhagavā asesamabhijānāti. Taṃ bhagavato

asesamabhijānato uttariṃ abhiññeyyaṃ natthi, yadabhijānaṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā

bhagavatā bhiyyo'bhiññataro assa yadidaṃ iddhividhāsu.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Iddhiye - [pts 2.] Iddhisāsavā - machasaṃ 3. Tirokaṭṭaṃ - machasaṃ 4. Abhijjamāno - [pts

5.] Mūriye - machasaṃ 6. Parāmasati - (sīmu)

[BJT Page 190] [\x 190/]

16. Yantaṃ bhante saddhena kulaputtena pattabbaṃ āraddhaviriyena thāmavatā

purisathāmena purisaviriyena purisaparakkamena purisadhorayhena, anuppattaṃ taṃ

bhagavatā. Na ca bhante bhagavā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyutto hīnaṃ gammaṃ

pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na ca attakilamathānuyogamanuyutto dukkhaṃ

anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, catunnaṃ ca bhagavā jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ

diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.

Anuyogadānappakāro

Sace maṃ bhante evaṃ puccheyya 'kinnu kho āvuso sāriputta, ahesuṃ atītamaddhānaṃ aññe

samaṇo vā brāhmaṇā vā bhagavatā bhiyyo' bhiññatarā sambodhiyanti? Evaṃ puṭṭho ahaṃ

bhante no'ti vadeyyaṃ. 'Kiṃ panāvuso sāriputta bhavissanti anāgatamaddhānaṃ aññe

samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā bhiyyo'bhiññatarā sabbodhiyanti?' Evaṃ puṭṭho ahaṃ

bhante 'no'ti [PTS Page 114] [\q 114/] vadeyyaṃ. 'Kiṃ panāvuso sāriputta atthetarahi

añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyo'bhiññataro sambodhiyanti?" Evaṃ puṭṭho

ahaṃ bhante 'no'ti vadeyyaṃ. Sace pana maṃ bhante evaṃ puccheyya "kinnu kho āvuso

sāriputta ahesuṃ atītamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā

sambodhiyanti?' Evaṃ puṭṭho ahaṃ bhante 'evanti' vadeyyaṃ. 'Kiṃ panāvuso sāriputta,

bhavissanti anāgatamaddhānaṃ aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā

sambodhiyanti?' Evaṃ puṭṭho ahaṃ bhante 'evanti' vadeyyaṃ. 'Kaṃ panāvuso sāriputta

atthetarahi aññe samaṇā vā brāhmaṇā vā bhagavatā samasamā sambodhiyanti?' Evaṃ

puṭṭho ahaṃ bhante'no'ti vadeyyaṃ. Sace pana maṃ bhante evaṃ puccheyya, 'kiṃ panāyasmā

sāriputto ekaccaṃ abbhanujānāti ekaccaṃ nābbhanujānātī?'Ti evaṃ puṭṭho ahaṃ bhante evaṃ

byākareyyaṃ 'sammukhā metaṃ āvuso bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ.' Ahesuṃ

atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā mayā samasamā sambodhiyanti. Sammukhā

metaṃ āvuso bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ: bhavissanti anāgatamaddhānaṃ

arahanto sammāsambuddhā mayā samasamā sambodhiyanti. Sammukhā metaṃ āvuso

bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ:

[BJT Page 192] [\x 192/]

"Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā

apubbaṃ acarimaṃ uppajeyyuṃ. Netaṃ ṭhānaṃ vijjatī"ti. Ekaccāhaṃ bhante [PTS Page 115]

[\q 115/] evaṃ puṭṭho evaṃ byākaramāno vuttavādī ceva bhagavato homi. Na ca

bhagavantaṃ abhutena abbhācikkhāmi, dhammassa cānudhammaṃ byākaromi, na ca koci

sahadhammiko. Vādānupāto1 gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī?Ti".

17. "Tagagha tvaṃ sāriputta evaṃ puṭṭho evaṃ byākaramāno vuttavādi ceva me hoti na ca

maṃ abhutena abbhācikkhasi, dhammassa cānudhammaṃ byākarosi, na ca koci

sahadhammiko vādānupāto gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati"ti.

Acchariyabbhūtāni

18. Evaṃ vutte āyasmā udāyī bhagavantaṃ etadavoca: "acchariyaṃ bhante abbhūtaṃ bhante

tathāgatassa apapicchatā santuṭṭhitā sallekhatā yatra hī nāma tathāgato evaṃmahiddhiko

evaṃmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṃ pātukarissati. Ekamekaṃ cepi ito bhante

dhammaṃ aññatitthiyā paribbājakā attani samanupasseyyuṃ, te tāvatakeneva paṭākaṃ

parihareyyuṃ. Acchariyaṃ bhante abbhūtaṃ bhante tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā

sallekhatā, yatra hi nāma tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhavo, atha ca pana

nevattānaṃ pātukarissatī"ti.

19. "Passa kho tvaṃ udāyi: tathāgatassa appicchatā santuṭṭhitā sallekhatā, yatra hi nāma

tathāgato evaṃ mahiddhiko evaṃmahānubhāvo, atha ca pana nevattānaṃ pātukarissati.

Ekamekaṃ cepi ito udāyi dhammaṃ aññatitthiyā paribbājakā attani samanupasseyyuṃ, te

tāvatakeneva paṭākaṃ parihareyyuṃ. Passa kho tvaṃ udāyi: tathāgatassa apapicchatā

santuṭṭhitā sallekhatā, yatra hi nāma tathāgato evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo, atha ca

pana nevattānaṃ pātukarissatī"ti.

20, [PTS Page 116] [\q 116/] atha kho bhagavā āyasmantaṃ, sāriputtaṃ āmantesi:

"tasmātiha2 tvaṃ sāriputta imaṃ dhammapariyāyaṃ abhikkhaṇaṃ bhāseyyāsi bhikkhunaṃ

bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Yesampi hi sāriputta moghapurisānaṃ bhavissati

tathāgate kaṅkhā vā vimati vā tesamimaṃ3 dhammapariyāyaṃ sutvā yā tathāgate kaṅkhā vā

vimati vā sā pahīyissatī"ti. Itihidaṃ āyasmā sāriputto bhagavato sammukhā sampasādaṃ

pavedesi. Tasmā imassa veyyākaraṇassa sampasādaniyantveva adhivacananti.

Sampasādaniyasuttaṃ nīṭṭhitaṃ pañcamaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Vādānuvāde - machasaṃ 2. Yasmā - syā. 3. Tesampi imaṃ - [pts] tesampi maṃ - syā.

[BJT Page 194] [\x 194/]

6

[PTS Page 117] [\q 117/] pāsādikasuttaṃ

1. Evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati, vedhaññā nāma sakyā, tesaṃ ambavane pāsāde.

Nigaṇṭhanātaputtakālakiriyā

Tena kho pana samayena nigaṇṭho nātaputto1 pāvāyaṃ adhunā kālakato hoti. Tassa

kālakiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā

aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti "na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ

imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi. Kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissi! Micchāpaṭipanno

tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno, sahitamme, asahitante, pūre vacanīyaṃ pacchā avaca,

pacchā vacanīyaṃ pure avaca, aviciṇṇante viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi

cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī"ti. Vadho yeva kho2 maññe nigaṇṭhesu

nātaputtiyesu anuvattati. Ye pi nigaṇṭhassa nātaputtassa sāvakā gihī [PTS Page 118] [\q

118/] odātavasanā, te tesu nigaṇṭhesu nātaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā

paṭivānarūpā, yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike

anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe appaṭisaraṇe.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Nāṭaputto - machasaṃ 2. Vadho yeveko - kami.

[BJT Page 196] [\x 196/]

2. Atha kho cundo samaṇuddeso pāvāyaṃ vassaṃ vuttho, 1 yena sāmagāmo yenāyasmā

ānando tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

Ekamantaṃ nisinno kho cundo samaṇuddeso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca: nigaṇṭho

bhante nātaputto pāvāyaṃ adhunā kālakato. Tassa kālakiriyāya bhinnā nigaṇṭhā

dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā

viharanti "na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi. Kiṃ

tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissi! Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno,

sahitamme, asahitante, pūre vacanīyaṃ pacchā avaca, pacchā vacanīyaṃ pure avaca,

aviciṇṇante viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya,

nibbeṭhehi vā sace pahosī"ti. Vadho yeva kho maññe nigaṇṭhesu nātaputtiyesu anuvattati

ye pi nigaṇṭhassa nātaputtassa sāvakā gihī odātavasanā, te tesu nigaṇṭhesu nātaputtiyesu

nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā, yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye duppavedite

aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe

appaṭisaraṇe'ti.

Evaṃ vutte āyasmā ānando cundaṃ samaṇuddesaṃ etadavoca: atthi kho idaṃ āvuso cunda

kathāpābhataṃ bhagavantaṃ dassanāya. Āyāmāvuso cunda, yena bhagavā

tenupasaṃkamissāma. Upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāmā'ti2

'Evaṃ bhante'ti kho cundo samaṇuddeso āyasmato ānandassa paccassosi. Atha kho āyasmā

ca ānando cundo ca samaṇuddeso yena bhagavā tenupasaṃkamiṃsu, upasaṅkamitvā

bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando

bhagavantaṃ etadavoca: ayaṃ bhante cundo samaṇuddeso evamāha:"nigaṇṭho bhante

nātaputto pāvāyaṃ adhunā kālakato. Tassa kālakiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā

bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti "na

tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi. Kiṃ tvaṃ imaṃ

dhammavinayaṃ ājānissi! Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno,

sahitamme, asahitante, pūre vacanīyaṃ pacchā avaca, pacchā vacanīyaṃ pure avaca,

aviciṇṇante viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya,

nibbeṭhehi vā sace pahosī"ti. Vadho yeva kho maññe nigaṇṭhesu nātaputtiyesu anuvattati

ye pi nigaṇṭhassa nātaputtassa sāvakā gihī odātavasanā, te tesu nigaṇṭhesu nātaputtiyesu

nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā, yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye duppavedite

aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe

appaṭisaraṇe.

Asammā sambuddhappavedita - dhammavinayo

3. "Evaṃ hetaṃ cunda asammāsambuddhappavedite dhammavinaye hoti durakkhāte

dhammavinaye [PTS Page 119] [\q 119/] duppavedite aniyyānike

anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite. Idha cunda satthāca hoti

asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko

anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddheppavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme na

dhammānudhammappaṭipanno viharati na sāmicipaṭipanno na anudhammacāri, vokkamma

ca tamhā dhammā vattati.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Massaṃ vuṭṭhe - machasaṃ 2. Āroceyyāmā - syā.

[BJT Page 198] [\x 198/]

So evamassa vacanīyo "tassa te āvuso lābhā, tassa te suladdhaṃ, tatthā ca te

asammāsambuddho dhammo ca durakkhāto duppavedito aniyyāniko

anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito, tvañca tasmiṃ dhamme na

dhammānudhammapaṭipanno viharasi na sāmicipaṭipanno na anudhammacārī, vokkamma

ca tamhā dhammā vattasī"ti. Iti kho cunda satthā pi tattha gārayho, dhammo pi tattha

gārayho, sāvako ca tattha evaṃ pāsaṃso. Yo kho cunda evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya

"etāyasmā tathā paṭipajjatu yathā te satthārā dhammo desito paññatto"ti, yo ca taṃ

samādapeti yañca samādapeti yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati, sabbe te bahuṃ

apuññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evaṃ hetaṃ cunda hoti durakkhāte dhammavinaye

duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite.

4. Idha pana cunda satthā ca hoti asammāsambuddho, dhammo ca durakkhāto duppavedito

aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ

dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcipaṭipanno anudhammacārī,

samādāya taṃ dhammaṃ vattati. So evamassa vacanīyo "tassa te āvuso alābhā, tassa te

dulladdhaṃ, satthā ca te asammāsambuddho [PTS Page 120] [\q 120/] dhammo ca

durakkhāto duppavedito aniyyāniko anupasamasaṃvattaniko asammāsambuddhappavedito

tvañca tasmiṃ dhamme dhammānudhammappaṭipanno viharasi sāmīcipaṭipanno

anudhammacārī, samādāya taṃ dhammaṃ vattasī"ti.

Iti kho cunda satthāpi tattha gārayehā, dhammo pi tattha gārayho, sāvako pi tattha evaṃ

gārayho. Yo kho cunda evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya. "Addhāyasmā ñāyapaṭipanno

ñāyamārādhessatī"ti, yo ca passati yañca pasaṃsati yo ca pasaṃsito bhiyyosomattāya viriyaṃ

ārabhati sabbe te bahuṃ apuññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evaṃ hetaṃ cunda hoti

durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike

asammāsambuddhappavedite.

[BJT Page 200] [\x 200/]

Sammāsambuddhappavedita - dhammavinayo

5. Idha pana cunda satthā ca hoti sammāsambuddho dhammo ca svākkhāto suppavedito

niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, sāvako ca tasmiṃ dhamme na

dhammānudhammapaṭipanno viharati na sāmīcipaṭipanno na anudhammacārī, vokkamma

ca tambhā dhammā vattati. So evamassa vacanīyo. "Tassa te āvuso alābhā, tassa te

dulladdhaṃ, satthā ca te sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko

upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, tvañca tasmiṃ dhamme na

dhammānudhammapaṭipanno viharasi na sāmicipaṭipanno na anudhammacārī, vokkamma

ca tambhā dhammā vattasī"ti. Iti kho cunda satthā pi tattha pāsaṃso, dhammo pi tattha

pāsaṃso, sāvako ca tattha evaṃ gārayho, yo kho cunda evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya

"etāyasmā tathā paṭipajjatu yathā te satthārā dhammo desito paññatto" ti. Yo ca samādapeti

yaṃ ca samādapeti ye ca samādapito tathattāya paṭipajjati, sabbe te bahuṃ puññaṃ

pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evaṃ hetaṃ cunda hoti svākkhāte dhammavinaye suppavedite

niyyānike upasamasaṃvattanike sammāsambuddhappavedite.

6. [PTS Page 121] [\q 121/] idha pana cunda satthā ca hoti sammāsambuddho, dhammo

ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito,

sāvako ca tasmiṃ dhamme dhammānudhammapaṭipanno viharati, sāmīcipaṭipanno

anudhammacārī, sāmadāya taṃ dhammaṃ vattati, so evamassa vacanīyo: tassa te āvuso

lābhā, tassa te suladdhaṃ, satthā ca te sammāsambuddho dhammo ca svākkhāto

suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, tvañca tasmiṃ

dhamme dhammānudhammapaṭipanno viharasi, sāmīcipaṭipanno anudhammacārī,

samādāya taṃ dhammaṃ vattasī"ti. Iti kho cunda satthā pi tattha pāsaṃso, dhammo pi tattha

pāsaṃso, sāvako pi tattha evaṃ pāsaṃso.

[BJT Page 202] [\x 202/]

Yo kho cunda evarūpaṃ sāvakaṃ evaṃ vadeyya "addhāyasmā ñāyapaṭipanno

ñāyamārādhessatī"ti, yo ca pasaṃsati yaṃ ca pasaṃsati, yo ca pasaṃsito bhiyyo somattāya

viriyaṃ ārabhati, sabbe te bahuṃ puññaṃ pasavanti. Taṃ kissa hetu? Evaṃ hetaṃ cunda hoti

svākkhāte dhammavinaye suppavedite niyyānike upasamasaṃvattanike

sammāsambuddhappavedite.

Sāvakānutāpakarā satthukālakiriyā

7. Idha pana cunda satthā ca loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca

svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattanikā sammāsambuddhappavedito,

aviññāpitatthā cassa honti sāvakā saddhimme na ca nesaṃ kevalaparipūraṃ brahmacariyaṃ

āvīkataṃ hoti unnānikataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ [PTS Page 122] [\q

122/] yāva devamanussehi suppakāsitaṃ, atha nesaṃ satthuno antaradhānaṃ hoti.

Evarūpo kho cunda satthā sāvakānaṃ kālaṃ kato ānutappo hoti. Taṃ kissa hetu? Satthā ca no

loke udāpādi arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko

upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Aviññāpitatthā camha saddhamme, na

ca no kevalaparipūraṃ brahmacariyaṃ āvīkataṃ he hoti uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ

sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ, atha no satthuno antaradhānaṃ hotī"

ti. Evarūpo kho cunda satthā sāvakānaṃ kālakato ānutappo hoti.

[BJT Page 204] [\x 204/]

Sāvakānaṃ anānutappā satthukālakiriyā

8. Idha pana cunda satthā ca loke udapādi arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca

svākkhāto suppavedito niyāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito,

viññāpitatthā cassa honti sāvakā saddhamme. Kevalañca tesaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ

āvīkataṃ hoti uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yā ca devamanussehi

suppakāsitaṃ. Atha nesaṃ satthuno antaradhānaṃ hoti evarūpo kho cunda satthā sāvakānaṃ

kālakato anānutappo hoti. Taṃ dissa hetu? Satthā ca no loke udapādi arahaṃ

sammāsambuddho, dhammo ca svākkhāto suppavedito niyyāniko upasamasaṃvattaniko

sammāsambuddhappavedito viññāpitatthā camhā saddhamme, kevakalañca no paripūraṃ

brahmacariyaṃ āvīkataṃ hoti uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva

devamanussehi suppakāsitaṃ, [PTS Page 123] [\q 123/] atha no satthuno antaradhānaṃ

hotī"ti. Evarūpo kho cunda satthā sāvakānaṃ kālakato anānutappo hoti.

Brahmacariyaaparipūranādi kathā

9. Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, no ca kho satthā ca hoti thero

rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti

tenaṅgena. Yato ca kho cunda etehi ce pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti satthā ca

hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ

parapūraṃ hoti tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, no ca khvassa therā bhikkhu sāvakā honti viyantā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

[BJT Page 206] [\x 206/]

10. Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca

hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā

honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ

uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyantā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

no ca khvassa majjhimā bhikkhū sāvakā honti vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti

tenaṅgena.

Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti

thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti

tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhu sāvakā honti viyantā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, no ca khvassa navā bhikkhū sāvakā honti

vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti

thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa

bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha

dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, no ca khvassa therā

bhikkhuniyo sāvikā honti viyantā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti

thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti

tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa

bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha

dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, therā cassa

bhikkhuniyo sāvikā honti viyantā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, [PTS Page 124] [\q 124/] no ca khvassa majjhimā

bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti

thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

evaṃtaṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa

bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha

dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, therā cassa

bhikkhuniyo sāvikā honti viyantā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, no ca khvassa

navā bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ cariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero

rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti

viyattā vinīta visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti

tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa

bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha

dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, therā cassa

bhikkhuniyo sāvikā honti viyantā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, no ca khvassa

navā bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, no ca khvassa upāsakā sāvakā honti gihī odātavasanā

brahmacārino vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa

alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhamamaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ satthā ca hoti thero

rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā

brahmacārino vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa

alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa

bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha

dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, therā cassa

bhikkhuniyo sāvikā honti viyantā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, no ca khvassa

navā bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā

brahmacārino vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa

alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhamamaṃ desetuṃ, no ca khvassa upāsikā sāvikā honti gihiniyo odātavasanā

brahmacāriniyo vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa

alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhammaṃ desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti

thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā

brahmacārino vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa

alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhammaṃ desetuṃ, upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo vyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ nigagahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ

desetuṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa

bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha

dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, therā cassa

bhikkhuniyo sāvikā honti viyantā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, no ca khvassa

navā bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā

brahmacārino vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa

alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhamamaṃ desetuṃ, upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo vyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

no ca khvassa brahmacariyaṃ hoti iddhañceva phītañca vitthāritaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ

yāva devamanussehi suppakāsitaṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti

thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti

viyattā vinītā

Visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā

brahmacārino vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa

alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhammaṃ desetuṃ, upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo vyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ nigagahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ

desetuṃ, brahmacariyaṃ cassa hoti iddhañceva phītañca vitthāritaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ

yāva devamanussehi suppakāsitaṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti tenaṅgena.

Etehi ce pi cunda aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca hoti thero rattaññū

cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa

bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha

dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, therā cassa

bhikkhuniyo sāvikā honti viyantā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa

bhikkhuniyo sāvikā honti vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā

brahmacārino vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa

alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhamamaṃ desetuṃ, upāsikā cassa sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo vyattā

vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ,

brahmacariyaṃ cassa hoti iddhañceva phītañca vitthāritaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva

devamanussehi suppakāsitaṃ, no ca kho lābhaggayasaggappattaṃ, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ

aparipūraṃ hoti tenaṅgena.

[BJT Page 208] [\x 208/]

11. Yato ca kho cunda etehi dvehi pi aṅgehi samannāgataṃ brahmacariyaṃ hoti, satthā ca

hoti thero rattaññū cirapabbajito addhagato vayo anuppatto, therā cassa bhikkhū sāvakā

honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ

uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa bhikkhū sāvakā honti viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha

dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhū

sāvakā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa

alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ

dhammaṃ desetuṃ, therā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha

dhammehi suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, majjhimā cassa

bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, navā cassa bhikkhuniyo sāvikā honti viyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, [PTS Page 125]

[\q 125/] upāsakā cassa sāvakā honti gihī odātavasanā brahmacārino vyattā vinītā

visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

saha dhammehi suniggahītaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, upāsikā cassa

sāvikā honti gihiniyo odātavasanā brahmacāriniyo vyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā,

alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ saha dhammehi

suniggahītaṃ nigagahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desetuṃ, brahmacariyaṃ cassa hoti

iddhañceva phītañca vitthāritaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi

suppakāsitaṃ, lābhaggappattañca yasaggappattañca, evaṃ taṃ brahmacariyaṃ paripūraṃ hoti

tenaṅgena.

12. Ahaṃ kho pana cunda etarahi satthā loko appanno arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca svākkhāto suppavedito niyayāniko upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito,

viññāpitatthā ca me sāvakā saddhamme, kevalañca tesaṃ paripūraṃ brahmacariyaṃ āvīkataṃ

uttānīkataṃ sabbasaṅgāhapadakataṃ sappāṭihīrakataṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ.

Ahaṃ kho pana cunda etarahi satthā thero rattaññū cirapabbajito. Addhagato vayo

anuppatto. Santi kho pana me cunda etarahi therā bhikkhu sāvakā viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

sahadhammehi suniggitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me

cunda etarahi majjhimā bhikkhu sāvakā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggitaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me cunda etarahi majjhimā

bhikkhu sāvakā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me cunda etarahi navā bhikkhu sāvakā

viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ

parappavādaṃ sahadhammehi suniggitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ.

Santi kho pana me cunda etarahi therā bhikkhuniyo sāvikā viyattā vinītā visāradā

pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ

sahadhammehi suniggitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me

cunda etarahi majjhimā bhikkhuniyo sāvikā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ

samakkhātuṃ saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggitaṃ

niggahetvā sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me cunda etarahi navā

bhikkhuniyo sāvikā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me cunda etarahi upāsakā sāvakā gihī

ocadātavasanā brahmacārino viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me cunda etarahi upāsakā sāvakā gihī

odātavasanā kāmabhogino viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me cunda etarahi upāsikā sāvikā gihiniyo

odātavasanā brahmacāriniyo viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho pana me cunda etarahi upāsikā sāvikā gihiniyo

odātavasanā brahmacāriniyo viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā, alaṃ samakkhātuṃ

saddhammassa, alaṃ uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammehi suniggitaṃ niggahetvā

sappāṭihāriyaṃdhammaṃ desetuṃ. Santi kho [PTS Page 126] [\q 126/] pana me cunda

etarahi upāsikā sāvikā gihiniyo odātavasanā kāmabhoginiyo.

[BJT Page 210] [\x 210/]

Etarahi kho pana me cunda brahmacariyaṃ iddhaṃ ceva phītañca vitthāritaṃ bāhujaññaṃ

puthubhūtaṃ yāvadeva manussehi suppakāsitaṃ.

Yāvatā kho cunda etarahi satthāro loke uppannā, nāhaṃ cunda aññaṃ ekasatthārampi

samanussami evaṃ lābhaggayasaggappattaṃ yatharivāhaṃ. Yāvatā kho pana cunda etarahi

saṅgho vā gaṇo vā loke uppanno, nāhaṃ cunda aññaṃ ekasaṅghampī samanupassāmi evaṃ

lābhaggayasaggappattaṃ yatharivāyaṃ cunda bhijhusaṅgho. Yaṃ kho taṃ cunda sammā

vadamāno vadeyya sabbākāraparipūraṃ anūnaṃ anadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaparipūraṃ

buhmacariyaṃ suppakāsitanti, idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya sabbākārasampannaṃ

anūnaṃ anadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaparipūraṃ brahmacariyaṃ suppakāsitanti.

13. Uddako sudaṃ1 cunda rāmaputto evaṃ vācaṃ bhāsati: passaṃ na passatīti. Kiñca passaṃ

na passatī?Ti. Khurassa sādhu nisitassa talamassa passati, dhārañca khvassa na passati. Idaṃ

vuccati cunda passaṃ na passati. Yaṃ kho panetaṃ cunda uddakena rāmaputtena bhāsitaṃ

hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ khūrameva sandhāya, yañcetaṃ

cunda sammāvadamāno vadeyya [PTS Page 127 [\q 127/] ']passaṃ na passatī'ti,

idamevetaṃ sammā vadamāno vadeyya 'passaṃ na passatī'ti.

Kiñca passaṃ na passatī?Ti: evaṃ sabbākārasampannaṃ sabbākāraparipūraṃ anūnaṃ

anadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaparipūraṃ brahmacariyaṃ suppakāsitanti, iti hetaṃ passati.

Idamettha apakaḍḍheyya, evaṃ taṃ parisuddhataraṃ assāti, iti hetaṃ na passati. Idamettha

upakaḍḍheyya, evaṃ taṃ parisuddhataraṃ assāti iti hetaṃ na passati. Idaṃ vuccati passaṃ na

passatī'ti.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Udako sudaṃ - machasaṃ

[BJT Page 212] [\x 212/]

Yaṃ kho taṃ cunda sammā vadamāno vadeyya "sabbākārasampannaṃ anūnaṃ anadhikaṃ

svākkhātaṃ kevalaparipūraṃ buhmacariyaṃ suppakāsitanti, idameva taṃ sammā vadamāno

vadeyya sabbākārasampannaṃ anūnaṃ anadhikaṃ svākkhātaṃ kevalaparipūraṃ brahmacariya

suppakāsitanti.

Saṅgāyitabbā dhammā.

14. Tasmātiha cunda ye vo mayā dhammā abhiññā desitā, tattha sabbeheva saṅgamma

samāgamma atthena atthaṃ byañjanena byāñjanaṃ saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ.

Yathayidaṃ brahmacarayaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ. Tadassa bahujanahitāya

bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame ca vo

cunda dhammā mayā abhiññā desitā yattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena

atthaṃ byañjanena byañjanaṃ saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ buhmacariyaṃ

addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya

atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ seyyathīdaṃ: cattāro satipaṭṭhānā, cattāro

sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcinduyāni, pañca balāni, satta [PTS Page 128] [\q

128/] bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Ime kho te cunda dhammā mayā abhiññā

desitā, yattha sabbeheva saṅgamma samāgamma atthena atthaṃ byañjanena byañjanaṃ

saṅgāyitabbaṃ, na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ,

tadassa bahujanahitāya bahūjanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya

devamanussānaṃ.

Saññāpetabba vidhi

15. Tesaṃ ca vo cunda samaggāna sammodamānānaṃ avivadamānānaṃ sikkhitabbaṃ

aññataro sabrahmacārī saṅgho dhammaṃ bhāseyya, tatra ce tumhākaṃ evamassa "ayaṃ kho

āyasmā atthañceva micchā gaṇhāti, byañjanāni ca micchā ropetī"ti, tassa neva

abhinanditabbaṃ, nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa

vacanīyo "imassa nu kho āvuso atthassa imāni vā byañjanāni etāni vā byañjanāni katamāni

opāyikatarāni imesaṃ vā byañjanānaṃ ayaṃ vā attho eso vā attho, katamo opāyikataro?Ti. "

[BJT Page 214] [\x 214/]

So ce evaṃ vadeyya "imassa kho āvuso atthassa imāneva byañjanānī opāyikatarānī yāneva

etānī' imesaṃ byañjanānaṃ, ayameva attho opāyikataro yāneva eso'ti, so neva ussādetabbo

na apasādetabbo. Anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṃ saññāpetabbo, tassa ca

atthassa tesaṃ ca byañjanānaṃ nisantiyā.

Aparo pi ce cunda sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya, tatra ce tumhākaṃ evamassa

"ayaṃ kho āyasmā atthaṃ hi kho micchā gaṇhāti, byañjanāni [PTS Page 129] [\q 129/]

sammā ropetī"ti, tassa neva abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā

appaṭikkositvā so evamassa vacanīyo "imesaṃ nu kho āvuso byañjanānaṃ ayaṃ vā attho eso

vā attho, katamo opāyikataro?"Ti, so ce evaṃ vadeyya "imesaṃ kho āvuso byañjanānaṃ

ayameva attho opāyikataro, yo ceva eso"ti, so neva ussādetabbo na apasādetabbo.

Anussādetvā anapasādetvā sveva sādhukaṃ saññāpetabbo tasseva atthassa nisantiyā.

Aparo pana cunda sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya, tatra ce tumhākaṃ evamassa

"ayaṃ kho āyasmā atthaṃ hi kho sammā gaṇhāti, byañjanāni micchā ropetī"ti, tassa neva

abhinanditabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā so evamassa

vacanīyo "imesaṃ nu kho āvuso atthassa imāneva byañjanāni etāni vā byāñjanāni, katamāni

opāyikatarānī?"Ti, so ce evaṃ vadeyya "imassa nu kho āvuso atthassa imāneva

opāyikatarāva, yāni ceva etānī"ti, 1 so neva ussādetabbo na apasādetabbo. Anussādetvā

anapasādetvā sveva sādhukaṃ saññāpetabbo tesaññeva byañjanānaṃ nisantiyā.

Aparo pi ce cunda sabrahmacārī saṅghe dhammaṃ bhāseyya, tatra ce tumhākaṃ evamassa

"ayaṃ kho āyasmā atthañceva sammā gaṇhāti, byañjanāni ca sammā ropetī"ti, tassa 'sādhū'ti

bhāsitaṃ abhinanditabbaṃ anumoditabbaṃ. Tassa'sādhū'ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā

so evamassa vacanīyo "lābhā no āvuso suladdhaṃ no āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ

brahmacāriṃ passāma evaṃ atthupetaṃ byañjanūpetanti. "

- - - - - - - - - - - - - -

1. Yāceva otāni - sīmu

[BJT Page 216] [\x 216/]

Paccayānuññātakāraṇaṃ

16. Na vo ahaṃ cunda diṭṭhadhammakānaṃ yeva [PTS Page 130] [\q 130/] āsavānaṃ

saṃvarāya dhammaṃ desemi, na panāhaṃ cunda samparāyikānaṃ yeva āsavānaṃ

paṭighātāya dhammaṃ desemi. Diṭṭhadhammikānaṃ cevāhaṃ cunda asāvānaṃ saṃvarāya

dhammaṃ desemi samparāyikānañca āsavānaṃ paṭighātāya. Tasmātiha cunda yaṃ vo mayā

cīvaraṃ anuññātaṃ, alaṃ ve taṃ yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya,

ḍaṃsamakasavātātapasiriṃsapasamphassānaṃ parighātāya, yāvadeva

hirikopīnapaṭicchādanatthaṃ. Yo vo mayā piṇḍapāto anuññāto, alaṃ ve so yāvadeva imassa

kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.

Iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi. Navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me

bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cāti. Yaṃ vo mayā senāsanaṃ anuññātaṃ, alaṃ vo taṃ

yāvadeva sītassa paṭighātāya uṇhassa paṭighātāya

ḍaṃsamakasavātātapasiriṃsapasamphassānaṃ paṭighātāya yāvadeva utuparissayavinodanaṃ

paṭisallānārāmatthaṃ.

Yo vo mayā gilānappaccayabhesajjaparikkhāro anuññāto, alaṃ vo so yāvadeva uppannānaṃ

veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ paṭighātāya abyāpajjhaparamatāyā ti.

Sukhallikānuyogā

17. hānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ

"sukhallikānuyogamanuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharantī"ti. Evaṃ vādino cunda

aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā "katamo so avuso sukhallikānuyogo?

Sukhallikānuyogā hi bahū anekavihitā nānāppakārakā"ti.

[BJT Page 218] [\x 218/]

Cattāro'me cunda sukhallikānuyogā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā na

nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na

nibbānāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idha cunda ekacco bālo pāṇe vadhitvā vadhitvā

attānaṃ sukheti pīṇeti. Ayaṃ paṭhamo sukhallikānuyogo. Puna ca paraṃ cunda idhekacco

[PTS Page 131] [\q 131/] adinnaṃ ādiyitvā ādisitvā attānaṃ sukheti pīṇeti. Ayaṃ dutiyo

sukhallikānuyogo. Puna ca paraṃ cunda idhekacco musā bhaṇitvā bhaṇitvā attānaṃ sukheti

pīṇeti. Ayaṃ tatiyo sukhallikānuyogo. Puna ca paraṃ cunda idhekacco pañcahi kāmaguṇehi

samappito samaṅgībhuto paricāreti, ayaṃ catuttho sukhallikānuyogo. Ime kho cunda cattāro

sukhallikānuyogā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā na nibbidāya na

virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya

saṃvattanti.

18. hānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati. Yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ 'ime

cattārā sukhallikānuyoge anuyuttā samaṇā sakyaputtiyā"ti. Te vo 'mā hevantissuvacanīyā.

Na te sammā vadamānā vadeyyuṃ abbhācikkheyyuṃ asatā abhutena.

Cattāro'me cunda sukhallikānuyogā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya

abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idha cunda bhikkhu

vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ

paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ paṭhamo sukhallikānuyogo. Puna ca paraṃ

cunda bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ

avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ

dutiyo sukhallikānuyogo.

[BJT Page 220] [\x 220/]

Puna ca paraṃ cunda bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno

sukhaṃ ca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti 'upekkhako satimā sukhavihārī'ti

taṃ tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ tatiyo sukhallikānuyogo. Puna ca paraṃ

cunda bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ

atthaṅgamā adukkhaṃ asukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja

viharati. [PTS Page 132] [\q 132/] ayaṃ catuttho sukhallikānuyogo. Ime kho cunda

cattāro sukhallikānuyogā ekattanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya

sambodhāya nibbānāya saṃvattanti.

18. hānaṃ, kho panetaṃ cunda vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ "ime

cattāro sukhallikānuyogā anuyuttā samaṇā sakyaputtiyā viharanti"ti. Te vo evaṃ ti'ssu

vacanīyā sammā te vo vadamānā vadeyyuṃ. Na te vo abbhācikkheyyuṃ asatā abhutena.

Sukhallikānuyogānisaṃsā

hānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ 'ime pana

āvuso cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṃ viharataṃ kati phalāni katānisaṃsā

pāṭikaṅkhā?"Ti. Evaṃ vādino cunda aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā "ime kho

āvuso cattāro sukhallikānuyoge anuyuttānaṃ viharataṃ cattāri phalāni cattāro ānisaṃsā

pāṭikaṅkhā, katame cattāro? Idhāvuso bhikkhu tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā sotāpanno

hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano. Idaṃ paṭhamaṃ phalaṃ paṭhamo

ānisaṃso. Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ

tanuttā sakadāgāmi hoti sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Idaṃ dutiyaṃ

phalaṃ dutiyo ānisaṃso. Puna ca paraṃ āvusā bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ

saññojanānaṃ parikkhāya opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā'ti.

Ida tatiyaṃ phalaṃ tatiyo ānisaṃso. Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ

cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja

viharati. Idaṃ catutthaṃ phalaṃ catuttho ānisaṃso. Ime kho āvuso cattāro sukhallikānuyoge

anuyuttānaṃ viharataṃ imāni cattāri phalāni cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā"ti.

[BJT Page 222] [\x 222/]

Khīṇāsavānaṃ abhabbaṭṭhānāni.

19, hānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati, yaṃ aññatitthiyaṃ [PTS Page 133] [\q 133/]

paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ "aṭṭhitadhammā samaṇā sakyaputtiyā viharantī"ti. Evaṃ vādino

cunda aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā: atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā

passatā arahatā sammāsambuddhena sāvakānaṃ dhammā desitā paññattā yāvajivaṃ

anatikkamanīyā. Seyyathāpi āvuso indakhīlo vā ayokhīlo vā gambhīranemo sunikhāto

acalo asampavedhī, evameva kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā

sammāsambuddhena sāvakānaṃ dhammā desitā paññattā yāvajivaṃ anatikkamanīyā. Yo so

āvuso bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho

parikkhīṇabhavasaññojano sammadaññā vimutto abhabbo so nava ṭhānāni

ajjhācarituṃ:abhabbo āvuso khīṇāsavo bhikkhu saṃcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ. Abhabbo

khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu

methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṃ,

abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ, seyyathāpi pubbe

agārikabhuto. Abhabbo khīṇāsavo bhikkhu chandāgatiṃ gantuṃ, abhabbo khīṇāsavo

bhikkhu dosāgatiṃ gantuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu mohāgatiṃ gantuṃ, abhabbo

khīṇasavo bhikkhu bhayāgatiṃ gantuṃ. Yo so āvuso bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā

katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaññojano sammadaññā

vimutto, abhabbo so imāni nava ṭhānāni ajjhācaritu"nti.

Pañhabyākaraṇāni

20. [PTS Page 134] [\q 134/] ṭhānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati yaṃ aññatitthiyā

paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ " atītaṃ kho addhānaṃ ahabbha samaṇo gotamo atīrakaṃ1

ñāṇadassanaṃ paññapeti, noca kho anāgataṃ addhānaṃ arabbha atirakaṃ ñāṇadassanaṃ

paññapeti. Tayidaṃ kiṃsu, tayidaṃ kathaṃsū?"Ti.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Atirekaṃ - sīmu

[BJT Page 224] [\x 224/]

Te ca aññatitthiyā paribbājakā aññavihitakena ñāṇadassanena aññavihitakaṃ ñāṇadassanaṃ

paññāpetabbaṃ maññanti, yathariva bālā abyattā. Atītaṃ kho cunda addhānaṃ ārabbha

tathāgatassa satānusāri ñāṇaṃ hoti. So yāvatakaṃ ākaṅkhati tāvatakaṃ anussarati.

Anāgatañca kho addhānaṃ ārabbha tathāgatassa bodhijaṃ ñāṇaṃ uppajjati 'ayamantimā jāti,

natthidāni punabbhavo'ti. Atītañcepi kho cunda hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, na

taṃ tathāgato byākaroti. Atītañcepi cunda hoti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, tampi

tathāgato na byākaroti. Atītañcepi cunda hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ, tatra kālaññū

tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya. Anāgataṃ cepi cunda hoti abhūtaṃ atacchaṃ

anatthasaṃhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti. Anāgataṃ ce pi cunda hoti bhūtaṃ tacchaṃ

anatthasaṃhitaṃ, tampi tathāgato na byākaroti. Anāgataṃ ce pi cunda hoti bhūtaṃ tacchaṃ

atthasaṃhitaṃ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya. Paccuppannaṃ

cepi cunda hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasaṃhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti.

Paccuppannañcepi cunda hoti bhūtaṃ [PTS Page 135] [\q 135/] tacchaṃ anatthasaṃhitaṃ

tampi tathāgato na byākaroti. Paccuppannañcepi cunda hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasaṃhitaṃ,

tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya.

21. Iti kho cunda atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālāvādī bhūtavādi

atthavādī dhammāvadi vinayavādī, tasmā 'tathāgato'ti. Vuccati. Yañca kho cunda

sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya

sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā,

sabbaṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ. Tasmā 'tathāgato'ti vuccati. Yañca cunda rattiṃ

tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abisambujjhati, yañca cunda rattiṃ tathāgato

anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā

parinibbāti, yaṃ etamasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati, sabbaṃ taṃ tatheva hoti no

aññathā. Tasmā 'tathāgato'ti vuccati. Yathāvādi cunda tathāgato tathākārī, yathākārī

tathāvādī iti yathāvādi tathākārī, yathākārī tathāvādī, tasmā 'tathāgato'ti vuccati. Sadevake

loke cunda samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato

abhibhu anabhibhuto aññadatthudaso vasavatti. Tasmā 'tathāgato'ti vuccati.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Kālavādi saccavādi - syā.

[BJT Page 226] [\x 226/]

Abyākataṭṭhānāni

22. hānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati, yaṃ'aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ "kinnū

kho āvuso hoti tathāgato parammaraṇā? Idameva saccaṃ, moghamaññanti? Evaṃ vādino

cunda aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā "abyākataṃ kho āvuso [PTS Page 136]

[\q 136/] bhagavatā: hoti tathāgato parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti?"

hānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ "kiṃ

panāvuso na hoti tathāgato parammaraṇā. Idameva saccaṃ, moghamaññanti?" Evaṃvādino

cunda aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā: evampi kho āvuso bhagavatā abyākataṃ;

na hoti tathāgato parammaraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti. hānaṃ kho panetaṃ

cunda vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ "kiṃ panāvuso hoti ca na hoti ca

tathāgato parammaraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti." Evaṃ vādino cunda aññatitthiyā

paribbājakā evamassu vacanīyā: "abyākataṃ kho panetaṃ āvuso bhagavatā hoti ca na hoti ca

tathāgato parammaraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti"

hānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ 'kimpanāvuso

neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti. Evaṃ vādino

cunda aññatitthiyā paribbājakā evamassū vacanīyā " evampi kho āvuso bhagavatā

abyākataṃ: neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇā, idameva saccaṃ moghamaññanti".

hānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati yaṃ. Aññatittiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ: "kasmā

panetaṃ āvuso samaṇena gotamena abyākatanti? "Evaṃ vādino cunda aññatitthiyā

paribbājakā evamassu vacanīyā: "nahetaṃ āvuso atthasaṃhitaṃ na dhammasaṃhitaṃ na

ādibrahmacariyakaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na

sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Tasmā naṃ bhagavatā abyākatanti. "

[BJT Page 228] [\x 228/]

Byākataṭṭhānāni

23. hānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ "kiṃ

panāvuso samaṇena gotamena byākatanti? "Evaṃ vādino cunda aññatitthiyā paribbājakā

evamassu vacanīyā: "idaṃ dukkhanti kho āvuso bhagavatā byākataṃ. Ayaṃ

dukkhasamudayoti'kho āvuso bhagavatā byākataṃ, ayaṃ dukkhanirodho'ti kho āvuso

bhagavatā byākataṃ, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā'ti kho āvuso bhagavatā

byākatanti".

24. [PTS Page 137] [\q 137/] ṭhānaṃ kho panetaṃ cunda vijjati yaṃ aññatitthiyā

paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ "kasmā panetaṃ āvuso samaṇena gotamena byākatanti? "Evaṃ

vādino cunda aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā: "etañhi āvuso atthasaṃhitaṃ, etaṃ

dhammasaṃhitaṃ, etaṃ ādibrahmacariyakaṃ, ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya

upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Tasmā taṃ bhagavatā byākatanti.

"

Pubbantasahagatā diṭṭhinissayā

Ye pi te cunda pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, tepi vo mayā byākatā yathā te byākātabbā.

Yathā ca te na byākātabbā kiṃ vo ahaṃ te tattha byākarissāmi? Ye pi te cunda

aparantasahagatā diṭṭhinissayā, te pi vo mayā byākatā, yathā te byākātabbā. Yathā ca te na

byākātabbā kiṃ vo ahaṃ te tattha byākarissāmi.

25. Katame ca te cunda pubbannasahagatā diṭṭhinissayā ye vo mayā byākatā yathā te

byākātabbā? Santi kho cunda eke samaṇabrāhmaṇā evaṃ vādino evaṃ diṭṭhino: 'sassato attā

ca loko ca' idameva saccaṃ moghamaññanti. Santi pana cunda ekesamaṇabuhmaṇā evaṃ

vādino evaṃ diṭṭhino: 'asassato attā ca loko ca, sassato ca asassato ca attā ca loko ca, neva

sassato nāsassato attā ca loko ca, sayaṃkato attā ca loko ca, parakato attā ca loko ca, sayaṃ

kato ca para kato ca attā ca loko ca, [PTS Page 138] [\q 138/] asayaṃkāro aparakāro

adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idameva saccaṃ, moghavaññanti. Sassataṃ

sukhadukkhaṃ, asassataṃ sukhadukkhaṃ, sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ, neva

sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ, sayaṃkata sukhadukkhaṃ, paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ,

sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ

sukhadukkhaṃ, idameva saccaṃ moghamaññanti.

[BJT Page 230] [\x 230/]

26. Tatra cunda ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃ vādino evaṃ diṭṭhino sassato attā ca loko ca,

idameva saccaṃ moghamaññanti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vādami: atthinu kho idaṃ

āvuso, vuccati sassato attā ca leko cā? "Ti yañca kho te evamāhaṃsu 'idameva saccaṃ.

Moghamaññanti, taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññino pi hettha cunda

santeke sattā. Imāya pi kho ahaṃ cunda paññattiyā neva attanā samasamaṃ samanupassāmi

kuto bhiyyo, atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhippaññatti.

27. Tatra cunda ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃ vādino evaṃ diṭṭhino "sassato attā ca loko ca,

'asassato attā ca loko ca, sassato ca asassato ca attā ca loko ca, neva sassato nāsassato attā ca

loko ca, sayaṃkato attā ca loko ca, paraṃkato attā ca loko ca, sayaṃkato ca parakato ca attā

ca loko ca, asayaṃkāro aparakāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, sassataṃ

sukhadukkhaṃ, [PTS Page 139] [\q 139/] asassataṃ sukhadukkhaṃ, sassatañca

asassatañca sukhadukkhaṃ, neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ, sayaṃkataṃ

sukhadukkhaṃ, paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ, sayaṃkataṃ ca paraṃkataṃ ca sukhadukkhaṃ,

asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ, idameva saccaṃ

moghamaññanti. " Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi "atthi kho idaṃ āvuso vuccati

asayaṃkāraṃ aparakāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhanti?" Yañca kho te evamāhaṃsu

idameva saccaṃ, moghamaññanti', taṃ tesaṃ nānujānāmi, taṃ kissa hetu? Aññathāsaññino pi

hettha cunda santeke sattā. Imāya pi kho ahaṃ cunda paññattiyā neva attanā samasamaṃ

samanupassāmi kuto bhiyyo. Atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhipaññatti. Ime

kho te cunda pubbantasahagatā diṭṭhinissayā, ye te mayā byākatā yathā te byākātabbā yathā

ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tattha byākarissamī?"Ti.

[BJT Page 232] [\x 232/]

Aparantasahagatā diṭṭhinissayā

28. Katame ca cunda aparantasahagatā diṭhinissayā ye te mayā byākatā yathā te

byākātabbā? Yathā ca te na byākātabbā, kiṃ vo ahaṃ te tattha byākarissāmī?"Ti. Santi cunda

eko samaṇabrāhmaṇā evaṃ vādino evaṃ diṭṭhino: "rūpī attā hoti arogo parammaraṇā,

idameva saccaṃ, moghamaññanti. " Santi pana cunda eke samaṇabrāhmaṇā evaṃ vādino

evaṃ diṭṭhino "nārūpī attā hoti arogo parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti, "

rūpi ca arūpī ca attā hoti arogo parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti. " Neva

rūpī nānarūpī attā hoti arogo parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti. " [PTS Page

140] [\q 140/] saññi attā hoti arogo parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti. "

Asaññi attā hoti arogo parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti. "

Nevasaññīnāsaññī attā hoti arogo parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti. "Attā

ucchijjati vinassati, na hoti parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti. " Tatra cunda

ye te samaṇabuhmaṇā evaṃ vādino evaṃ diṭṭhino, rūpī attā hoti arogo parammaraṇā,

idameva saccaṃ, moghamaññanti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi: atthi kho idaṃ

āvuso, vuccati "rūpī attā hoti arogo parammaraṇā?"Ti. Yaṃ kho te evamāhaṃsu "idameva

saccaṃ, moghamaññanti" taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññino pi hettha

cunda santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ cunda paññattiyā neva attanā samasamaṃ

samanupassāmi kuto bhiyyo, atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhippaññatti.

29. Tatra cunda ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃ vādino evaṃ diṭṭhino arūpi attā hoti arogo

parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti. " Rūpī ca arūpī ca attā hoti arogo

parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti. " Neva rūpi nārūpi attā hoti arogo

parammaraṇā, idameva saccaṃ, moghamaññanti. " Saññi attā hoti arogo parammaraṇā,

idameva saccaṃ, moghamaññanti. " Asaññi attā hoti arogo parammaraṇā, idameva saccaṃ,

moghamaññanti. " Nevasaññināsaññi attā hoti arogo parammaraṇā, idameva saccaṃ,

moghamaññanti. " "Attā ucchijjati vinassati, na hoti parammaraṇā, idameva saccaṃ,

moghamaññanti, tyāhaṃ upasaṃkamitvā evaṃ vadāmi: atthi kho idaṃ āvuso, vuccati "attā

ucchijjati vinassati, na hoti parammaraṇā ti" mañca kho te cunda evamāhaṃsu: idameva

saccaṃ moghamaññanti, taṃ tesaṃ nānujānāmi. Taṃ kissa hetu? Aññathāsaññino pi hettha

cunda santeke sattā. Imāyapi kho ahaṃ cunda paññattiyā neva attanā samasamaṃ

samanupassāmi kuto bhiyyo, atha kho ahameva tattha bhiyyo yadidaṃ adhippaññatti. Ime

kho te cunda aparantasahagatā diṭṭhinissayā, ye te mayā byākatā [PTS Page 141] [\q 141/]

yathā te byākātabbā. Yathā ca te na byākātabbā kiṃ vo ahaṃ te tattha byākarissāmī"ti.

[BJT Page 234] [\x 234/]

30. Imesaṃ ca cunda pubbantasahagatānaṃ diṭṭhinassayānaṃ imesaṃ ca

aparantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ pahānāya samatikkamāya evaṃ mayā cattāro

satipaṭṭhānā desitā paññattā. Katame cattāro? Idha cunda bhikkhu kāye kāyāyanupassī

viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhā domanassaṃ, vedanāsu

vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhā domanassaṃ, citte

cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhā domanassaṃ, dhammesu

dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhā domanassaṃ,

imesaṃ ca cunda pubbantasahagatānaṃ diṭṭhinissayānaṃ imesaṃ ca aparantasahagatānaṃ

diṭṭhinissayānaṃ pahānāya samatikkamāya evaṃ mayā ime cattāro satipaṭṭhānā desitā

paññattā ti.

31. Tena kho pana samayena āyasmā upavāno bhagavato piṭṭhito hoti bhagavantaṃ

vījayamāno. Atha kho āyasmā upavāno bhagavantaṃ etadavoca: acchariyaṃ bhante

abbhūtaṃ bhante, pāsādiko vatāyaṃ bhante dhammapariyāyo, supāsādiko vatāyaṃ bhante

dhammapariyāyo. Ko nāmāyaṃ bhante dhammapariyāyo?"Ti. "Tasmā tiha tvaṃ upavāna

imaṃ dhammapariyāyaṃ pāsādikotveva naṃ dhārehī"ti.

Idamavoca bhagavā attamano āyasmā upavāno bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.

Pāsādikasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.

[BJT Page 236] [\x 236/]

7.

[PTS Page 142] [\q 142/]

Lakkhaṇasuttaṃ

1. Evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho

bhagavā bhikkhū āmantesi 'bhikkhavo'ti. 'Bhadante'ti1 te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

Bhagavā etadavoca:

Dvattiṃsimāni bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni yehi samannāgatassa

mahāpurisassa dve gatiyo bhavanti anaññā: sace agāraṃ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti

dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.

Tassimāni satta ratanāni bhavanti seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ

maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ

kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ

sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijīya ajjhāvasati. Sace kho

pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivattacchado2

katamāni tāni bhikkhave dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni yehi

samannāgatassa mahāpurisassa [PTS Page 143] [\q 143/] dveva gatiyo bhavanti anaññā?

Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavatti dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī

janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti

seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ

gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti

sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena

asatthena dhammena samena abhivijīya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ

pabbajati arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivattacchado2

2. Idha bhikkhave mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso

suppatiṭṭhitapādo hoti. Idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.

- - - - - - - - - - - - -

1. Bhaddante ti - machasaṃ. 2. Vivaṭacchado - syā, kam. Vivaṭṭacchado - machasaṃ

[BJT Page 238] [\x 238/]

Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni

sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni. 1 Yampi bhikkhave mahāpurisassa

heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni

sabbākāraparipūrāni, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.

Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso āyatapaṇhī hoti yampi bhikkhave mahāpuriso

āyatapaṇhī hoti, idampi bhikkhave mahāpurissa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca

paraṃ bhikkhave mahāpuriso dīghaṃgulī hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso dīghaṅgulī

hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ

bhikkhave mahāpuriso mudutalunahatthapādo hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso

mudutaḷunahatthapādo hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ

bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso jālahatthapādo hoti. Yampi bhikkhave

mahāpuriso jālahatthapādo hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ

bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso ussaṅkhapādo hoti. Yampi bhikkhave

mahāpuriso ussaṅghapādo hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ

bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso eṇijaṅgho hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso

eṇijaṅgho hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca

paraṃ bhikkhave mahāpuriso ṭhitako'va anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni

parimasati parimajjati. Yampi bhikkhave mahāpuriso ṭhitako'va anonamanto ubhohi

pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimaccati, idampi bhikkhave mahāpurisassa

mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso kosohitavatthaguyho

hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso kosohitavatthaguyho hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

suvaṇṇavaṇṇo hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso suvaṇṇavaṇṇo hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

kañcanasannibhattaco hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso kañcanasannibhattaco hoti, idampi

bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave

mahāpuriso sukhumacchavi hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso sukhumacchavi hoti, idampi

bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave

mahāpuriso sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalippati. Yampi bhikkhave mahāpuriso

sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalippati, idampi bhikkhave mahāpurisassa

mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso ekekalomo hoti,

ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni honti. Yampi bhikkhave mahāpuriso [PTS Page 144] [\q

144/] ekekalomo hoti, ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

uddhaggalomo hoti, uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvattāni

padakkhiṇāvattakajātāni honti. Yampi bhikkhave mahāpuriso uddhaggalomo hoti,

uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍaḍalāvattāni2

padakkhiṇāvattakajātāni honti, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ

bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso brahmujjugatto hoti. Yampi bhikkhave

mahāpuriso brahmujjugatto hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ

bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso sattussado hoti. Yampi bhikkhave

mahāpuriso sattussado hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ

bhavati puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso sīhapubbaddhakāyo hoti. Yampi bhikkhave

mahāpuriso sīhapubbaddhakāyo hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa

mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso citantaraṃso hoti.

Yampi bhikkhave mahāpuriso citantaraṃso hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa

mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso nigrodhaparimaṇḍalo

hoti, yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo, yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo, yampi

bhikkhave mahāpuriso nigrodhaparimaṇḍalo hoti, yāvatakavassa kāyo, tāvatakvassa

byāmo, yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo, idampi bhikkhave mahāpurisassa

mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso samavattakkhandho

hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso samavattakkhandho hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

rasaggasaggī hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso rasaggasaggī hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

sīhahanu hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso sīhahanu hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

cattāḷīsadanto hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso cattāḷīsadanto hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

samadanto hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso samadanto hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

aviraḷadanto hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso aviraḷadanto hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

susukkadāṭho hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso susukkadāṭho hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

pahūtajivho hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso pahūtajivho hoti, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave mahāpuriso

buhmassaro hoti, karavīkabhiṇī. Yampi bhikkhave mahāpuriso brahmassaro hoti,

karavīkabhāṇī. Idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca

paraṃ bhikkhave mahāpuriso abhinīlanetto hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso ahīnīlanetto

hoti, idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ

bhikkhave mahāpuriso gopamukho hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso gopakhumo hoti,

idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. Puna ca paraṃ bhikkhave

mahāpuriso uṇṇā bhamukantare jātā hoti odātā mudutūlasannibhā. Yampi bhikkhave

mahāpuriso uṇṇā bhamukantare jātā hoti odātā mudutulasannibhā, idampi bhikkhave

mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati. [PTS Page 145] [\q 145/] puna ca paraṃ

bhikkhave mahāpuriso uṇhīsasīso hoti. Yampi bhikkhave mahāpuriso unhīsasīso hoti,

idampi bhikkhave mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.

- - - - - - - - - - - -

1. Sabbākāra paripūrāṇi suvibhattantarāṇi - [pts 2.] Kuṇḍalāvaṭṭāni - machasaṃ.

[BJT Page 240] [\x 240/]

Imāni kho tāni bhikkhave dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni yehi

samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā

hoti cakkavatti dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto

sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ

hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva

sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya

ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho

loke vivattacchado.

3. Imāni kho bhikkhave dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni bāhirakā pi isayo

dhārenti. No ca kho te jānanti 'imassa kammassa katattā imaṃ lakkhaṇaṃ paṭilabhantī'ti.

Suppatiṭṭhitapādalakkhaṇaṃ (1)

Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ puramaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno daḷhasamādāno ahosi, kusalesu dhammesu avatthitasamādāno,

kāyasucarite vacīsucarite manosucarite, dānasaṃvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse

matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kulejeṭṭhāpacāyitāya

aññataraññataresu ca adhikusalesu [PTS Page 146] [\q 146/] dhammesu, so tassa

kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulantā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ

saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā

dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi

dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto

itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, suppatiṭṭhitapādo hoti,

samaṃ pādaṃ bhūmiyaṃ nikkhipati, samaṃ uddharati, samaṃ sabbāvantehi pādatalehi

bhūmiṃ phusati. So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti

cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto

sattaratanasamannāgato. Tassimāni sattaratanāni bhavanti, seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ

hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva

sattamaṃ.

[BJT Page 242] [\x 242/]

Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti surā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā, so imaṃ

paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ

nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena ahivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ

labhati? Avikkhamhiyo hoti kenaci manussabhūtena paccattikena paccāmittena. Rājā samāno

idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho

loke vivattacchado, buddho samāno kiṃ labhati? Avikkhamabhiyo1 hoti. Abbhantarehi vā

bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena [PTS Page

147] [\q 147/] vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā

lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati. Etamatthaṃ bhagavā avoca.

Tatthetaṃ vuccati:

Sacce ca dhamme ca dame ca saṃyame

Soceyya sīlālayuposathesu ca,

Dāne ahiṃsāya asāhase rato

Daḷhaṃ samādāya samattamācari2

So tena kammena divaṃ apakkami3

Sukhaṃ ca khiḍḍāratiyo ca anvahi

Tato cavitvā punarāgato idha

Samehi pādehi phusī vasundharaṃ.

Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā

Samappatiṭṭhassa na hoti khambhanā,

Gihissa vā pabbajitassa vā puna4

Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotakaṃ.

Akkhambhiyo hoti agāramāvasaṃ

Parābhibhu sattubhī sattumaddano,

Manussabhūtenidha hoti kenaci

Akkhambhiyo tassa phalena kammuno

- - - - - - - - - - - - -

1. Akakhamabhiyo - machasaṃ

2. Samanatamācari - syā. Kam

3. Samakakami. Machasaṃ 4. Bana - syā.

[BJT Page 244] [\x 244/]

Sace ca pabbajjamupeti tādiso

Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo,

Aggo na so gacchati jātu khambhataṃ

Naruttamo esahi tassa dhammatā'ti.

Pādatalesu cakkalakkhaṇaṃ (2)

4. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno [PTS Page 148] [\q 148/] bahujanassa sukhāvaho ahosi, ubbegaṃ

uttāsaṃ bhayaṃ apanuditā dhammikaṃ ca rakkāvaraṇaguttiṃ saṃvidhātā saparivāraṃ ca

dānaṃ adāsi. So tassakammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā

parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi

adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena

ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi

phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati.

Heṭṭhā pādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni

sabbākāraparipūrāni suvihattantarāni. So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ

ajjhāvasati, rājā hoti cakkavatatī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī

janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti.

Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ

gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ.

Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ

paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ

nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ

labhati? Mahāparivāro hoti, mahā'ssa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā

gaṇakā mahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā

samāno idaṃ labhati.

Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke

vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Mahāparivāro hoti, mahā'ssa honti parivārā

bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho

samāno idaṃ labhati. Etamatthaṃ bhagavā āvoca tatthetaṃ vuccati:

Pure puratthā purimāsu jātisu

Manussabhūto bahunaṃ sukhāvaho,

Ubbegauttāsabhayāpanūdano

Guttīsu rakkhāvaraṇesu ussuko.

[PTS Page 149] [\q 149/] so tena kammena divaṃ samakkami

Sukhañca khiḍḍā ratiyo ca anvabhī,

Tato civitvā punarāgato idha

Cakkāni pādesu duvesu vindati

Samantanemīni sahassarāni ca.

[BJT Page 246] [\x 246/]

Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā,

Disvā kumāraṃ satapuññalakkhaṇaṃ

Parivāravā hessati sattumaddano

Tathā hi cakkāni samantanemini.

Sace na pabbajjamupeti tādiso,

Vatteti cakkaṃ paṭhaviṃ pasāsati

Tassānuyuttā'dha1 bhavanti khattiyā

Mahāyasaṃ samparivārayanti naṃ.

Sace ca pabbajjamupeti tādiso,

Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo

Devāmanussā surasakka2 rakkhasā

Gandhabbanāgā vihagā catuppadā

Anuttaraṃ devamanussapūjitaṃ

Mahāyasaṃ samparivārayanti nanti.

Āyatapaṇahitādini tīni lakkhaṇāni (3 - 5)

5. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato ahosi, nihitadaṇeḍā

nihitasattho lajjī dayāpanto sabbapāṇabhūtahitānukampi vihāsi, so tassa kammassa katattā

upacitattā ussantattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.

So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena

sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi

gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni

tīṇi māhāpurisalakkhaṇāni [PTS Page 150] [\q 150/] paṭilabhati, āyatapaṇhī ca hoti

dīghaṅgulī ca brahmujugatto ca. So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati,

rājā hoti cakkavatti dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto

sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ

hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva

sattamaṃ.

Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ

paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati.

Rājā samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti viraṭṭhitiko, dīghamāyumpāleti. Na sakkā hoti

antarā jīvitā vorepetuṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno

idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati arahaṃ hoti sammāsambuddho

loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko,

dīghamāyumpāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṃ paccatthikehi paccāmittehi

samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ.

Buddho samāno idaṃ labhati. Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ vuccati:

- - - - - - - - - -

1. Tassānu yattā ca - machasaṃ 2. Satta (kam)

[BJT Page 248] [\x 248/]

Maraṇavadha1 bhayattano viditvā

Paṭivirato paramāraṇāyahosi2

Tena sucaritena saggamagamā3

Sukataphalavipākamanuhosi.

Caviya punaridhāgato samāno

Paṭilabhati idha tīṇi lakkhaṇāni,

Bhavati vipuladīghapāsaṇabhiko

Brahmā'va sūju subho sujātagatto.

Subhujo susu susaṇṭhito sujāto

Mudutaḷuṇaṅguliyassa honti dīghā,

[PTS Page 151] [\q 151/] tīhi purisavaraggalakkhaṇehi

Cirayapanāya4 kumāramādiyanti.

Bhavati yadi gihī ciraṃ yapeti

Cirataraṃ pabbajati yadi tato hi

Yāpayati vasiddhi bhāvanāya

Iti dīghāyukatāya tannimittanti.

Satatussadatālakkhaṇaṃ (6)

6. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno dātā ahosi paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ

sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ, so tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā

vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve

dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena

yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi

rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ

mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sattussado hoti. Sattassa ussadā honti: uhosu hatthesu

ussadā honti, uhosu pādosu ussadā honti, uhosu aṃsakūṭesu ussadā honti, khandhe ussadā

hoti. So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati rājā hoti cakkavattī

dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.

Tassimāni sattaratanāni bhavanti, seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ

maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ

kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ

sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ

adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati?

Lābhī hoti paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ

pānānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati. Buddho samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti paṇītānaṃ

rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. Buddho samāno

idaṃ labhati. [PTS Page 152] [\q 152/] etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ vuccati:

- - - - - - - - - - -

1. Maraṇa (machasaṃ) 2. Māraṇāya hoti (machasaṃ) 3. Tena so sucaritena saggamagamāsi

(syā) 4. Cirayāpatāya (syā)

[BJT Page 250] [\x 250/]

Khajjabhojanaṃ atha leyyasāyiyaṃ

Uttamaggarasadāyako ahu.

Tena so sucaritena kammunā

Nandane ciramahippamodati.

Sattavussado idhādhigacchati

Hatthapādamudutalañca vindati,

Āhu byañjananimittakovidā

Khajja bhojja rasalābhitāya naṃ.

Taṃ gihissapi tadatthajotakaṃ

Pabbajampi ca tadādhigacchati,

Khajjabhojanassa lābhiruttamaṃ

Āhu sabbagihibandhanacchidanti.

Karacaraṇamudutājālatālakkhaṇāni (7 - 8)

7. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgāhako ahosi dānena peyyavajjena1

atthacariyāya samānattatāya, so tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā

kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi

ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena

dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi

dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve [PTS Page 153] [\q

153/] mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, mudutaḷuṇahatthapādo ca hoti jālahatthapādo

ca. So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko

dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni

sattaratanāni bhavanti, seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ

itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa

puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā, so imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ

akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena

dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti,

susaṅgahitāssa honti brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakā mahāmattā anīkaṭṭhā

dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. Buddho samāno

kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitā'ssa honti bhikkhū bhikkhūṇiyo upāsakā

upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati. Etamatthaṃ

bhagavā avoca. Tatthetaṃ vuccati:

Dānampi catthacariyatañca2

Piyavadanaṃ ca samānachandataṃ ca3

Kariya cariya susaṅgahaṃ bahunnaṃ4

Anavamatena guṇena yāti saggaṃ.

- - - - - - - - - - - -

1. Piyavāvena (syā kam)

2. Dānampi ca atthacariyatamapi ca [pts] 3. Piyavāditaṃ ca samānāttataṃ ca (machasaṃ) 4.

Bahūnaṃ (machasaṃ)

[BJT Page 252] [\x 252/]

Vacīya punaridhāgato samāno

Karacaraṇamudutalañca jālino ca,

Atirucirasuvaggudassaneyyaṃ

Paṭilabhati daharo susu kumāro.

[PTS Page 154] [\q 154/] bhavati parijanassavo vidheyyo

Mahimiva māvasate1 susaṅgahīto,

Piyavadu hitasukhataṃ jigiṃsamāno2

Abhirucitāni guṇāni ācaranto. 3

Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ

Kathayati dhammakathaṃ jino janassa,

Vacanapaṭikarassabhippasannā

Sutvā dhammanudhammamācarantī4ti

Ussaṅkhapāda uddhaggalomatālakkhaṇāni (9 - 10)

8. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno bahuno janassa atthūpasaṃhitaṃ dhammūpasaṃhitaṃ vācambhāsitā

ahosi, bahujanaṃ nidaṃsesi, pāṇīnaṃ hitasukhāvaho dhammayāgī, so tassa kammassa

katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena

vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi

saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato

samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, ussaṅkhapādo ca hoti uddhaggalomo

ca. So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko

dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni

satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ

itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ.

Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ

paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ

nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ

labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaroca kāmabhogīnaṃ. Rājā

samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti

sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca

pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati. Etamatthaṃ

bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

[PTS Page 155] [\q 155/] atthadhammasaṃhitaṃ5 pure giraṃ

Erayaṃ bahujanaṃ nidaṃsayī,

Pāṇīnaṃ hitasukhāvaho ahū

Dhammayāgamayajī6 amaccharī.

- - - - - - - - - - - - -

1. Mahimaṃ āvayate (sīmu. Machasaṃ) 2. Jīgīsamāno(machasaṃ) 3. Ācarati (sīmu.

Machasaṃ) 4. Sutvāna dhammānudhamma mācaranati (machasaṃ) 5. Atthadhammasaṃhitaṃ

(kam. [Pts] 6. Dhammayāgaṃ asasaji (kam)

[BJT Page 254] [\x 254/]

Tena so sucaritena kammunā

Sugatiṃ vajati tattha modati

Lakkhaṇāni ca duve idhāgato

Uttamappamukhatāya1 vindati.

Ubbhamuppatitalomavāsaso

Pādagaṇṭhirahū sādu saṇṭhitā,

Maṃsalohitā citā tacotthaṭā

Uparivaraṇā ca sohanā2ahu.

Gehamāvasati ce tathāvidho

Aggataṃ vajati kāmabhoginaṃ,

Tena uttarītaro na vijjati

Jambudīpamahibhuyya irīyati.

[PTS Page 156] [\q 156/] pabbajampi ca anomanikkamo

Aggataṃ vajati sabbapāṇinaṃ,

Tena uttarītaro na vijjati

Sabbalokamahibhuyya viharatī'ti.

Eṇījaṅghalakkhaṇaṃ (11)

9. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno sakkaccaṃ vācetā ahosi sippaṃ vā vijjaṃ vā caraṇaṃ vā kammaṃ vā,

'kinti me khippaṃ vijāneyyuṃ, kinti'me khippaṃ paṭipajjeyyuṃ na ciraṃ kilisseyyunti.

So tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā

sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena

āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi

rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto

itthattaṃ āgato samāno idaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, eṇijaṅgho hoti. So tena

lakkhaṇe samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā

cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta

ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ

itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ.

Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ

paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ

nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ

labhati? Yāni tāni rājārahāni rājaṅgāni rājūpabhogāni rājanucchavikāni, tāni khippaṃ

paṭilabhati. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ

hoti sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Yāni tāni

samaṇārahāni samaṇaṅgāni samanūpabhogāni samaṇānucchavikāni, tāni khippaṃ

paṭilabhati. Buddho samāno idaṃ labhati. Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

Sippesu vijjācaraṇesu kammasu3

Kathaṃ vijāneyyu3 lahunti icchati.

[PTS Page 157] [\q 157/] yadūpaghātāya na hoti kassaci

Vāceti khippaṃ na ciraṃ kilissati.

- - - - - - - - - - - -

1. Utatama sukhatāya (sayyā. Utatama pamukakhatāya (kam) utatamapamukhatāya sukhāni

(sīmu)

2. Uparijānu sobanā (syā). Papari ca pana sobhatā [pts] 3. Kammesu - (machasaṃ)

3. Vijāneyyuṃ - (machasaṃ)

[BJT Page 256] [\x 256/]

Taṃ kammaṃ katvā kusalaṃ sukhudrayaṃ1

Chaṅghā manuññā labhate susaṇṭhitā,

Vaṭṭā sujātā anupubbamuggatā

Uddhaggalomā sukhumattacotthaṭā.

Eṇeyyajaṅgho'ti tamāhu puggalaṃ

Sampattiyā khippamidāhu lakkhaṇaṃ,

Gehānulomāni yadābhikaṅkhati

Apabbajaṃ khippamidhādhigacchati.

Sace va pabbajjamupeti tādiso

Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo,

Anucchavikassa yadānulomikaṃ

Taṃ vindati khippamanomavikkamo'ti. 2

Subumacchavilakkhaṇaṃ (12)

10. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā paripucchitā ahosi: kiṃ

bhante kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ nasevitabbaṃ,

kimme karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ

dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā?Ti. So tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā

vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve

dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena

yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi

rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno idaṃ

mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sukhumacchavī hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye

na upalippati. [PTS Page 158] [\q 158/] so tena lakkhaṇena samannāgato, sace agāraṃ

ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī

janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti.

Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ

gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ.

Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ

paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ

nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ

labhati? Mahāpañño hoti, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā, seṭṭho vā kāmabhoginaṃ. Rājā

samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti

sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Mahāpañño hoti,

puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño. Nāssa hoti koci

paññāya sadiso vā, seṭṭho vā sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati. Etamatthaṃ

bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

Pure puratthā purimāsu jātisu

Aññātukāmo paripucchitā ahu,

Sussūsitā pabbajitaṃ upāsitā

Atthantaro atthakathaṃ nisāmayi.

- - - - - - - - - - -

1. Sukhinadriyaṃ - (kam) 2. Khippamanomanikkamo - (syā. [Pts]

[BJT Page 258] [\x 258/]

Paññāpaṭilābhagatena1 kammunā

Manussabhūto sukhumacchavī ahu,

Byākaṃsu uppādanimittakovidā

Sukhumāni atthāni avecca dakkhati.

Sace na pabbajjamupeti tādiso

Vatteti cakkaṃ paṭhaviṃ passāti.

Atthānusatthīsu pariggahesu ca

Na tena seyyo sadiso va vijjati.

[PTS Page 159] [\q 159/] sace ca pabbajjamupeti tādiso

Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇe,

Paññāvisiṭṭhaṃ labhate anuttaraṃ

Pappoti bodhiṃ varabhurimedhaso'ti.

Suvaṇṇavaṇṇatālakkhaṇaṃ (13)

11. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno akkodhano ahosi anupāyāsabahulo, bahumpi vutto samāno

nābhisajji, na kuppi, na byāpajji, nappatitthayi, na kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi.

Dātā ca ahosi sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāpuraṇānaṃ2 khomasukhumānaṃ

kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. So tassa kammassa

katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena

vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi

saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato

samāno idaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco.

So tena lakkhaṇe samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko

dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni

satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ

itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa

puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ

akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena

dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ

mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāpuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ

koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana

agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho

samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāpuraṇānaṃ

khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ.

Buddho samāno idaṃ labhati. Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

1. Akkodhañca adhiṭṭhahī adāsi3

Dānañca vatthāni sukhumāni succhavini.

[PTS Page 160] [\q 160/] purimatarabhave ṭhito'bhivissaji4 mahimiva suro abhivassaṃ,

- - - - - - - - -

1. Paññapaṭilābhakatena - [pts] 2. Pāravuṇānaṃ - (machasaṃ) 3. Adāsī ca - [pts] 4.

Abhivisasaji (machasaṃ)

[BJT Page 260] [\x 260/]

2. Taṃ katvāna ito cuto divaṃ

Uppajja1 sukataphalavipākamanubhutvā,

Kaṇakatanusannibho idhābhibhavati

Suravarataroriva indo.

3. Gehamāvasati naro apabbajja

Micchāmahatimahiṃ anusāsatī

Pasayha sa hī ca sattaratanaṃ

Paṭilabhati vimala2 sukhumacchaviṃ suciñca.

4. Lābhī acchādanavatthamokkhapāpuraṇānaṃ3

Bhavati sadi anagāriyataṃ upeti.

Sa hi4 purimakataphalaṃ anubhavati

Na bhavati katassa panāso'ti.

Kosohitavatthaguyhatālakkhaṇaṃ (14)

12. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ

pubbemanussabhūto samāno cirappanaṭṭhe sucirappavāsino ñātī mitte suhajje sakhino

samānetā ahosi, mātarampi puttena samānetā ahosi, puttampi mātarā samānetā ahosi,

pitarampī [PTS Page 161] [\q 161/] puttena samānetā ahosi, puttampi pitarā samānetā

ahosi, bhātarampi bhātarā samānetā ahosi, bhātarampi bhaginiyā samānetā ahosi,

bhaginimpi bhātarā samānetā ahosi, samaṅgīkatvā ca abbhanumoditā ahosi, so tassa

kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ

saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā

dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi

dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto

itthattaṃ āgato samāno idaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, kosohitavatthaguyho hoti.

So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko

dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni

satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ

itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa

puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ

akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena

dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti,

parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Rājā

samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti

sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti

anekasahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Buddho

samāno idaṃ labhati. Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

Pure puratthā purimāsu jātisu

Cirappanaṭṭhe sucirappavāsino,

Ñātī suhajje sakhino samānayī

Samaṅgikatvā5 anumoditā ahu

- - - - - - - - - - -

1. Uppajji - (machasaṃ) 2. Vipula - (syāma) vipulaṃ - [pts 3.] Pāvuraṇānaṃ - (machasaṃ) 4.

Sāhito - (machasaṃ) 5. Samaggiṃ katvā - (syā [pts]

[BJT Page 262] [\x 262/]

So tena1 kammena divaṃ apakkami2

Sukhañca khiḍḍā ratiyo ca aṇvabhī.

Tato cavitvā punarāgato idha

Kosohitaṃ vindati vatthachādiyaṃ.

[PTS Page 162] [\q 162/] pahūtaputto bhavatī tathāvidho

Parosahassaṃ ca bhavanti atrajā.

Sūrā ca vīrā ca3 amittatāpanā

Gihissa pītiṃ jananā piyaṃvadā.

Bahutarā pabbajitassa irīyato

Bhavanti puttā vacanānusārino.

Gihissa vā pabbajitassa vā puna

Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati5 tadatthajotakanti.

Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.

Parimaṇḍala - anonama - ja'ṇṇuparimasanalakkhaṇāni (15, 16)

13. Yampī bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno mahājanasaṅgahaṃ samekkhamāno samaṃ jānāti, sāmaṃ jānāti,

purisaṃ jānāti, purisavisesaṃ jānāti ayamidamarahati ayamidamarahatī'ti. Tattha tattha

purisavisesakaro pure ahosi, so tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā

kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi

ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena

dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi

dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni

paṭilabhati, nigrodhaparimaṇḍalo ca hoti ṭhitako'va anonamanto ubhohī pāṇītalehi

jaṇṇukāni parimasati parimajjati, so tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati,

rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto

sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ

hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva

sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ

sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā

samāno kiṃ [PTS Page 163] [\q 163/] labhati? Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo

pahūtajātarūparajato pahūtavittupakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro.

Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti

sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Aḍḍho hoti

mahaddhano mahābhogo. Tassimāni dhanāni honti, seyyathīdaṃ saddhādhanaṃ sīladhanaṃ

hirīdhanaṃ ottappadhanaṃ sutadhanaṃ cāgadhanaṃ paññādhanaṃ, buddho samāno idaṃ

labhati. Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

- - - - - - - - - -

1. Sa tena - (kam) 2. Samakkami - (machasaṃ) 3. Viraṅgarūpā - (kam) 4. Jāyati - (machasaṃ)

5. Mahāṇasaṅgāhataṃ samapekkhamāno (kam)

[BJT Page 264] [\x 264/]

Tuliya paṭiviciya1 cinnayitvā

Mahajanasaṅgahanaṃ2 samekkhamāno,

Ayamidamarahatīti tattha tattha

Purisavisesakaro pure ahosi.

3Sa hi ca pana ṭhito anonamanto

Phusati karehi ubhohi jaṇṇukāni,

Mahiruhaparimaṇḍalo ahosi

Sucaritakammavipākasesakena.

Bahuvividha nimitta lakkhaṇaññū

Abhinipuṇā manujā viyākariṃsu,

Bahuvividhāni gihīnamarahāni

Paṭilabhati daharo susū kumāro,

[PTS Page 164] [\q 164/] idha mahīpati'ssa kāmabhogī

Gihipaṭirūpakā bahū bhavanti,

Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ

Labhati anuttaramuttamaṃ dhanagganti.

Sīhapubbaddhakāyādīni tīṇi lakkhaṇāni (17 - 19)

14. Yampī bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno bahuno janassa atthakāmo ahosi hitakāmo phāsukāmo

yogakkhemakāmo 'kinti me saddhāya vaḍḍheyyuṃ, sīlena vaḍḍheyyuṃ, sutena

vaḍḍheyyuṃ, 4 cāgena caḍḍheyyuṃ, dhammena vaḍḍheyyuṃ, paññāya vaḍḍheyyuṃ

dhanadhaññena caḍḍheyyuṃ, khettavatthunā vaḍḍheyyuṃ, dvipadacatuppadehi

vaḍḍheyyuṃ, puttadārehi vaḍḍheyyuṃ, dāsakammakaraporisehi vaḍḍheyyuṃ, ñātīhi

vaḍḍheyyuṃ, mittehi vaḍḍheyyuṃ, bandhavehi vaḍḍheyyunti.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Paṭivicaya - (machasaṃ) 2. Mahājanaṃ saṅgāhataṃ - (kam) 3. Mahiṃca - (machasaṃ) ghamā

ca pana (syā) 4. Sutena vaḍḍheyyuṃ(syā)

[BJT Page 266] [\x 266/]

So tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā

sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena

āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi

rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto

itthattaṃ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, sīhapubbaddhakāyo

ca hoti citantaraṃso ca samavattakkhandho ca. So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ

ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī

janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti

seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ

gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti

sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ

akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena

dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? [PTS Page 165] [\q 165/]

aparihānadhammo hoti, na parihāyati dhanadhaññena khettavatthunā

dīpadacatuppadehi puttadārehi dāsakammakaraporisehi ñātīhi mittehi bandhavehi. Na

parihāyati sabbasampattiyā. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ

pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati?

Aparihānadhammo hoti, na parihāyati saddhāya sīlena sutena cāgena paññāye na parihāyati

sabbasampattiyā. Buddho samāno idaṃ labhati.

Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ vuccati:

Saddhāya sīlena sutena buddhiyā

Cāgena dhammena bahūhi sādhuhi

Dhanena dhaññena ca khettavatthunā

Puttehi dārehi catuppadehi ca.

Ñātīhi mittemi ca bandhavehi ca

Balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṃ,

Kathaṃ na hāyyeṃ pare'ti icchati

Idaṃ samiddhaṃ ca2 panābhikaṅkhati.

Sa sīhapubbaddhasusaṇṭhito ahu

Samavattakkhandho ca citantaraṃso

Pubbe suciṇṇena katena kammunā

Aha niyaṃ pubbanimittamassataṃ.

Gihī pi dhaññena dhanena vaḍḍhati

Puttehi dārehi catuppadehi ca,

Akiñcano pabbajito anuttaraṃ

Pappoti sambodhimahānadhammatanti. 1

- - - - - - - - - - - -

1. Atthassa midadhi ca - (machasaṃ) addhaṃ samidhaṃ ca (syā)

2. Pappeṃti boyiṃ asahāna dhammatanti (machasaṃ)

[BJT Page 268] [\x 268/]

Rasaggasaggitālakkhaṇaṃ (20)

15. [PTS Page 166] [\q 166/] yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ

purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno sattānaṃ aviheṭhakajātiko ahosi pāṇinā vā

leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā, so tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā

vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve

dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena

yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi

rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ

mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, rasaggasaggī hoti, uddhaggāssa rasaharaṇīyo gīvāya

jātā honti samāvāhiniyo. 1 So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti

cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto

sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ

hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva

sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ

sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā

samāno kiṃ labhati? Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaniyā samannāgato

nātisītāya nāccuṇhāya. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ

pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati?

Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya

majjhimāya padhānakkhamāya. Buddho samāno idaṃ labhati.

Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

Na pāṇidaṇḍehi panātha leḍḍunā

Satthena vā maraṇavadhena vā puna,

Ubbādhanāya paritajjanāya vā

Na heṭhayī janatamaheṭhako ahu.

Teneva so sugatisu pecca modati

Sukhapphalaṃ kariya sukhāni vindati,

[PTS Page 167] [\q 167/] samojasā2 rasaharaṇī susaṇaṭhitā

Idhāgato labhati rasaggasaggitaṃ.

Tenāhu naṃ atinipuṇā vicakkhaṇā

Ayaṃ naro sukhabahulo bhavissati

Gihissa vā pabbajitassa vā puna3

Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotakanti.

- - - - - - - - - - -

1. Samābhivāhitva yo (machasaṃ) 2. Sampajjasā [pts] pā muñjasā (syā) sāmañcasā (kam) 3.

Pana (syaṃ)

[BJT Page 270] [\x 270/]

Abhinīlanetta - gopakhumalakkhaṇāni (21, 22)

16. Yampī bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno na ca visaṭaṃ na ca visācī1 na ca pana viceyya pekkhitā, ujū. Tathā

pasaṭamujumano piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā ahosi. So tassa kammassa katattā

upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena

vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi

saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato

samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, abhinīlanetto ca hoti gopakhumo ca.

So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko

dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni

satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ

itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa

puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ

akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena

dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Piyadassano hoti, bahuno

janassa piyo hoti manāpo brāhmaṇagahapatikānaṃ negamajānapadānaṃ [PTS Page 168] [\q

168/] gaṇakānaṃ mahāmattānaṃ anīkaṭṭhānaṃ dovārikānaṃ amaccānaṃ pārisajjānaṃ

rājūnaṃ bhogiyānaṃ kumārānaṃ, rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā

anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno

kiṃ labhati? Piyadassano hoti, bahuno janassa piyo hoti manāpo bhikkhunaṃ bhikkhunīnaṃ

upāsakānaṃ upāsikānaṃ devānaṃ manussānaṃ asurānaṃ nāgānaṃ gandhabbānaṃ. Buddho

samāno idaṃ labhati.

Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

Na ca visaṭaṃ na ca visācī2

Na ca pana viceyya pekkhitā

Ujuṃ tathā pasaṭamujumano

Piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā.

Sugatīsu so phalavipākaṃ

Anubhavati tattha modati.

Idha ca pana bhavati gopakhumo

Abhinīlanettanayano sudassano.

Abhiyogino ca nipuṇā

Bahū pana nimittakovidā

Sukhumanayanakusala manujā

Piyadassano'ti abhiniddisanti naṃ.

- - - - - - - - - - - - -

1. Na ca visācitaṃ [pts], na ca visāvī (syā) 2. Na ca visāvitaṃ [pts], na ca visāvi (syā)

[BJT Page 272] [\x 272/]

Piyadassano gihī pi santo ca

Bhavati bahujanapiyāṭhito,

[PTS Page 169] [\q 169/] yadi ca na bhavati gihī samano hoti

Piyo bahūnaṃ sokanāsano'ti.

Uṇhīsasīsalakkhaṇaṃ (23)

17. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno bahujanapubbaṅgame ahosi kusalesu dhammesu bahujanānaṃ

pāmokkho kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṃvibhāge sīlasamādāne

uposathūpavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule

jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu. So tassa kammassa katattā

upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena

vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi

saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato

samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, uṇhīsasīso hoti. So tena lakkhaṇena

samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto

vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni

bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ

gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti

sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ

akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena

dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Mahā'ssa jano anvāyiko

hoti, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakā mahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā

pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā

anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno

kiṃ labhati? Mahāssa jano anvāyiko hoti, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā

manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati.

Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

Pubbaṅgamo sucaritesu ahū

Dhammesu dhammacariyāya1 abhirato,

Anavāyiko bahujanassa ahū

Saggesu vedayittha puññaphalaṃ.

[PTS Page 170] [\q 170/] vediyitvā so sucaritassa phalaṃ

Uṇhīsa sīsattamidhajjhagamā

Byākaṃsu byañjana nimittadharā

Pubbaṅgamo bahujanassa2 hessati.

Paṭibhogiyā manujesu idha

Pubbeva tassa abhiharanati tadā

Yadikhattiyo bhavati bhūmipati

Paṭihārakabahujane3 labhati.

- - - - - - - - - - - -

1. Dhammacariyābhirato (machasaṃ) 2. Pubbaṅgamo bahujanaṃ (machasaṃ) 3. Paṭihārakaṃ

bahujano (machasaṃ)

[BJT Page 274] [\x 274/]

Atha ce pi pabbajati so manujo

Dhammesu hoti paguno visāvī.

Tassānusāsaniguṇābhirato

Anvāyiko bahujano bhavatī ti.

Ekekalomatāuṇṇālakkhaṇādīni. (24, 25)

18. Yampī bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato ahosi saccavādī

saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa, so tassa kammassa katattā upacitattā

ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha

aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena

dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi

dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve

mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, ekekalomo ca hoti, uṇṇā ca bhamukantare jātā hoti

odātā mudutūlasannihā. So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti

cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto

sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ

hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva

sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ

sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā

samāno kiṃ labhati? Mahā'ssa jano upavattati brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā [PTS

Page 171] [\q 171/] gaṇakā mahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno

bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati,

arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Mahā'ssa

jano upavattati bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā

gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati,

Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

Saccappaṭiñño purimāsu jātisu

Advejjhavāco alikaṃ avajjayī

Na so visaṃvādayitā pi kassaci

Bhūtena tacchena tathena bhāsayi. 1

Setā susukkā mudutūlasannibhā

Uṇṇāsujātā2 bhamukantare ahū

Na lomakūpesu duve ajāyisuṃ

Ekekalomūpacitaṅgavā ahū.

- - - - - - - - - - - - -

1. Tosayi [pts] 2. Uṇṇasujātā (machasaṃ)

[BJT Page 276] [\x 276/]

Taṃ lakkhaṇaññū bahavo samāgatā

Byākaṃsu uppādanimittakovidā.

Uṇṇā ca lomā ca yathā susaṇṭhitā

Upavattatī īdisakaṃ bahujjano.

Gihimpi santaṃ upavattatī jano

Bahū puratthā pakatena kammunā

Akiñcanaṃ pabbajitaṃ anuttaraṃ

Buddhampī santaṃ upavattatī jano'ti.

Cattāḷīsadanta - aviraladanta - lakkhaṇādīni (26, 27)

19. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato ahosi. Ito sutvā

na amutra akkhātā imesambhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsambhedāya.

Iti bhinnānaṃ vā sandhātā [PTS Page 172] [\q 172/] saṃhitānaṃ vā anuppadātā

samaggārāmo samaggarato samagganandi samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi, so tassa

kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ

saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā

dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi

dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto

itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, cattāḷīsadanto ca hoti

aviraḷadanto ca. So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti

cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto

sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ

hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva

sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ

sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā

samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti abhejjā'ssa honti parisā brāhmaṇagahapatikā

negamajānapadā gaṇakā mahāmattā aṇīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā

kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ

hoti sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti

abejjā'ssa honti parisā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā

gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati.

Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

Vebhūtiyaṃ saṃhitabhedakāriṃ1

Bhedappavaḍḍhana vivādakāriṃ

Kalahappavaḍḍhana akiccakāriṃ

Saṃhitānaṃ bhedajananīṃ na bhaṇi.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Sahitabhedakāriṃ (machasaṃ)

[BJT Page 278] [\x 278/]

Avivādavaḍḍhanakāriṃ sugiraṃ

Bhinnānaṃ sandhijanniṃ ahaṇi.

[PTS Page 173] [\q 173/] kalahaṃ janassa panudi samaṅgi

Saṃhitehi nandati pamodati ca.

Sugatīsu so phalavipākaṃ

Anubhavati tattha modati.

Dantā idha honti aciraḷā sahitā

Caturo dasassa mukhajā susaṇṭhitā.

Yadi khattiyo bhavati bhūmipati

Avibhediyā'ssa parisā bhavanti

Samano ca hoti virajo vītamalo

Parisā'ssa hoti anugatā acalā'ti.

Pahūtajivhā - brahmassara lakkhaṇāni (28, 29)

20. Yampi bhikkhave purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto

samāno pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato ahosi, yā sā vācā nelā

kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārupiṃ

vācaṃ bhāsitā ahosi, so tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa

bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi

adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena

ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi

phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni

paṭilabhati, pahūta jivho ca hoti brahmassaro ca karavīkabhāṇī. So tehi lakkhaṇehi

samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto

vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni

bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ

gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti

sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ

akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena

dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Tāni dvattiṃsa sace ratanāni rājā samāno kiṃ

labhati? Ādeyyavāco hoti, ādīyanti'ssa vacanaṃ brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā

gaṇakā mahāmattā aṇīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā

samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti

sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? [PTS Page 174] [\q

174/] ādeyyavāco hoti, ādiyanti'ssa vacanaṃ bhikkhū bhakkhuniyo upāsakā upāsikāyo

devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati.

Etamatthaṃ bhagavā āvoca. Tatthetaṃ vuccati:

Akkosabhaṇḍanavihesakāriṃ

Ubbādhakaṃ1 bahujanamaddanaṃ

Bāḷhaṃ2 giraṃ so na bhaṇi pharusaṃ

Madhuraṃ bhaṇī sūsañhitaṃ sakhilaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - 1. Ubbādhakaraṃ (machasaṃ)

2. Abāḷhaṃ (machasaṃ)

[BJT Page 280] [\x 280/]

Manaso piyā hadayagāminiyo

Vācā so erayati kaṇṇasubā

Vācā suciṇṇaphalamanubhavi.

Saggesu vedaya puññaphalaṃ.

Veditvā so sucaritassa phalaṃ

Brahmassarattamidhajjhagamā.

Jivhā'ssa hoti vipulā puthulā

Ādeyyavākyavacano bhavati.

Gihino'pi ijjhati yathā bhaṇato

Atha ce pabbajati so manujo

[PTS Page 175] [\q 175/] ādiyantī'ssa vacanaṃ janatā

Bahuno bahuṃ subhaṇitaṃ2 bhaṇato'ti.

Sīhahanulakkhaṇaṃ (30)

21. Yampi bikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

manussabhūto samāno samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato ahosi, kālavādī

bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ

pariyannavatiṃ atthasaṃhitaṃ, so tassa kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā

kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi

ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena

dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi

dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ

paṭilabhati, sīhahanu hoti. So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā

hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto

sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ

hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva

sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ akhīlamaṇimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ

sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena samena abhivijiya ajjhāvasati. Tassimāni

rājā samāno kiṃ labhati? Appadhaṃsiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena

paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati,

arahaṃ hoti sammasambuddho loke vivattacchado. Buddho samāno kiṃ labhati?

Appadhaṃsiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccattikehi paccāmittehi rāgena vā dosena

vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā

lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati.

Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ vuccati:

Samphappalāpaṃ na abuddhatantiṃ3

Avikiṇṇavacanabyappato ahosi.

Ahitampi ca apanudi

Hitampi ca bahujanasukhañca abhaṇi.

- - - - - - - - - - - - - - - - -

2. Susahitaṃ (syā) 3. Na samphappalāpaṃ na muddhataṃ (machasaṃ)

[BJT Page 282] [\x 282/]

[PTS Page 176] [\q 176/] taṃ katvā ito cuto divamupapajji

Sukataphalavipākamanubhosi

Caviya punaridhāgato samāno

Dviduggamavaratarahanuttamalattha.

Rājā hoti suduppadhaṃsiyo

Manujindo manujādhipatī mahānubhāvo,

Tidivapuravarasamo bhavati

Suravarataroriva indo.

Gandhabbāsurayakkharakkhasehi

Surehi na hi bhavati suppadhaṃsiyo,

Tathatto yadi bhavati tathāvidho

Idha disā ca paṭidisā ca vidisācāti.

Samadanta - susukkadāṭhā - lakkhaṇāti ( 31, 32)

22. Yampi bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe

munassabhūto samāno micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jivikaṃ kappesi. Tulākūṭa -

kaṃsakūṭa - mānakūṭa - ukkoṭana - vañcana - nikati - - sāciyoga - chedana - vadhabandhana

viparāmosa - ālopa - sahasākārā paṭivirato ahosi, so tassa kammassa [PTS Page 177] [\q

177/] katattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ

saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti, dibbena āyunā

dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi

dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto

itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, samadanto ca hoti

susukkadāṭho ca.

[BJT Page 284] [\x 284/]

So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko

dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni

satta ratanāni bhavanti. Seyyathīdaṃ: cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ

itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ parināyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa

puttā bhavanti, sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ paṭhaviṃ sāgarapariyantaṃ

akhīlamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena

dhammena samena ahivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Suviparivāro hoti, sucī'ssa

honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negama jānapadā gaṇakā mahāmattā anīkaṭṭhā

dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana

agārasmā anagāriyaṃ pabbajati arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivattacchado. Buddho

samāno kiṃ labhati? Suciparivāro hoti, suci'ssa honti parivārā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā

upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati.

Etamatthaṃ bhagavā avoca. Tatthetaṃ vuccati:

Micchājīvañca avassaji samena vuttiṃ

Suvinā so janayittha dhammikena

[PTS Page 178] [\q 178/] ahitampi ca apānudi1

Hitampi ca bahujanasukhañca ācari.2

Sagge vedayati naro sukhaphalāni

Karitvā nipuṇehi vudūhi

Sabbhī vaṇṇitāni tidivapuravarasamo

Abhiramati ratikhiḍḍāsamaṅgī.

Laddhā3 mānusakaṃ bhavaṃ tato

Cavitvā4 sukataphalavipākaṃ

Sesakena paṭilabhati lapanajaṃ

Samamapi suci susukkaṃ.5

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Apanudī (machasaṃ) 2. Acari (machasaṃ) 3. Laddhāna (machasaṃ) 4. Cavitvāna

(machasaṃ) 5. Laddhāna manussakaṃ bhavaṃ tato caviya puna sukata, phalavipāka, ye

sakena paṭilabhati lapanajaṃ samamapi suci ca suvisuddha susukkaṃ (syā)

[BJT Page 286] [\x 286/]

Taṃ veyyañjanikā samāgatā

Bahavo byākaṃsu nipuṇasammatā manujā

Sucijanaparivāragaṇo bhavati

Dijasamasukkasucisobhanadanto.

Rañño hoti bahujano

Suciparivāro mahatiṃ mahiṃ anusāsako,

[PTS Page 179] [\q 179/] pasayha na ca janapadatudanaṃ

Hitampi ca bahujanasukhañca caranti.

Atha ce pabbajati bhavati vipāpo

Samaṇo samitarajo vivattachaddo,

Vigatadarathakilamatho

Imampi ca parampi ca1 passati lokaṃ.

Tassovādakarā bahū gihī ca pabbajitā ca

Asucigarahitaṃ2 dhunanti pāpaṃ,

Sa hi sucihi parivuto bhavati

Malakhīlakalikilese panudetī ti. 3

Lakkhaṇasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Imamaji ca paramaphi ca [pts], paramapi paramapi ca (syā) 2. Apuciṃ garahitaṃ

(machasaṃ) 3. Tassovādakā bahugihī ca. Pabbajito ca asucīvigarahita - panudi pāsasasa hi

sucihi parivuto, bhavati malakhilaka kilase panudeti (syā)

[BJT Page 288] [\x 288/]

8.

[PTS Page 180] [\q 180/]

Sīgālasuttaṃ.

1. Evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veṭavane kalandakanivāpe. Tena kho pana

samayena sigālako1 gahapatiputto kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho

allakeso pañjaliko puthuddisā2 namassati, purattimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ

disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disaṃ.

2. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya

pāvisi. Addasā kho bhagavā sigālakaṃ gahapatiputtaṃ kālasseva vuṭṭhāya rājagahā

nikkhamitvā allavattaṃ allakesaṃ pañjalikaṃ puthudadisā namassantaṃ, puratthimaṃ disaṃ

dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disaṃ. Disvāna

sigālakaṃ gahapatiputtaṃ etadavoca: kinnu kho tvaṃ gahapatiputta kālasseva uṭṭhāya

rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthuddisā [PTS Page 181] [\q 181/]

namassasi, puratthimaṃ disaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ

disaṃ uparimaṃ disanti?".

"Pitā maṃ bhante kālaṃ karonto evaṃ avaca: 'disā tāta namasseyyāsī'ti. So kho ahaṃ bhante

pituvacanaṃ sakkaronto garukaronto mānento pūjento kālasseva vuṭṭhāya rājagahā

nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthuddisā namassāmi, puratthimaṃ disaṃ

dakkhiṇaṃ disaṃ pacchimaṃ disaṃ uttaraṃ disaṃ heṭṭhimaṃ disaṃ uparimaṃ disanti".

"Na kho gahapatiputta ariyassa vinaye evaṃ chaddisā namassitabbā"ti.

"Yathākathaṃ pana bhante ariyassa vinaye chaddisā namassitabbā? Sādhu me bhante

bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathā ariyassa vinaye chaddisā namassitabbā"ti.

- - - - - - - - - - - - -

Lakkhaṇasuttaṃko(machasaṃ) 2. Puthudisā(machasaṃ)

[BJT Page 290] [\x 290/]

Chaddisā

3. Tena hi gahapatiputta suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmī'ti.

'Evaṃ bhante'ti kho sigālo gahapatiputto bhagavato paccassosi.

Bhagavā etadavoca:

"Yato kho gahapatiputta ariyasāvakassa cattāro kammakilesā pahīṇā honti, catūhi ṭhānehi

pāpakammaṃ na karoti, cha ca bhogānaṃ apāyamukhāni na sevati, so evaṃ

cuddasapāpakāpagato, chaddisāpaṭicchādī,1 ubhayalokavijayāya paṭipanno hoti, tassa ayaṃ

ceva loko āraddho hoti paro ca loko. So kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ

upapajjati.

Kammakilesā

4. Katamassa cattāro kammakilesā pahīṇā honti? Pāṇātipāto kho gahapatiputta

kammakileso, adinnādānaṃ kammakileso, kāmesu micchācāro kammakiloso, musāvādo

kammakileso. Imassa cattāro kammakilesā pahīṇā hontī"ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ

vatvā2 sugato, athāparaṃ etadavoca satthā:

[PTS Page 182] [\q 182/] pāṇātipātaṃ adinnādānaṃ musāvādo ca vuccati

Paradāragamanañceva nappasaṃsanti paṇḍitā'ti.

Agatigamanāni

5. Katamehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṃ karoti? Chandāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ

karoti, dosāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti, mohāgataṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti,

bhayāgatiṃ gacchanto pāpakammaṃ karoti. Yato kho gahapatiputta ariyasāvako neva

chandāgatiṃ gacchati, na dosāgatiṃ gacchati, na mohāgatiṃ gacchati, na bhayāgatiṃ gacchati,

imehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṃ na karotī'ti. Idamavoca bhagavā idaṃ vatvā sugato

athāparaṃ etadavoca satthā:

Chandā dosā bhayā mohā yo dhammaṃ ativattati,

Nihīyati tassa yaso3 kāḷapakkhe'va candimā.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Chaddisā paṭicchādi hoti (syā) 2. Vatvāna (machasaṃ) 3. Yaso tassa (machasaṃ)

[BJT Page 292] [\x 292/]

Chandā dosā bhayā mohā yo dhammaṃ nātivattati,

Āpūrati tassa yaso1 sukkapakkhe'va2 candimā'ti.

Cha apāyamukhāni

6. Katamāni cha bhogānaṃ apāyamukhāni na sevati? Surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyogo

kho gahapatiputta bhogānaṃ apāyamukhaṃ. Vikālavisikhācariyānuyogo bhogānaṃ

apāyamukhaṃ. Samajjābhicaraṇaṃ bhogānaṃ apāyamukhaṃ. Jūtappamādaṭṭhānānuyogo

bhogānaṃ apāyamukhaṃ. Pāpamittānuyogo bhogānaṃ apāyamukhaṃ. Ālassānuyogo

bhogānaṃ apāyamukhaṃ.

Majjapanādīnavā

Cha kho'me gahapatiputta ādīnavā surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyoge: sandiṭṭhikā

dhanajānī, kalahappavaḍḍhanī, rogānaṃ āyatanaṃ, akittisañjananī, [PTS Page 183] [\q

183/] kopīnanidaṃsanī paññāyadubbalīkaraṇītveva chaṭṭhaṃ padaṃ bhavati. Ime kho

gahapatiputta cha ādīnavā surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyoge.

Vikālacariyādīnāvā

Cha kho'me gahapatiputta ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge: attā'pi'ssa agutto arakkhito

hoti puttadāro'pi'ssa agutto arakkhito hoti, sāpateyyampi'ssa aguttaṃ arakkhitaṃ hoti,

saṅkiyo ca hoti pāpakesu ṭhānesu, abhūtavacanaṃ ca tasmiṃ rūhati, bahūnañca

dukkhadhammānaṃ purakkhato hoti. Ime kho gahapatiputta cha ādīnavā

vikālavisikhācariyānuyoge.

Samajjābhivaraṇādīnavā

Cha kho'me gahapatiputta ādīnavā samajjābhicaraṇe: kva3 naccaṃ, kva gītaṃ, kva vāditaṃ,

kva akkhānaṃ, kva pāṇissaraṃ, kva kumbhathūṇanti? Ime kho gahapatiputta cha ādīnavā

samajjābhivaraṇe.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Yaso tassa (machasaṃ) 2. Juṇhapakkeva (kam) 3. Kuvaṃ [pts]

[BJT Page 294] [\x 294/]

Jūtappamādādīnavā

Cha kho'me gahapatiputta ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge: jayaṃ veraṃ pasavati, jito

vittamanusocati, sandiṭṭhikā dhanajāni, sabhāgatassa1 vacanaṃ na rūhati, mittāmaccānaṃ

paribhūto hoti, āvāhavivāhakānaṃ apatthito hoti, akkhadhutto ayaṃ purisapuggalo nālaṃ

dārabharaṇāyā'ti. Ime kho gahapatiputta cha ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge.

Pāpamittānuyogādīnavā

Cha kho'me gahapatiputta ādīnavā pāpamittānuyoge: ye dhuttā, ye soṇḍā, ye pipāsā, ye

nekatikā, ye cañcanikā, ye sāhasikā, tyāssa mittā honti. Te sahāyā. [PTS Page 184] [\q 184/]

ime kho gahapatiputta cha ādīnavā pāpamittānuyoge.

Ālassādīnāvā

Cha kho'me gahapatiputta ādīnavā ālassānuyoge: atisītanti kammaṃ na karoti, atiuṇhanti

kammaṃ na karoti, atisāyanti kammaṃ na karoti, atipāto'ti kammaṃ na karoti, atichāto'smīti

kammaṃ na karoti, atidhāto'smīti kammaṃ na karoti. Tassa evaṃ kiccāpadesabahulassa

viharato anuppannā ceva bhogā nūppajjanti, uppannā ca bhogā parikkhayaṃ gacchanti. Imo

kho gahapati putta cha ādīnavā ālassānuyoge"ti.

Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvā sugato athāparaṃ etadavoca satthā:

- - - - - - - - - -

1. Sabhāye tassa (kam)

[BJT Page 296] [\x 296/]

7. "Hoti pānasakhā nāma hoti sammiyasammiyo

Yo ca atthesu jātesu sahāyo hoti so sakhā. 1

Ussūraseyyā paradārasevanā

Verappasaṅgo1 ca anatthatā ca

Pāpā ca mittā sukadariyatā ca

Ete cha ṭhānā purisaṃ dhaṃsayanti. 2

Pāpamitto pāpasakho pāpaācāragocaro

Asmā lokā parambhā ca ubhayā dhaṃsate naro. 3.

Akkhitthiyo vāruṇī naccagītaṃ

Divāsoppaṃ pāricariyā akāle

Pāpā ca mittā sukadariyatā ca

Ete cha ṭhānā purisaṃ dhaṃsayanti. 4

Akkhehi dibbanti suraṃ pīvanti

Yantitthiyo pāṇasamā paresaṃ

[PTS Page 185] [\q 185/] nihīnasevī na ca vuddhasevi2

Nihīyare kāḷapakkhe'va cando. 5

Yo vāruṇī adhano akiñcano

Pipāso pivaṃ pāpaṃ gato3

Udakamiva iṇaṃ vigāhati

Akulaṃ4 kāhiti khippamattano. 6

Na divāsoppasīlena rattimuṭṭhānadessinā5,

Niccaṃ mattena soṇḍena sakkā āvasituṃ gharaṃ. 7

Atisītaṃ atiuṇhaṃ atisāyamidaṃ ahū,

Iti vissaṭṭhakammanne atthā accenti māṇave. 8

Yo'dha sītañca uṇhañca tīṇā bhiyyo na maññati

Karaṃ purisakiccāni so sukhā6 na vihāyatī"ti 9

- - - - - - - - - - - - -

1. Verappasavo (machasaṃ) 2. Vudadhisevi (syā), khudadhisevi (kam)

3. Pipāsosi atthapāgato (syā), pipāsopi samappapāgaso (kam) papagato (machasaṃ)

4. Ākulaṃ (syā, kam) 5. Rattinuṭṭhānadassinā [pts] 6. Sukaṃ (machasaṃ)

[BJT Page 298] [\x 298/]

Mittapatirūpakā

8. Cattāro'me gahapatiputta amittā mittapatirūpakā1 veditabbā. Aññadatthuharo amitto

mittapatirūpako veditabbo, vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo, anuppiyabhāṇī

amitto mittapatirūpako veditabbo, apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo.

Catūhi kho gahapatiputta ṭhānehi aññadatthuharo [PTS Page 186] [\q 186/] amitto

mittapatirūpako veditabbo.

Aññadatthuharo hoti appena bahumicchati,

Bhayassa kiccaṃ karoti sevati atthakāraṇā.

Imehi kho gahapatiputta catūhi ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo.

Catūhi kho gahapatiputta ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo. Atītena

paṭisantharati2 anāgatena paṭisantharatiṃ, niratthakena saṅgaṇhāti, paccuppannesu kivecasu

byasanaṃ dasseti. Imehi kho gahapatiputta catūhi ṭhānehi vacīparamo amitto

mittapatirūpako veditabbo.

Catūhi kho gahapatiputta ṭhanehi anuppiyabhāṇi amitto mittapatirūpako veditabbo.

Pāpakampi'ssaṃ3 anujānāti, kalyāṇampi'ssa anujānāti, sammukhā'ssa vaṇṇaṃ bhāsati,

parammukhā'ssa avaṇṇaṃ bhāsati. Imehi kho gahapatiputta catūhi ṭhānehi anuppiyabhāṇī

amitto mittapatirūpa veditabbo.

Catūhi kho gahapatiputta ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo:

surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti, vikālavisikhācariyānuyoge sahāyo hoti,

samajjābhivaraṇe sahāyo hoti, jūtappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti. Imehi kho

gahapatiputta catūhi ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo'ti.

- - - - - - - - - - - - -

1. Mittapaṭirūpakā (sīmu) 2. Paṭisandharati (kam) 3. Pāpakammampissa (syā)

[BJT Page 300] [\x 300/]

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvā sugato athāparaṃ etadavoca satthā:

"Aññadatthuharo mitto yo ca mitto vacīparo, 1

Anuppiyañca yo āha apāyesu ca yo sakhā.

Ete amitte cattāro iti viññāya paṇḍito,

Ārakā parivajjeyya maggaṃ paṭibhayaṃ yathā"ti.

Suhadamittā

9. [PTS Page 187] [\q 187/] cattāro'me gahapatiputta mittā suhadā veditabbā: upakāro2

mitto suhado veditabbo, samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo, atthakkhāyī mitto

suhado veditabbo, anukampako mitto suhado veditabbo.

Catūhi kho gahapatiputta ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo. Pamattaṃ rakkhati,

pamattassa sāpateyyaṃ rakkhati, bhītassa saraṇaṃ hoti, uppanne kiccakaraṇīye taddiguṇaṃ

bhogaṃ anuppadeti. Imehi kho gahapatiputta catūhi ṭhānehi upakāro mitto suhado

veditabbo.

Catūhi kho gahapatiputta ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo:

guyhamassa ācikkhati, guyhamassa parigūhati, āpadāsu na vijahati, jīvitampi'ssa atthāya

pariccattaṃ hoti. Imehi kho gahapatiputta catūhi ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado

veditabbo.

Catūhi kho pana gahapatiputta ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo: pāpā nivāreti,

kalyāṇe niveseti, assutaṃ sāveti, saggassa maggaṃ ācikkhati. Imehi kho gahapatiputta catūhi

ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo.

Catūhi kho pana gahapatiputta ṭhānehi ānukampako mitto suhado veditabbo: abhavenassa

na nandati, bhavenassa nandati, avaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ nivāreti, vaṇṇaṃ bhaṇamānaṃ

pasaṃsati. Imehi kho gahapatiputta catūhi ṭhānehi ānukampako mitto suhado veditabbo"ti.

- - - - - - - - - - -

1. Vacīparamo (syā) 2. Upakārako (syā)

[BJT Page 302] [\x 302/]

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvā sugato, athāparaṃ etadavoca satthā:

10. [PTS Page 188] [\q 188/] "upakāro ca yo mitto yo ca mitto sukhe dukhe1

Atthakkhāyī ca yo mitato yo ca mitto'nukampako.

Etepi mitte cattāro iti viññāya paṇḍito

Sakkaccaṃ payirupāseyya mātā puttaṃ'va orasaṃ.

Paṇḍito sīlasampanno jalaṃ aggī va bhāsati

Bhoge saṃharamānassa bhamarasseva irīyato

Bhogā sannicayaṃ yanti vammiko'vupacīyatī.

Evaṃ bhoge samāhatvā2 alamatto kule gihī

Catudhā vibhaje bhoge sa ve mittāni ganthati.

Ekena bhoge bhuñjeyya dvīhi kammaṃ payojaye

Catutthañca nidhāpeyya āpadāsu bhavissatī"ti.

Chaddisāpaṭicchādanaṃ

11. Kathañca gahapatiputta ariyasāvako chaddisāpaṭicchādī hoti? Chayimā gahapatiputta

disā veditabbā: puratthimā disā mātāpitaro veditabbā. Dakkhiṇā [PTS Page 189] [\q 189/]

disā ācariyā veditabbā. Pacchimā disā puttadārā veditabbā. Uttarā disā mittāmaccā

veditabbā. Heṭṭhimā disā dāsakammakarā veditabbā. Uparimā disā samaṇabrāhmaṇā

veditabbā.

- - - - - - - - - - -

1. Sukhe dukkhe ca ye sakhā (machasaṃ) 2. Samāharītvā (syā)

[BJT Page 304] [\x 304/]

Pañcahi kho gahapatiputta ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhātabbā:

bhato nesambharissāmi1, kiccaṃ nesaṃ karissāmi, kulavaṃsaṃ ṭhapessāmi, dāyajjaṃ

paṭipacchāmi2, atha vā pana petānaṃ kālakatānaṃ dakkhiṇaṃ anuppadassāmī"ti. Imehi kho

gahapatiputta pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā pañcahi

ṭhānehi puttaṃ anukampanti: pāpā nivārenti, kaḷyāṇe nivesenti, sippaṃ sikkhāpenti,

patirūpena dārena saṃyojenti, samaye dāyajjaṃ niyyātenti3. Imehi kho gahapatiputta pañcahi

ṭhānehi puttena puratthimā disāmātāpitaro paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi puttaṃ

anukampanti. Evamassa esā puratthimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.

12. Pañcahi kho gahapatiputta ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhātabbā:

uṭṭhānena, upaṭṭhānena, sussūsāya, pāricariyāya, sakkaccaṃ sippapaṭiggahaṇena4.

Imehi kho gahapatiputta pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā,

pañcahi ṭhānehi antevāsiṃ anukampanti: suvinītaṃ vinenti, suggahitaṃ gāhāpenti,

sabbasippasutaṃ samakkhāyino bhavanti, mittāmaccesu paṭiyādenti5, disāsu parittānaṃ

karonti. Imehi kho gahapatiputta pañcahi ṭhānehi antevāsinā [PTS Page 190] [\q 190/]

dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā, imehi pañcahi ṭhānehi antevāsiṃ anukampanti.

Evamassa esā dakkhiṇā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.

- - - - - - - - - - -

1. Nesaṃ harissāmi (machasaṃ) 2. Paṭipajjāmi (machasaṃ) 3. Niyya denati (machasaṃ) 4.

Sippaṃ paṭiggahaṇena (syā) sippauggahaṇena (kam) 5. Paṭivedenati ( syā)

[BJT Page 306] [\x 306/]

13. Pañcahi kho gahapatiputta ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhātabbā:

sammānanāya, anavamānanāya, 1 anaticariyāya, issariyavossaggena, alaṅkārānuppadānena.

Imehi kho gahapatiputta pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā,

pañcahi ṭhānehi sāmikaṃ anukampati: susaṃvihitakammantā ca hoti, susaṃgahitaparijanā

ca2, anaticārinī ca, sambhataṃ anurakkhati, dakkhā ca hoti analasā sabbakiccesu. Imehi kho

gahapatiputta pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā imehi

pañcahi ṭhānehi sāmikaṃ anukampati. Evamassa esā pacchimā disā paṭicchannā hoti khemā

appaṭibhayā.

14. Pañcahi kho gahapatiputta ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā

paccupaṭṭhātabbā: dānena, peyyavajjena3, atthacariyāya, samānattatāya, avisavādanatāya.

Imehi kho gahapatiputta pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā

pañcahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti: pamattaṃ rakkhanti, pamattassa sāpateyyaṃ

rakkhanti, bhītassa saraṇaṃ honti, āpadāsu na vijahanti, aparapajā cassa paṭipūjenti. Imehi

kho gahapatiputta pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā imehi

pañcahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti. Evamassa esā uttarā disā paṭicchannā hoti khemā

appaṭibhayā.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Avimānanāya (syā,[pts] 2. Saṅgahita parijanā ca (machasaṃ) 3. Piyavajjena (syā kam)

[BJT Page 308] [\x 308/]

15. Pañcahi kho gahapatiputta ṭhānehi ayirakena 1 [PTS Page 191] [\q 191/] heṭṭhimā

disā dāsakammakarā paccupaṭṭhātabbā: yathābalaṃ kammantasaṃvidhānena,

bhattavetanānuppadānena, gilānupaṭṭhānena, acchariyānaṃ rasānaṃ saṃvibhāgena, samaye

vossaggena. Imehi kho gahapatiputta pañcahi ṭhānehi ayirakena heṭṭhimā disā

dāsakammakarā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi ayirakaṃ anukampanti. Pubbuṭṭhāyino ca

honti, pacchānipātino ca, dinnādāyino ca, sukatakammakarā ca, kittivaṇṇaharā ca. Imehi

kho gahapatiputta pañcahi ṭhānehi ayirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā

imehi pañcahi ṭhānehi ayirakaṃ anukampanti. Evamassa esā heṭṭhimā disā paṭicchannā hoti

khemā appaṭibhayā.

16. Pañcahi kho gahapatiputta ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā

paccupaṭṭhātabbā: mettena kāyakammena, mettena vacīkammena, mettena manokammena,

anāvaṭadvaratāya, āmisānuppadānena. Imehi kho gahapatiputta pañcahi ṭhānehi

kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā chahi ṭhānehi kulaputtaṃ

anukampanti. Pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, kalyāṇena manasā anukampanti, assutaṃ

sāventi, sutaṃ pariyodapenti, saggassa maggaṃ ācikkhanti. Imehi kho gahapatiputta chahi

ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabuhmaṇā paccupaṭṭhitā imehi chabhi ṭhānehi

kulaputtaṃ anukampanti. Evamassa esā uparimā disā paṭicchannā hoti khemā

appaṭibhayā"ti.

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvā sugato athāparaṃ etadavoca satthā:

17. "Mātāpitā disā pubbā ācariyā dakkhiṇā disā

[PTS Page 192] [\q 192/] puttadārā disā paccā mittāmaccā ca uttarā.

Dāsakammakarā heṭṭhā uddhaṃ samaṇabrāhmaṇā

Etā disā namasseyya alamatto kule gihī.

- - - - - - - - - - - - -

1. Assirakena (machasaṃ)

[BJT Page 310] [\x 310/]

Paṇḍito sīlasampanno sanho ca paṭibhānavā,

Nivātavutti atthaddho tādiso labhate yasaṃ.

Uṭṭhānako analaso āpadāsu na vedhati,

Acchinnavutti medhāvī tādiso labhate yasaṃ.

Saṅgāhako mittakaro vadaññū vītamaccharo,

Netā vinetā anunetā tādiso labhate yasaṃ.

Dānañca peyyavajjañca atthacariyā ca yā idha,

Samānattatā ca dhammesu tattha tattha yathārahaṃ.

Ete kho saṅgahā loke rathassāṇī'va yāyato,

Ete ca saṅgahā nāssu na mātā puttakāraṇā,

Labhetha mānaṃ pūjaṃ vā pitā vā puttakāraṇā.

Yasmā ca saṅgahe ete samavekkhanti1 paṇḍitā,

[PTS Page 193] [\q 193/] tasmā mahattaṃ papponti pāsaṃsā ca bhavanti te"ti.

18. Evaṃ vutte sigālako2 gahapatiputto bhagavantaṃ etadavoca: abhikkantaṃ bhante,

abhikkantaṃ bhante. Seyyathāpi bhante nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā

vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya

cakkhumanto rūpāni dakkhantīti, evameva bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.

Esāhaṃ bhante bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca bhikkhusaṅgañca. Upāsakaṃ

maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

Sigālasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.

- - - - - - - - - - -

1. Sammapekkhanti (machasaṃ) 2. Siṅgālovādasuttaṃtaṃ [pts]

[BJT Page 312] [\x 312/]

[PTS Page 194] [\q 194/]

9.

Āṭānāṭiyasuttaṃ.

1. Evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho cattāro mahārājā1

mahatiyā ca yakkhasenāya mahatiyā ca gandhabbasenāya mahatiyā ca kumbhaṇḍasenāya

mahatiyā ca nāgasenāya, catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvā, catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā,

catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā, abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ

gijjhakūṭaṃ2 obhāsetvā, yena bhagavā tenupasaṃkamiṃsu. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ

abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Te pi kho yakkhā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā

ekamantaṃ nisīdiṃsu, appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ

sārānīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ panāmetvā

ekamantaṃ nisīdiṃsu. Appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu appekacce

tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

2. Ekamantaṃ nisinno kho vessavaṇo mahārājā bhagavantaṃ etadavoca:

"Santi hi bhante uḷārā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi bhante uḷārā yakkhā

bhagavato pasannā. Santi [PTS Page 195] [\q 195/] hi bhante majjhimā yakkhā

bhagavato appasannā. Santi hi bhante majjhimā yakkhā bhagavato pasannā. Santi hi bhante

nīcā yakkhā bhagavato appasannā. Santi hi bhante nīcā yakkhā bhagavato pasannā.

- - - - - - - - - - - -

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - 1. Mahārājāno - machasaṃ 2. Gijjhakūṭa pabbataṃ - machasaṃ

[BJT Page 314] [\x 314/]

Yebhuyyena kho pana bhante yakkhā appasannā yeva bhagavato. Taṃ kissa hetu: bhagavā

hi bhante pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, adinnādānā veramaṇiyā dhammaṃ

deseti, kāmesu micchācārā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, musāvādā veramaṇiyā dhammaṃ

deseti, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, yebhuyyena kho

pana bhante yakkhā appaṭiviratā yeva pāṇātipātā, appaṭiviratā adinnādānā, appaṭiviratā

kāmesu micchācārā, appaṭiviratā musāvādā, appaṭiviratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā.

Tesantaṃ hoti appiyaṃ amanāpaṃ. Santi hi bhante bhagavato sāvakā, araññe vanapatthāni1

pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni

manussarāhaseyyakāni2 paṭisallānasāruppāni. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino ye

imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā. Tesaṃ pāsādāya! Uggaṇhātu bhante bhagavā

āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhuṇīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya

avihiṃsāya phāsuvihārāyā"ti.

3. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho vessavaṇo mahārājā bhagavato

adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi:

4. "Vipassissa3 namatthu cakkhumantassa sirīmato

Sikhissa pi3 namatthu sabbabhūtānukampino.

Vessabhussa5 namatthu nahātakassa6 tapassino

[PTS Page 196] [\q 196/] namatthu kakusandhassa mārasenāpamaddino

Koṇāgamanassa namatthu brāhmaṇassa vusīmato,

Kassapassa namatthu vippamuttassa sabbadhi.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Araññavanapatthāni (machasaṃ) 2. Rārasseyyakāni (sīmu, machasaṃ) 3. Vipassissa ca

(machasaṃ) 4. Sikhissapi ca (machasaṃ); Vessabhussa ca (machasaṃ)

[BJT Page 316] [\x 316/]

Aṅgīrasassa namatthu sakyaputtassa sirīmato

Yo imaṃ dhammamadesesi1 sabbadukkhāpanūdanaṃ.

Ye cāpi nibbutā loke yathābhūtaṃ vipassisuṃ

Te janā apisunā' mahantā vītasāradā.

5. Hitaṃ devamanussānaṃ yaṃ namassanti gotamaṃ

Vijjācaraṇasampannaṃ mahantaṃ vītasāradaṃ.

Yato uggacchati suriyo2 ādicco maṇḍalī mahā

Yassa cuggacchamānassa saṃvarī pi nirujjhati.

Yassa cuggate suriye3 divaso'ti pavuccati,

Rahado pi tattha gambhīro samuddo saritodako

Evaṃ naṃ tattha jānanti samuddo saritodako,

[PTS Page 197] [\q 197/] ito sā purimā disā iti naṃ ācikkhatī jano

Yaṃ disaṃ abhipāleti mahārājā yasassi so

Gandhabbānaṃ ādhipati dhataraṭṭho'ti nāma so

Ramatī naccagītehi gandhabbehi purakkhato

Puttā pi tassa bahāvo ekanāmā'ti me sutaṃ,

Asītiṃ dasa eko ca indanāmā mahabbalā

Te cāpi buddhaṃ disvāna buddhaṃ ādiccabandhunaṃ

Dūrato'va namassanti mahantaṃ vītasāradaṃ

Namo te purisājañña namo te purisuttama

Kusalena samekkhasi.

Amanussā pi taṃ vandanti.

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso tasmā evaṃ vademase

- - - - - - - - - - - -

1. Dhammaṃ desesi - machasaṃ 2. Suriyo - machasaṃ 3. Suriye - machasaṃ

[BJT Page 318] [\x 318/]

'Jinaṃ vandatha gotamaṃ 'jinaṃ vandāma gotamaṃ'

"Vijjācaraṇasampannaṃ buddhaṃ vandāma gotamaṃ"

6. Yena petā pavuccanti pisuṇā piṭṭhimaṃsikā,

Pāṇātipātino eddā corā nekatikā janā

[PTS Page 198] [\q 198/] ito sā dakkhiṇā disā iti naṃ ācikkhatī jano,

Yaṃ disaṃ abhipāleti mahārājā yasassī so

Kumbhaṇḍānaṃ ādhipati virūḷho iti nāmaso,

Ramati naccagītehi kumbhaṇḍehi purakkhato.

Puttā pi tassa bahavo ekanāmā'ti me sutaṃ

Asītiṃ dasa eko ca indanāmā mahabbalā

Te cāpi buddhaṃ disvāna buddhaṃ ādiccabandhunaṃ

Durato'va namassanti mahantaṃ vītasāradaṃ

'Namo te purisājañña namo te purisuttama'.

Kusalena samekkhasi.

Amanussā pi taṃ vandanti

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso tasmā evaṃ vademase

'Jinaṃ vandatha gotamaṃ jinaṃ vandāma gotamaṃ,

Vijjācaraṇasampannaṃ buddhaṃ vandāma gotamaṃ'.

7. Yattha coggacchati suriyo ādicco maṇḍalī mahā

Yassa coggacchamānassa divaso pi nirujjhati.

Yassa coggate suriye saṃvarī'ti pavuccati,

Rahado pi tattha gambhīro samuddo saritodako.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Luddhā - [pts.] Kam

2. Teṣāmayipati rājā dhatarāṣṭrnaii nāmata:,

Gandharvādhipati rājā devehi sa ca rakṣita:

3. Teṣāmadhipati rājā viruḍhakoti nāmata:,

Kumabhāṇḍādhipati rājā yamena saha rakṣatu

Kumbhaṇḍehī surakṣita: - mahāvasatu.

Putrā pi tasya bahava - ekanāmā vicakṣaṇā:

Aśītirdaśa cekāśva - idranāmā mahābalā: - lalitavistara

[BJT Page 320] [\x 320/]

Evaṃ naṃ tattha jānanti samuddo saritodako

Ito sā pacchimā disā iti naṃ ācikkhatī jano

[PTS Page 199] [\q 199/] yaṃ disaṃ abhipāleti mahārājā yasassī so.

Nāgānañca1 ādhipati virūpakkho'iti nāmaso,

Ramati naccagītehi nāgeheva purekkhato2

Puttā pi tassa bahavo ekanāmā'ti me sutaṃ,

Asītiṃ dasa eko ca indanāmā mahabbalā

Te cāpi buddhaṃ disvāna buddhaṃ ādiccabandhunaṃ

Dūrato'va namassanti mahantaṃ vītasāradaṃ,

Namo te purisājañña namo te purisuttama

Kusalena samekkhasi.

Amanussā pi taṃ vandanti.

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso tasmā evaṃ vademase:

"Jinaṃ vandatha gotamaṃ jinaṃ vandāma gotamaṃ,

Vijjācaraṇasampannaṃ buddhaṃ vandāma gotamaṃ"

8. Yena uttarakuru rammā3 mahāneru sudassano,

Manussā tattha jāyanti amamā apariggahā

Na te bījaṃ pavapanti napi nīyanti naṅgalā

Akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ paribhuñjanti mānusā

Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ,

[PTS Page 200] [\q 200/] tuṇḍikīre pacinvāna tato bhuñjanti bhojanaṃ

Gāviṃ ekakhuraṃ katvā anuyanti disodisaṃ,

Pasuṃ ekakhuraṃ katvā anuyanti disodisaṃ

- - - - - - - - - - -

1. Nāgānaṃ - [pts]

2. Virūpakkho iti - [pts]

3. Uttarakuruvho - machasaṃ

4. Itthivāhanaṃ - [pts.] Itthiṃ vā vāhanaṃ - machasaṃ

5. Teṣāmadhipati rājā virūpākṣe iti nāmataḥ

Sa vo nāgādhipo rājā varuṇena saha rakṣatu sarvanāgehi rakṣitaḥ - mahāvastu

[BJT Page 322] [\x 322/]

Itthivāhanaṃ katvā anuyanti disodisaṃ,

Purisavāhanaṃ katvā anuyanti disodisaṃ.

Kumārivāhanaṃ katvā anuyanti disodisaṃ,

Kumāravāhanaṃ katvā anuyanti disodisaṃ.

Te yāne abhirūhitvā sabbā disā anupariyanti1

Pacārā tassa rājino:

Hatthiyānaṃ assayānaṃ dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ.

Pāsādā sivikā ceva mahārājassa yasassino

Tassa ca nagarā ahu antaḷikkhe sumāpitā

Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā

Nāṭapuriyā2 parakusita nāṭā3.

[PTS Page 201] [\q 201/] uttarena kapīvanto4 janoghamaparena ca,

Navanavutiyo ambarambaravatiyo āḷakamandā nāma rājadhānī.

Kuverassa kho pana mārisa mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī.

Tasmā kuvero mahārājā vessavaṇo'ti pavuccati.

Paccesanto pakāsenti tatolā tattalā tatotalā

Ojasi tejasi tatojasī sūro rājā ariṭṭho nemi.

Rahado pi tattha dharaṇī nāma, yato meghā pavassanti

Vassā yato patāyanti.

Sabhāpi tattha bhagalavatī5 nāma yattha yakkhā payirupāsanti.

Tattha niccaphalā rukkhā nānādijagaṇāyutā

Mayūrakoñcābhirutā6 kokilādīhi vaggubhi.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Anupariyāyanti - machasaṃ 2. Nāṭasuriyā - machasaṃ 3. Parakusiṭanāṭā - machasaṃ 4.

Kasīvanto - machasaṃ 5. Sālavanī - machasaṃ 6. Mayurakoñcābhirudā - machasaṃ

[BJT Page 324] [\x 324/]

Jīvaṃ jīvakasaddettha atho uṭṭhavacittakā1

[PTS Page 202] [\q 202/] kukutthakā2 kuḷīrakā vane pokkharasātakā.

Sukasāḷikasaddettha daṇḍamāṇavakāni ca

Sobhati sabbakālaṃ sā kuveranaḷinī sadā.

10. Ito sā uttarā disā iti naṃ ācikkhatī jano

Yaṃ disaṃ abhipāleti mahārājā yasassī so.

Yakkhānaṃ ādhipati kuvero iti nāmaso3

Ramatī naccagītehi yakkhehi purakkhato.

Puttā pi tassa bahavo ekanāmā'ti me sutaṃ,

Asītiṃ dasa eko ca indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna buddhaṃ ādiccabandhunaṃ,

Dūrato'va namassanti mahantaṃ vītasāradaṃ

'Namo te purisājañña namo te purisuttama'.

'Kusalena samekkhasi'

Amanussāpi taṃ vandanti, sutaṃ netaṃ abhiṇhaso.

Tasmā evaṃ vademase:

'Jinaṃ vandatha gotamaṃ' 'jinaṃ vandāma gotamaṃ,

Vijjācaraṇasampannaṃ buddhaṃ vandāma gotamanti".

11. [PTS Page 203] [\q 203/] ayaṃ kho sā mārisa āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ

bhikkhuṇīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyāti. Yassa

kassaci mārisa bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya vā ayaṃ āṭānāṭiyā

rakkhā suggahitā bhavissati samattāpariyāputā, 4

- - - - - - - - - - - - - - - -

1, Oṭṭhavacittakā (machasaṃ)

2. Kukkuḷakā (machasaṃ)

3. Nāṣāmadhipati rājā kuvera iti nāmata: sarvayakṣādhipo rājā rākṣasīhi saha rakṣatu

yakṣa rākṣasa rakṣita: - mahāvastu.

4. Pariyāpuṭā - kam.

[BJT Page 326] [\x 326/]

Tañce amanusso yakkho vā yakkhiṇī vā, yakkhapotako vā yakkhapotikā vā,

yakkhamahāmatto vā yakkhapārisajjo vā yakkhapacāro vā, gandhabbo vā gandhabbī vā,

gandhabbapotako vā gandhabbapotikā vā, gandhabbamahāmatto vā gandhabbapārisajjo vā

gandhabbapacāro vā, kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā, kumbhaṇḍapotako vā

kumbhaṇḍapotikā vā, kumbhaṇḍamahāmatto vā kumbhaṇḍapārisajjo vā

kumbhaṇḍapacāro vā, nāgo vā nāginī1 vā, nāgapotako vā nāgapotikā vā, nāgamahāmatto

vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto bhikkhuṃ vā bhikkhuṇiṃ vā upāsakaṃ vā

upāsikaṃ vā gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā

upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya, na me so mārisa amanusso labheyya, gāmesu vā

nigamesu vā, sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so mārisa amanusso labheyya,

āḷakamandāya rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā, na me so mārisa amanussā labheyya,

yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ mārisa amanussā, anavayhampi naṃ kareyyuṃ

avivayhaṃ. Apissu naṃ mārisa amanussā, attāhi'pi paripuṇṇāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ.

Apissu naṃ mārisa amanussā, rittampissa pattaṃ sīse nikkujjeyyuṃ. Apissu naṃ mārisa

amanussā, sattadhāpi'ssa muddhaṃ phāleyyuṃ.

12. Santi hi mārisa amanussā caṇḍā ruddā rabhasā. Te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na

mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te

kho te mārisa amanussā mahārājānaṃ [PTS Page 204] [\q 204/] avaruddhā nāma

vuccanti.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Nāgī vā (machasaṃ)

[BJT Page 328] [\x 328/]

Seyyathāpi mārisa rañño māgadhassa vijite mahācorā, te neva rañño māgadhassa ādiyanti,

na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ purisakānaṃ

ādiyanti, te kho te mārisa mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma vuccanti, evameva

kho mārisa santi hi amanussā caṇḍā ruddā rabhasā, te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na

mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te

kho te mārisa amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti.

13. Yo hi koci mārisa amanusso, yakkho vā yakkhiṇī vā, yakkhapotako vā yakkhapotikā vā,

yakkhamahāmatto vā yakkhapārisajjo vā yakkhapacāro vā, gandhabbo vā gandhabbī vā,

gandhabbapotako vā gandhabbapotikā vā, gandhabbamahāmatto vā gandhabbapārisajjo vā

gandhabbapacāro vā, kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā, kumbhaṇḍapotako vā

kumbhaṇḍapotikā vā, kumbhaṇḍamahāmatto vā kumbhaṇḍapārisajjo vā

kumbhaṇḍapacāro vā, nāgo vā nāginī vā, nāgapotako vā nāgapotikā vā, nāgamahāmatto vā

nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto: bhikkhuṃ vā bhikkhuṇiṃ vā, upāsakaṃ vā

upāsikaṃ vā, gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā

upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya, imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ, senāpatīnaṃ

mahāsenāpatīnaṃ, ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ; "ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ

yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ

yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī"ti.

14. Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ:

[BJT Page 330] [\x 330/]

Indo somo varuṇo ca bhāradvājo pajāpati,

Candano kāmaseṭṭho ca kinnighaṇḍu nighaṇḍu ca.

Panādo opamañño ca devasūto ca mātali,

Cittaseno ca gandhabbo naḷo rājā janesabho.

Sātāgiro hemavato puṇṇako karatiyo guḷo,

[PTS Page 205] [\q 205/] sīvako mucalindo ca vessāmitto yugandharo..

Gopālo suppagedho ca2 hiri netti ca madiyo.

Pañcālacaṇḍo āḷavako pajjanto3 sumano sumukho dadhīmukho,

Maṇi māṇi caro dīgho atho serissako4 saha.

15. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ, senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ

vikkaditabbaṃ viravitabbaṃ: ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkhā āvisati, ayaṃ yakkho

heṭṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho

na muñcatī ti.

Ayaṃ kho sā mārisa āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhuṇīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ

guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsu vihārāyā'ti.

Handa ca dāni mayaṃ mārisa gacchāma, bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā'ti.

'Yassa' dāni tumhe mahārājāno kālaṃ maññathā'ti.

16, Atha kho cattāro mahārājāno uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā

tatthevantaradhāyiṃsu. Te pi kho yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā

padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. Appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu,

sammodanīyaṃ kathaṃ sārānīyaṃ vītisāretvā tatthevantaradhāyiṃsu, appekacce [PTS Page

206] [\q 206/] yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā tatthevantaradhāyiṃsu, appekacce

nāmagottaṃ sāvetvā tatthevantaradhāyiṃsu, appekacce tuṇhībhūtā tatthevantaradhāyiṃsū'ti.

Paṭhamakabhāṇavāro niṭṭhito.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Sivako - machasaṃ 2. Supparodho ca - machasaṃ 3. Pajjunno - machasaṃ 4. Serīsako -

machasaṃ

[BJT Page 332] [\x 332/]

16. Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi:

Imaṃ bhikkhave rattiṃ cattāro mahārājāno mahatiyā ca yakkhasenāya, mahatiyā ca

gandhabbasenāya, mahatiyā ca kumbhaṇḍasenāya, mahatiyā ca nāgasenaya, catuddisaṃ

rakkhaṃ ṭhapetvā, catuddisaṃ gumbaṃ ṭhapetvā, catuddisaṃ ovaraṇaṃ ṭhapetvā,

abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā

yenāhaṃ tenupasaṃkamiṃsu, upakaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Tepi

kho bhikkhave yakkhā appekacce maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu: appekacce mama

saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sārāṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu:

appekacce yenāhaṃ tenañjalimpaṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu: appekacce nāmagottaṃ

sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu: appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

17. Ekamantaṃ nisinno kho bhikkhave vessavaṇo mahārājā maṃ etadavoca:

Santi hi bhante uḷārā yakkhā bhagavato appasannā, santi hi bhante uḷārā yakkhā bhagavato

pasannā: santi hi bhante majjhimā yakkhā bhagavato appasannā, santi hi bhante majjhimā

yakkhā bhagavato pasannā: santi hi bhante nīcā yakkhā bhagavato appasannā, santi hi

bhante nīcā yakkhā bhagavato pasannā: yebhuyyena kho pana bhante yakkhā appasannā

yeva bhagavato. Taṃ kissa hetu? Bhagavā hi bhante pāṇātipātā veramaṇiyā dhammaṃ

deseti, adinnādānā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, kāmesu micchācārā veramaṇiyā dhammaṃ

deseti, musāvādā veramaṇiyā dhammaṃ deseti, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā

veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Yebhuyyena kho pana bhante yakkhā appaṭiviratā yeva

pāṇātipātā, appaṭiviratā adinnādānā, appaṭiviratā kāmesu micchācārā, appaṭiviratā

musāvādā, appaṭiviratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā. Tesaṃ taṃ hoti appiyaṃ

amanāpaṃ.

[BJT Page 334] [\x 334/]

Santi hi bhante bhagavato sāvakā, araññe vanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti

appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhaseyyakāni paṭisallānasāruppāni.

Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsino ye imasmiṃ bhagavato pāvacane appasannā. Tesaṃ

pasādāya. Uggaṇhātu bhante bhagavā āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhuṇīnaṃ

upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyāti.

Adhivāsesiṃ kho ahaṃ bhikkhave tuṇhībhāvena.

18, Atha kho bhikkhave vessavaṇo mahārājā maṃ adhivāsanaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ

āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ abhāsi:

Vipassissa namatthu cakkhumantassa sirīmato,

Sikhissapi namatthu sabbabhūtānukampino. 1.

Vessabhussa namatthu nahātakassa tapassino,

Namatthu kakusandhassa mārasenappamaddino. 2

Koṇāgamanassa namatthu brāhmaṇassa vusīmato.

Kassapassa ca namatthu vippamuttassa sabbadhi. 3.

Aṅgīrasassa namatthu sakyaputtassa sirīmato,

Yo imaṃ dhammamadesesi sabbadukkhāpanūdanaṃ 4.

Ye cāpi nibbutā loke yathābhūtaṃ vipassisuṃ,

Te janā apisunā mahantā vītasāradā. 5

19, Hitaṃ devamanussānaṃ yaṃ namassanti gotamaṃ,

Vijjācaraṇasampannaṃ mahantaṃ vītasāradaṃ6.

Yato uggacchati suriyo ādicco maṇḍalī mahā,

Yassa cuggacchamānassa saṃvarī pi nirujjhati 7.

[BJT Page 336] [\x 336/]

Yassa cuggate suriye divaso ti pavuccati,

Rahado pi tattha gambhīro samuddo saritodako. 8

Evaṃ naṃ tattha jānanti samuddo saritodako

Ito sā purimā disā iti naṃ ācikkhatī jano,

Yaṃ disaṃ abhipāleti mahārājā yasassi so. 9

Gandhabbānaṃ ādhipati dhataraṭṭho iti nāmaso,

Ramati naccagītehi gandhabbehi purakkhato, 10

Puttā pi tassa bahavo ekanāmā'ti me sutaṃ.

Asītiṃ dasa eko ca indanāmā mahabbalā11.

Te cāpi buddhaṃ disvāna buddhaṃ ādiccabandhunaṃ

Dūrato'va namassanti mahantaṃ vītasāradaṃ,

Namo te purisājañña namo te purisuttama 12.

Kusalena samekkhasi. Amanussāpi taṃ vandanti,

Sutaṃ netaṃ abhiṇhaso tasmā evaṃ vademase13.

Jinaṃ vadatha gotamaṃ jinaṃ vandāma gotamaṃ,

Vijjācaraṇasampannaṃ buddhaṃ vadāma gotamaṃ14

Yena petā pavuccanti pisuṇā piṭṭhimaṃsikā,

Pāṇātipātino eddā corā nekatikā janā 15.

Ito sā dakkhiṇā disā iti naṃ ācikkhatī jano,

Yaṃ disaṃ abhipāleti mahārājā yasassi so16.

Kumbhaṇḍānaṃ ādhipati virūḷho iti nāmaso,

Ramati naccagītehi kumbhaṇḍehi purakkhato 17.

Puttā pi tassa bahavo ekanāmā'ti me sutaṃ,

Asītiṃ dasa eko ca indanāmā mahabbalā18

[BJT Page 338] [\x 338/]

Te cāpi buddhaṃ disvāna buddhaṃ ādiccabandhunaṃ

Dūrato'ca namassanti mahantaṃ vītasāradaṃ,

Namo te purisājañña namo te purisuttama.

Kusalena samekkhasi,

Amanussā pi taṃ vandanti, sutaṃ netaṃ abhiṇhaso

Tasmā evaṃ vademase.

Jinaṃ vandatha gotamaṃ jinaṃ vandāma gotamaṃ,

Vijjācaraṇasampannaṃ buddhaṃ vandāma gotamaṃ.

21. Yattha coggacchati suriyo ādicco maṇḍalī mahā,

Yassa coggacchamānassa divaso pi nirujjhati.

Yassa coggate suriye saṃvarī ti pavuccati,

Rahado pi tattha gambhīro samuddo saritodako.

Evaṃ naṃ tattha jānanti samuddo sāritodako,

Ito sā pacchimā disā iti naṃ ācikkhatī jano

Yaṃ disaṃ abhipāleti mahārājā yasassī so.

Nāgānaṃ ādhipati virūpakkho iti nāmaso,

Ramati naccagītehi nāgeheva purakkhato,

Puttā pi tassa bahavo ekanāmā'ti me sutaṃ

Asītiṃ dasa eko ca indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna buddhaṃ ādiccabandhunaṃ

Dūrato'ca namassanti mahantaṃ vītasāradaṃ,

'Namo te purisājañña namo te purisuttama'

Kusalena samekkhasi

Amanussā pi taṃ vandanti, sutaṃ netaṃ abhiṇhaso

Tasmā evaṃ vademase.

Jinaṃ vandatha gotamaṃ jinaṃ vandāma gotamaṃ,

Vijjācaraṇasampannaṃ buddhaṃ vandāma gotamaṃ.

[BJT Page 340] [\x 340/]

22. Yena uttarakurū rammā mahāneru sudassano,

Manussā tattha jāyanti amamā apariggahā.

Na te bījaṃ pavapanti napi nīyanti naṅgalā,

Akaṭṭhāpākimaṃ sāliṃ paribhuñjanti mānusā.

Akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ,

Tuṇḍikīre pacitvāna tato bhuñjanti bhojanaṃ.

Gāviṃ ekakhuraṃ katvā anuyanti disodisaṃ,

Pasuṃ ekakhuraṃ katvā anuyanti disodisaṃ.

Itthi vāhanaṃ katvā anuyanti disodisaṃ,

Purisa vāhanaṃ katvā anuyanti disodisaṃ

Kumāri vāhanaṃ katvā anuyanti disodisaṃ,

Kumāra vāhanaṃ katvā anuyanti disodisaṃ.

Te yāne abhirūhitvā sabbā disā anupariyanti,

Pacārā tassa rājino.

Hatthiyānaṃ assayānaṃ dibbaṃ yānaṃ upaṭṭhitaṃ

Pāsādā sivikā ceva mahārājassa yasassino.

Tassa ca nagarā ahū antaḷikkhe sumāpitā,

Āṭānāṭā kusināṭā parakusināṭā nāṭapuriyā parakusitanāṭā.

Uttarena kapivanto janoghamaparena ca

Navanavatiyo ambaraambaravatiyo āḷakamandā nāma rājadhānī,

Kuverassa kho pana mārisa mahārājassa visāṇā nāma rājadhānī,

Tasmā kuvero mahārājā vessavaṇo'ti pavuccati.

23. Paccesanto pakāsenti tatolā tattalā tatotalā,

Ojasi tejasi tatojasi sūro rājā ariṭṭho nemi.

[BJT Page 342] [\x 342/]

Rahado'pi tattha dharaṇī nāma yato meghā pavassanti

Vassā yato patāyanti,

Sabhā pi tattha bhagalavatī nāma yattha yakkhā payirupāsanti.

Tattha niccaphalā rukkhā nānādijagaṇāyutā,

Mayūrakoñcābhirudā kokilādihi vagguhi.

Jīvaṃjīvaka saddettha atho uṭṭhavacittakā,

Kukutthakā kuḷīrakā vane pokkharasātakā

Sukasālikasaddettha daṇḍamānavakāni ca,

Sobhati sabbakālaṃ sā kuveranalinī sadā.

Ito sā uttarā disā iti naṃ ācikkhatī jano,

Yaṃ disaṃ abhipāleti mahārājā yasassi so.

Yakkhānaṃ ādhipati kuvero iti nāmaso,

Ramati naccagītehi yakkheheva purakkhato.

Puttāpi tassa bahāvo ekanāmāti me sutaṃ.

Asītiṃ dasa eko ca indanāmā mahabbalā.

Te cāpi buddhaṃ disvāna buddhaṃ ādiccabandhunaṃ

Durato'va namassanti mahantaṃ vītasāradaṃ,

Namo te purisājañña namo te purisuttama

Kusalena samekkhasi.

Amanussā pi taṃ vandanti, sutaṃ netaṃ abhiṇhaso.

Tasmā evaṃ vademase.

Jinaṃ vadatha gotamaṃ jinaṃ vandāma gotamaṃ,

Vijjācaraṇasampannaṃ buddhaṃ vandāma gotamanti.

[BJT Page 344] [\x 344/]

24. Ayaṃ kho sā mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bhikkhuṇīnaṃ upāsakānaṃ

upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyāti. Yassa kassaci mārisa bhikkhussa

vā bhikkhuniyā vā upāsakassa vā upāsikāya vā ayaṃ āṭānāṭiyā rakkhā suggahitā bhavissati

samattā pariyāputā. Tañce amanusso, yakkho vā yakkhiṇī vā yakkhapotako vā

yakkhapotikā vā, yakkhamahāmatto vā yakkhapārisajjo vā yakkhapacāro vā, gandhabbo vā

gandhabbī vā, gandhabbapotako vā gandhabbapotikā vā, gandhabbamahāmatto vā

gandhabbapārisajjo vā gandhabbapacāro vā, kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā,

kumbhaṇḍapotako vā kumbhaṇḍapotikā vā, kumbhaṇḍamahāmatto vā

kumbhaṇḍapārisajjo vā kumbhaṇḍapacāro vā, nāgo vā nāginī vā, nāgapotako vā

nāgapotikā vā, nāgamahāmatto vā nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto, bhikkhuṃ

vā bhikkhuṇiṃ vā, upāsakaṃ vā upāsikaṃ vā, gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā

upatiṭṭheyya. Nisinnaṃ vā upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya, na me so mārisa,

amanusso labheyya, gāmesu vā nigamesu vā, sakkāraṃ vā garukāraṃ vā. Na me so mārisa,

amanusso labheyya, āḷakamandāya nāma rājadhāniyā vatthuṃ vā vāsaṃ vā. Na me so

mārisa, amanusso labheyya, yakkhānaṃ samitiṃ gantuṃ. Apissu naṃ mārisa, amanussā

anavayhampi naṃ kareyyuṃ avivayhaṃ. Apissu naṃ mārisa, amanussā attāhi paripuṇṇāhi

paribhāsāhi paribhāseyyuṃ. Apissu naṃ mārisa, amanussā rittampi'ssa pattaṃ sīse

nikkujjeyyuṃ, apissu naṃ mārisa, amanussā sattadhā pi'ssa muddhaṃ phāleyyuṃ. Santi hi

mārisa, amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā. Te neva mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ

purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ purisakānaṃ ādiyanti. Te kho te mārisa,

amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti.

[BJT Page 346] [\x 346/]

25. Seyyathāpi mārisa, rañño māgadhassa vijite mahācorā te neva rañño māgadhassa

ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ ādiyanti, na rañño māgadhassa purisakānaṃ

purisakānaṃ ādiyanti, te kho te mārisa, mahācorā rañño māgadhassa avaruddhā nāma

vuccanti, evameva kho mārisa, santi hi amanussā caṇḍā ruddhā rabhasā. Te neva

mahārājānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ ādiyanti, na mahārājānaṃ purisakānaṃ

purisakānaṃ ādiyanti, te kho mārisa, amanussā mahārājānaṃ avaruddhā nāma vuccanti.

26. Yo hi koci mārisa amanusso yakkho vā yakkhiṇī vā, yakkhapotako vā yakkhapotikā vā,

yakkhamahāmatto vā yakkhapārisajjo vā yakkhapacāro vā, gandhabbo vā gandhabbī vā,

gandhabbapotako vā gandhabbapotikā vā, gandhabbamahāmatto vā gandhabbapārisajjo vā

gandhabbapacāro vā, kumbhaṇḍo vā kumbhaṇḍī vā, kumbhaṇḍapotako vā

kumbhaṇḍapotikā vā, kumbhaṇḍamahāmatto vā kumbhaṇḍapārisajjo vā

kumbhaṇḍapacāro vā, nāgo vā nāginī vā, nāgapotako vā nāgapotikā vā, nāgamahāmatto vā

nāgapārisajjo vā nāgapacāro vā, paduṭṭhacitto: bhikkhuṃ vā bhikkhuṇiṃ vā, upāsakaṃ vā

upāsikaṃ vā, gacchantaṃ vā anugaccheyya, ṭhitaṃ vā upatiṭṭheyya, nisinnaṃ vā

upanisīdeyya, nipannaṃ vā upanipajjeyya, imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ, senāpatīnaṃ

mahāsenāpatīnaṃ ujjhāpetabbaṃ vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ; "ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ

yakkho āvisati, ayaṃ yakkho heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ

yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho na muñcatī"ti.

[BJT Page 348] [\x 348/]

Katamesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ:

27. Indo somo varuṇo ca bhāradvājo pajāpati,

Candano kāmaseṭṭho ca kinnighaṇḍu1 nighaṇḍu ca.

Panādo opamañño ca devasūto ca mātali,

Cittaseno ca gandhabbo naḷo rājā janesabho.

Sātāgiro hemavato puṇṇako karatiyo guḷo,

Sīvako mucalindo ca vessāmitto yugandharo.

Gopālo suppagedho ca hiri netti ca madiyo.

Pañcālacaṇḍo āḷavako pajjunno sumano sumukho dadhīmukho,

Maṇi māṇi caro dīgho atho serissako saha.

28. Imesaṃ yakkhānaṃ mahāyakkhānaṃ, senāpatīnaṃ mahāsenāpatīnaṃ, ujjhāpetabbaṃ

vikkanditabbaṃ viravitabbaṃ: ayaṃ yakkho gaṇhāti, ayaṃ yakkhā āvisati, ayaṃ yakkho

heṭheti, ayaṃ yakkho viheṭheti, ayaṃ yakkho hiṃsati, ayaṃ yakkho vihiṃsati, ayaṃ yakkho

na muñcatī'ti. Ayaṃ kho sā mārisa āṭānāṭiyā rakkhā bhikkhūnaṃ bikkhuṇīnaṃ upāsakānaṃ

upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya phāsuvihārāyā'ti. Handa ca dāni mayaṃ mārisa

gacchāma bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā'ti. 'Yassa'dāni tumhe mahārājāno kālaṃ

maññathā'ti.

29. Atha kho cattāro mahārājāno uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā

tatthevantaradhāyiṃsu. Te pi kho yakkhā uṭṭhāyāsanā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā

padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Indraḥ somaḥ sūryyaḥ varuṇaḥ prajāpatiḥ bhāradvājaḥ

Śīra śānaśca vandanaḥ kāmaśreṣṭhaḥ kunikaṇṭho

. . . . . . Nikaṇṭhakaḥ trīśūli ceva mātaliḥ

Citrasenaśca gandharvaḥ nararājo jinarśabhaḥ

Śātāgirir hemavataḥ pūrṇakaḥ khadira kovidhaḥ

Gopāla yakṣo āṭavako paṃcālagaṇḍā sumukho

Dīgho yakṣaḥ saparijanaḥ (lalitavistara)

[BJT Page 350] [\x 350/]

Appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sārānīyaṃ vītisāretvā

tatthevantaradhāyiṃsu, appekacce yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā

tatthevantaradhāyiṃsu, appekacce nāmagottaṃ sāvetvā tatthevantaradhāyiṃsu, appekacce

tuṇhībhūtā tatthevantaradhāyiṃsū'ti.

30. Uggaṇhātha bhikkhave āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Pariyāpuṇātha bhikkhave āṭānāṭiyaṃ

rakkhaṃ. Dhāretha bhikkhave āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ. Atthasaṃhitā1 bhikkhave āṭānāṭiyā

rakkhā, bhikkhūnaṃ bhikkhuṇīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ guttiyā rakkhāya avihiṃsāya

phāsuvihārāyā ti.

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Āṭānāṭiyasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.

- - - - - - - - - - - - -

1. Atthasaṃhitāya (syā)

[BJT Page 352] [\x 352/]

10.

[PTS Page 207] [\q 207/] saṅgītisuttaṃ

1. Evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ

pañcamattehi bhikkhusatehi yena pāvā nāma mallānaṃ nagaraṃ tadavasarī. Tatra sudaṃ

bhagavā pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane.

2. Tena kho pana samayena pāveyyakānaṃ mallānaṃ ubbhatakaṃ1 navaṃ santhāgāraṃ2

acirakāritaṃ hoti, anajjhāvutthaṃ3 samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena.

Assosuṃ kho pāveyyakā mallā: bhagavā kira mallesu cārikaṃ caramāno mahatā

bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi pāvaṃ anuppatto pāvāyaṃ viharati

cundassa kammāraputtassa ambavane'ti. Atha kho pāveyyakā mallā yena bhagavā

tenupasaṅkami su, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

Ekamantaṃ nisinnā kho pāveyyakā mallā bhagavantaṃ etadavocuṃ: idha bhante

pāveyyakānaṃ mallānaṃ ubbhatakaṃ navaṃ santhāgāraṃ acirakāritaṃ hoti anajjhāvutthaṃ

samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. [PTS Page 208] [\q 208/] taṃ

ca bhante bhagavā paṭhamaṃ paribhuñjatu. Bhagavatā paṭhamaṃ paribhuttaṃ paccā

pāveyyakā mallā paribhuñjissanti tadassa pāveyyakānaṃ mallānaṃ dīgharattaṃ hitāya

sukhāyā"ti.

3. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho pāveyyakā mallā bhagavato adivāsanaṃ

viditvā, uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā, padakkhiṇaṃ katvā yena santhāgāraṃ

tenupasaṅkamiṃsu. Upasaṅkamitvā sabbasanthariṃ4 santhāgaraṃ santharitvā āsanāni

paññapetvā, udakamaṇikaṃ patiṭṭhapetvā, telappadīpaṃ āropetvā, yena bhagavā

tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Ubbhaṭakaṃ [pts] 2. Sandhāgāraṃ (machasaṃ), saṇṭhāgāraṃ (syā, kam) 3. Anajjhāvuṭṭhaṃ

(machasaṃ) 4. Sabbasanathariṃ sanathanaṃ [pts,] kam)

[BJT Page 354] [\x 354/]

Ekamantaṃ ṭhitā kho te pāveyyakā mallā bhagavantaṃ etadavocuṃ, sabbasanthariṃ

santhataṃ bhante santhāgāraṃ, āsanāni paññattāni: udakamaṇiko patiṭṭhāpito, telappadīpo

āropito. Yassa'dāni bhante bhagavā kālaṃ maññatī"ti.

4. Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena

santhāgāraṃ tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā

majjhimaṃ thamhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi. Bhikkhusaṅgho'pi kho pāde

pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ bhittiṃ nissāya puratthābhimukho [PTS Page

209] [\q 209/] nisīdi bhagavantaṃ yeva purakkhatvā. Pāveyyakā'pi kho mallā pāde

pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā

nisīdiṃsu bhagavantaṃ yeva purakkhatvā. Atha kho bhagavā pāveyyake malle bahudevā

rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uyyojesi;

abhikkantā kho vāseṭṭhā ratti. Yassa'dāni tumhe kālaṃ maññathā'ti. 'Evaṃ bhante'ti kho

pāveyyakā mallā bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ

katvā pakkamiṃsu.

5. Atha kho bhagavā acirapakkantesu pāveyyakesu mallesu tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ

bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi, 'vigatathinamiddho kho

sāriputta bhikkhusaṅgho. Paṭibhātu taṃ sāriputta bhikkhūnaṃ dhammi kathā. Piṭṭhi me

āgilāyati, tamahaṃ āyamissāmī"ti. 'Evaṃ bhante'ti kho āyasmā sāriputto bhagavato

paccassosi.

Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkiṇena passena sīhaseyyaṃ

kappesi, pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā.

[BJT Page 356] [\x 356/]

6. Tena kho pana samayena nigaṇṭho nātaputto [PTS Page 210] [\q 210/] pāvāyaṃ

adhunā kālakato hoti. Tassa kālakiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā1 bhaṇḍanajātā

kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: ' na tvaṃ imaṃ

dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammaviyanaṃ ājānāmi. Kiṃ tvaṃ imaṃ

dhammavinayaṃ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno

saṃhitamme2 asaṃhitatte, pure vacanīyaṃ pacchā avaca, pacchā vacanīyaṃ pure avaca,

āciṇṇante viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya,

nibbeṭhehi ca sace pahosī'ti. Vadho yeva kho maññe nigaṇṭhesu nātaputtiyesu anuvattati.

Ye'pi te nigaṇṭhassa nātaputtassa sāvakā gihī odātavasanā, te'pi tesu nigaṇṭhesu

nātaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye

duppavedite aniyyāniko anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavadite bhinnathūpe

appaṭisaraṇe.

7. Atha kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi: nigaṇṭho āvuso nātaputto pāvāyaṃ adhunā

kālakato, tassa kālakiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā

vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti: ' na tvaṃ imaṃ

dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammaviyanaṃ ājānāmi. Kiṃ tvaṃ imaṃ

dhammavinayaṃ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno

saṃhitamme asaṃhitatte, pure vacanīyaṃ pacchā avaca, pacchā vacanīyaṃ pure avaca,

āciṇṇante viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya,

nibbeṭhehi ca sace pahosī'ti. Vadho yeva kho maññe nigaṇṭhesu nātaputtiyesu anuvattati.

Ye'pi te nigaṇṭhassa nātaputtassa sāvakā gihī odātavasanā, te'pi tesu nigaṇṭhesu

nātaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā yathā taṃ durakkhāte dhammavinaye

duppavedite aniyyānike anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe

appaṭisaraṇe. Evaṃ hetaṃ āvuso hoti durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike

anupasamasaṃvattanike asammāsambuddhappavedite. [PTS Page 211] [\q 211/] ayaṃ

kho pana āvuso amhākaṃ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko

upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na

vivaditabbaṃ, yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ. Tadassa

bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Katamocāvuso amhākaṃ bhagavatā dhammo svākkhāto suppavedito niyyāniko

upasamasaṃvattaniko sammāsambuddhappavedito, tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na

vivaditabbaṃ. Yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa

bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Devajjhakajātā (syā. Kam) 2. Sahitaṃ me (machasaṃ)

[BJT Page 358] [\x 358/]

Ekakaṃ

8. Atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena eko dhammo

sammadakkhāto, tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ. Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamo eko dhammo? Sabbe sattā

āhāraṭṭhitikā, sabbe sattā saṅkhāraṭṭhitikā. Ayaṃ kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā

arahatā sammāsambuddhena eko dhammo sammadakkhāto. Tattha sabbeheva

saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, [PTS Page 212] [\q 212/] yathayidaṃ brahmacariyaṃ

addhaniyaṃ. Assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya

atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Dukaṃ

9. Atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā

sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ. Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Katame dve?

Nāmañca rūpañca

Avijjā ca bhavataṇhā ca

Bhavadiṭṭhi ca vibhavadiṭṭhi ca

Ahirikañca anottappañca

Hiri ca ottappañca

Dovacassatā ca pāpamittatā ca,

Sovacassatā ca kalyāṇamittatā ca

Āpattikusalatā ca āpattivuṭṭhānakusalatā ca

[BJT Page 360] [\x 360/]

Samāpattikusalatā ca samāpattivuṭṭhānakusalatā ca

Dhātukusalatā ca manasikārakusalatā ca

Āyatanakusalatā ca paṭiccasamuppādakusalatā ca

hānakusalatā ca aṭṭhānakusalatā ca

[PTS Page 213] [\q 213/]

Ajjavañca lajjavañca

Khantī ca soraccañca

Sākhalyañca paṭisanthāro ca

Avihiṃsā ca soceyyañca

Muṭṭhasaccañca asampajaññañca

Sati ca sampajaññañca

Indriyesu guttadvāratā ca bhojane amattaññutā ca

Indriyesu guttadvāratā ca bhojane mattaññutā ca

Paṭisaṅkhānabalañca1 bhāvanābalañca

Satibalañca samādhibalañca

Samatho ca vipassanāca

Samathanimittañca paggahanimittañca

Paggāho ca avikkhepo ca

Sīlavipatti ca diṭṭhivipatti ca

Sīlasampadā ca diṭṭhisampadā ca

[PTS Page 214] [\q 214/] sīlavisuddhi ca diṭṭhivisuddhi ca

Diṭṭhivisuddhi kho pana yathā diṭṭhissa ca padhānaṃ saṃvego ca saṃvejanīyesu ṭhānesu

saṃviggassa ca yoniso padhānaṃ

Asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesu appaṭivānitā ca padhānasmiṃ

Vijjā ca vimutti ca

Khaye ñāṇaṃ anuppāde ñāṇaṃ

- - - - - - - - - - - - - -

1. Paṭisandhāna balaṃca (syā)

[BJT Page 362] [\x 362/]

Ime kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dve dhammā

sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ. Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Tikaṃ

10. Atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo

dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ. Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Katame tayo?

Tīni akusalamūlāni: lobho akusalamūlaṃ, doso akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ.

Tīṇi kusalamūlāni: alobho kusalamūlaṃ, adoso kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ.

Taṇi duccaritāni: kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ.

[PTS Page 215] [\q 215/] tīṇi sucaritāni: kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ , manosucaritaṃ.

Tayo akusalavitakkā: kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko.

Tayo kusalavitakkā:nekkhammavitakko, abyāpādavitakko, avihiṃsāvitakko.

Tayo akusalasaṃkappā: kāmasaṃkappo, byāpādasaṃkappo, vihiṃsāsaṃkappo.

Tayo kusalasaṃkappā: nekkhammasaṃkappo, abyāpādasaṃkappo, avihiṃsāsaṃkapo.

Tisso akusalasaññā: kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṃsāsaññā.

Tisso kusalasaññā: nekkhammasaññā, abyāpādasaññā, avihiṃsāsaññā.

Tisso akusaladhātuyo: kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṃsādhātu,

Tisso kusaladhātuyo:nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṃsādhātu

Aparā'pi tisso dhātuyo: kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu.

Aparā'pi tisso dhātuyo: rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu.

Aparā'pi tisso dhātuyo: hīnadhātu, majjhimadhātu, paṇītadhātu.

[PTS Page 216] [\q 216/] tisso taṇhā: kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.

[BJT Page 364] [\x 364/]

Aparā'pi tisso taṇhā: kāmataṇhā, rūpataṇhā, arūpataṇhā.

Aparā'pi tisso taṇhā: rūpataṇhā, arūpataṇhā, nirodhataṇhā.

Tīṇi saṃyojanāni: sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.

Tayo āsavā: kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo.

Tayo bhavā: kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo.

Tisso esanā: kāmesanā, bhavesanā, brahmacariyesanā.

Tisso vidhā: seyyo'hamasmī'ti vidhā. Sadiso'hamasmī'ti vidhā, hīno'hamasmī'ti vīdhā.

Tayo addhā: atīto addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā.

Tayo antā: sakkāyo anto, sakkāyasamudayo anto, sakkāyanirodho anto.

Tisso vedanā: sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.

Tisso dukkhatā: dukkhadukkhatā, saṅkhāradukkhatā, vipariṇāmadukkhātā.

[PTS Page 217] [\q 217/] tayo rāsī: micchattaniyato rāsi, sammattaniyato rāsi, aniyato

rāsi.

Tisso kaṅkhā:1 atītaṃ vā addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na

sampasīdati, anāgataṃ vā addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na

sampasīdati, etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati

na sampasīdati.

Tīni tathāgatassa arakkheyyāni: parisuddhakāyasamācāro āvuso tathāgato, natthi

tathāgatassa kāyaduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya mā me idaṃ paro aññāsī'ti;

parisuddhavacīsamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ yaṃ tathāgato

rakkheyya 'mā me idaṃ paro aññāsī'ti; parisuddhamanosamācāro āvuso, tathāgato, natthi

tathāgatassa manoduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya 'mā me idaṃ paro aññāsī'ti.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Tayo tamā (machasaṃ)

[BJT Page 366] [\x 366/]

Tayo kiñcanā: rāgo kiñcanaṃ, doso kiñcanaṃ, moho kiñcanaṃ.

Tayo aggī: rāgaggī, dosaggi, mohaggi.

Apare'pi tayo aggī: āhuneyyaggi, gahapataggi, dakkiṇeyyaggi.

Tividhena rūpasaṅgaho: sanidassanasappaṭighaṃ rūpaṃ, anidassanasappaṭighaṃ rūpaṃ1,

anidassanaappaṭighaṃ rūpaṃ.

Tayo saṅkhārā: puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro.

[PTS Page 218] [\q 218/] tayo puggalā: sekkho puggalo, asekkho puggalo nevasekkho

nāsekkho puggalo.

Tayo therā: jātithero, dhammathero, sammatithero.2

Tīṇi puññakiriyavatthūni: dānamayaṃ puññakiriyavatthu, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu,

bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu.

Tīṇi codanāvatthūni: diṭṭhena, sutena, parisaṃkāya.

Tisso kāmūpapattiyo3: santāvuso sattā paccupaṭṭhitakāmā. Te paccupaṭṭhitesu kāmesu

vasaṃ vattenti seyyathāpi manussā ekacco ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā

kāmūpapatti. Santāvuso sattā nimmitakāmā. Te nimminitvā nimminitvā kāmesu vasaṃ

vattenti seyyathāpi devā nimmāṇaratī. Ayaṃ dutiyā kāmūpapatti. Santāvuso sattā

paranimmitakāmā. Te paranimmitesu kāmesu vasaṃ vattenti, seyyathāpi devā

paranimmitavasavattī. Ayaṃ tatiyā kāmūpapatti.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Anidassanasappaṭigharūpaṃ (syā, kam) 2. Sammutithero (machasaṃ) 3. Kāmuppattiyo

[pts,] syā, kam)

[BJT Page 368] [\x 368/]

Tisso sukhūpapattiyo1 santāvuso sattā uppādetvā uppādetvā sukhaṃ viharanti, seyyathāpi

devā brahmakāyikā. Ayaṃ paṭhamā sukhūpapatti. Santāvuso sattā sukhena abhissannā

parissannā paripūrā paripphuṭā. Te kadāci karahaci udānaṃ udānenti aho sukhaṃ aho

sukhanti, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ dutiyā sukhūpapatti. Santāvuso sattā sukhena

abhissannā parissannā paripūrā paripphuṭā, te santaṃ yeva kusitā [PTS Page 219] [\q 219/]

sukhaṃ paṭisaṃvedenti. Seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ tatiyā sukhūpapatti.

Tisso paññā: sekkhā paññā, asekkhā paññā, nevasekkhā nāsekkhā paññā.

Aparā'pi tisso paññā: cintāmayā paññā, sutamayā paññā bhāvanāmayā paññā.

Tīṇāvudhāni: sutāvudhaṃ, pavivekāvudhaṃ, paññāvudhaṃ.

Tīṇindriyāni: anaññātaññassāmītindriyaṃ, aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ.

Tīṇi cakkhuni: maṃsacakkhu, dibbacakkhu, paññācakkhu.

Tisso sikkhā: adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.

Tisso bhāvanā: kāyabhāvanā, cittabhāvanā, paññābhāvanā.

Tīṇi anuttariyāni: dassanānuttariyaṃ, paṭipadānuttariyaṃ, vimuttānuttariyaṃ.

Tayo samādhi: savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro

sāmādhi.

Apare'pi tayo samādhi: suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Sukhupapattiyo [pts,] syā, kam)

[BJT Page 370] [\x 370/]

Tīṇi soceyyāni: kāyasoceyyaṃ vacīsoceyyaṃ manosoceyyaṃ.

[PTS Page 220] [\q 220/] tīṇi moneyyāni: kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ,

manomoneyyaṃ.

Tīṇi kosallāni: āyakosallaṃ apāyakosallaṃ upāyakosallaṃ.

Tayo madā: ārogyamado yebbanamado jīvitamado.

Tīṇi ādhipateyyāni: attādhipateyyaṃ, lokādhipateyyaṃ, dhammādhipateyyaṃ.

Tīṇi kathāvatthūni: atītaṃ vā addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya, evaṃ ahosi

atītamaddhānanti, anāgataṃ vā addhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya, evaṃ bhavissati

anāgatamaddhānanti, etarahi vā paccuppannaṃ adhānaṃ ārabbha kathaṃ katheyya, evaṃ hoti

etarahi paccuppannaṃ addhānanti.

Tisso vijjā: pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khaye

ñāṇaṃ vijjā.

Tayo vihārā: dibbo vihāro, buhmā vihāro, ariyo vihāro.

Tīṇi pāṭihāriyāni: iddhipāṭihāriyā, ādesanāpāṭihāriyaṃ, anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

Ime kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo dhammā

sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na viṭaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ. Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

[BJT Page 372] [\x 372/]

Catukkaṃ

10. [PTS Page 221] [\q 221/] atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā

sammāsambuddhena cattāro dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na

vivaditabbaṃ yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ. Tadassa

bahujanahitāya bahujanasukāya atthāya hitāya sukhāya dvemanussānaṃ katame cattāro?

Cattāro satipaṭṭhānā: idhāvuso bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā

vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, vedanāsu vedānānupassī viharati ātāpi sampajāno satimā

vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya

loke abhijjhādomanassaṃ, dhammesu dhammānupassī viharati ātāpi sampajāno satimā

vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.

Cattāro sammappadhānā: idāvuso bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ

dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati viriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti

padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti

vāyamati viriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṃ kusalānaṃ

dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati viriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati,

uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhīyyobhāvāya vepullāya

bhāvanāpāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati viriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.

Cattāro iddhipādā: idhāvuso bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ

iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṃkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti,

viriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ [PTS Page 222] [\q 222/] iddhipādaṃ

bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipadāṃ bhāveti.

[BJT Page 374] [\x 374/]

Cattāri jhānāni: idhāvuso bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ

savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ1 upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ

vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ

pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ2 upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati

sato ca sampajāno sukhaṃ ca kāyena paṭisaṃvedeti, yantaṃ ariyā ācikkhanti 'upekkhako

satimā sukhavihārī'ti taṃ tatiyaṃ jhānaṃ3 upasampajja viharati. Sukhassa ca pahāṇā

dukkhassa ca pahāṇā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ

upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ4 upasampajja viharati.

Catasso samādhibhāvanā: atthāvusā samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā

diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati, atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā

ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati, atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā

satisampajaññāya saṃvattati, atthāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ

khayāya saṃvattati.

Katamā cāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya

saṃvattati? Idhāvuso bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ

savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamajjhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ

vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ

pītisukhaṃ dutiyajjhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato

ca sampajāno sukhaṃ ca kāyena paṭisaṃvedeti, yantaṃ ariyā ācikkhanti 'upekkhako satimā

sukhavihārī'ti taṃ tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassaca pahāṇā dukkhassa ca

pahāṇā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ

upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthajjhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ [PTS Page 223] [\q

223/] āvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya

saṃvattati.

Katamā cāvuso samādibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati?

Idhāvuso bhikkhu ālokasaññaṃ manasikaroti, divāsaññaṃ adhiṭṭhāti yathā divā tathā rattiṃ

yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti.

Ayaṃ āvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā ñāṇadassanapaṭilābhāya saṃvattati.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Paṭhamajjhānaṃ - (syā - kam) 2. Dutiyajjhānaṃ (syā, kam) 3. Tatiyajjhānaṃ (syā, kami) 4.

Catutthajjhānaṃ (syā kam)

[BJT Page 376] [\x 376/]

Katamā cāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati? Idhāvuso

bhikkhuno viditā vedanā uppajjanti. Viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti, viditā

saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā vitakkā uppajjanti,

viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Ayaṃ āvuso samādhibhāvanā bhāvitā

bahulīkatā satisampajaññāya saṃvattati.

Katamā cāvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati? Idhāvuso

bhikkhu pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati. Iti rūpaṃ, iti rūpassa

samudayo, iti rūpassa atthaṃgamo. Iti vedanā, iti vedanāsu samudayo, iti vedanāssu

atthaṃgamo. Iti saññā, iti saññā samudayo, iti saññā atthaṃgamo, iti saṃkhārā, iti saṃkhāro

samudayo, iti saṃkhāro atthaṃgamo, iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa

atthagamo. Ayaṃ āvuso samādhibhāvanā bhāvitā bahulīkatā āsavānaṃ khayāya saṃvattati.

Catasso appamaññā: idhāvuso bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati,

tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho [PTS Page 224] [\q 224/]

tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena

mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena1 pharitvā viharati. Idhāvuso bhikkhu

karuṇāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā

catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ

karuṇāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā

viharati. Idhāvuso bhikkhu muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā

dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya

sabbāvantaṃ lokaṃ muditāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena

abyāpajjena pharitvā viharati. Idhāvuso bhikkhu upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ

pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ

sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena

appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati

Cattāro āruppaṃ:2 idhāvuso bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ

atthagamā nānattasaññānaṃ amanasikārā 'ananto ākāso'ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja

viharati, sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma 'anantaṃ viññāṇanti'

viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma

'natthi kiñcī'ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ

samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Abyāpajjhena [pts] syā, kam) 2. Arūpā [pts,]syā,kam)

[BJT Page 378] [\x 378/]

Cattāri apassenāni: idhāvuso bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti,

saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti.

Cattāro ariyavaṃsā: idhāvuso bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena,

itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca, cīvarahetu anesanaṃ appaṭirūpaṃ āpajjati,

aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agathito1 amucchito anajjhāpanno

ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati. Tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā

nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti. So hi tattha dakkho hoti, analaso sampajāno

patissato. Ayaṃ vuccatāvuso [PTS Page 225] [\q 225/] bhikkhu porāṇe aggaññe

ariyavaṃse ṭhitoti.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena,

itarītarapiṇḍapātasantuṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appaṭirūpaṃ

āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agathito amucchito

anajjhāpanno ādinavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñajati, tāya ca pana

itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vamheti. So hi tattha dakkho

hoti analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccatāvuso bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse

ṭhitoti.

- - - - - - - - - - - - -

1. Agamito (machasaṃ)

[BJT Page 380] [\x 380/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena,

itarītarasenāsanasantuṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṃ appaṭirūpaṃ

āpajjati, aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati, laddhā ca senāsanaṃ agathito amucchito

anajjhāpanno ādinavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñajati, tāya ca pana

itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vamheti. So hi tattha dakkho hoti

analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccatāvuso bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhitoti.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu pahānārāmo hoti pahānarato bhāvanārāmo hoti bhāvanārato,

tāya ca pana pahānārāmatāya pahānaratiyā bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā neva

attānukkaṃseti na paraṃ vamehati. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato. Ayaṃ

vuccatāvuso bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhitoti.

Cattāri padhānāni: saṃvarappadhānaṃ, pahānappadhānaṃ, bhāvanappadhānaṃ1,

anurakkhanappadhānaṃ2.

Katamañcāvuso saṃvarappadhānaṃ? Idhāvuso bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na

nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ [PTS Page

226] [\q 226/] asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā

anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye

saṃvarāya āpajjati, sotena saddaṃ sutvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī

yatvādhikaraṇamenaṃ sotendriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā

dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati sotandriyaṃ, sotendriye

saṃvaraṃ āpajjati, ghānena gandhaṃ ghāyitvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

Yatvādhikaraṇamenaṃ ghānendriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā

akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati ghānendriyaṃ,

ghānendriye saṃvaraṃ āpajjati, jivhāya rasaṃ sāyitvā na nimittaggāhī hoti

nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ jivhindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ

abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati,

rakkhati jivhindriyaṃ, jivhindriye saṃvaraṃ āpajjati, kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā na

nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ kāyindriyaṃ asaṃvutaṃ

viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya

paṭipajjati, rakkhati kāyindriyaṃ, kāyindriye saṃvaraṃ āpajjati, manasā dhammaṃ viññāya

na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ

viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya

paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati, idaṃ vuccatāvuso

saṃvarappadhānaṃ.

- - - - - - - - - - - -

1. Bhāvanāppadhānaṃ (syā), bhāvanāpadhānaṃ (machasaṃ) 2. Anurakkhanāppadhānaṃ (syā)

anurakkhanāpadhānaṃ (machasaṃ) 3. Byanti karoti (machasaṃ)

[BJT Page 382] [\x 382/]

Katamañcāvuso pahānappadhānaṃ? Idhāvuso bhikkhu uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti

pajahati vinodeti byantītaroti anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ nādhivāseti

pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ nādhivāseti

pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, uppannuppanne pāpake akusale dhamme

nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Idaṃ vuccatāvuso

pahānappadhānaṃ.

Katamañcāvuso bhāvanappadhānaṃ? Idhāvuso bhikkhu satisambejjhaṅgaṃ bhāveti

vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggaparināmiṃ.

Dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ

vossaggaparināmiṃ. Viriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ

nirodhanissitaṃ vossaggaparināmiṃ. Pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ

nirodhanissitaṃ vossaggaparināmiṃ. Passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ

virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggaparināmiṃ. Samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti

vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggaparināmiṃ. Upekkhāsambojjhaṅgaṃ

bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ: idaṃ vuccatāvuso

bhāvanappadhānaṃ.

Katamañcāvuso anurakkhanappadhānaṃ? Idhāvuso bhikkhu uppanna bhaddakaṃ1

samādhinimittaṃ anurakkhati aṭṭhikasaññaṃ pulavakasaññaṃ2 vinīlakasaññaṃ

vicchiddakasaññaṃ uddhumātakasaññaṃ. Idaṃ vuccatāvuso anurakkhanappadhānaṃ.

Cattāri ñāṇāni: dhamme ñāṇaṃ, anvaye ñāṇaṃ, pariyāye3 ñāṇaṃ sammutiyā ñāṇaṃ. "

[PTS Page 227] [\q 227/] aparāni'pi cattāri ñāṇāni: dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye

ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ.

Cattāri sotāpattiyaṅgāni: sappurisasaṃsevo, saddhammasavaṇaṃ, yonisomanasikāro,

dhammānudhammappaṭipatti.

Cattāri sotāpannassa aṅgāni: idhāvuso ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato

hoti: iti pi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū

anuttaro purisadammasārathī satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā'ti.

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Bhadrakaṃ (machasaṃ) 2. Puḷuvaka saññaṃ (machasaṃ), puḷavaka saññaṃ [pts,] syā, kam)

3. Paricce (kam), paricchede [pts,] syā, kam)

[BJT Page 384] [\x 384/]

Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti: svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko

akāliko ehipassiko opanayiko1 paccattaṃ veditabbo viññūhī'ti.

Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti: supaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho,

ujupaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyapaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho,

sāmīcipaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni, aṭṭha

purisapuggalā, esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuṇeyyo pāhuṇeyayā dakkhiṇeyyo

añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā'ti.

Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi

bhujissehi viññūppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi.

Cattāri sāmaññaphalāni: sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ,

[PTS Page 228] [\q 228/] catasso dhātuyo: paṭhavidhātu. Āpodhātu, tejodhātu,

vāyodhātu.

Cattāro āhārā: kabalīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā

tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ.

Catasso viññāṇaṭṭhitiyo: rūpūpayaṃ vā āvuso viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati,

rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandupasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati.

Vedanūpayaṃ vā āvuso viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati, vedanārammaṇaṃ

vedanappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati. Saññūpayaṃ vā

āvuso viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati, saññārammaṇaṃ saññāppatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ

vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati. Saṅkhārūpayaṃ vā āvuso viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhati,

saṅkhārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjati.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Opaneyiyako (machasaṃ)

[BJT Page 386] [\x 386/]

Cattāri agatigamanāni: chandāgatiṃ gacchati, dosāgatiṃ gacchati, mohāgatiṃ gacchati,

bhayāgatiṃ gacchati.

Cattāro taṇhuppādā: cīvarahetu vā āvuso bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati,

piṇḍapātahetu vā āvuso bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati, senāsanahetu vā āvuso

bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati, itibhavābhavahetu vā āvuso bhikkhuno taṇhā

uppajjamānā uppajjati,

Catasso paṭipadā: dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā

paṭipadā dandhābhiññā. Sukhā paṭipadā khippābhiññā.

[PTS Page 229] [\q 229/] aparā'pi catasso paṭipadā: akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā,

damā paṭipadā, samā paṭipadā,

Cattāri dhammapadāni: anabhijjhā dhammapadaṃ, abyāpādo dhammapadaṃ, sammāsati

dhammapadaṃ, sammāsamādhi dhammapadaṃ.

Cattāri dhammasamādānāni: atthāvuso dhammasamādānaṃ paccuppanna

Dukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṃ, atthāvuso dhammasamādānaṃ

paccuppannadukkhaṃ āyatiṃ sukhavipākaṃ, atthāvuso dhammasamādānaṃ

paccupannasukhaṃ āyatiṃ dukkhavipākaṃ, atthāvuso dhammasamādānaṃ

paccuppannasukhañcava āyatiṃ ca sukhavipākaṃ.

Cattāro dhammakkhandhā: sīlakkhandho, samādhikkhandho, paññākkhandho,

vimuttikkhandho.

Cattāri balāni: viriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ.

Cattāri adhiṭṭhānāni: paññādiṭṭhānaṃ, saccādhiṭṭhānaṃ, cāgādhiṭṭhānaṃ,

upasamādhiṭṭhānaṃ.

Cattāri pañhabyākaraṇāni: ekaṃsabyākaraṇīyo pañho, paṭipucchābyākaraṇīyo pañho,

vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ṭhapaṇīyo pañho.

- - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Catatāro pañhābyākaraṇā [pts,] syā. Kam)

[BJT Page 388] [\x 388/]

[PTS Page 230] [\q 230/]

Cattārī kammāni: atthāvuso kammaṃ kaṇhaṃ kaṇhavipākaṃ, atthāvuso kammaṃ sukkaṃ

sukkavipākaṃ, atthāvuso kammaṃ kaṇhasukkaṃ kaṇhasukkavipākaṃ. Atthāvuso kammaṃ

akaṇhaṃ asukkaṃ akaṇhaasukkavipākaṃ kammakkhayāya saṃvattati.

Cattāro sacchikaraṇīyā dhammā: pubbenivāso satiyā sacchikaraṇīyo, sattānaṃ cutūpapāto

cakkhunā sacchikaraṇiyo, aṭṭha vimokkhā kāyena sacchikaraṇīyā, āsavānaṃ khayo paññāya

sacchikaraṇīyo.

Cattāro oghā: kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho, avijjogho.

Cattāro yogā: kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogo.

Cattāro visaññogā: kāmayogaviññogo, bhavayogavisaññogo, diṭṭhiyogavisaññogo,

avijjāyogavisaññogo.

Cattāro ganthā: abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho,

idaṃ saccābhiniveso kāyagantho.

Cattāri upādānāni: kāmūpadānaṃ, diṭṭhupādānaṃ, sīlabbatūpādānaṃ, attavādūpādānaṃ.

Catasso yoniyo: aṇaḍajayoni, jalābujayoni, saṃsedajayoni, opapātikayoni.

[BJT Page 390] [\x 390/]

[PTS Page 231] [\q 231/] catasso gabbhāvakkanatiyo: idhāvuso ekacco asampajāno

mātukucchiṃ okkamati, asampajāno mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchismā

nikkhamati. Ayaṃ paṭhamā gabbhāvakkanti.

Puna ca paraṃ āvuso idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati, asampajāno

mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchismā nikkhamati. Ayaṃ dutiyā

gabbhāvakkanti.

Puna ca paraṃ āvuso idhekacco sampajāno mātukucchiṃ okkamati, sampajāno

mātukucchismiṃ ṭhāti, asampajāno mātukucchismā nikkhamati. Ayaṃ tatiyā gabbhāvakkanti.

Puna ca paraṃ āvuso idhekacco sampajāno ceva mātukucchiṃ okkamati, sampajāno

mātukucchismiṃ ṭhāti, sampajāno mātukucchismā nikkhamati. Ayaṃ catutthā

gabbhāvakkanti.

Cattāro attabhāvapaṭilābhā: atthāvuso attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe

attasañcetanā yeva kamati no parasañcetanā. Atthāvuso attabhāvapaṭilābho yasmiṃ

attabhāvapaṭilābhe parasañcetanā yeva kamati no attasañcetanā. Atthāvuso

attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe attasañcetanā ceva kamati parasañcetanā ca.

Atthāvuso attabhāvapaṭilābho yasmiṃ attabhāvapaṭilābhe neva attasañcetanā kamati no

parasañcetanā.

Catasso dakkhiṇāvisuddhiyo: atthāvuso dakkhiṇā dāyakato visujjhati no paṭiggāhakato,

atthāvuso dakkhiṇā paṭiggāhakato visujjhati no dāyakato, atthāvuso dakkhiṇā neva

dāyakato visujjhati [PTS Page 232] [\q 232/] no paṭiggāhakato, atthāvuso dakkhiṇā

dāyakato ceva visujjhati paṭiggāhakato ca.

Cattāri saṅgahavatthūni: dānaṃ, peyyavajjaṃ, 1 atthacariyaṃ, samānattatā.

Cattāro anariyavohārā: musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo.

- - - - - - - - - - - - -

1. Piyavajjaṃ (syā. Kam)

[BJT Page 392] [\x 392/]

Cattāro ariyavohārā: musāvādā veramaṇī,1 pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharāsāya vācāya

veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī.

Apare'pi cattāro anariyavohārā: adiṭṭhe diṭṭhavāditā, assute sutavāditā, amute mutavāditā,

aviññāte viññātavāditā.

Apare'pi cattāro ariyavoharā: adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, assute assutavāditā, amute

amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā.

Apare'pi cattāro: anariyavohārā. Diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā,

viññāte aviññātavāditā.

Apare'pi cattāro ariyavohārā: diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte

viññātavāditā.

Cattāro puggalā: idhāvuso ekacco puggalo attannapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto,

idhāvuso ekacce puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto, idhāvuso ekacco

puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca

paraparitāpanānuyogamanuyutto, idha panāvuso ekacco puggalo neva attantapo hoti na

attaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanuyogamanuyutto. So

anattantapo aparantapo [PTS Page 233] [\q 233/] diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto

sītībhuto2 sukhapaṭisaṃvedi brahmabhutena attanā viharati.

Apare'pi cattāro puggalā: idhāvuso ekacco puggalo attahitāya paṭipanno hoti no parahitāya,

idhāvuso ekacco puggalo parahitāya paṭipanno hoti no attahitāya, idhāvuso ekacco puggalo

neva attahitāya paṭipanno hoti na parahitāya, idhāvuso ekacco puggalo attahitāya ceva

paṭipanno hoti parahitāya ca.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Veramaṇi (kesuci) sītibhuto (kesuci)

[BJT Page 394] [\x 394/]

Apare'pi cattāro puggalā: tamotamaparāyano, tamojotiparāyano, jotitamaparāyano,

jotijotiparāyano.

Apare'pi cattāro puggalā: samaṇamacalo, samaṇapadumo, samaṇapuṇḍariko, samaṇesu

samaṇasukhumālo.

Ime kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammā

sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Pañcataṃ

11. Atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena

pañcadhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabaṃ. Yathayidaṃ

brahmavariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhinikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Katame pañca: pañcakkhandhā - rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho,

saṃkhārakkhandho, viññāṇakkhandho.

Pañcupādānakkhandhā: rūpūpādānakkhandho2 [PTS Page 234] [\q 234/]

vedanūpādānakkhandho, saññūpādānakkhandho, saṅkhārūpādānakkhandho,

viññāṇūpādānakkhandho,

Pañca kāmaguṇā: cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā

rajanīyā, sotaviññeyyā saddā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā,

Ghāṇaviññeyyā gandhā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā,

jivhāviññeyyā rasā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, kāya viññeyyā

phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā.

- - - - - - - - - - - - - - -

2. Rupupādānakkhandhe (machasaṃ)

[BJT Page 396] [\x 396/]

Pañca gatiyo: nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā.

Pañca macchariyāni: āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ,

vaṇṇamacchariyaṃ, dhammamacchariyaṃ.

Pañca nīvaraṇāni: kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaranaṃ, thīnamiddhanīvaraṇaṃ,

uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ.

Pañcorambhāgiyāni saṃyojanānā: sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso,

kāmacchando, byāpādo.

Pañcuddhamabhāgiyāni saṃyojanāni: rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā.

[PTS Page 235] [\q 235/] pañca sikkhāpadāni: pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā

veramaṇī, kāmesu micchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī,

surāmerayamajjapamādaṭṭhanā veramaṇī.

Pañca abhabbaṭṭhānāni: abhabbo āvuso khīṇāsavo bhikkhu saṃcicca pāṇā jīvitā voropetuṃ,

abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyituṃ, abhabbo khīṇāsavo

bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā

bhāsituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi

pubbe agāriyakabhūto.

Pañca byasanāni: ñātibyasanaṃ, bhogabyasanaṃ, rogabyasanaṃ, sīlabyasanaṃ,

diṭṭhibyasanaṃ, nāvuso sattā ñātibyasanahetu vā bhogabyasanahetu vā rogabyasanahetu vā

kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti.

Sīlabyasanahetu vā āvuso sattā diṭṭhibyasanahetu vā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ

duggatiṃ vinīpātaṃ nirayaṃ upapajjanti. "

[BJT Page 398] [\x 398/]

Pañca sampadā: ñātisampadā, bhogasampadā, ārogyasampadā, sīlasampadā, diṭṭhisampadā,

nāvuso sattā ñātisampadāhetu vā bhogasampadāhetu vā ārogyasampadāhetu vā kāyassa

bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti. Sīlasampadāhetu vā āvuso sattā

diṭṭhisampadāhetu vā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti.

Pañca ādīnāvā dussīlassa sīlavipattiyā: idhāvuso [PTS Page 236] [\q 236/] dussīlo

sīlavipanno pamādādhikaraṇaṃ mahatiṃ bhogajāniṃ nigacchati. Ayaṃ paṭhamo ādīnavo

dussīlassa sīlavipattiyā.

Punaca paraṃ āvuso dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati. Ayaṃ

dutiyo ādīnāvo dussīlassa sīlavipattiyā.

Puna ca paraṃ āvuso dussīlo sīlavipanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati yadi

khattiyaparisaṃ yadi brāmhaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ avisārado

upasaṅkamati maṅkubhūto. Ayaṃ tatiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

Puna ca paraṃ āvuso dussīlo sīlavipanno sammūḷho kālaṃ karoti. Ayaṃ catuttho ādīnavo

dussīlassa sīlavipattiyā.

Puna ca paraṃ āvuso dussīlo silavipanno kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ

vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Ayaṃ pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

Pañca ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāya: idhāvuso sīlavā sīlasampanno

appamādādhikaraṇaṃ mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigacchati. Ayaṃ paṭhamo ānisaṃso

sīlavato sīlasampadāya.

Puna ca paraṃ āvuso sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo ababhuggacchati. Ayaṃ

dutiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

[BJT Page 400] [\x 400/]

Puna ca paraṃ āvuso sīlavā sīlasampanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati yadi

khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparīsaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado

upasaṅkamati amaṅkubhūto. Ayaṃ tatiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

Puna ca paraṃ āvuso sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṃ karoti. Ayaṃ catuttho ānisaṃso

sīlavato sīlasampadāya.

Puna ca paraṃ āvuso sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ

lokaṃ upapajjati. Ayaṃ pañcamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

Codakena āvuso bhikkhunā paraṃ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhepetvā

paro codetabbo: kālena vakkhāmi no akālena, bhūtena vakkhāmi no abhūtena, saṇhena

vakkhāmi no pharusena, atthasaṃhitena [PTS Page 237] [\q 237/] vakkhāmi no

anatthasaṃhitena, mettacittena1 vakkhāmi no dosantarenā ti. Codakena āvuso bhikkhunā

paraṃ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṃ upaṭṭhapetvā paro codetabbo.

Pañca padhāniyaṅgāni: idhāvuso bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ: itipi

so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro

purisadammasārathī satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā'ti, appābādho hoti appātaṅko

samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya

padhānakkhamāya, asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu

vā sabrahmacārīsu, āraddhaviriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ

dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu

dhammesu, paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya

sammādukkhakkhayagāminiyā.

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

1. Mettācittena (kesuci)

[BJT Page 402] [\x 402/]

Pañca suddhāvāsā: avihā atappā sudassā sudassī akaniṭṭhā.

Pañca anāgāmino: antarāparinibbāyī, upahaccaparinibbāyī, asaṃkhāraparinibbāyī,

sasaṃkhāraparibbāyī, uddhaṃsoto akaniṭṭhagāmī.

Pañca cetokhīlā: idhāvuso bhikkhu satthari [PTS Page 238] [\q 238/] kaṅkhati

vivikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo so āvuso bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati

nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya

padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccayā padhānāya. Ayaṃ

paṭhamo cetokhīlo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu dhamme kaṅkhāti vicikicchati, nādhimuccati na sampasīdati.

Yo so āvuso bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Tassa

cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya.Ayaṃ dutiyo cetokhīlo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu saṅghe kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo

so āvuso bhikkhu saṅghe kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Tassa cittaṃ na

namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya sātaccāya

padhānāya. Ayaṃ tatiyo cetokhīlo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu sikkhāya kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.

Yo so āvuso bhikkhu sikkhāya kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Tassa

cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya

anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ catuttho cotokhīlo. Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu

sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khīlajāto. Yo so āvuso bhikkhu

sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khīlajāto, tassa cittaṃ na namati ātappāya

anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya

padhānāya, ayaṃ pañcamo cetokhīlo.

Pañca cetaso vinibandhā: idhāvuso bhikkhu kāmesu avigatarāgo hoti avigatachando

avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho. Yo so āvuso bhikkhu kāmesu

avigatarāgo hoti avigatachando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho,

tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati

ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ paṭhamo cetaso vinibandho.

[BJT Page 404] [\x 404/]

Puna ca para āvuso bhikkhu kāye avigatarāgo hoti avigatachando avigatapemo

avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho. Yo so āvuso bhikkhu kāye avigatarāgo hoti

avigatachando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho, tassa cittaṃ na

namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya

anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ dutiyo cetaso vinibandho.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu rūpe avigatarāgo hoti avigatachando avigatapemo

avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho. Yo so āvuso bhikkhu rūpe avigatarāgo hoti

avigatachando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho, tassa cittaṃ na

namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya

anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ tatiyo cetaso vinibandho.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu yāvadatthaṃ udarāvahedakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ

passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharati. Yo so āvuso bhikkhu yāvadatthaṃ

udarāvahedakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharati.

Tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati

ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ catuttho cetaso vinibandho.

Puna ca paraṃ āvuso [PTS Page 239] [\q 239/] bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ

paṇidhāya brahmacariyaṃ carati 'imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena

vā devo vā bhavissāmī devaññataro cā'ti. Yo so āvuso bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ

paṇidhāya brahmacariyaṃ carati 'imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena

vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā'ti. Tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya

sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya,

ayaṃ pañcamo cetaso vinibandho.

Pañcindriyāni: cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivahindriyaṃ kāyindriyaṃ.

Aparāni'pi pañcindriyāni: sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ,

demanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ.

Aparāni'pi pañcindriyāni: saddhindriyaṃ, viriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ,

paññindiyaṃ.

Pañca nissaraṇiyā1 dhātuyo:idhāvuso bhikkhuno kāme manasikaroto kāmesu cittaṃ na

pakkhandati nappasīdati santiṭṭhati na vimuccati nekkhammaṃ kho panassa manasikaroto

nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ [PTS

Page 240] [\q 240/] subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ kāmehi, ye ca

kāmappaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā2, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti,

idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ.

- - - - - - - - - - - - - -

[BJT] nissāraṇiyā [pts,] syā, kam) 2. Vighāta pariḷāhā (syā, kam)

[BJT Page 406] [\x 406/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno byāpadaṃ manasikaroto byāpāde cittaṃ na pakkhandati

nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Abyāpādaṃ kho panassa manasikaroto abyāpade

cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ

suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ byāpādena. Ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā

vighātā pariḷāhā mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ byāpādassa

nissaraṇaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno vihesaṃ manasikaroto vihesāya cittaṃ na pakkhandati

nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Avihesaṃ kho panassa manasikaroto avihesāya

cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ

suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ vihesāya. Ye ca vibhesapaccayā uppajjanti āsavā

vighātā pariḷāhā mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ vihesāya

nissaraṇaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno rūpe manasikaroto rūpesu cittaṃ na pakkhandati

nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Arūpaṃ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṃ

pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ

suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ rūpehi. Ye ca rūpappaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā mutto

so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ.

[BJT Page 408] [\x 408/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno sakkāyaṃ manasikaroto sakkāye cittaṃ na pakkhandati

nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Sakkāyanirodhaṃ kho panassa manasikaroto

sakkāyanirodho cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ

subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ sakkāyena. Ye ca sakkāyapaccayā uppajjanti

āsavā vighātā pariḷāhā mutto [PTS Page 241] [\q 241/] so tehi. Na so taṃ vedanaṃ

vedeti. Idamakkhātaṃ sakkāyassa nissaraṇaṃ.

Pañca vimuttāyatanāni: idhāvuso bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro vā

garuṭṭhāniko sabrahmacārī. Yathā yathā āvuso bhikkhuno satthā dhammaṃ deseti aññataro

vā garuṭṭhāniko sabrahmacārī, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti

dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammappaṭisaṃvedino pāmujjaṃ

jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ

vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ paṭhamaṃ vimuttāyatanaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā

garuṭṭhāniko sabrahmacārī. Api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena

paresaṃ deseti. Yathā yathā āvuso bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena

paresaṃ deseti, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca tena

dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthappaṭisaṃvedino dhammappaṭisaṃvedino pāmujjaṃ

jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ

vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ dutiyaṃ vimuttāyatanaṃ

[BJT Page 410] [\x 410/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā

garuṭṭhāniko sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ

deseti, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti. Yathā

yathāvuso bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, tatā

tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa

atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmujjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati,

pītimanassa kāyo passambhati, [PTS Page 242] [\q 242/] passaddhakāyo sukhaṃ vedeti,

sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ tatiyaṃ vimuttāyatanaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā

garuṭṭhāniko sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ

deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, api ca kho

yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati.

Yathā yathā āvuso bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi

anuvicāreti manasānupekkhati, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti

dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmujjaṃ jāyati,

pamuditassa pīti jāyati pītimanassa kāyo passambhati. Passaddhakāyo sukhaṃ vedeti.

Sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ catutthaṃ vimuttāyatanaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno naheva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā

garuṭṭhāniko sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ

doseti, nāpi yathā sutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, nāpi

yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati,

api ca khvassa aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ, sūpadhāritaṃ

suppaṭividdhaṃ paññāya, yathā yathā āvuso bhikkhuno aññataraṃ samādhinimittaṃ

suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya, tathā tathā so tasmiṃ

dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino

dhammapaṭisaṃvedino pāmujjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati. Pītimanassa kāyo

passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ [PTS Page 243] [\q 243/] vedeti, sukhino cittaṃ

samādhiyati. Idaṃ pañcamaṃ vimuttāyatanaṃ.

[BJT Page 412] [\x 412/]

Pañca vimutatiparipācaniyā saññā: aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā,

pahānasaññā, virāgasaññā.

Ime kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena pañca dhammā

sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Chakkaṃ

12. Atthi kho āvuso tena bhagavatā janatā passatā arahatā sammā sambuddhena cha

dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbe heva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katame cha:

Cha ajjhattikāni āyatanāni: cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ. Jivhāyatanaṃ. ,

Kāyātanaṃ, manāyatanaṃ.

Cha bāhirāni āyatanāni: rūpāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ,

phoṭṭhabbāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ.

Cha viññāṇakāyā: cakkhuviññaṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ,

manoviññāṇaṃ.

Cha phassakāyā: cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso,

kāyasamphasso, manosamphasso.

Cha vedanākāyā: cakkhusamphassajā vedanā, [PTS Page 244] [\q 244/] sotasamphassajā

vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā,

manosamphassajā vedanā.

Cha saññākāyā: rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā,

dhammasaññā.

[BJT Page 414] [\x 414/]

Cha sañcetanākāyā: rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā,

phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā.

Cha taṇhākāyā: rūpataṇhā, saddatanhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā,

dhammataṇhā.

Cha agāravā: idhāvuso bhikkhu satthari agāravo viharati appatissavo, dhamme agāravo

viharati appatissavo, saṅghe agāravo viharati appatissavo, sikkhāya agāravo viharati

appatissavo, appamāde agāravo viharati appatissavo, paṭisanthāre agāravo viharati

appatissavo.

Cha gāravā: idhāvuso bhikkhu satthari sagāravo viharati sappatissavo, dhamme sagāravo

viharati sappatissavo, saṅghe sagāravo viharati sappatissavo, sikkhāya sagāravo viharati

sappatissavo, appamāde sagāravo viharati sappatissavo, paṭisanthāre sagāravo viharati

sappatissavo.

Cha somanassūpavicārā: cakkhunā rūpaṃ disvā somanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati.

Sotena saddaṃ sutvā somanassaṭṭhāniyaṃ saddaṃ upavicarati. Ghānena gandhaṃ ghāyitvā

somanassaṭṭhāniyaṃ gandhaṃ upavicarati. Jivhāya rasaṃ sāyitvā somanassaṭṭhāniyaṃ rasaṃ

upavicarati. Kāyena phoṭṭhabbaṃ phūsitvā somanassaṭṭhāniyaṃ phoṭṭhabbaṃ upavicarati.

Manasā dhammaṃ viññāya somanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati.

[PTS Page 245] [\q 245/] cha domanassūpavicārā: cakkhunā rūpaṃ disvā

domanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati. Sotena saddaṃ sutvā domanassaṭṭhāniyaṃ saddaṃ

upavicarati. Ghānena gandhaṃ ghāyitvā domanassaṭṭhāniyaṃ gandhaṃ upavicarati. Jivhāya

rasaṃ sāyitvā demanassaṭṭhāniyaṃ rasaṃ upavicarati. Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā

demanassaṭṭhāniyaṃ phoṭṭhabbaṃ upavicarati. Manasā dhammaṃ viññāya

domanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati.

Cha upekkhūpavicārā: cakkhunā rūpaṃ disvā upekkhāṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati. Sotena

saddaṃ sutvā upekkhāṭhāniyaṃ saddaṃ upavicarati. Ghānena gandhaṃ ghāyitvā

upekkhāṭhāniyaṃ gandhaṃ upavicarati. Jivhāya rasaṃ sāyitvā upekkhāṭhāniyaṃ rasaṃ

upavicarati. Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā upekkhāṭhāniyaṃ phoṭṭhabbaṃ upavicarati.

Manasā dhammaṃ viññāya upekkhāṭhāniyaṃ1 dhammaṃ upavicarati.

- - - - - - - - - - - - -

1. Upekkhāṭṭhāniyaṃ (machasaṃ)

[BJT Page 416] [\x 416/]

Cha sārānīyā dhammā: idhāvuso bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti

sabrahmacārīsu āvī1 ceva raho ca. Ayampi dhammo sārānīyo piyakaraṇo garukaraṇo,

saṃgahāya avivādāya avihesāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu

āvī ceva rahoca. Ayampi dhammo sārānīyo piyakaraṇo garukaraṇo, saṃgahāya avivādāya

avihesāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvatti.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu

āvī ceva raho ca, ayampi dhammo sārānīyo piyakaṇo garukaraṇo, saṃgahāya avivādāya

avihesāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso

pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi

sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sārānīyo piyakaraṇo garukaraṇo,

saṅgahāya vivādāya avihesāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇaḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni

bhujissāni viññūppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni. Tathārūpesu sīlesu

sīlasāmaññagato [PTS Page 246] [\q 246/] viharati sabrahmacārīhi āvī veva raho ca.

Ayampi dhammo sārānīyo piyakaraṇo garukaraṇo, saṃgahāya avivādāya avihesāya

sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyāṇikā niyyāti takkarassa sammā

dukkhakkhayāya, tathā rūpāya diṭṭhiyā disāṭṭhimaññagato viharati sabrahmacārīhi āvī

ceva raho ca. Ayampi dhammo sārāṇīyo piyakarano garukarano saṅgahāya avivādāya

avihesāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Cha vivādamūlāni: idhāvuso bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so āvuso bhikkhu kodhano

hoti upanāhī, so sattharī'pi agāravo viharati appatissavo, dhamme'pi agāravo viharati

appatissavo, saṅghe'pi agāravo viharati appatissavo, sikkhāya'pi na paripūrakārī2 hoti.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Āvi (machasaṃ) 2. Paripūrikārī ( syā. Kam)

[BJT Page 418] [\x 418/]

Yo so āvuso bhikkhu satthari agāravo viharati appatissavo, dhamme agāravo viharati

appatissavo, saṅghe agāravo viharati appatissavo, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe

vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya

ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpañce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā

bahiddhā vā samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa

pahānāya vāyameyyātha. Evarūpañce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na

samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ

anavassavāya paṭipajjeyyātha, evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti.

Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu makkhī hoti palāsī. Yo so āvuso bhikkhu [PTS Page 247] [\q

247/] makkhī hoti palāsī, so sattharī'pi agāravo viharati appatissavo, dhamme'pi

agāravo viharati appatissavo, saṅghe'pi agāravo viharati appatissavo, sikkhāya'pi na

paripūrakārī hoti.

Yo so āvuso bhikkhu satthari agāravo viharati appatissavo, dhamme agāravo viharati

appatissavo, saṅghe agāravo viharati appatissavo, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe

vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya

ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā

bahiddhā vā samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa

pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā

na samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ

anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti,

evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu issukī hoti maccharī. Yo so āvuso bhikkhu issukī hoti

maccharī, so satthari'pi agāravo viharati appatissavo, dhamme'pi agāravo viharati

appatissavo, saṅghe'pi agāravo viharati appatissavo, sikkhāya'pi na paripūrakārī hoti. Yo so

āvuso bhikkhu satthari agāravo viharati appatissavo, dhamme agāravo viharati appatissavo,

saṅghe agāravo viharati appatissavo, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti, yo

hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya

devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā

samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya

vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na

samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ

anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti,

evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu saṭho hoti māyāvi, yo so āvuso bhikkhu saṭho hoti māyāvī,

so satthari'pi agāravo viharati appatissavo, dhamme'pi agāravo viharati appatissavo,

saṅghe'pi agāravo viharati appatissavo, sikkhāya'pi na paripūrakārī hoti. Yo so āvuso

bhikkhu satthari agāravo viharati appatissavo, dhamme agāravo viharati appatissavo, saṅghe

agāravo viharati appatissavo, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti

vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya

devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā

samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya

vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na

samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ

anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti,

evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu pāpiccho hoti micchādiṭṭhi, yo so āvuso bhikkhu pāpiccho

hoti micchādiṭṭhī, so satthari'pi agāravo viharati appatissavo, dhamme'pi agāravo viharati

appatissavo, saṅghe'pi pi agāravo viharati appatissavo, sikkhāya'pi na paripūrakārī hoti. Yo

so āvuso bhikkhu satthari agāravo viharati appatissavo, dhamme agāravo viharati

appatissavo, saṅghe agāravo viharati appatissavo, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe

vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya

ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā

bahiddhā vā samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa

pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā

na samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ

anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti,

evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānagāhī duppaṭinissaggī. Yo so

āvuso bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānagāhī duppaṭinissaggī so sattharī'pi agāravo

viharati appatissavo, dhamme'pi agāravo viharati appatissavo, saṅghe'pi agāravo viharati

appatissavo, sikkhāya'pi na paripūrakārī hoti. Yo so āvuso bhikkhu sattharī

Agāravo viharati appatissavo, dhamme agāravo viharati appatissavo, saṅghe agāravo

viharati appatissavo, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo

bahujanaahitāya bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya

devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā

samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya

vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe āvuso vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na

samanupasseyyātha, tatra tumhe āvuso tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ

anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti,

evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

[BJT Page 420] [\x 420/]

Cha dhātuyo: paṭhavīdhātu āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu.

Cha nissaraṇiyā dhātuyo: idhāvuso bhikkhu evaṃ vadeyya: mettā hi kho me āvuso

cetovimutti bhāvitā [PTS Page 248] [\q 248/] bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā

paricitā susamāraddhā. Atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī'ti, so 'mā

hevanti'ssa vacanīyo, mā'yasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, [C1] na hi sādhu

bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso

yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya

paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti netaṃ

ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso byāpādassa yadidaṃ mettā cetovimuttī'ti.

Idha pana āvuso bhikkhu evaṃ vadeyya: - karuṇā hi kho me āvuso cetovimutti bhāvitā

bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me vihesā

cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī'ti, so mā hevanti'ssa vacanīyo: mā'yasmā evaṃ avaca, mā

bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ

vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya

bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya atha ca

panassa vihesā cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso

vihesāya yadidaṃ karuṇā cetovimutti.

- - - - - - - - - - - - - - -

[C1] abbhācikkhī (buja)

[BJT Page 422] [\x 422/]

Idhāvuso bhikkhu evaṃ vadeyya: "muditā hi kho me āvuso cetovimutti bhāvitā bahulīkatā

yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me arati cittaṃ

pariyādāya tiṭṭhatī"ti. So 'mā hevanti'ssa vacanīyo, māyasmā evaṃ avaca. Mā bhagavantaṃ

abbhācikkhi, [C1] na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya.

Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya

yānīkatāya vatthukatāya [PTS Page 249] [\q 249/] anuṭṭhitāya paricitāya

susamāraddhāya, atha ca panassa arati cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso aratiyā, yadidaṃ

Ttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukata

Muditā cetovimutti.

Idha panāvuso bhikkhu evaṃ vadeyya: upekkhā hi kho me āvuso cetovimutti bhāvitā

bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me rāgo

cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī'ti, so 'mā hevanti'ssa vacanīyo, māyasmā evaṃ avaca, mā

bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ

vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya

bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca

panassa rāgo cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso

rāgassa, yadidaṃ upekkhā cetovimutti.

- - - - - - - - - - - - - -

[C11] abbhācikkhī buja

[BJT Page 424] [\x 424/]

Idhāvuso bhikkhu evaṃ vadeyya: "animittā hi kho me āvuso cetovimutti bhāvitā bahulīkatā

yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me taṃ nimittānusārī

viññāṇaṃ hotī'ti. So 'mā hevanti'ssa vacanīyo, māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ

abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya.

Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya

yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa

nimittānusārī viññāṇaṃ bhavissati'ti ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso

sabbanimittānaṃ yadidaṃ animittā cetovimutti.

Idha panāvuso bhikkhu evaṃ vadeyya: asmī'ti kho me vigataṃ1 ayamahamasmī'ti na

samanupassāmi. Atha ca pana me vicikicchā kathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī'ti,

so 'mā heva 'ntissa vacanīyo, 'māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi

[PTS Page 250] [\q 250/] sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya.

Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ asmī'ti vigate1 ayamahamasmī'ti asamanupassato,

atha ca panassa vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti netaṃ ṭhānaṃ

vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso vicikicchākathaṃkathāsallassa, yadidaṃ asmī'ti mānassa

samugghāto.

Cha anuttariyāni: dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ,

pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ

Cha anussatiṭhānāni: buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati sīlānussati, cāgānussati,

devatānussati.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Visātaṃ )[pts] vighāte (syā)

[BJT Page 426] [\x 426/]

Cha satatavihārā: idhāvuso bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano,

upekkhako ca viharati sato sampajāno, sotena saddaṃ sutvā neva sumano hoti na dummano,

upekkhako ca viharati sato sampajāno. Ghāṇena gandhaṃ ghāyitvā neva sumano hoti na

dummano, upekkhako ca viharati sato sampajāno, jivhāya rasaṃ sāyitvā neva sumano hoti

na dummano, upekkhako ca viharati sato sampajāno, kāyena phoṭṭhabbaṃ phūsitvā neva

sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati sato sampajāno, manasā dhammaṃ

viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati sato sampajāno,

Chaḷābhijātiyo: idhāvuso ekacco kaṇhābhijātiko [PTS Page 251] [\q 251/] samāno

kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idhāvuso ekacco kaṇhābhijātiko samāno sukkaṃ dhammaṃ

abhijāyati. Idhāvuso ekacco kaṇhābhijātiko samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati.

Idhāvuso ekacco sukkābhijātiko samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idhāvuso ekacco

sukkābhijātiko samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idhāvuso ekacco sukkābhijātiko

samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati.

Cha nibbedhabhāgiyā saññā. Aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā,

pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā,

Ime kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cha dhammā

sammādakkhātā, tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Sattakaṃ

13. Atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena

sattadhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ

.

Katame satta:

Satta ariyadhanāni: saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hiridhanaṃ, ottappadhanaṃ sutadhanaṃ

cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ.

[BJT Page 428] [\x 428/]

Satta sabbojjhaṅgā: satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, [PTS Page 252] [\q 252/]

viriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo,

upekkhāsambojjhaṅgo.

Satta samādhiparikkhārā: sammādiṭṭhi, sammāsaṃkappo sammāvācā sammākammanto,

sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati.

Satta asaddhammā: idhāvuso bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto

hoti, kusīto hoti, muṭṭhassatī hoti, duppañño hoti.

Satta saddhammā: idhāvuso bhikkhu saddho hoti, hirīmā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti,

āraddhaviriyo hoti, upaṭṭhitasati hoti, paññavā hoti.

Satta sappurisadhammā: idhāvuso bhikkhu dhammaññū ca hoti, atthaññū ca, attaññū ca,

mattaññū ca, kālaññū ca, parisaññū ca, puggalaññū ca.

Satata niddasavatthūni: idhāvuso bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti āyatiñca

sikkhāsamādāne avigatapemo. Dhammanisantiyā tibbacchando hoti āyatiñca

dhammanisantiyā avigatapemo. Icchāvinaye tibbacchando hoti āyatiñca icchāvinaye

avigatapemo. Paṭisallāne tibbacchando hoti āyatiñca paṭisallāne avigatapemo. Vīriyārambhe

tibbacchando hoti āyatiñca viriyārambhe avigatapemo. Satinepakke tibbacchando hoti

āyatiñca satinapakke avigatapemo. [PTS Page 253] [\q 253/] diṭṭhipaṭivedhe

tibbacchando hoti āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo.

[BJT Page 430] [\x 430/]

Satta saññā: aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā,

virāgasaññā, nirodhasaññā.

Satta balāni: saddhābalaṃ, viriyabalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ,

paññābalaṃ.

Satta viññāṇaṭṭhitiyo: santāvuso sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā

ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā brahmakāyikā

paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā

viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthi

viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthagamā

nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāso'ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcami

viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti

viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhi viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcī'ti

ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamī viññāṇaṭṭhiti.

[BJT Page 432] [\x 432/]

Satta puggalā dakkhiṇeyyo: ubhatobhāgavimutto, [PTS Page 254] [\q 254/]

paññāvimutto, kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī.

Satta anusayā: kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo vicikicchānusayo,

mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo.

Satta saṃyojanāni: anunayasaṃyojanaṃ,1 paṭighasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ,

vicikicchāsaṃyojanaṃ, mānasaṃyojanaṃ, bhavarāgasaṃyojanaṃ, avijjāsaṃyojanaṃ.

Satta adhikaraṇasamathā: uppannuppannānaṃ adhikaraṇānaṃ samathāya vūpasamāya

sammukhāvinayo dātabbo, sativinayo dātabbo, amūḷhavinayo dātabbo, paṭiññāya

kāretabbaṃ, yebhuyyasikā, tassapāpiyyasikā, tiṇavatthārako.

Ime kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta dhamamā

sammadakkhātā. Sattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Aṭṭhakaṃ

14. Atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena

aṭṭhadhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ,

yathayidaṃ brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya

bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Katame aṭṭha?

Aṭṭha micchattā: micchādiṭṭhi, micchāsaṃkappo, miccāvācā, micchākammanto, micchāājīvo,

micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi. (1)

[PTS Page 255] [\q 255/] aṭṭha sammattā: sammādiṭṭhi, sammāsaṃkappo, sammāvācā,

sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. (2)

Aṭṭha puggalā dakkhiṇeyyā: sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno,

sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī,

anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā, arahattaphalasacchikiriyāya paṭipanno. (3)

- - - - - - - - - - - - -

1. Kāmasaññejanaṃ (syā)

[BJT Page 434] [\x 434/]

Aṭṭha kusītavatthūni: idhāvuso bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti:

kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilamissati,

handāhaṃ nipajjāmī'ti so nipajjati, na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa

adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti: ahaṃ kho kammaṃ

akāsiṃ, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī'ti. So nipajjati,

na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa

sacchikiriyāya. Idaṃ dutiyaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti: maggo kho me

gantabbo bhavissati. Maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati. Handāhaṃ

nipajjāmī'ti. So nipajjati. Na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya

asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ tatiyaṃ kusitavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti: ahaṃ kho maggaṃ

agamāsiṃ. Maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto. Handāhaṃ nipajjāmī'ti. So

nipajjati, na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchitakassa

sacchikiriyāya. Idaṃ catutthaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa

vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti: 'ahaṃ kho gāmaṃ vā

nigamaṃ vā piṇḍāya [PTS Page 256] [\q 256/] caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa

vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa me kāyo kilanto akammañño. Handāhaṃ

nipajjāmī'ti. So nipajjati, na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya

asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ pañcamaṃ kusītavatthu.

[BJT Page 436] [\x 436/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa

vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti:'ahaṃ kho gāmaṃ vā

nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ

pāripūriṃ. Tassa me kāyo garuko akammañño. Māsācitaṃ maññe. Handāhaṃ nipajjāmī'ti. So

nipajjati, na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa

sacchikiriyāya. Idaṃ chaṭṭhaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti:

'uppanno kho me appamattako ābādho. Atthi kappo nipajjituṃ, handāhaṃ nipajjāmī'ti. So

nipajjati, na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa

sacchikiriyāya. Idaṃ sattamaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ, āvuso bhikkhu gilānā vuṭṭhito1 hoti, aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti:

ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito acitavuṭṭhito gelaññā. Tassa me kāyo dubbalo akammañño, atthi

kappo nipajjituṃ handāhaṃ nipajjāmī'ti. So nipajjati, na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā

anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ kusītavatthu.

Aṭṭha ārambhavatthūni: idhāvuso bhikkhunā kammaṃ kātabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hotī;

'kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me karontena na sukaraṃ

buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ. Handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā

anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa

pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ

ārambhavatthu.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Gilānavuṭṭhito (machasaṃ)

[BJT Page 438] [\x 438/]

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhunā [PTS Page 257] [\q 257/] kammaṃ kataṃ hoti. Tassa

evaṃ hoti: ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ. Kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ

sāsanaṃ manasikātuṃ. Handāhaṃ virayaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa

adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā

anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ dutiyaṃ ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti: 'maggo kho me

gantabbo bhavissati. Maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ

manasikātuṃ. Handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya

asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa

adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ tatiyaṃ ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti: 'ahaṃ kho maggaṃ

agamāsiṃ. Maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ.

Handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa

sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya

asacchikatassa sacchikiriyāya, idaṃ catutthaṃ ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa

vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti: 'ahaṃ kho gāmaṃ vā

nigamaṃ piṇḍāya caranto nālanthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ

pāripūriṃ. Tassa me kāyo lahuko kammañño. Handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā

anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa

pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ pañcamaṃ

ārambhavatthu.

[BJT Page 440] [\x 440/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā

paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti: 'ahaṃ kho gāmaṃ vā

nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ

pāripūriṃ. Tassa me kāyo balavā kammañño. Handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi, appattassa pattiyā

anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa

pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ chaṭṭhaṃ

ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho tassa evaṃ hoti: '

uppanno kho me ayaṃ appamattako. Ābādho ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ābādho

pavaḍḍheyya, handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya

asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa

adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. [PTS Page 258] [\q 258/] idaṃ sattamaṃ

ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti:

'ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito1 aciravuṭṭhito gelaññā. hānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me

ābādho paccudāvatteyya, handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa

adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā

anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ ārambhavatthu.

Aṭṭha dānavatthūni: āsajja dānaṃ deti. Bhayā dānaṃ deti. 'Adāsi me'ti dānaṃ deti. 'Dassati

me'ti dānaṃ deti. 'Sāhu dānanti dānaṃ deti, 'ahaṃ pacāmi, ime na pacanti, nārahāmi pacanto

apacantānaṃ na dātu'nti dānaṃ deti. 'Imaṃ me dānaṃ dadato kalyāṇo kittisaddo

abbhuggacchatī'ti dānaṃ deti, cittālaṅkāracittaparikkhāratthaṃ dānaṃ deti.

- - - - - - - - - - - - -

1. Gilānavuṭṭhito (machasaṃ)

[BJT Page 442] [\x 442/]

Aṭṭha dānūpapattiyo: idhāvuso ekacco dānaṃ deti. Samaṇassa vā brāhamaṇassa vā annaṃ

pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ

paccāsiṃsati. So passati khattiyamahāsālaṃ vā brāhmaṇamahāsālaṃ vā gahapatimahāsālaṃ vā

pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ. Tassa evaṃ hoti

'ahovatāhaṃ kāyassa bhedā parammaraṇā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ

vā gahapatimahāsālānaṃ vā sahabyataṃ upapajjeyya'nti. So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ

adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ cittaṃ hīne'dhimuttaṃ uttariṃ abhāvitaṃ

tatrupapattiyā saṃvattati. [PTS Page 259] [\q 259/] tañca kho sīlavato vadāmi no

dussīlassa. Ijjhatāvuso sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

Puna ca paraṃ āvuso idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā buhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ

vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ

paccāsiṃsati.1 Tassa sutaṃ hoti 'cātummahārājikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto

sukhabahulā'ti. Tassa evaṃ hoti "aho vatāhaṃ kāyassa bhedā parammaranā

cātummahārājikānaṃ2 devānaṃ sahabyātaṃ upapajjeyyanti". So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ

adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ cittaṃ hīne'dhimuttaṃ uttariṃ abhāvitaṃ

tatrupapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso sīlavato

cetopaṇidhi visuddhattā.

Puna ca paraṃ āvuso idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ

vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsiṃsati.

Tassa sutaṃ hoti 'tāvatiṃsā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā'ti. Tassa evaṃ hoti

"aho vatāhaṃ kāyassa bhedā parammaranā tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyātaṃ

upapajjeyyanti". So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ

cittaṃ hīne'dhimuttaṃ uttariṃ abhāvitaṃ tatrupapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato

vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

Puna ca paraṃ āvuso idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ

vatthaṃ vānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ

paccāsiṃsati.Tassa sutaṃ hoti 'yāmā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā'ti. Tassa evaṃ

hoti "aho vatāhaṃ kāyassa bhedā parammaranā yāmānaṃ devānaṃ sahabyātaṃ

upapajjeyyanti". So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ

cittaṃ hīne'dhimuttaṃ uttariṃ abhāvitaṃ tatrupapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato

vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

Puna ca paraṃ āvuso idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ

vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepana seyyāvasathapadīpaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsiṃsati.

Tassa sutaṃ hoti 'tusitā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā'ti. Tassa evaṃ hoti "aho

vatāhaṃ kāyassa bhedā parammaraṇā tusitānaṃ devānaṃ sahabyātaṃ upapajjeyyanti". So taṃ

cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ cittaṃ hīne'dhimuttaṃ

uttariṃ abhāvitaṃ tatrupapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa.

Ijjhatāvuso sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

Puna ca paraṃ āvuso idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ

vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsiṃsati.

Tassa sutaṃ hoti 'nimmāṇaratī devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā'ti. Tassa evaṃ hoti

"aho vatāhaṃ kāyassa bhedā parammaraṇā nimmāṇaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ

upapajjeyyanti". So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ

cittaṃ hīne'dhimuttaṃ uttariṃ abhāvitaṃ tatrupapattiyā saṃvattati. Tañca kho sīlavato

vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

Puna ca paraṃ āvuso idhekaccodānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ

vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsiṃsati.

Tassa sutaṃ hoti 'paranimmitavasavattī devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā'ti. Tassa

evaṃ hoti "aho vatāhaṃ kāyassa bhedā parammaraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ

sahabyataṃ upapajjeyyanti". So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti taṃ cittaṃ bhāveti.

Tassa taṃ cittaṃ hīne'dhimuttaṃ uttariṃ abhāvitaṃ tatrupapattiyā saṃvattati. Tañca kho

sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Paccāsīsati (machasaṃ) 2. Cātumahārājikānaṃ (machasaṃ)

[BJT Page 444] [\x 444/]

Puna ca paraṃ āvuso idhekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ

vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsiṃsati.

Tassa sutaṃ hoti 'brahmakāyikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā'ti. Tassa evaṃ

hoti "aho vatāhaṃ kāyassa bhedā parammaraṇā brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ

upapajjeyyanti". So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ

cittaṃ hīne'dhimuttaṃ uttariṃ abhāvitaṃ tatrupapattiyā saṃvattati. Tañca kho [PTS Page 260]

[\q 260/] sīlavato vadāmi no dussīlassa. Vītarāgassa no sarāgassa. Ijjhatāvuso sīlavato

cetopaṇidhi visuddhattā.

Aṭṭha parisā: khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā,

cātummahārājikaparisā, tāvatiṃsaparisā, māraparisā, brahmaparisā.

Aṭṭha lokadhammā: lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca,

dukkhañca.

Aṭṭha abhibhāyatanāni: ajjhattaṃ rūpasaññi eko bahiddhā rūpāni passati parittāni

suvaṇṇadubbaṇṇāni. Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ

abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññi eko bahiddhā rupāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni

abhibhuyya jānāmi passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni

abibhuyya jānāmi passāmīti evaṃ saññi he ti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññi eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni

abhibhuyya jānāmi passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ.

[BJT Page 446] [\x 446/]

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni

nīlanibhāsāni - seyyathāpi nāma ummāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ

nīlanihāsaṃ seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ

nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nilanibhāsaṃ. Evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā

rūpāni passati [PTS Page 261] [\q 261/] nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni

nīlanibhāsāni. Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ

abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni

pītanibhāsāni - seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ

pītanihāsaṃ. Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ

pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ. Evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā

rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. Tāni abhibhuyya jānāmi

passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ jaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni

lohitakanidassāni lohitakanibhāsāni. Seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ

lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohitakanibhāsaṃ. Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ

bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ

lohitakanibhāsaṃ. Evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni

lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī'ti

evaṃ saññī hotī. Idaṃ sattamaṃ abhihāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passatī odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni

odātanibhāsāni. Seyyathāpi nāma osadhītārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā

odātanibhāsā. Seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇayeyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ

odātaṃ odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ. Evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko

bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. Tāni

abhibhuyya jānāmi passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.

[BJT Page 448] [\x 448/]

Aṭṭha vimokkhā: rūpī rūpāni passati. Ayaṃ paṭhamo vimokkho. Ajjhattaṃ arūpasaññī [PTS

Page 262] [\q 262/] bahiddhā rūpāni passati. Ayaṃ dutiyo vimokkho.

Subhanteva adhimutto hoti. Ayaṃ tatiyo vimokkho.

Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthagamā nānattasaññānaṃ

amanasikārā ananto ākāso'ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho

vimokkho.

Sabbaso ākāsānāñcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ

upasampajja viharati. Ayaṃ pañcamo vimokkho.

Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma 'natthikiñcī'ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja

viharati. Ayaṃ chaṭṭho vimokkho.

Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati.

Ayaṃ sattamo vimokkho.

Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayita nirodhaṃ upasampajja

viharati. Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho.

Ime kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṭṭha dhammā

sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Navakaṃ

15. Atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava

dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Katame nava?

Nava āghātavatthūni: anatthaṃ me acarī'ti āghātaṃ bandhati, anatthaṃ me caratī'ti āghātaṃ

bandhati, anatthaṃ me carissatī'ti āghātaṃ bandhati, piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī'ti

āghātaṃ bandhati, piyassa me manāpassa anatthaṃ caratī'ti āghātaṃ bandhati, piyassa me

manāpassa anatthaṃ carissatī'ti āghātaṃ bandhati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī'ti

āghātaṃ bandhati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ caratī'ti āghātaṃ bandhati, appiyassa me

amanāpassa atthaṃ carissatī'ti āghātaṃ bandhati.

[BJT Page 450] [\x 450/]

Nava āghātapaṭivinayā: anatthaṃ me acarī'ti, taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti,

anatthaṃ [PTS Page 263] [\q 263/] me caratī'ti taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti,

anātthaṃ me carissatī'ti taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti, piyassa me manāpassa

anatthaṃ acarī'ti taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti, piyassa me manāpassa anatthaṃ

caratī'ti taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti, piyassa me manāpassa anatthaṃ carissatī'ti

taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti, appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī'ti taṃ

kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti, appiyassa me amanāpassa atthaṃ caratī'ti taṃ kutettha

labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti, appiyassa me amanāpassa atthaṃ carissatī'ti taṃ kutetthe labbhā

ti āghātaṃ paṭivineti.

Nava sattāvāsā: santāvuso, sattā nānattakāyā nānatta saññino seyyathāpi manussā ekacce ca

devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamo sattāvāso.

Santāvuso, sattā nānāttakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā brahmakāyikā

paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyo sattāvāso.

Santāvuso, sattā ekattakāyā nānattasaññino seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyo

sattāvāso.

Santāvuso, sattā ekattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catuttho

sattāvāso,

Santāvuso, sattā asaññino appaṭisaṃvedino seyyathāpi devā asaññasattā.1 Ayaṃ pañcamo

sattāvāso.

Santāvuso, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthagamā

nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāso'ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭho

sattāvāso.

Sattāvuso, sattā sabbaso akākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññānaṇanti

viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ sattamo sattāvāso.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Asaññisattā (syā, kam)

[BJT Page 452] [\x 452/]

Santāvuso, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcī'ti

ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso.

Santāvuso, sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā.

Ayaṃ navamo sattāvāso.

Nava akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya: [PTS Page 264] [\q 264/] idhāvuso,

tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desīyati opasamiko

parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayaṃ ca puggalo nirayaṃ upapanno hoti.

Ayaṃ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho. Dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmi sugatappavedito. Ayaṃ ca puggalo

tiracchānayoniṃ upapanno hoti. Ayaṃ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayaṃ ca puggalo

pettivisayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ tatiyo akkhaṇo asamayo brahvacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayaṃ ca puggalo

asurakāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ catuttho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya,

Puna ca paraṃ āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayaṃ ca puggalo

aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ pañcamo akkhaṇo asamayo

brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayaṃ ca puggalo

paccantimesu janapadesu paccājāto hoti milakkhesu1 aviññātāresu, yattha natthi gati

bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Ayaṃ chaṭṭho akkhaṇo asamayo

brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayaṃ ca puggalo

majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano natthi

dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukaṭadukkaṭānaṃ2 kammānaṃ phalaṃ vipāko,

natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, [PTS Page 265] [\q 265/] natthi mātā, natthi pitā,

natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā, ye imaṃ

ca lokaṃ paraṃ ca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī'ti. Ayaṃ sattamo akkhaṇo

asamayo brahmacariyavāsāya.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Milakkhakesu (syā, kam) milakakhuṣū (katthaci) 2. Sukatadukkatānaṃ (machasaṃ)

[BJT Page 454] [\x 454/]

Puna ca paraṃ āvuso, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayaṃ ca puggalo

majjhimesu janapadesu paccājāto hoti. So ca hoti duppañño jaḷo eḷamugo na paṭibalo

subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo

brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso, tathāgato ca loke na uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho,

dhammo ca na desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayaṃ ca

puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti so ca hoti paññavā ajaḷo anelamugo paṭibalo

subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṃ. Ayaṃ navamo akkhaṇo asamayo

brahmacariyavāsāya.

Nava anupubbavihārā: idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi

savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ

samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhaṃ ca kāyena paṭisaṃvedeti,

yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti 'upekkhako satimā sukhavihārī'ti taṃ tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja

viharati.

Sukhassa ca pahāṇā dukkhassa ca pahāṇā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā

adukkhaṃ asukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthagamā nānattasaññānaṃ

amanasikārā ananto ākāso'ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati.

Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ

upasampajja viharati.

Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma [PTS Page 266] [\q 266/] natthi kiñcī'ti

ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati.

Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati.

[BJT Page 456] [\x 456/]

Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja

viharati.

Nava anupubbanirodhā: paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti, dutiyaṃ

jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā nirāddhā honti, tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti

niruddhā hoti, catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti,

ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti, viññāṇañcāyatanaṃ

samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti, ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa

viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti, nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa

ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti, saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca

vedanā ca niruddhā honti.

Ime kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena nava

dhammāsammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Dasakaṃ

16. Atthi kho āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa

dhammā sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ, yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ, tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

Katame dasa:

Dasa nāthakaraṇā dhammā: idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto

viharati ācāragocarasampanno anumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati

sikkhāpadesu. Yaṃ āvuso bhikkhu [PTS Page 267] [\q 267/] sīlavā hoti,

pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno anumattesu vajjesu bhayadassāvī,

samādāya sikkhati sikkhāpadesu, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

[BJT Page 458] [\x 458/]

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā

ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā1 kevalaparipuṇṇaṃ

parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpa'ssa dhammā bahussutā honti dhatā2

vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Yampāvuso, bhikkhu bahussuto

hoti vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, ayampi dhammo

nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.

Yampāvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko, ayampi

dhammo nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato

khamo padakkhiṇaggāhī anussāniṃ. Yampāvuso, bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi

dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ. Ayampi dhammo

nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha

dakkho hoti analaso tatrūpāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ.

Yampāvuso, bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha dakkho

hoti analaso tatrūpāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ, ayampi

dhammo nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme abhivinaye

uḷārapāmojjo. Yampāvuso, bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro abhidhamme

ahivinaye uḷārapāmojjo, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Sātthaṃ sabyañjanaṃ [pts] syā, ) 2. Dhātā (machasaṃ)

[BJT Page 460] [\x 460/]

Puna ca paraṃ [PTS Page 268] [\q 268/] āvuso, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarehi

civarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkārehi, yampāvuso, bhikkhu santuṭṭho

hoti itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi ayampi

dhammo nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhu āraddhaviriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya,

kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu

dhammesu. Yampāvuso, bhikkhu āraddhaviriyo virahati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya,

kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu

dhammesu, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato

cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Yampāvuso, bhikkhu satimā hoti paramena

satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā, ayampi dhammo

nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato

ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā, yampāvuso, bhikkhu paññavā hoti

udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya

sammādukkhakkhayagāminiyā, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Dasa kasiṇāyatanāni: paṭhavīkasiṇameko1 sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ

appamāṇaṃ. Āpokasinameko sañjānāti uddhaṃ adho tirayaṃ advayaṃ appamāṇaṃ.

Tejokasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Vāyokasiṇameko

sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Nīlakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ

adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Pītakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ

appamāṇaṃ. Lohitakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ.

Odātakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Ākāsakasiṇameko

sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ. Viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ

adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Pathavikasiṇameko (machasaṃ)

[BJT Page 462] [\x 462/]

[PTS Page 269] [\q 269/] dasa akusalakammapathā: pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesu

micchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo,

micchādiṭṭhi.

Dasa kusalakammapathā: pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesu micchācārā

veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī,

sampappalāpā veramaṇī, anabhijjhā, abyāpādo, sammādiṭṭhi,

Dasa ariyavāsā: idhāvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti chaḷaṅgasamannāgato

ekārakkho caturāpasseno panunnapaccekasacco samavayasaṭṭhesano anāvilasaṃkappo

passaddhakāyasaṅkāro suvimuttacitto suvimuttapañño.

Kathañca āvuso, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti: idhāvuso, bhikkhuno kāmacchando

pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thīnamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ

pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho āvuso bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.

Kathañca āvuso, bhikkhu jaḷaṅgasamannāgato hoti: idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ

disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati sato sampajāno. Sotena

saddaṃ sutvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati sato sampajāno.

Ghānena gandhaṃ ghāyitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati sato

sampajāno. Jivhāya rasaṃ sāyitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati

sato sampajāno. Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako

ca viharati sato sampajāno. Manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano,

upekkhako ca viharati sato sampajāno. Evaṃ kho āvuso bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti.

Kathañca āvuso, bhikkhu ekārakkho hoti: idhāvuso, bhikkhu satārakkhena cetasā

samannāgato hoti. Evaṃ kho āvuso, bhikkhu ekārakkho hoti.

[BJT Page 464] [\x 464/]

[PTS Page 270] [\q 270/] kathañca āvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti, idhāvuso,

bhikkhu saṅkhāyekaṃ parisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ vinodeti,

saṅkhāyekaṃ parivajjeti. Evaṃ kho āvuso, bhikkhu caturāpasseno hoti.

Kathañca āvuso, bhikkhu panunnapaccekasacco hoti, idhāvuso, bhikkhuno yāni tāni

puthuyamaṇabrāhmaṇānaṃ puthupaccekasaccāni sabbāni tāni nunnāni honti panunnāni

cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭippassaddhāni. Evaṃ kho āvuso, bhikkhu panunnaṃ

paccekasacco hoti.

Kathañcāvuso, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti: idhāvuso bhikkhuno kāmesanā pahīnā

hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā hoti. Evaṃ kho āvuso,

bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti,

Kathañcāvuso, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti: idhāvuso, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno

hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṃsāsaṃkappo pahīno hoti. Evaṃ kho āvuso, bhikkhu

anāvilasaṅkappo hoti.

Kathañcāvuso, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti: idhāvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā

dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthagamā adukkhamasukhaṃ

upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ kho āvuso, bhikkhu

passaddhakāya saṅkhāro hoti.

Kathañcāvuso, bhikkhu suvimuttacitto hoti: idhāvuso bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ hoti

dosā cittaṃ vimuttaṃ hoti mohā cittaṃ vimuttaṃ hoti. Evaṃ kho āvuso, bhikkhu

suvimuttacitto hoti.

[BJT Page 466] [\x 466/]

Kathañcāvuso bhikkhu suvimuttapañño hoti: idhāvuso, bhikkhu rāgo me pahīno

ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃ gato āyatiṃ anuppādadhammoti pajānāti, doso me

pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃ [PTS Page 271] [\q 271/] gato āyatiṃ

anuppādadhammoti pajānāti, moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃ

gato āyatiṃ anuppādadhammoti pajānāti. Evaṃ kho āvuso bhikkhu suvimuttapañño hoti.

Dasa asekkhā dhammā: asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā

sammāvācā, asekkho sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo,

asekkhā sammāsati, asekkho sammāsamādhi, asekkhaṃ sammāñāṇaṃ, asekkhā

sammāvimutti.

Ime kho āvuso, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dasa dhammā

sammadakkhātā. Tattha sabbeheva saṅgāyitabbaṃ na vivaditabbaṃ. Yathayidaṃ

brahmacariyaṃ addhaniyaṃ assa ciraṭṭhitikaṃ. Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya

lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti.

17. Atha kho bhagavā vuṭṭhahitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi: "sādhu sādhu sāriputta,

sādhu kho tvaṃ sāriputta, bhikkhunaṃ saṅgītipariyāyaṃ abhāsī"ti.

Idamavoca āyasmā sāriputto. Samanuñño satthā ahosi. Attamanā ca te bhikkhū āyasmato

sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti.

Saṅgītisuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.

[BJT Page 468] [\x 468/]

34.

[PTS Page 272] [\q 272/] dasuttarasuttaṃ

1. Evaṃ me sutaṃ:

Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇīyā tīre mahatā

bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi.

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi: 'āvuso bhikkhavo'ti. 'Āvuso'ti kho te bhikkhū

āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca:

Dasuttaraṃ pavakkhāmi dhammaṃ nibbānapattiyā,

Dukkhassantakiriyāya sabbaganthappamocanaṃ.

Eko dhammo

2. Eko āvuso dhammo bahukāro, eko dhammo bhāvetabbo, eko dhammo pariññeyyo, eko

dhammo pahātabbo, eko dhammo hānabhāgiyo, eko dhammo visesabhāgiyo, eko dhammo

duppaṭivijjho, eko dhammo uppādetabbo, eko dhammo abhiññeyyo, eko dhammo

sacchikātabbo.

Katamo eko dhammo bahukāro? Appamādo kusalesu dhammesu ayaṃ eko dhammo

bahukāro.

Katamo eko dhammo bhāvetabbo? Kāyagatāsati sātasahagatā. Ayaṃ eko dhammo

bhāvetabbo.

Katamo eko dhammo pariññeyyo? Phasso sāsavo upādāniyo. Ayaṃ eko dhammo

pariññeyyo.

[BJT Page 470] [\x 470/]

[PTS Page 273] [\q 273/] katamo eko dhammo pahātabbo? Asmimāno, ayaṃ eko

dhammo pahātabbo.

Katamo eko dhammo hānabhāgiyo? Ayoniso manasikāro. Ayaṃ eko dhammo hānabhāgiyo.

Katamo eko dhammo visesabhāgiyo? Yoniso manasikāro. Ayaṃ eko dhammo visesabhāgiyo.

Katamo eko dhammo duppaṭivijjho? Ānantariko cetosamādhi. Ayaṃ eko dhammo

duppaṭivijjho.

Katamo eko dhammo uppādetabbo? Akuppaṃ ñāṇaṃ. Ayaṃ eko dhammo uppādetabbo.

Katamo eko dhammo abhiññeyyo? Sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Ayaṃ eko dhammo

abhiññeyyo.

Katamo eko dhammo sacchikātabbo? Akuppā cetovimutti. Ayaṃ eko dhammo

sacchikātabbo.

Iti ime dasa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena

abhisambuddhā.

Dvedhammā.

3. Dve dhammā bahukārā, dve dhammā bhāvetabbā? Dve dhammā pariññeyyā, dve

dhammā pahātabbā, dve dhammā hānabhāgiyā, dve dhammā visesabhāgiyā. Dve dhammā

duppaṭivijjhā, dve dhammā uppādetabbā, dve dhammā abhiññeyyā, dve dhammā

sacchikātabbā.

Katame dve dhammā bahukārā? Sati ca sampajaññaṃ ca. Ime dve dhammā bahukārā.

Katame dve dhammā bhāvatabbā? Samatho ca vipassanā ca. Ime dve dhammā bhāvetabbā.

[BJT Page 472] [\x 472/]

Katame dve dhammā pariññeyyā? Nāmañca rūpañca. Ime dve dhammā pariññeyyā.

[PTS Page 274] [\q 274/] katame dve dhammā pahātabbā? Avijjā ca bhavataṇhā ca. Ime

dve dhammā pahātabbā.

Katame dve dhammā hānabhāgiyā? Dovacassatā ca, pāpamittatā ca. Ime dve dhammā

hānabhāgiyā.

Katame dve dhammā visesabhāgiyā? Sovacassatā ca kalyāṇamittatā ca. Ime dve dhammā

visesabhāgiyā.

Katame dve dhammā duppaṭivijjhā? Yo ca hetu yo ca paccayo sattānaṃ saṃkilesāya, yo ca

hetu yo ca paccayo sattānaṃ visuddhiyā. Ime dve dhammā duppaṭivijjhā.

Katame dve dhammā uppādetabbā? Dve ñāṇāni khaye ñāṇaṃ anuppāde ñāṇaṃ. Ime dve

dhammā uppādetabbā.

Katame dve dhammā abhiññeyyā? Dve dhātuyo: saṅkhatā ca dhātu, asaṅkhatā ca dhātu. Ime

dve dhammā abhiññeyyā.

Katame dve dhammā sacchikātabbā? Vijjā ca vimutti ca. Ime dve dhammā sacchikātabbā.

Iti ime vīsati dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena

abhisambuddhā.

Tayodhammā

4. Tayo dhammā bahukārā, tayo dhammā bhāvetabbā, tayo dhammā bahukārā, tayo

dhammā bhāvetabbā, tayo dhammā pariññayyā, tayo dhammā pahātabbā, tayo dhammā

hānabhāgiyā, tayo dhammā visesabhāgiyā, tayo dhammā duppaṭivijjhā, tayo dhammā

uppādetabbā, tayo dhammā abhiññeyyā, tayo dhammā sacchikātabbā.

Piṭuva:474

Katame tayo dhammā bahukārā? Sappurisasaṃsevo, saddhammasavanaṃ

dhammānudhammappaṭipatti. Ime tayo dhammā bahukārā.

Katame tayo dhammā bhāvetabbā? Tayo samādhī: savitakkasavicāro samādhi,

avitakkavicāramatto samādhi, avitakka avicāro samādhi. Ime tayo dhammā bhāvetabbā.

[PTS Page 275] [\q 275/] katame tayo dhammā pariññeyyā? Tisso vedanā: sukhā

vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedānā. Ime tayo dhammā pariññeyyā.

Katame tayo dhammā pahātabbā? Tisso taṇhā: kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Ime

tayo dhammā pahātabbā.

Katame tayo dhammā hānabhāgiyā? Tīṇi akusalamūlāni: lobho akusalamūlaṃ, doso

akusalamūlaṃ, moho akusalamūlaṃ. Ime tayo dhammā hānabhāgiyā.

Katame tayo dhammā visesabhāgiyā? Tīṇi kusalamūlāni: alobho kusalamūlaṃ, adoso

kusalamūlaṃ, amoho kusalamūlaṃ, ime tayo dhammā visesabhāgiyā.

Katame tayo dhammā duppaṭivijjhā? Tisso nissaraṇiyā dhātuyo: kāmānametaṃ nissaraṇaṃ

yadidaṃ nekkhammaṃ, rūpānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ āruppaṃ, yaṃ kho pana kiñci

bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ nirodho tassa nissaraṇaṃ. Ime tayo dhammā

duppaṭivijjhā.

Katame tayo dhammā uppādetabbā? Tīṇi ñāṇāni. Atītaṃse ñānaṃ, anāgataṃse ñāṇaṃ,

paccuppannaṃse ñāṇaṃ. Ime tayo dhammā uppādetabbā.

Katame tayo dhammā abhiññeyyā? Tisso dhātuyo: kāmadhātu, rūpadhātu, arūpadhātu. Ime

tayo dhammā abhiññeyyā.

Katame tayo dhammā sacchikātabbā? Tisso vijjā: pubbenivāsānussatiñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ

cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā: ime tayo dhammā sacchikātabbā.

[BJT Page 476] [\x 476/]

[PTS Page 276] [\q 276/] iti ime tiṃsa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā

sammā tathāgatena abhisambuddhā.

Cattāro dhammā

5. Cattāro dhammā bahukārā, cattāro dhammā bhāvetabbā cattāro dhammā pariññeyyā,

cattāro dhammā pahātabbā, cattāro dhammā hānabhāgiyā, cattāro dhammā visesabhāgiyā,

cattāro dhammā duppaṭivijjhā, cattāro dhammā uppādetabbā, cattāro dhammā abhiññeyyā,

cattāro dhammā sacchikātabbā.

Katame cattāro dhammā bahukārā? Cattāri cakkāni: patirūpadesavāso, sappurisūpanissayo,1

attasammāpaṇidhi, pubbe ca katapuññatā. Ime cattāro dhammā bahukārā.

Katame cattāro dhammā bhāvetabbā? Cattāro satipaṭṭhānā: idhāvuso bhikkhu kāye

kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, idhāvuso

bhikkhu vedanā vedanāsupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke

abhijjhādomanassaṃ, idhāvuso bhikkhu citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā

vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, idhāvuso bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati

ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ime cattāro dhammā bhāvetabbā.

Katame cattāro dhammā pariññeyyā? Cattāro āhārā: kabalīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo

vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime cattāro dhammā

pariññeyyā.

Katame cattāro dhammā pahātabbā? Cattāro oghā: kāmogho, bhavogho, diṭṭhogho,

avijjogho. Ime cattāro dhammā pahātabbā.

Katame cattāro dhammā hānabhāgiyā? Cattāro yogā: kāma yogo bhavayogo, diṭṭhiyogo,

avijjāyogo. Ime cattāro dhammā hānabhāgiyā.

Katame cattāro dhammā visesabhāgiyā? Cattāro visaṃyogā: kāmayogavisaṃyogo,

bhavayogavisaṃyogo, diṭṭhiyogavisaṃyogo, avijjāyogavisaṃyogo. Ime cattāro dhammā

visesabhāgiyā.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Sappurisupassayo (sayā. Kam)

[BJT Page 478] [\x 478/]

[PTS Page 277] [\q 277/] katame cattāro dhammā duppaṭivijjhā? Cattāro samādhiyo:

hānabhāgiyo samādhi, ṭhitibhāgiyo samādhi, visesabhāgiyo samādhi, nibbedhabhāgiyo

samādhi. Ime cattaro dhammā duppaṭivijjhā.

Katame cattāro dhammā uppādetabbā? Cattāri ñāṇāni, dhamme ñāṇaṃ, anavaye ñāṇaṃ,

pariye ñāṇaṃ, sammutiyā ñāṇaṃ. Ime cattāro dhammā uppādetabbā.

Katame cattāro dhammā abhiññeyyā? Cattāri ariyasaccāni: dukkhaṃ ariyasaccaṃ,

dukkhamudayo ariyasaccaṃ, dukkhanirodho ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminīpaṭipadā

ariyasaccaṃ. Ime cattāro dhammā abhiññeyyā.

Katame cattāro dhammā sacchikātabbā? Cattāri sāmaññaphalāni: sotāpattiphalaṃ,

sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattaphalaṃ. Ime cattāro dhammā sacchikātabbā.

Iti ime cattārīsaṃ dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena

abhisambuddhā.

Pañca dhammā

6. Pañca dhammā bahukārā, pañca dhammā bhāvetabbā, pañca dhammā pariññeyyā, pañca

dhammā pahātabbā, pañca dhammā hānabhāgiyā, pañca dhammā visesabhāgiyā. Pañca

dhammā duppaṭivijjhā, pañca dhammā uppādetabbā, pañca dhammā abhiññeyyā, pañca

dhammā sacchikātabbā.

Katame pañca dhammā bahukārā? Pañca padhāniyaṅgāni: idhāvuso bhikkhu saddho hoti

saddahati tathāgatassa bodhiṃ; iti pi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho

vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathī satthā devamanussānaṃ

buddho bhagavā'ti, appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato

nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya, asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṃ

attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu, āraddhaviriyo viharati akusalānaṃ

dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo

anikkhittadhuro kusalesu dhammesu, paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya

samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Ime pañca dhammā

bahukārā.

[BJT Page 480] [\x 480/]

Katame pañca dhammā bhāvetabbā? Pañcaṅgiko sammāsamādhi; pītipharaṇatā,

sukhapharaṇatā, cetopharaṇatā, [PTS Page 278] [\q 278/] ālokapharaṇatā,

paccavekkhaṇanimittaṃ. Ime pañca dhammā bhāvetabbā.

Katame pañca dhammā pariññeyyā? Pañcupādānakkhandhā: seyyathīdaṃ

rūpūpādānakkhandho, vedanūpādanakkhandho, saññūpādānakkhandho,

saṅkhārūpādānakkhandho, viññāṇūpādānakkhandho. Ime pañca dhammā pariññeyyā.

Katame pañca dhammā pahātabbā? Pañca nīvaraṇāni: kāmacchandanīvaraṇaṃ,

byāpādanīvaraṇaṃ, thīnamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ,

vicikicchānīvaraṇaṃ. Ime pañca dhammā pahātabbā.

Katame pañca dhammā hānabhāgiyā? Pañca cetokhīlā: idhāvuso bhikkhu satthari kaṅkhati

vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati yo so āvuso bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati

nādhimuccati na sampasīdati. Tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccayā

padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ

paṭhamo cetokhīlo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.

Yo so āvuso bhikkhu dhamme kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Tassa

cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya

anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ dutiyo cetokhīlo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu saṅghe kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo

so āvuso bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Tassa cittaṃ

na namati ātappāya anuyogāya sāccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya

anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ tatiyo cetokhīlo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu sikkhāya kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati.

Tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati

ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Ayaṃ catuttho cetokhīlo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu sabuhmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khīlajāto.

Yo so āvuso bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khīlajāto, tassa

cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya

anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ pañcamo cetokhīlo. Ime pañca dhammā hānabhāgiyā.

Katame pañca dhammā visesabhāgiyā? Pañcindriyāni: saddhindriyaṃ, viriyindriyaṃ.

Satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Ime pañca dhammā visesabhāgiyā.

[BJT Page 482] [\x 482/]

Katame pañca dhammā duppaṭivijjhā? Pañcanissāraṇīyā dhātuyo: idhāvuso, bhikkhuno

kāme manasikaroto kāmesu cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati.

Nekkhammaṃ kho panassa manasikaroto nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati

santiṭṭhati vimuccati, tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ

visaṃyuttaṃ kāmehi. Yeca kāmappaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā mutto so tehi, na

so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhuno byāpādaṃ manasikaroto byāpāde cittaṃ na pakkhandati,

nappasīdati na sanniṭṭhati na vimuccati. Abyāpādaṃ kho panassa manasikāroto abyāpāde

cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ

suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ byāpādena. Ye ca byāpādapaccayā uppajjanti āsavā

vighātā pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ byāpādassa

nissaraṇaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso, bhikkhuno vihesaṃ manasikaroto vihesāya cittaṃ na pakkhandati

nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Avihesaṃ kho panassa manasikaroto avihesāya

cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ

suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ vihesāya. Ye ca vihesappaccā uppajjanti āsavā vighātā

pariḷāhā, mutto so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ vihesāya nissaraṇaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno rūpe manasikāroto rūpesu cittaṃ na pakkhandati

nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Arūpaṃ kho panassa manasikaroto arūpe cittaṃ

pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ

suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ rūpehi. Ye ca rūpappaccayā uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto

so tehi, na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ.

[BJT Page 484] [\x 484/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno sakkāyaṃ manasikaroto sakkāye cittaṃ na pakkhandati

nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati. Sakkāyanirodhaṃ kho panassa manasikaroto

sakkāyanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. Tassa taṃ cittaṃ sugataṃ

subhāvitaṃ suvuṭṭhitaṃ suvimuttaṃ visaṃyuttaṃ sakkāyena. Ye ca sakkāyappaccayā

uppajjanti āsavā vighātā pariḷāhā, mutto so tehi. Na so taṃ vedanaṃ vedeti. Idamakkhātaṃ

sakkāyassa nissaraṇaṃ. Ime pañca dhammā duppaṭivijjhā.

Katame pañca dhammā uppādetabbā? Pañca ñāṇiko sammāsamādhi. Ayaṃ samādhi

paccuppannasuko ceva āyatiñca sukhavipāko'ti paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati, ayaṃ

samādhi ariyo nirāmiso'ti [PTS Page 279] [\q 279/] paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati, ayaṃ

samādhi akāpurisasevito'ti paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati, ayaṃ samādhi santo paṇīto

paṭippassaddhaladdho ekodibhāvādhigato na saṅkhāraniggayhavāritāvatoti1 paccattaññeva

ñāṇaṃ uppajjati, so kho panāhaṃ imaṃ samādhiṃ sato'va samāpajjāmi, sato vuṭṭhahāmī'ti

paccattaññeva ñāṇaṃ uppajjati. Ime pañca dhammā uppādetabbā.

Katame pañca dhammā abhiññeyyā? Pañca vimuttāyatanāni: idhāvuso bhikkhuno satthā

dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniko sabrahmacārī. Yathā yathā āvuso bhikkhano

satthā dhammaṃ deseti aññataro vā garuṭṭhāniko sabrahmacārī, tathā tathā so tasmiṃ

dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino

dhammapaṭisaṃvedino pāmujjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo

passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ paṭhamaṃ

vimuttāyatanaṃ.

- - - - - - - - - - - - - - -

1. Sasaṅkhāraniggayhavāritagato (machasā)

[BJT Page 486] [\x 486/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti. Aññataro vā

garuṭṭhāniko sabrahmacārī, api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena

paresaṃ deseti. Yathā yathā āvuso bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena

paresaṃ deseti, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti

dhammappaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmujjaṃ jāyati,

pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti,

sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ dutiyaṃ vimuttāyatanaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā

garuṭṭhāniko sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ

deseti. Api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti. Tathā

tathāvuso bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, tathā

tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedi ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Tassa

atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmujjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati,

pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.

Idaṃ tatiyaṃ vimuttāyatanaṃ.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ deseti aññataro vā

garuṭṭhāniko sabrahmacārī, nāpi yathā sutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ

deseti, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, api ca kho

yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati.

Yathā yathā āvuso bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi

anuvicāreti manasānupekkhati, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti

dhammappaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino dhammapaṭisaṃvedino pāmujjaṃ jāyati,

pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti,

sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ catutthaṃ vimuttāyatanaṃ.

[BJT Page 488] [\x 488/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno na heva kho satthā dhammaṃ desetī, aññataro vā

garuṭṭhāniko sabrahmacārī, nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ

deseti. Nāpi yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karotī, nāpi

yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati.

Api ca khvassa aññataraṃ samādhinimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ

suppaṭividdhaṃ paññāya. Yathā yathā āvuso bhikkhuno aññataraṃ samādhinimittaṃ

suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Tathā tathā so

tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī ca. Tassa atthapaṭisaṃvedino

dhammapaṭisaṃvedino pāmujjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo

passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Idaṃ pañcamaṃ

vimuttāyatanaṃ. Ime pañca dhammā abhiññeyyā.

Katame pañca dhammā sacchikātabbā? Pañca dhammakkhandhā: sīlakkhandho,

samādhikkhandho, paññākkhandho, vimuttikkhandho, vimuttiñāṇadassanakkhandho. Ime

pañca dhammā sacchikātabbā.

Iti ime paññāsa dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena

abhisambuddhā.

Cha dhammā

7. Cha dhammā bahukārā, cha dhammā bhāvetabbā, cha dhammā pariññeyyā, cha dhammā

pahātabbā, cha dhammā hānabhāgiyā, cha dhammā visesabhāgiyā. Cha dhammā

duppaṭivijjhā, cha dhammā uppādetabbā, cha dhammā abhiññeyyā, cha dhammā

sacchikātabbā.

Katame cha dhammā bahukārā? Cha sārānīyā dhammā: idhāvuso bhikkhuno mettaṃ

kāyakammaṃ [PTS Page 280] [\q 280/] paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva

raho ca. Ayampi dhammo sārānīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya avihesāya

sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

[BJT Page 490] [\x 490/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu

āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sārānīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya

avihesāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu

āvi ceva raho ca. Ayampi dhammo sārānīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya

avihesāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso

pattapariyāpannamattampī tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi

sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī. Ayampi dhammo sārāniyo piyakaraṇo garukaraṇo

saṅgahāya avivādāya avihesāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni

bhujissāni viññūppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni, tathārūpesu sīlesu

sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āviceva raho ca. Ayampi dhammo sārāṇīyo

piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya avihesāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu yā'yaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā

dukkhakkhayāya, tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva

raho ca. Ayampi dhammo sārānīyo piyakaraṇo garukarano saṅgahāya avivādāya avihesāya

sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Ime cha dhammā bahukārā,

Katame cha dhammā bhāvetabbā? Cha anussatiṭṭhānini: buddhānussati, dhammānussati,

saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati. Ime cha dhammā bhāvetabbā.

Katame cha dhammā pariññeyyā? Cha ajjhattikāni āyatanāni: cakkhāyatanaṃ, sotāyatanaṃ,

ghānāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, manāyatanaṃ. Ime cha dhammā pariññeyyā.

[BJT Page 492] [\x 492/]

Katame cha dhammā pahātabbā? Cha taṇhākāyā, rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā,

rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā. Ima cha dhammā pahātabbā.

Katame cha dhammā hānabhāgiyā? Cha agāravā: idhāvuso bhikkhu satthari agāravo viharati

appatissavo, dhamme agāravo viharati appatissavo, saṅghe agāravo viharati appatissavo,

sikkhāya agāravo viharati appatissavo, appamāde agāravo viharati appatissavo, paṭisanthāre

agāravo viharati appatissavo, ime cha dhammā hānabhāgiyā.

Katame cha dhammā visesabhāgiyā? Cha gāravā: idhāvuso bhikkhu satthari sagāravo

viharati sappatissavo, dhamme sagāravo viharati sappatissavo, saṅghe sagāravo viharati

sappatissavo, sikkhāya sagāravo viharati sappatissavo, appamāde sagāravo viharati

sappatissavo, paṭisanthāre sagāravo viharati sappatissavo. Ime cha dhammā visesabhāgiyā.

Katame cha dhammā duppaṭivijjhā? Cha nissaraṇiyā dhātuyo: idhāvuso, bhikkhu evaṃ

vadeyya: mettā hi kho me āvuso, cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā

anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī'ti, so

'mā hevanti'ssa vacanīyo, mā'yasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu

bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso,

yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya

paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti netaṃ

ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso byāpādassa yadidaṃ mettācetovimutti.

[BJT Page 494] [\x 494/]

Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya: karuṇāhi kho me āvuso cetovimutti bhāvitā

bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me vihesā

cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī'ti, so 'mā hevanti'ssa vacanīyo, mā'yasmā evaṃ avaca, mā

bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ

vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya

bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca

panassa vihesā cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso,

vihesāya yadidaṃ karuṇā cetovimutti.

Idhāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya: muditā hi kho me āvuso cetovimutti bhāvitā bahulīkatā

yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me arati cittaṃ

pariyādāya tiṭṭhatī'ti, so 'mā hevanti'ssa vacanīyo, mā'yasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ

abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya.

Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya

yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca panassa muditā

cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso aratiyā yadidaṃ

muditā cetovimutti.

Idha pana āvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya: upekkhāhi kho me āvuso cetovimutti bhāvitā

bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me rāgo

cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī'ti, so 'mā hevanti'ssa vacanīyo, mā'yasmā evaṃ avaca, mā

bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ

vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya

bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca

panassa rāgo cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso

rāgassa yadidaṃ upekkhā cetovimutti.

Idha panāvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya: animittā hi kho me āvuso cetovimutti bhāvitā

bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, atha ca pana me taṃ

nimittānusārī ñāṇaṃ hotī'ti, so 'mā hevanti'ssa vacanīyo, mā'yasmā evaṃ avaca, mā

bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ

vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso anavakāso yaṃ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya

bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya, atha ca

panassa animitto cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ āvuso

sabbanimittānaṃ yadidaṃ animittā cetovimutti.

[BJT Page 496] [\x 496/]

Idha pana āvuso, bhikkhu evaṃ vadeyya: asmī'ti kho me vigataṃ, ayamahasmī'ti na

samanupassāmi. Atha ca pana me vicikicchā kathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī'ti.

So 'mā hevanti'ssa vacanīyo, mā'yasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi

sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ. Na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ āvuso,

anavakāso, yaṃ asmī'ti vigate ayamahamasmī'ti asamanupassato, atha ca panassa vicikicchā

kathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassatī'ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇaṃ hetaṃ

āvuso vicikicchā kathaṃkathāsallassa, yadidaṃ asmī'ti mānassa samugghāto.

Ime cha dhammā duppaṭivijjhā.

[PTS Page 281] [\q 281/]

Katame cha dhammā uppādetabbā? Cha satatavihārā: idhāvuso bhikkhu cakkhunā rūpaṃ

disvā neva sumano hoti na dummano. Upekkhako ca viharati sato sampajāno. Sotena

saddaṃ sutvā neva sumano hoti na dummano. Upekkhako ca viharati sato sampajāno.

Ghānena gandhaṃ ghāyitvā neva sumano hoti na dummano. Upekkhako ca viharati sato

sampajāno. Jivhāya rasaṃ sāyitvā neva sumano hoti na dummano. Upekkhako ca viharati

sato sampajāno. Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā neva sumano hoti na dummano. Upekkhako

ca viharati sato sampajāno. Manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano.

Upekkhako ca viharati sato sampajāno. Ime cha dhammā uppādetabbā.

Katame cha dhammā abhiññeyyā? Ca anuttariyāni: dassānānuttariyaṃ, savaṇānuttariyaṃ,

lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ. Ime dhammā

abhiññeyyā.

Katame cha dhammā sacchikātabbā? Cha abhiññā: idhāvuso, bhikkhu anekavihitaṃ

iddhividhaṃ paccanuhoti eko'pi hutvā bahudhā hoti, bahudhā'pi hutvā eko hoti, āvībhāvaṃ

tirobhāvaṃ tirokuḍḍhaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse.

Paṭhaviyā'pi ummujjanimujja karoti, seyyathā pi udake. Udake'pi abhijjamāne gacchati

seyyathāpi paṭhaviyaṃ, ākāse'pi pallaṅkena khamati seyyathāpi pakkhisakuṇo. Imepi

candima suriye evaṃ mahiddhike evaṃ mahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati. Yāva

brahmalokā'pi kāyena vasaṃ vatteti. Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya

ubho sadde suṇāti. Dibbe ca mānuse ca ye dūre santike vā parasattānaṃ parapuggalānaṃ

cetasā ceto paricca pajānāti. Sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti. Vītarāgaṃ vā cittaṃ

vītarāgaṃ cittanti pajānāti. Sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajānāti. Vītadosaṃ vā cittaṃ

vītadosaṃ cittanti pajānāti. Samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ vā cittanti pajānāti. Vītamohaṃ vā

cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajānāti. Saṅkhittaṃ vā cittaṃ saṅkhittaṃ cittanti pajānāti. Vikkhittaṃ

vā cittaṃ vikkhittaṃ vā cittanti pajānāti. Amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ vā cittanti

pajānāti. Mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajānāti. Savuttaraṃ vā cittaṃ savuttaraṃ

cittanti pajānāti. Anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajānāti. Asamāhitaṃ vā cittaṃ

asamāhitaṃ cittanti pajānāti. Samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajānāti. Avimuttaṃ vā

cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti. Vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānāti. So

anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathīdaṃ ekampi jātiṃ, dve'pi jātiyo, tisso'pi

jātiyo, catasso'pi jātiyo, pañca'pi pi jātiyo, dasa'pi pi jātiyo, vīsampi jātiyo, tiṃsampi jātiyo,

cattāḷīsampi jātiyo, paññāsampi jātiyo, jātisatampi, jātisahassampi, jātisatasahassampi,

anekāni'pi jātisatāni anekāni'pi jātisahassāni, anekāni'pi jātisatasahassāni, aneke'pi

saṃvaṭṭakappe, aneke'pi vivaṭṭakappe, aneke'pi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe: amutrāsiṃ

evannāmo evaṃ gotto evaṃ vaṇṇo evamāhāro evaṃ sukhadukkhapaṭisaṃvedī

evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṃ. Tatrāpāsiṃ evaṃ nāmo evaṃ gotto evaṃ

vaṇṇo evamāhāro evaṃ sukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto

idhūpapanno"ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Dibbena

cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne

paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: 'ime vata

bhonto sattā kāya duccaritena samannāgatā vacī duccaritena samannāgatā mano duccaritena

samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhi kamma samādānā, te

kāyassabhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinīpātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana

bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, mano sucaritena

samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikamma samādānā, te

kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti, iti dibbena cakkhunā

visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte

suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Āsavānaṃ khayā

anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā

upasampajja viharati. Ime cha dhammā sacchikātabbā.

[BJT Page 498] [\x 498/]

Iti ime saṭṭhi dhammā bhūtā tacchā tathā avitatā anaññathā sammā tathāgatena

abhisambuddhā.

Sattadhammā

8. [PTS Page 282] [\q 282/] satta dhammā bahukārā, satta dhammā bhāvetabbā, satta

dhammā pariññeyyā, satta dhammā pahātabbā, satta dhammā hānabhāgiyā, satta dhammā

visesabhāgiyā, satta dhammā duppaṭivijjhā, satta dhammā uppādetabbā, sattadhammā

abhiññeyyā, satta dhammā sacchikātabbā.

Katame satta dhammā bahukārā? Satta ariyadhanāni: saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ,

hiridhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ. Ime satta dhammā

bahukārā.

Katame satta dhammā bhāvetabbā? Sattasambojjhaṅgā: satisambojjhaṅgo,

dhammavicayasambojjhaṅgo, viriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo,

samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo. Ime satta dhammā bhāvetabbā.

Katame satta dhammā pariññeyyā? Satta viññāṇaṭṭhitiyo: sattāvuso sattā nānattakāyā

nānāttasaññino, seyyathāpi manussā ekacco ca devā ekacco ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā

viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā

paṭhamābhinibbattā, ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā

viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthā

viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamma paṭighasaññānaṃ atthagamā

nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāso'ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcamī

viññāṇaṭṭhiti.

[BJT Page 500] [\x 500/]

Santāvuso sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti

viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhā

Viññāṇaṭṭhiti.

Santāvuso sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcī'ti

ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamī viññāṇaṭṭhiti. Ime satta dhammā pariññeyyā.

Katame satta dhammā pahātabbā? Sattānusayā: kāmarāgānusayo, paṭighānusayo,

diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo. Ime satta

dhammā pahātabbā.

Katame satta dhammā hānabhāgiyā? Satta asaddhammā: idhāvuso bhikkhu assaddho hoti,

ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti.

Ime satta dhammā hānabhāgiyā.

Katame satta dhammā visesabhāgiyā? Satta saddhammā: idhāvuso bhikkhu saddho hoti,

hirimā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhaviriyo hoti, upaṭṭhitasati hoti, paññavā

hoti. Ime satta dhammā visesabhāgiyā.

[PTS Page 283] [\q 283/] katame satta dhammā duppaṭivijjhā? Satta sappurisadhammā:

idhāvuso bhikkhu dhammaññū ca hoti, atthaññūca, attaññū ca, mattaññū ca kālaññū ca,

parisaññū ca, puggalaññū ca. Ime satta dhammā duppaṭivijjhā.

Katame satta dhammā uppādetabbā? Satta saññā: aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā,

ādīnavasaññā, pahāṇasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Ime satta dhammā uppādetabbā.

8

[BJT Page 502] [\x 502/]

Katame satta dhammā abhiññeyayā? Satta niddasavatthūni: idhāvuso bhikkhu

sikkhāsamādāne tibbachando hoti āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo, dhammanisantiyā

tibbachando hoti āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo, icchāvinaye tibbachando hoti

āyatiñca icchāvinaye avigatapemo, paṭisallāne tibbachando hoti āyatiñca paṭisallāne

avigatapemo, viriyārambhe tibbachando hoti āyatiñca viriyārambhe avigatapemo,

satinepakke tibbachando hoti āyatiñca satinepakke avigatapemo, diṭṭhipaṭivedhe

tibbachando hoti āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo, ime satta dhammā abhiññeyyā.

Katame satta dhammā sacchikātabbā? Satta khīṇāsavabalāni: idhāvuso khīṇāsavassa

bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti,

yampāvuso khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya

sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo

bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti, 'khīṇā me āsavā'ti.

Puna ca paraṃ āvuso khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ

sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampāvuso khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe

saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno

balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti, 'khīṇā me

āsavā'ti.

Puna ca paraṃ āvuso khīṇāsavassa bhikkhuno viveka nintaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ

vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ vyantibhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi

dhammehi. Yampāvuso khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ

sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ

āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti, 'khīṇā me āsavā'ti.

Puna ca paraṃ āvuso khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti [PTS Page

284] [\q 284/] subhāvitā. Yampāvuso khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā

yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti,

yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti, 'khīṇā me āsavā'ti.

Puna ca paraṃ āvuso khīṇāsavassa bhikkhuno pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni.

Yampāvuso khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya

sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo

bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti, 'khīṇā me āsavā'ti.

[BJT Page 504] [\x 504/]

Puna ca paraṃ āvuso khīṇāsavassa bhikkhuno satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā.

Yampāvuso khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya

sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo

bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti, 'khīṇā me āsavā'ti.

Puna ca paraṃ āvuso khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti

subhāvito. Yampāvuso khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti

subhāvito. Idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo

bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti, 'khīṇā me āsavā'ti.

Ime satta dhammā sacchikātabbā.

Iti me sattati dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena

abhisambuddhā.

Aṭṭha dhammā

9. Aṭṭha dhammā bahukārā, aṭṭha dhammā bhāvetabbā, aṭṭha dhammā pariññeyyā, aṭṭha

dhammā pahātabbā, aṭṭha dhammā hānabhāgiyā, aṭṭha dhammā visesabhāgiyā, aṭṭha

dhammā duppaṭivijjhā, aṭṭha dhammā uppādetabbā, aṭṭha dhammā abhiññeyyā, aṭṭha

dhammā sacchikātabbā.

Katame aṭṭha dhammā bahukārā? Aṭṭha hetu aṭṭha paccayā ādibrahmacariyikāya paññāya

appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā

saṃvattanti. Katame aṭṭha:

Idhāvuso bhikkhu satthāraṃ vā upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ

sabrahmacāraṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti, pemañca gāravo ca. Ayaṃ

paṭhamo hetu, paṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya [PTS Page

285] [\q 285/] paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā

saṃvattati.

Taṃ kho pana satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ

yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemaṃ ca gāravo ca, te kālena kālaṃ

upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati. Idaṃ bhante kathaṃ? Imassa ko attho'ti? Tassa te

āyasmanto avivaṭaṃ ceva vivaranti, anuttānikatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca

kaṅkhāṭhānīyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Ayaṃ dutiyo hetu dutiyo paccayo

ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya

vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

[BJT Page 506] [\x 506/]

Taṃ kho pana dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena sampādeti kāyavūpakāsena ca

cittavūpakāsena ca. Ayaṃ tatiyo hetu tatiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya

appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā

saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati

ācāragocarasampanno, anumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

Ayaṃ catuttho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya

paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasananicayo. Ye te dhammā

ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ

parisuddhaṃ brahmacariyā abhivadanti, tathārūpā'ssa dhammā bahussutā honti dhatā vacasā

paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Ayaṃ pañcamo hetu pañcamo paccayo

ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya

vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu āraddhaviriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahāṇāya,

kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavaṃ daḷhaparakkamo anikkhittadhuro

kusalesu dhammesu. Ayaṃ [PTS Page 286] [\q 286/] chaṭṭho hetu chaṭṭho paccayo

ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhā paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya

vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu satimā hoti paramena sati nepakkena samannāgato

cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Ayaṃ sattamo hetu sattamo paccayo

ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya

vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

[BJT Page 508] [\x 508/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu pañcasupādānakkhandhesu udayabbayānupassī virahati iti

rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṃgamo, iti vedanā iti vedanāya samudayo, iti

vedanāya atthaṃgamo. Iti saññā, itisaññāya samudayo, iti saññāya atthaṃgamo, iti saṅkhārā,

iti saṅkhārānaṃ samudayo, iti saṅkhārānaṃ atthaṃgamo. Iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa

samudayo, iti viññāṇassa atthaṃgamo'ti. Ayaṃ aṭṭhamo hetu aṭṭhamo paccayo

ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya

vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati. Ime aṭṭha dhammā bahūkārā.

Katame aṭṭha dhammā bhāvetabbā? Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo

Seyyathīdaṃ: sammādiṭṭhi, sammāsaṃkappo, sammāvācā, sammā kammanto, sammāājīvo,

sammāvāyāmo, sammāsati sammāsamādhi. Ime aṭṭhadhammā bhāvetabbā.

Katame aṭṭha dhammā pariññeyyā? Aṭṭha lokadhammā: lābho ca, alābho ca, ayaso ca, yaso

ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhaṃ ca, dukkhaṃ ca. Ime aṭṭha dhammā pariññeyyā.

Katame aṭṭha dhammā pahātabbā? Aṭṭhamicchattā: [PTS Page 287] [\q 287/]

micchādiṭṭhi, micchāsaṃkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo,

micchāsati, micchāsamādhi. Ime aṭṭha dhammā pabātabbā.

Katame aṭṭha dhammā hānabhāgiyā? Aṭṭha kusītavatthūni: idhāvuso bhikkhunā kammaṃ

kātabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti: kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho pana me

karontassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī'ti. So nipajjati, na viriyaṃ ārabhati

appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ paṭhamaṃ

kusītavatthu.

[BJT Page 510] [\x 510/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti: ahaṃ kho kammaṃ

akāsiṃ, kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto, handāhaṃ nipajjāmī'ti. So nipajjati,

na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa

sacchikiriyāya. Idaṃ dutiyaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā maggo gantabbo hoti, tassa evaṃ hoti: maggo kho me

gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati, handāhaṃ

nipajjāmī'ti. So nipajjati, na viriyaṃ ārabhati, appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya,

asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ tatiyaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā maggo gato hoti, tassa evaṃ hoti: ahaṃ kho maggaṃ

agamāsiṃ, maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati, handāhaṃ nipajjāmī'ti. So

nipajjati, na viriyaṃ ārabhati, appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa

sacchikiriyāya. Idaṃ catutthaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa

vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti: "ahaṃ kho gāmaṃ vā

nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ

pāripūriṃ, tassa me kāyo kilanto akammañño, handāhaṃ nipajjāmī"ti so nipajjati, na viriyaṃ

ārabhati, appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ

pañcamaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā

paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti: "ahaṃ kho gāmaṃ vā

nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ

pāripūriṃ, tassa me kāyo garuko akammañño māsācitaṃ maññe. Handāhaṃ nipajjāmī"ti so

nipajjati, na viriyaṃ ārabhati, appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa

sacchikiriyāya. Idaṃ chaṭṭhaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho, tassa evaṃ hoti:

uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho, atthi kappo nipajjituṃ, handāhaṃ nipajjāmī'ti

so nipajjati, na viriyaṃ āhabhati, appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya,

asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ sattamaṃ kusītavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti, aciravuṭṭhito gelaññā, tassa evaṃ hoti:

'ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito, aciravuṭṭhito gelaññā, tassa me kāyo dubbalo akammañño, atthi

kappo nipajjituṃ, handāhaṃ nipajjāmī'ti so nipajjati, na viriyaṃ ārabhati, appattassa pattiyā,

anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ aṭṭhamaṃ kusītavatthu. Ime

aṭṭha dhammā hānabhāgiyā.

[BJT Page 512] [\x 512/]

Katame aṭṭha dhammā visesabhāgiyā? Aṭṭha ārambhavatthūni: idhāvuso bhikkhunā

kammaṃ kātabbaṃ hoti tassa evaṃ hoti: 'kammaṃ kho me kātabbaṃ bhavissati, kammaṃ kho

pana me karontena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ, handāhaṃ viriyaṃ

ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So

viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.

Idaṃ paṭhamaṃ ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti, tassa evaṃ hoti: 'ahaṃ kho kammaṃ

ākāsiṃ, kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ,

handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi. Appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa

sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya,

asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ dutiyaṃ ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti: 'maggo kho me

gantabbo bhavissati, maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ

manasikātuṃ, handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya,

asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa

adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ tatiyaṃ ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti: 'ahaṃ kho maggaṃ

agamāsiṃ, maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasikātuṃ,

handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi', appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa

sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya,

asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ catutthaṃ ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa

vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti: 'ahaṃ kho gāmaṃ vā

nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ

pāripūriṃ, tassa me kāyo lahuko kammañño handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi' appattassa pattiyā,

anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa

pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ pañcamaṃ

ārambhavatthu.

[BJT Page 514] [\x 514/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā

paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti 'ahaṃ kho gāmaṃ vā

nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ

pāripūriṃ, tassa me kāyo balavā kammañño, handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi' appattassa pattiyā,

anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa

pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ chaṭṭhaṃ

ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti

'uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati. Yaṃ me ābādho

pavaḍḍheyya, handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi' appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya,

asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa

adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ sattamaṃ ārambhavatthu.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā, tassa evaṃ hoti

'ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ me ābādho

paccudāvatteyya, handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi, appattassa pattiyā, anadhigatassa

adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā'ti. So viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā,

anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyāti. Idaṃ aṭṭhamaṃ ārambhavatthu.

Ime aṭṭha dhammā visesabhāgiyā.

Katame aṭṭha dhammā duppaṭivijjhā? Aṭṭha akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya.

Idhāvuso tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo ca desīyati

opasamiko parinibbāniko sabbodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo nirayaṃ

upapanno hoti. Ayaṃ paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayañca puggalo

tiracchānayoniṃ upapanno hoti. Ayaṃ dutiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

[BJT Page 516] [\x 516/]

Puna ca paraṃ āvuso tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayañca puggalo

pettivisayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ tatiyo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayañca puggalo

dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti. Ayaṃ catuttho akkhaṇo asamayo

brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayañca puggalo

paccantimesu janapadesu paccājāto hoti. Milakkhesu aviññātāresu yattha natthi gati

bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Ayaṃ pañcamo akkhaṇo asamayo

brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayañca puggalo

majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, soca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano 'natthi

dinnaṃ, natthi diṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukaṭadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko,

natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke

samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ

abhiññā sacchikatvā pavedentī'ti. Ayaṃ chaṭṭho akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho, dhammo

ca desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito, ayañca puggalo

majjhimesu janapadadesu paccājāto hoti, so ca hoti duppañño jaḷo eḷamugo na paṭibalo

subhāsitadubbhāsitānaṃ atthamaññātuṃ. Ayaṃ sattamo akkhaṇo asamayo

brahmacariyavāsāya.

Puna ca paraṃ āvuso dhammo ca na desīyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī

sugatappavedito, ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññāvā

ajaḷo aneḷamūgo paṭibalo subhāsitadubbhāsitānaṃ atthamaññātuṃ. Ayaṃ aṭṭhamo akkhaṇo

asamayo brahmacariyavāsāya.

Ime aṭṭha dhammā duppaṭivijjhā.

Katame aṭṭha dhammā uppādetabbā? Aṭṭhamahāpurisavitakkā: appicchassāyaṃ dhammo

nāyaṃ dhammo mahicchassa.

[BJT Page 518] [\x 518/]

Santuṭṭhassāyaṃ dhammo nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa.

Pavivittassāyaṃ dhammo nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa.

Āraddhaviriyassāyaṃ dhammo nāyaṃ dhammo kusitassa.

Upaṭṭhitasatissāyaṃ dhammo nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa.

Samāhitassāyaṃ dhammo nāyaṃ dhammo asamāhitassa.

Paññavato ayaṃ dhammo nāyaṃ dhammo duppaññassa.

Nippapañcassāyaṃ dhammo nāyaṃ dhammo papañcārāmassa, nippapañcaratino ayaṃ

dhammo nāyaṃ dhammo papañcaratino'ti.

Ime aṭṭha dhammā uppādetabbā.

Katame aṭṭha dhammā abhiññeyyā? Aṭṭha abhibhāyatanāni: ajjhattaṃ rūpasaññi eko

bahiddhā rupāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmī'ti

evaṃ saññi hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arupasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni

abhibhuyya jānāmi passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arupasaññī eko bahiddhā rupāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni

abhibhuyya jānāmi passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni

abhibhuyya jānāmi passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nilavaṇṇāni nīlanidassanāni

nīlanibhāsāni, seyyathāpi nāma ummāpupphaṃ nīlaṃ nīlavaṇṇaṃ nilanidassanaṃ

nīlanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ nīlaṃ

nīlavaṇṇaṃ nīlanidassanaṃ nīlanibhāsaṃ, evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññi eko bahiddhā

rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni, tāni abhibhuyya jānāmi

passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ.

[BJT Page 520] [\x 520/]

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni

pītanibhāsāni. Seyyathāpi nāma kaṇikārapupphaṃ pītaṃ pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ

pītanibhāsaṃ, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ pītaṃ

pītavaṇṇaṃ pītanidassanaṃ pītanibhāsaṃ, evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā

rūpāni passati. Pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanānā pītanibhāsāni, tāni abhibhuyya jānāmi

passāmī'ti evaṃ saññi hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni

lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni, seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṃ lohitakaṃ

lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ lohatikanibhāsaṃ seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ

bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ lohitakaṃ lohitakavaṇṇaṃ lohitakanidassanaṃ

lohitakanibhāsaṃ, evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni

lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni, tāni abhibhuyya jānāmi passāmī'ti

evaṃ saññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni

odātanibhāsāni. - Seyyathāpi nāma osadhītārakā odātā odātavaṇṇā odātanidassanā

odātanibhāsā, seyyathā vā pana taṃ vatthaṃ bārāṇaseyyakaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhaṃ odātaṃ

odātavaṇṇaṃ odātanidassanaṃ odātanibhāsaṃ, evamevaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā

rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni, tāni abhibhuyya

jānāmi passāmī'ti evaṃ saññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.

Ime aṭṭha dhammā abhiññeyyā.

[PTS Page 288] [\q 288/] katame aṭṭha dhammā sacchikātabbā? Aṭṭha vimokkhā: rūpī

rūpāni passati. Ayaṃ paṭhamo vimokkho.

Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati, ayaṃ dutiyo vimokkho.

Subhanteva ayimutto hoti ayaṃ tatiyo vimokkho.

[BJT Page 522] [\x 522/]

Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthagamā nānattasaññānaṃ

amanasikārā ananto ākāso'ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho

vimokkho.

Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ

upasampajja viharati. Ayaṃ pañcamo vimokkho.

Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcī'ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja

viharati. Ayaṃ chaṭṭho vimokkho.

Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati.

Ayaṃ sattamo vimokkho.

Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja

viharati. Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho.

Ime aṭṭha dhammā sacchikātabbā.

Iti ime asīti dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena

abhisambuddhā.

Nava dhammā

10. Nava dhammā bahukārā, nava dhammā bhāvetabbā, nava dhammā pariññeyyā, nava

dhammā pahātabbā, nava dhammā hānabhāgiyā, nava dhammā visesabhāgiyā, nava

dhammā duppaṭivijjhā, nava dhammā uppādetabbā, nava dhammā abhiññeyyā, nava

dhammā sacchikātabbā.

Katame nava dhammā bahukārā? Nava yonisomanasikāramūlakā dhammā: yoniso

manasikaroto pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati,

passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati, samāhite citte yathābhūtaṃ jānāti.

Yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ nibbindati, nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati. Ime nava

dhammā bahukārā.

[BJT Page 524] [\x 524/]

Katame nava dhammā bhāvetabbā? Nava pārisuddhipadhāniyaṅgāni. Sīlavisuddhi

pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, cittavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, diṭṭhivisuddhi

pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, kaṅkhāvitaraṇavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ,

maggāmaggañāṇadassanavisuddhi pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ

paṭipadāñāṇadassanavisuddhi pārisuddhipadāniyaṅgaṃ, ñāṇadassanavisuddhi

pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ, paññāvisuddhi pārisuddhipadāniyaṅgaṃ, vimuttivisuddhi

pārisuddhipadhāniyaṅgaṃ. Ime nava dhammā bhāvetabbā.

Katame nava dhammā pariññeyyā: nava sattāvāsā. Santāvuso sattā nānattakāyā

nānattasaññino, seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātā. Ayaṃ paṭhamo

sattāvāso.

Santāvuso sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā

paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyo sattāvāso.

Santāvuso sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyo

sattāvāso.

Santāvuso sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catuttho

sattāvāso.

Santāvuso sattā asaññino appaṭisaṃvedino, seyyathāpi devā asaññasattā. Ayaṃ pañcamo

sattāvāso.

Santāvuso sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā, paṭighasaññānaṃ atthāgamā,

nānattasaññānaṃ amanasikārā, ananto ākāso'ti akāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭho

sattāvāso.

Santāvuso sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti

viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ sattamo sattāvāso.

Santāvuso sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcī'ti

ākiñcaññāyatanūpagā, ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso.

[BJT Page 526] [\x 526/]

Santāvuso sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā.

Ayaṃ navamo sattāvāso.

Ime nava dhammā pariññeyyā.

Katame nava dhammā pahātabbā? Nava taṇhāmūlakā [PTS Page 289] [\q 289/]

dhammā: taṇhaṃ paṭicca pariyesanā, pariyesanaṃ paṭicca lābho, lābhaṃ paṭicca vinicchayo,

vinicchayaṃ paṭicca chandarāgo, chandarāgaṃ paṭicca ajjhosānaṃ, ajjhosānaṃ paṭicca

pariggaho. Pariggahaṃ

Paṭicca macchariyaṃ, macchariyaṃ paṭicca ārakkho, ārakkhādhikaraṇaṃ paṭicca1

daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṃtuvaṃpesuññamusāvādā, aneke pāpakā

akusalā dhammā saṃvattanti. Ime nava dhammā pahātabbā.

Katame nava dhammā hānabhāgiyā? Nava āghātavatthūni: anatthaṃ me acarī'ti āghātaṃ

bandhati, anatthaṃ me caratī'ti āghātaṃ bandhati, anatthaṃ me carissatī'ti āghātaṃ bandhati,

piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī'ti āghātaṃ bandhati, piyassa me manāpassa anatthaṃ

caratī'ti āghātaṃ bandhati, piyassa me manāpassa anatthaṃ carissatī'ti āghātaṃ bandhatī,

appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī'ti āghātaṃ bandhati, appiyassa me amanāpassa

atthaṃ caratī'ti āghātaṃ bandhati, appiyassa me amanāpassa atthaṃ carissatī'ti āghātaṃ

khandhati. Ime nava dhammā hānabhāgiyā.

Katame nava dhammā visesabhāgiyā? Nava āghātapaṭivinayā. Anatthaṃ me acarī'ti taṃ

kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti. Anatthaṃ me caratī'ti taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ

paṭivineti. Anatthaṃ me carissatī'ti, taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti, piyassa me

manāpassa anatthaṃ acarī'ti taṃ tutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti. Piyassa me manāpassa

anatthaṃ caratī'ti taṃ tutettha labbhāti āghātaṃ paṭivineti. Piyassa me manāpassa anatthaṃ

carissatī'ti taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti, appiyassa me amanāpassa atthaṃ

acarī'ti taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti. Appiyassa me amanāpassa atthaṃ caratī'ti

taṃ kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti. Appiyassa me amanāpassa atthaṃ carassatī'ti taṃ

kutettha labbhā'ti āghātaṃ paṭivineti. Ime nava dhammā visesabhāgiyā.

- - - - - - - - - - - - - - - -

1. Ārakkhādhikaraṇaṃ daṇḍādāna. . . . . (Machasaṃ)

[BJT Page 528] [\x 528/]

Katame nava dhammā duppaṭivijjhā? Nava nānāttā: dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati

phassanānattaṃ, phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattaṃ, vedanānānattaṃ paṭicca

uppajjati saññānānattaṃ, saññānānattaṃ paṭicca uppajjati saṅgappanānattaṃ,

saṅkappanānattaṃ paṭicca uppajjati chandanānattaṃ, chandanānānattaṃ paṭicca uppajjati

pariḷāhanānattaṃ, paṭiḷāhanānattaṃ paṭicca uppajjati pariyesanānānattaṃ,

pariyesanānānattaṃ paṭicca uppajjati lābhanānattaṃ, lābhanānattaṃ paṭicca uppajjati

maññanānānattaṃ, ime nava dhammā duppaṭivijjhā.

Katame nava dhammā uppādetabbā? Nava saññā: asubhasaññā, maraṇasaññā, āhāre

paṭikkūlasaññā, sabbaloke anabhiratisaññā, aniccasaññā, anacce dukkhasaññā, [PTS Page

290] [\q 290/] dukkhe anattasaññā, pahāṇasaññā, virāgasaññā. Ime nava dhammā

uppādetabbā.

Katame nava dhammā abhiññeyyā? Nava anupubbavihārā: idhāvuso bhikkhu vivicceva

kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ

jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso

ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja

viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhaṃ ca kāyane

paṭisaṃvedeti. Yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti 'upekkhako satimā sukhavihārī'ti taṃ tatiyaṃ jhānaṃ

upasampajja viharati. Sukhassa ca pahāṇā dukkhassa ca pahāṇā pubbeva

somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhaṃ asukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ

jhānaṃ upasampajja viharati. Sabbāso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ

atthagamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāso'ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja

viharati, sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ

upasampajja viharati, sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcī'ti

ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma

nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso nevasaññā nāsaññāyatanaṃ

samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Ime nava dhammā

abhiññeyyā.

[BJT Page 530] [\x 530/]

Katame nava dhammā sacchikātabbā? Nava anupubbanirodhā: paṭhamaṃ jhānaṃ

samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti, dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā

niruddhā honti, tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti. Catutthaṃ jhānaṃ

samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti, ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā

niruddhā hoti, viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti,

ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti,

nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti,

saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Ime nava

dhammā sacchikātabbā.

Iti ime navutī dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena

abhisambuddhā.

Dasa dhammā

11. Dasa dhammā bahukārā. Dasa dhammā bhāvetabbā, dasa dhammā pariññeyyā, dasa

dhammā pabhātabbā. Dasa dhammā hānabhāgiyā. Dasa dhammā visesabhāgiyā. Dasa

dhammā duppaṭivijjhā. Dasa dhammā uppādetabbā. Dasa dhammā abhiññeyyā. Dasa

dhammā sacchikātabbā.

Katame dasa dhammā bahukārā? Dasa nāthakaraṇā dhammā: idhāvuso bhikkhu sīlavā hoti

pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasappanno anumattesu vajjesu bhayadassāvī,

samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yaṃ āvuso bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto

viharati ācāragocarasampanno anumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati

sikkhāpadesu, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā

ādikalyāṇā, majjhe kalyāṇā, pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ

parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpā'ssa dhammā bahussutā honti dhatā

vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā, yampāvuso bhikkhu bahussuto

hoti sutadharo sutasannivayo ye te dhammā ādikalyāṇā, majjhe kalyāṇā, pariyosānakalyāṇā

sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathā

rūpā'ssa dhammā bahussutā honti dhatā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā

suppaṭividdhā, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

[BJT Page 532] [\x 532/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.

Yampāvuso bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Ayampi

dhammo nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato

khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ, yampāvuso bhikkhu suvaco hoti sovacassakaraṇehi

dhammehi samannāgato khamo padakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ, ayampi dhammo

nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha

dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ.

Yampāvuso bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃkaraṇīyāni, tattha dakkho

hoti analaso tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Ayampi

dhammo nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme abhivinaye

uḷārapāmojjo. Yampāvuso bhikkhu dhammakāmo hoti piyasamudāhāro, abhidhamme

abhivinaye uḷārapāmojjo. Ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarehi

civarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkārehi. Yampāvuso bhikkhu santuṭṭho

hoti itarītarehi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi, ayampi

dhammo nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu āraddhaviriyo viharati, akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya,

kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo, anikkhittadhuro

kusalesu dhammesu. Yampāvuso bhikkhu āraddhaviriyo virahati, akusalānaṃ dhammānaṃ

pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampādaya, thāmavā daḷhaparakkamo,

anikkhittadhuro kusalesu dhammesu ayampi dhammo nāthakaraṇo.

[BJT Page 534] [\x 534/]

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato

cirakatampi cirabhāsitampi sarītā anussaritā. Yampāvuso bhikkhu satimā hoti paramena

satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi sarītā anussaritā, ayampi dhammo

nāthakaraṇo.

Puna ca paraṃ āvuso bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato

ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Yampāvuso bhikkhu paññavā hoti

udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā

dukkhakkhayagāminiyā, ayampi dhammo nāthakaraṇo.

Ime dasa dhammā bahukārā.

Katame dasa dhammā bhāvetabbā? Dasa kasiṇāyatanāni: paṭhavīkasiṇameko sañjānāti

uddhaṃ adho tirayaṃ advayaṃ appamāṇaṃ, āpokasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ

advayaṃ appamāṇaṃ, tejokasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ,

vāyokasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ, nīlakasiṇameko

sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ, pītakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ

adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ, lohitakasiṇameko sañjanāti uddhaṃ adho tiriyaṃ

advayaṃ appamāṇaṃ, odātakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ

appamāṇaṃ, ākāsakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ,

viññāṇakasiṇameko sañjānāti uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇaṃ, ime dasa dhammā

bhāvetabbā.

Katame dasa dhammā pariññeyyā? Dasāyatanāni: cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ,

saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ,

phoṭṭhabbāyatanaṃ.

Ime dasa dhammā pariññeyyā.

Katame dasa dhammā pahātabbā? Dasa micchattā: micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo,

micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi,

micchāñāṇaṃ, micchāvimutti. Ime dasa dhammā pahātabbā.

Katame dasa dhammā hānabhāgiyā? Dasa akusalakammapathā: pāṇātipāto, adinnādānaṃ,

kāmesu micchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā,

byāpādo, micchidiṭṭhi. Ime dasa dhammā hānabhāgiyā.

[BJT Page 536] [\x 536/]

[PTS Page 291] [\q 291/]

Katame dasa dhammā visesabhāgiyā? Dasakusalakammapathā: pāṇātipātā veramaṇī,

adinnādānā veramaṇī, kāmesu micchācārā veramaṇī, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya

vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samaphappalāpā veramaṇī, anabhijjhā,

abyāpādo, sammādiṭṭhi. Ime dasa dhammā visesabhāgiyā.

Katame dasa dammā duppaṭivijjhā? Dasa ariyavāsā: idhāvuso bhikkhu pañcaṅgavippahīno

hoti chaḷaṅgasamannāgato ekārakkho caturāpasseno panunnapaccekasacco

samavayasaṭṭhesano anāvilasaṅkappo passaddhakāyasaṅkhāro suvimuttacitto

suvimuttapañño.

Kathañca āvuso bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti: idhāvuso bhikkhuno kāmacchando

pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti. Thīnamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ

pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Evaṃ kho āvuso bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.

Kathañca āvuso bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti: idhāvuso bhikkhu cakkhunā rūpaṃ

disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati sato sampajāno, sotena saddaṃ

sutvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati sato sampajāno, ghānena

gandhaṃ ghāyitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati sato sampajāno,

kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca viharati sato

sampajāno, manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako ca

viharati sato sampajāno, evaṃ kho āvuso bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti.

Kathañca āvuso bhikkhu ekārakkho hoti: idhāvuso bhikkhu satārakkhena cetasā

samannāgato hoti. Evaṃ kho āvuso bhikkhu ekārakkho hoti.

Kathañca āvuso bhikkhu caturāpasseno hoti: idhāvuso bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati,

saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti. Evaṃ kho āvuso

bhikkhu caturāpasseno hoti.

[BJT Page 538] [\x 538/]

Kathañca āvuso bhikkhu panunnapaccekasacco hoti: idhāvuso bhikkhuno yāni hi

puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ puthuppaccekasaccāni sabbāni tāni nunnāni honti panunnāni

cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭippassaddhāni, evaṃ kho āvuso bikkhu

panunnapaccekasacco hoti.

Katañca āvuso bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti; idhāvuso bhikkhuno kāmesanā pahīnā

hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā hoti. Evaṃ kho āvuso

bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.

Kathañcāvuso bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti: idhāvuso bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno

hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṃsāsaṅkappo pahīno hoti, evaṃ kho āvuso bhikkhu

anāvilasaṅkappo hoti.

Kathañca āvuso bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti: idhāvuso bhikkhu sukhassa ca

pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthagamā

adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Evaṃ

kho āvuso bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti.

Kathañcāvuso bhikkhu suvimuttacitto hoti: idhāvuso bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ hoti,

dosā cittaṃ vimuttaṃ hoti, mohā cittaṃ vimuttaṃ hoti. Evaṃ kho āvuso bhikkhu

suvimuttacitto hoti.

Kathañcāvuso bhikkhu suvimuttapañño hoti: idhāvuso bhikkhu rāgo me pahīno

ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃ kato āyatiṃ anuppādadhammo'ti pajānāti, doso me

pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃ kato āyatiṃ anuppādadhammo'ti pajānāti,

moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃ kato āyatiṃ anuppādadhammo'ti

pajānāti, evaṃ kho āvuso bhikkhu suvimuttappañño hoti.

Ime dasa dhammā duppaṭivijjhā.

[BJT Page 540] [\x 540/]

Katame dasa dhammā uppādetabbā? Dasa saññā: asubhasaññā, maraṇa saññā, āhāre

paṭikkūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe

anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā nirodhasaññā. Ime dasa dhammā uppādetabbā.

Katame dasa dhammā abhiññeyyā? Dasa nijjaravatthūni: sammādiṭṭhissa micchādiṭṭhi

nijjiṇṇā hoti ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. Te

cassa nijjiṇṇā honti. Sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanā pāripūriṃ

gacchanti.

Sammāsaṅkappassa micchāsaṅkappo nijjiṇṇo hoti, ye ca micchāsaṅkappapaccayā aneke

pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti, sammāsaṅkappapaccayā ca

aneka kusalā dhammā bhāvanā pāripūriṃ gacchanti.

Sammāvācassa micchāvācā nijjiṇṇā hoti, ye ca micchāvācappaccayā aneke pāpakā akusalā

dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti, sammāvācappaccayā ca anekekusalā dhammā

bhāvanā pāripūriṃ gacchanti.

Sammākammantassa micchākammanto nijjiṇṇo hoti, ye ca micchākammantapaccayā aneke

pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti, sammākammantapaccayā ca

aneke kusalā dhammā bhāvanā pāripūriṃ gacchanti.

Sammāājīvassa micchāājīvo nijjiṇṇo hoti, ye ca micchāājīvappaccayā aneke pāpakā akusalā

dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti, sammāājīvappaccayā ca aneke kusalā

dhammā bhāvanā pāripūriṃ gacchanti.

[BJT Page 542] [\x 542/]

Sammāvāyāmassa micchāvāyāmo nijjiṇṇo hoti. Ye ca micchāvāyāmapaccayā aneke pāpakā

akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti. Sammā vāyāmapaccayā ca aneke

kusalā dhammā bhāvanā pāripūriṃ gacchanti.

Sammāsatissa micchāsati nijjiṇṇā hoti, ye ca micchāsatipaccayā aneke pāpakā akusalā

dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti, sammāsatipaccayā ca aneke kusalā dhammā

bhāvanā pāripūriṃ gacchanti.

Sammāsamādhissa micchāsamādhi nijjiṇṇo hoti. Ye ca micchā samādhipaccayā aneke

pāpakā akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti, sammāsamādhipaccayā ca

aneke kusalā dhammā bhāvanā pāripūriṃ gacchanti.

Sammāñāṇassa micchāñāṇaṃ nijjiṇṇaṃ hoti. Ye ca micchāñāṇapaccayā aneke pāpakā

akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti, sammāñāṇapaccayā ca aneke kusalā

dhammā bhāvanā pāripūriṃ gacchanti.

Sammāvimuttissa micchāvimutti nijjiṇṇā hoti. Ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā

akusalā dhammā sambhavanti, te cassa nijjiṇṇā honti, sammā vimuttipaccayā ca aneke

kusalā dhammā bhāvanā pāripūriṃ gacchanti.

Ime dasa dhammā abhiññeyyā,

[PTS Page 292] [\q 292/] katame dasa dhammā sacchikātabbā? Dasa asekkhā dhammā:

asekkhā sammādiṭṭhi, asekkho sammāsaṅkappo, asekkhā sammāvācā, asekkho

sammākammanto, asekkho sammāājīvo, asekkho sammāvāyāmo, asekkhā sammāsati,

asekkho sammāsamādhi, asekkhaṃ sammāñāṇaṃ, asekkhā sammāvimutti.

Ime dasa dhammā sacchikātabbā.

[BJT Page 544] [\x 544/]

Iti ime sata dhammā bhūtā tacchā tathā avitathā anaññathā sammā tathāgatena

abhisambuddhā'ti.

Idamavocāyasmā sāriputto. Attamanā te bhikkhu āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ

abhinandunti.

Dasuttarasuttaṃ niṭṭhitaṃ ekādasamaṃ.

Pāthikavaggo1 niṭṭhito.

Tassuddānaṃ:

Pāṭiko ca1 udumbaraṃ2 cakkavatti aggaññakaṃ

[PTS Page 293] [\q 293/] sampasādaṃ ca pāsādaṃ3 mahāpurisalakkhaṇaṃ

Sigālāṭānāṭiyakaṃ4 saṅgīti ca dasuttaraṃ

Ekādasahi suttehi pāthikavaggo'ti vuccati.

Niṭṭhito dīghanikāyo.

- - - - - - - - - - - - - -

1. Pāṭhikavaggo [PTS,] syā) 2. Pāṭhikaṃca (syā)pāṭhikodumbarī ceva ( )

3. Sampasaṃdanapāsādaṃ (machasaṃ) 4. Siṅgālāṭānaṭiyakaṃ. (Machasaṃ)


Rechtsinhaber*in
GRETIL project

Zitationsvorschlag für dieses Objekt
TextGrid Repository (2025). Pali Collection. Dighanikaya 3. Dighanikaya 3. GRETIL. GRETIL project. https://hdl.handle.net/21.11113/0000-0016-D29E-9