Abhinanda: Rāmacaritamahākāvye

Header

Data entry: Harunaga Isaacson

Contribution: Harunaga Isaacson

Date of this version: 2020-07-31

Source:

  • K.S. Ramaswami Sastri Siromani: Ramacarita of Abhinanda. Baroda: Oriental Institute, 1930. Gaekwad's Oriental Series No. XLVI.

Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen

Licence:

Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Interpretive markup:

  • remarks
  • analysis

Notes:

Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented below.

Abhinanda:
Ramacaritamahakavya, 1-3 (to be continued)

Based on the edition by K.S. Ramaswami Sastri Siromani:
Ramacarita of Abhinanda. Baroda: Oriental Institute, 1930.
Gaekwad's Oriental Series No. XLVI.


Input by Harunaga Isaacson

ANALYTIC TEXT VERSION (BHELA conventions)

Revisions:

  • 2020-07-31: TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus
  • 2025-05-20: Added BK, GND and ISO code for language.

Text

prathamaḥ sargaḥ

atha mālyavataḥ prasthe kākutsthasya viyoginaḥ /
durnivārāśrusaṃvego jagāma jaladāgamaḥ // Rc_1.1

atha mālyavataḥ prasthe kākutsthasya viyoginaḥ / durnivārāśrusaṃvego jagāma jaladāgamaḥ //

śaśāma vṛṣṭir meghānām utsaṅge tasya bhūbhṛtaḥ /
virarāma na rāmasya dhārāsantatir aśruṇaḥ // Rc_1.2

śaśāma vṛṣṭir meghānām utsaṅge tasya bhūbhṛtaḥ / virarāma na rāmasya dhārāsantatir aśruṇaḥ //

itas tataḥ pariṇatiṃ bheje barhiṇakūjitam /
hā priye rājaputrīti na rāmaparidevitam // Rc_1.3

itas tataḥ pariṇatiṃ bheje barhiṇakūjitam / hā priye rājaputri iti na rāmaparidevitam //

kāpy abhikhyā virajasoḥ sūryācandramasor abhūt /
dāśarathyos tathaivāsīd ayogopahatā ruciḥ // Rc_1.4

ka āpy abhikhyā virajasoḥ sūryācandramasor abhūt / dāśarathyos tatha aivā asīd ayogopahatā ruciḥ //

nirmalendu nabho reje vikacābjaṃ babhau saraḥ /
paraṃ paryaśruvadanau mamlaturbhrātarāvubhau // Rc_1.5

nirmalendu nabho reje vikacābjaṃ babhau saraḥ / paraṃ paryaśruvadanau mamlaturbhrātarāvubhau //

smartavyakalikājālaṃ jajñe kuṭajakānanam /
āsīt tathaiva tu mano rāmasyotkalikākulam // Rc_1.6

smartavyakalikājālaṃ jajñe kuṭajakānanam / āsīt tatha aiva tu mano rāmasya utkalikākulam //

prapede punar udbhedaḥ śucinā kacchaketakaiḥ /
upakriyāyāḥ sadṛśaṃ nārebhe ravisūnunā // Rc_1.7

prapede punar udbhedaḥ śucinā kacchaketakaiḥ / upakriyāyāḥ sadṛśaṃ nā arebhe ravisūnunā //

ākṛṣṭamālatīgandhaḥ siṣeve rāghavaṃ marut /
ānītamaithilīvārtas tam ārtaṃ na tu mārutiḥ // Rc_1.8

ākṛṣṭamālatīgandhaḥ siṣeve rāghavaṃ marut / ānītamaithilīvārtas tam ārtaṃ na tu mārutiḥ //

rāmāya pūrāpagamavyaktoddeśāś cakāśire /
āste 'smāsu na sīteti śaṃsantya iva nimnagāḥ // Rc_1.9

rāmāya pūrāpagamavyaktoddeśāś cakāśire / āste 'smāsu na sīta īti śaṃsantya iva nimnagāḥ //

yadārdraviraho rāmaḥ prāpitaḥ prāṇasaṃśayam /
nūnaṃ tenānutāpena jagmur jaladarājayaḥ // Rc_1.10

yadārdraviraho rāmaḥ prāpitaḥ prāṇasaṃśayam / nūnaṃ tena anutāpena jagmur jaladarājayaḥ //

dyaur muktameghāvaraṇā savitarkonmukhaṃ muhuḥ /
yayāce sārasarutair vicāram iva rāghavam // Rc_1.11

dyaur muktameghāvaraṇā savitarkonmukhaṃ muhuḥ / yayāce sārasarutair vicāram iva rāghavam //

diśo dadṛśire tena stenaṃ taṃ parimārgatā /
mārgadānāparādhinyo gatā dūraṃ bhayād iva // Rc_1.12

diśo dadṛśire tena stenaṃ taṃ parimārgatā / mārgadānāparādhinyo gatā dūraṃ bhayād iva //

tasyākṛtiviśeṣasya viśeṣāt kaṣṭam īdṛśam /
kacchāḥ kāśacchalād ūhur itīva palitāgamam // Rc_1.13

tasyā akṛtiviśeṣasya viśeṣāt kaṣṭam īdṛśam / kacchāḥ kāśacchalād ūhur iti iva palitāgamam //

paśyantyā iva kaṣṭāṃ tām avasthāṃ maithilīpateḥ /
śuṣkapaṅkacayavyājād vidadre hṛdayaṃ bhuvaḥ // Rc_1.14

paśyantyā iva kaṣṭāṃ tām avasthāṃ maithilīpateḥ / śuṣkapaṅkacayavyājād vidadre hṛdayaṃ bhuvaḥ //

vṛṣṭivicchedajātena tānavenāsamāptinā /
prapedire jaladharās tasya sabrahmacāritām // Rc_1.15

vṛṣṭivicchedajātena tānavena asamāptinā / prapedire jaladharās tasya sabrahmacāritām //

yayau virahasaṃvartaḥ padminīrājahaṃsayoḥ /
apāraduḥkhārṇavayor na sītārāmabhadrayoḥ // Rc_1.16

yayau virahasaṃvartaḥ padminīrājahaṃsayoḥ / apāraduḥkhārṇavayor na sītārāmabhadrayoḥ //

śāntanirjharajhātkāradhārāḥ śikhariṇo babhuḥ /
rāmasya viśadālāpaśuśrūṣānibhṛtā iva // Rc_1.17

śāntanirjharajhātkāradhārāḥ śikhariṇo babhuḥ / rāmasya viśadālāpaśuśrūṣānibhṛtā iva //

tasya cakruś camatkāraṃ vyatītasamayā api /
smitābhamukulodbhedāḥ kadambavanarājayaḥ // Rc_1.18

tasya cakruś camatkāraṃ vyatītasamayā api / smitābhamukulodbhedāḥ kadambavanarājayaḥ //

adṛśyanta puras tena khelāḥ khañjanapaṅktayaḥ /
asmaryanta ca niśvasya priyānayanavibhramāḥ // Rc_1.19

adṛśyanta puras tena khelāḥ khañjanapaṅktayaḥ / asmaryanta ca niśvasya priyānayanavibhramāḥ //

abravīd atha kālajñas tatkālapratipattaye /
praṇamya lakṣmaṇo rāmaṃ rāmāvirahaniḥsaham // Rc_1.20

abravīd atha kālajñas tatkālapratipattaye / praṇamya lakṣmaṇo rāmaṃ rāmāvirahaniḥsaham //

jātaṃ vibhātam amalaṃ paśya prāvṛṇṇiśā gatā /
utsāhakamalasyāyaṃ vikāsāvasaras tava // Rc_1.21

jātaṃ vibhātam amalaṃ paśya prāvṛṇṇiśā gatā / utsāhakamalasya ayaṃ vikāsāvasaras tava //

ucchrayaṃ tīrataravo raver ūrjam abhīṣavaḥ /
madaṃ gopatayo gṛhṇanty abhiyogaṃ jigīṣavaḥ // Rc_1.22

ucchrayaṃ tīrataravo raver ūrjam abhīṣavaḥ / madaṃ gopatayo gṛhṇanty abhiyogaṃ jigīṣavaḥ //

prasīda dīyatāṃ karṇaḥ kūjadbhiḥ kurarair amī /
prārthayantīva saṃcāraṃ taṭāḥ kardamadurgatāḥ // Rc_1.23

prasīda dīyatāṃ karṇaḥ kūjadbhiḥ kurarair amī / prārthayanti iva saṃcāraṃ taṭāḥ kardamadurgatāḥ //

bhuvi bhāsvadabhīṣūṇāṃ tvadiṣūṇāṃ ca śatruṣu /
ayaṃ sampatituṃ kālaḥ sa duṣkālo 'tivāhitaḥ // Rc_1.24

bhuvi bhāsvadabhīṣūṇāṃ tvadiṣūṇāṃ ca śatruṣu / ayaṃ sampatituṃ kālaḥ sa duṣkālo 'tivāhitaḥ //

sudūronnataparyantās tīryante saṃkramair iva /
analpagādhāḥ saritas tarubhiḥ pūrapātitaiḥ // Rc_1.25

sudūronnataparyantās tīryante saṃkramair iva / analpagādhāḥ saritas tarubhiḥ pūrapātitaiḥ //

āviṣkṛtaviśuddhibhyāṃ nadyaḥ sumahilā iva /
kulābhyām iva kūlābhyām āpatsv api cakāsati // Rc_1.26

āviṣkṛtaviśuddhibhyāṃ nadyaḥ sumahilā iva / kulābhyām iva kūlābhyām āpatsv api cakāsati //

jalajānāṃ sumanasāṃ vayasāṃ jalasevinām /
asya pratijalādhāraṃ sāmagryam avalokyate // Rc_1.27

jalajānāṃ sumanasāṃ vayasāṃ jalasevinām / asya pratijalādhāraṃ sāmagryam avalokyate //

yuyutsārabhasotkhātasaritkhātakarodhasaḥ /
kukudmanto madakalāḥ kalayanti jaganty adhaḥ // Rc_1.28

yuyutsārabhasotkhātasaritkhātakarodhasaḥ / kukudmanto madakalāḥ kalayanti jaganty adhaḥ //

viśveśa kuru viśvāsam āvartante na te ghanāḥ /
amī śyāmalayanty āśāḥ śukāḥ śālivanonmukhāḥ // Rc_1.29

viśveśa kuru viśvāsam āvartante na te ghanāḥ / amī śyāmalayanty āśāḥ śukāḥ śālivanonmukhāḥ //

mṛgāḥ samprati śāleyaṃ sampannaṃ sampatanty amī /
sāketam adhitiṣṭhantam arthinas tvām ivonmukhāḥ // Rc_1.30

mṛgāḥ samprati śāleyaṃ sampannaṃ sampatanty amī / sāketam adhitiṣṭhantam arthinas tvām iva unmukhāḥ //

kāryadig gṛhyatāṃ kāpi kim ārya sthīyate vṛthā /
evam evāyam asmākam iṣṭo 'pi kim upaiṣyati // Rc_1.31

kāryadig gṛhyatāṃ ka āpi kim ārya sthīyate vṛthā / evam eva ayam asmākam iṣṭo 'pi kim upaiṣyati //

vijayāya bhavāsīno mayy arpitavapurbharaḥ /
mūrcchānuvalanavyastaḥ prastaras tyajyatām ayam // Rc_1.32

vijayāya bhavāsīno mayy arpitavapurbharaḥ / mūrcchānuvalanavyastaḥ prastaras tyajyatām ayam //

pratīṣṭopatyakāsāladalāgrajalabindavaḥ /
sāryantāṃ kṣaṇam uddhūya sthagitāṃsataṭā jaṭāḥ // Rc_1.33

pratīṣṭopatyakāsāladalāgrajalabindavaḥ / sāryantāṃ kṣaṇam uddhūya sthagitāṃsataṭā jaṭāḥ //

muhūrtaṃ kriyatām ārya kapolavirahī karaḥ /
vyuṣito valkalagranthir aṃsād unmocyatām ayam // Rc_1.34

muhūrtaṃ kriyatām ārya kapolavirahī karaḥ / vyuṣito valkalagranthir aṃsād unmocyatām ayam //

ito vitatya dīyantām iṣavaḥ klinnayantraṇāḥ /
nirmuktārdrajaraccailam ādattām āyataṃ dhanuḥ // Rc_1.35

ito vitatya dīyantām iṣavaḥ klinnayantraṇāḥ / nirmuktārdrajaraccailam ādattām āyataṃ dhanuḥ //

ito 'vatīryatāṃ prāsthād asvāsthyam idam ujjhyatām /
jahīṣubhir daśagrīvaṃ daśadigvedhaśodhitaiḥ // Rc_1.36

ito 'vatīryatāṃ prāsthād asvāsthyam idam ujjhyatām / jahi iṣubhir daśagrīvaṃ daśadigvedhaśodhitaiḥ //

ṛjur ādīyatāṃ panthāḥ kāryakanthā garīyasī /
utsāryatām idaṃ dūraṃ tamaḥ kiṃkāryatāmayam // Rc_1.37

ṛjur ādīyatāṃ panthāḥ kāryakanthā garīyasī / utsāryatām idaṃ dūraṃ tamaḥ kiṃkāryatāmayam //

āryāyāḥ śivam evāsti śatrur nihata eva te /
alaṃ dattvāvasādāya trailokyaśaraṇaṃ vapuḥ // Rc_1.38

āryāyāḥ śivam eva asti śatrur nihata eva te / alaṃ dattva āvasādāya trailokyaśaraṇaṃ vapuḥ //

rākṣasāpaśadaḥ ko 'sau tvayi sajyaśarāsane /
anena te 'vasādena dūram āropitaḥ punaḥ // Rc_1.39

rākṣasāpaśadaḥ ko 'sau tvayi sajyaśarāsane / anena te 'vasādena dūram āropitaḥ punaḥ //

aśruvegaiḥ pramīlābhir vilāpair akhilaḥ sa te /
āmṛṣṭadehayātrasya māsaḥ prauṣṭhapado gataḥ // Rc_1.40

aśruvegaiḥ pramīlābhir vilāpair akhilaḥ sa te / āmṛṣṭadehayātrasya māsaḥ prauṣṭhapado gataḥ //

kriyatām adhunotsāhaś cintyatāṃ nidhanaṃ dviṣaḥ /
kaḥ svabāhusahāyānāṃ mahatām ātmanigrahaḥ // Rc_1.41

kriyatām adhuna ūtsāhaś cintyatāṃ nidhanaṃ dviṣaḥ / kaḥ svabāhusahāyānāṃ mahatām ātmanigrahaḥ //

bhadraṃ bhādrapadacchedacchinnābhrājinarajjave /
tubhyaṃ puruṣanāgāya nirvighnatarase 'dhunā // Rc_1.42

bhadraṃ bhādrapadacchedacchinnābhrājinarajjave / tubhyaṃ puruṣanāgāya nirvighnatarase 'dhunā //

prasīda kuru bhūyo 'pi dehayātrāṃ yathā tathā /
anullaṅghitavijñaptir lakṣmaṇo 'varajeṣu te // Rc_1.43

prasīda kuru bhūyo 'pi dehayātrāṃ yathā tathā / anullaṅghitavijñaptir lakṣmaṇo 'varajeṣu te //

agādhaṃ dhairyam āryasya triṣu lokeṣu gīyate /
janamātrocitaḥ ko 'yam ākalpakaparigrahaḥ // Rc_1.44

agādhaṃ dhairyam āryasya triṣu lokeṣu gīyate / janamātrocitaḥ ko 'yam ākalpakaparigrahaḥ //

aropaśamitodagrajāmadagnyāgnitejasaḥ /
pratīcchati śarāsāraṃ tavārya ruṣitasya kaḥ // Rc_1.45

aropaśamitodagrajāmadagnyāgnitejasaḥ / pratīcchati śarāsāraṃ tavā arya ruṣitasya kaḥ //

svakṛtyabhārasannyāsī yāvad itthaṃ viṣīdasi /
tāvad antakadaṃṣṭrāṇām arātir atithir na te // Rc_1.46

svakṛtyabhārasannyāsī yāvad itthaṃ viṣīdasi / tāvad antakadaṃṣṭrāṇām arātir atithir na te //

ātatāyī sa vijñāto jīvaty āryeti ca śrutam /
prāpto yātrāsahaḥ kālaḥ kālakṣepasya ko guṇaḥ // Rc_1.47

ātatāyī sa vijñāto jīvaty ārya īti ca śrutam / prāpto yātrāsahaḥ kālaḥ kālakṣepasya ko guṇaḥ //

na jñāyate paraṃ vyaktam arer māyāvinaḥ padam /
tanmārgaṇaṃ ca suhṛdā sugrīveṇa pratiśrutam // Rc_1.48

na jñāyate paraṃ vyaktam arer māyāvinaḥ padam / tanmārgaṇaṃ ca suhṛdā sugrīveṇa pratiśrutam //

diṅmukhāhūtavikhyātakapiyūthaḥ kapīśvaraḥ /
kṣaṇān nūnam asav āryapādamūle patiṣyati // Rc_1.49

diṅmukhāhūtavikhyātakapiyūthaḥ kapīśvaraḥ / kṣaṇān nūnam asav āryapādamūle patiṣyati //

śālipiṅgamahīpṛṣṭhaspardhayeva bhaviṣyati /
raṃhasviharisaṃghātasampātakapilaṃ nabhaḥ // Rc_1.50

śālipiṅgamahīpṛṣṭhaspardhaya īva bhaviṣyati / raṃhasviharisaṃghātasampātakapilaṃ nabhaḥ //

teṣām āroṣarucirair acirān mukhamaṇḍalaiḥ /
drakṣyate taruṇādityaśatacchannam ivāmbaram // Rc_1.51

teṣām āroṣarucirair acirān mukhamaṇḍalaiḥ / drakṣyate taruṇādityaśatacchannam iva ambaram //

aho dīptir aho kāntir aho śīlam aho balam /
aho śaktir aho bhaktir aho prajñā hanūmataḥ // Rc_1.52

aho dīptir aho kāntir aho śīlam aho balam / aho śaktir aho bhaktir aho prajñā hanūmataḥ //

pragalbhenāpramattena tenābhyantaramantriṇā /
nūnam asmatkṛte svaptuṃ sugrīvāya na dīyate // Rc_1.53

pragalbhena apramattena tena abhyantaramantriṇā / nūnam asmatkṛte svaptuṃ sugrīvāya na dīyate //

sa ca pratyupakārāya tvarayaty enam ādṛtaḥ /
dhruvaṃ buddhivayovṛddhaḥ sacivo jāmbavān api // Rc_1.54

sa ca pratyupakārāya tvarayaty enam ādṛtaḥ / dhruvaṃ buddhivayovṛddhaḥ sacivo jāmbavān api //

tad evaṃ hetunā kena vānarendro vilambate /
nāsau kṛtaghnasya bhaved guṇavadbhṛtyasaṃgrahaḥ // Rc_1.55

tad evaṃ hetunā kena vānarendro vilambate / na asau kṛtaghnasya bhaved guṇavadbhṛtyasaṃgrahaḥ //

āgantavyaṃ dhruvaṃ tena mārgitāryā pravṛttinā /
prapannaparakṛtyānām atyuṣṇo hi samudyamaḥ // Rc_1.56

āgantavyaṃ dhruvaṃ tena mārgitā āryā pravṛttinā / prapannaparakṛtyānām atyuṣṇo hi samudyamaḥ //

tvatprasādāptasambhogasukhasaṃmīlitena vā /
na tenāmūr dadṛśire diśaḥ proṣitakālikāḥ // Rc_1.57

tvatprasādāptasambhogasukhasaṃmīlitena vā / na tena amūr dadṛśire diśaḥ proṣitakālikāḥ //

kiyacciraṃ punar asau tasya na śrutim eṣyati /
krīḍātaṭākahaṃsānāṃ ninādo madamūrchitaḥ // Rc_1.58

kiyacciraṃ punar asau tasya na śrutim eṣyati / krīḍātaṭākahaṃsānāṃ ninādo madamūrchitaḥ //

uktaiḥ kim atha bhūyobhir adya śvo vāgamiṣyati /
paryutsukitakiṣkindhaḥ satyasandho harīśvaraḥ // Rc_1.59

uktaiḥ kim atha bhūyobhir adya śvo vā āgamiṣyati / paryutsukitakiṣkindhaḥ satyasandho harīśvaraḥ //

vyatireke 'pi yat kāryaṃ tadapyārya pradhāryatām /
gṛhyatāṃ kāryasiddhir nas tadvilambatiraskṛtā // Rc_1.60

vyatireke 'pi yat kāryaṃ tadapyārya pradhāryatām / gṛhyatāṃ kāryasiddhir nas tadvilambatiraskṛtā //

yas tathopakṛtaḥ pūrvam āryeṇāryākṛte 'dhunā /
sa śītalaḥ syād athavā paracittāni vetti kaḥ // Rc_1.61

yas tatha ūpakṛtaḥ pūrvam āryeṇā aryākṛte 'dhunā / sa śītalaḥ syād athavā paracittāni vetti kaḥ //

sa pratiśrutam arthaṃ naḥ sphīto vismṛtavān iva /
gatvāśu smāryatām ārya kāryataptasya kā kṣamā // Rc_1.62

sa pratiśrutam arthaṃ naḥ sphīto vismṛtavān iva / gatvā āśu smāryatām ārya kāryataptasya kā kṣamā //

tam ahaṃ bodhayiṣyāmi daṇḍagarbhābhir uktibhiḥ /
sāma saṃmīlayaty eva sukhasaktān pramādinaḥ // Rc_1.63

tam ahaṃ bodhayiṣyāmi daṇḍagarbhābhir uktibhiḥ / sāma saṃmīlayaty eva sukhasaktān pramādinaḥ //

prasīda jīyatāṃ mohaḥ ko 'ham ity avadhīyatām /
drutam uttīrṇa evāste vyasanābdhiḥ kiyān ayam // Rc_1.64

prasīda jīyatāṃ mohaḥ ko 'ham ity avadhīyatām / drutam uttīrṇa evā aste vyasanābdhiḥ kiyān ayam //

sūnṛtair iti saumitreḥ prītaḥ pīyūṣavarṣibhiḥ /
tam antarvedanāvegaṃ jigāyeva raghūdvahaḥ // Rc_1.65

sūnṛtair iti saumitreḥ prītaḥ pīyūṣavarṣibhiḥ / tam antarvedanāvegaṃ jigāya iva raghūdvahaḥ //

unmīlayāmāsa dṛśau diśaḥ kiṃcid alokata /
unnanāma ca talpāntān mocayan pakṣmalā jaṭāḥ // Rc_1.66

unmīlayāmāsa dṛśau diśaḥ kiṃcid alokata / unnanāma ca talpāntān mocayan pakṣmalā jaṭāḥ //

satvaraprahvasaumitricīrotsāritareṇuni /
śucini kvacid āsanne niṣasāda śilātale // Rc_1.67

satvaraprahvasaumitricīrotsāritareṇuni / śucini kvacid āsanne niṣasāda śilātale //

upaviṣṭas tadā rāmo na reje sītayā vinā /
dhvajo nirvaijayantīkaḥ paurandara ivocchritaḥ // Rc_1.68

upaviṣṭas tadā rāmo na reje sītayā vinā / dhvajo nirvaijayantīkaḥ paurandara iva ucchritaḥ //

anūpaviṣṭam anujaṃ danujārim ivādrijit /
pratyabhāṣata vātsalyagadgadāni padāni saḥ // Rc_1.69

anūpaviṣṭam anujaṃ danujārim iva adrijit / pratyabhāṣata vātsalyagadgadāni padāni saḥ //

ehy ehi priyasaṃlāpa hlādayāliṅgitena mām /
ruddhaṃ ruddham upaity aśru tvām apīkṣe na lakṣmaṇa // Rc_1.70

ehy ehi priyasaṃlāpa hlādayā āliṅgitena mām / ruddhaṃ ruddham upaity aśru tvām apī ikṣe na lakṣmaṇa //

hā vatsa bhavato 'pīyam avasthāṅgeṣu vartate /
dhriyatāṃ rāmahatakaḥ kleśayann ekabāndhavam // Rc_1.71

hā vatsa bhavato 'pi iyam avastha āṅgeṣu vartate / dhriyatāṃ rāmahatakaḥ kleśayann ekabāndhavam //

nāsti vatsa cikitsāsya vyādher vidhurajanmanaḥ /
yasya yāpanayā kṣīṇam idaṃ te sāntvanāmṛtam // Rc_1.72

na asti vatsa cikitsa āsya vyādher vidhurajanmanaḥ / yasya yāpanayā kṣīṇam idaṃ te sāntvanāmṛtam //

naikadurvāraghorādhighaṭṭanācalitā api /
tavāśvāsanayā vatsa na gacchanti mamāsavaḥ // Rc_1.73

naikadurvāraghorādhighaṭṭanācalitā api / tavā aśvāsanayā vatsa na gacchanti mama asavaḥ //

pitur naḥ priyamitrasya lūnapakṣasya maddviṣā /
saṃsmaran notsahe vatsa marmacchedaṃ jaṭāyuṣaḥ // Rc_1.74

pitur naḥ priyamitrasya lūnapakṣasya maddviṣā / saṃsmaran na utsahe vatsa marmacchedaṃ jaṭāyuṣaḥ //

tātasya tātamitrasya vatsavatsalayos tayoḥ /
aham eva gataḥ pāpo nidhanāya nimittatām // Rc_1.75

tātasya tātamitrasya vatsavatsalayos tayoḥ / aham eva gataḥ pāpo nidhanāya nimittatām //

priyāpahārajaḥ śāmyet samyag unmūlite ripau /
manyur dehāvadhir ayaṃ tātamitravipattibhūḥ // Rc_1.76

priyāpahārajaḥ śāmyet samyag unmūlite ripau / manyur dehāvadhir ayaṃ tātamitravipattibhūḥ //

nabhastalāt khagapatau patati cchinnapakṣatau /
ko 'paras tāṃ mama suhṛn mā bhaiṣīr ity abhāṣata // Rc_1.77

nabhastalāt khagapatau patati cchinnapakṣatau / ko 'paras tāṃ mama suhṛn mā bhaiṣīr ity abhāṣata //

syād vatsa rāmahatakāt klībaḥ kaḥ puruṣo 'paraḥ /
ekapatnīm anugatām arāter yo na rakṣati // Rc_1.78

syād vatsa rāmahatakāt klībaḥ kaḥ puruṣo 'paraḥ / ekapatnīm anugatām arāter yo na rakṣati //

tayā teṣu tapasvinyā sīdator āvayor api /
daṇḍakāraṇyakaṣṭeṣu mukhaṃ na vidhurīkṛtam // Rc_1.79

tayā teṣu tapasvinyā sīdator āvayor api / daṇḍakāraṇyakaṣṭeṣu mukhaṃ na vidhurīkṛtam //

videharājasya sutā snuṣā daśarathasya sā /
hatarāmasya jāyeti bhramati sma vane vane // Rc_1.80

videharājasya sutā snuṣā daśarathasya sā / hatarāmasya jāya īti bhramati sma vane vane //

svam apy apuṣṇatā kāyam api jāyām arakṣatā /
mayā samaḥ śrutaḥ ko 'pi jātaḥ klībo raghoḥ kule // Rc_1.81

svam apy apuṣṇatā kāyam api jāyām arakṣatā / mayā samaḥ śrutaḥ ko 'pi jātaḥ klībo raghoḥ kule //

tvaṃ kevalaṃ na subhrātā tathā vilapatā muhuḥ /
tiryañco 'pi mayāmuṣmin vane lakṣmaṇa roditāḥ // Rc_1.82

tvaṃ kevalaṃ na subhrātā tathā vilapatā muhuḥ / tiryañco 'pi maya āmuṣmin vane lakṣmaṇa roditāḥ //

dikṣu sannaddhameghāsu mama ghorādhisākṣiṇām /
avahan nirjharanibhān nagānām aśrunimnagāḥ // Rc_1.83

dikṣu sannaddhameghāsu mama ghorādhisākṣiṇām / avahan nirjharanibhān nagānām aśrunimnagāḥ //

ārād ākarṇitasnigdhanavābdaninadair api /
matkāruṇyād araṇye 'pi nānṛtyata kalāpibhiḥ // Rc_1.84

ārād ākarṇitasnigdhanavābdaninadair api / matkāruṇyād araṇye 'pi na anṛtyata kalāpibhiḥ //

satyam eṣyati sugrīvaḥ satyaṃ jīvati jānakī /
tvadvaco na viparyeti bhrātar brūhi punaḥ punaḥ // Rc_1.85

satyam eṣyati sugrīvaḥ satyaṃ jīvati jānakī / tvadvaco na viparyeti bhrātar brūhi punaḥ punaḥ //

tvadvākyaśīkarair ebhir niruddhabahirudgamaḥ /
mamāntar leḍhi marmāṇi sītāvirahamurmuraḥ // Rc_1.86

tvadvākyaśīkarair ebhir niruddhabahirudgamaḥ / mama antar leḍhi marmāṇi sītāvirahamurmuraḥ //

tasmād api dahaty uccair ayaṃ mām aparaḥ śikhī /
yad vanaukasi nirvaire mukto vālini mārgaṇaḥ // Rc_1.87

tasmād api dahaty uccair ayaṃ mām aparaḥ śikhī / yad vanaukasi nirvaire mukto vālini mārgaṇaḥ //

gurvī punaś ca lajjeyam uttamarṇair ivādhunā /
mārgitavyo yad asmābhiḥ plavagāḥ pratyupakriyām // Rc_1.88

gurvī punaś ca lajja īyam uttamarṇair iva adhunā / mārgitavyo yad asmābhiḥ plavagāḥ pratyupakriyām //

nāsti pratyupakārāśā tatra naś capale kapau /
yenātilaghunottuṅgo laṅghitaḥ satyapādapaḥ // Rc_1.89

na asti pratyupakārāśā tatra naś capale kapau / yena atilaghuna ūttuṅgo laṅghitaḥ satyapādapaḥ //

uttiṣṭha vatsa gacchāvaḥ sādhayāmo 'nyato 'dhunā /
navaiśvaryasukhavyagraḥ sugrīvo nāgam iṣyati // Rc_1.90

uttiṣṭha vatsa gacchāvaḥ sādhayāmo 'nyato 'dhunā / navaiśvaryasukhavyagraḥ sugrīvo nāgam iṣyati //

tapasvī ramatām evaṃ cirād dāraiḥ samāgataḥ /
sa pīḍyamānaḥ praṇayād virasaḥ kiṃ kariṣyati // Rc_1.91

tapasvī ramatām evaṃ cirād dāraiḥ samāgataḥ / sa pīḍyamānaḥ praṇayād virasaḥ kiṃ kariṣyati //

kiṃ ca vatsa daśāsāmyāj jātāḥ smaḥ suhṛdaḥ purā /
tasyādhunā tu vistīrṇavibhavāndhasya ke vayam // Rc_1.92

kiṃ ca vatsa daśāsāmyāj jātāḥ smaḥ suhṛdaḥ purā / tasya adhunā tu vistīrṇavibhavāndhasya ke vayam //

gṛhītasādhuvartmāpi sadyaḥ samprāpya sampadam /
patati skhalito 'tīva pramattaḥ prahate pathi // Rc_1.93

gṛhītasādhuvartma āpi sadyaḥ samprāpya sampadam / patati skhalito 'tīva pramattaḥ prahate pathi //

sa vatsa viralo jantur vipatkālapratiśrutam /
sadyaḥ sampanmado yasya na vilumpati cetasi // Rc_1.94

sa vatsa viralo jantur vipatkālapratiśrutam / sadyaḥ sampanmado yasya na vilumpati cetasi //

astu sādhur asādhur vā na vicāryaḥ sa me 'dhunā /
vatsa notsahate cetas tatra dogdhum upakriyām // Rc_1.95

astu sādhur asādhur vā na vicāryaḥ sa me 'dhunā / vatsa na utsahate cetas tatra dogdhum upakriyām //

asāv anāgataḥ śreyān āgacchan vatsa vāryatām /
praveśayanti suhṛdaṃ na dhīrāḥ svārthasaṃkaṭe // Rc_1.96

asāv anāgataḥ śreyān āgacchan vatsa vāryatām / praveśayanti suhṛdaṃ na dhīrāḥ svārthasaṃkaṭe //

kartavyopakṛtiḥ sadbhir yatra tatra vipadgate /
avimṛśya kṛto 'smābhiḥ sa punaḥ kṛpaṇaḥ paṇaḥ // Rc_1.97

kartavya ūpakṛtiḥ sadbhir yatra tatra vipadgate / avimṛśya kṛto 'smābhiḥ sa punaḥ kṛpaṇaḥ paṇaḥ //

kiṃ kṣiptam acalaprāntād antaḥsuptaśivāśatam /
nirdeśapuruṣeṇeva kaṅkālaṃ dundubher mayā // Rc_1.98

kiṃ kṣiptam acalaprāntād antaḥsuptaśivāśatam / nirdeśapuruṣeṇa iva kaṅkālaṃ dundubher mayā //

kasyārthasya kṛte viddhāḥ sapta sālās tapasvinaḥ /
sa mā pratyetu vaidheyaḥ kiṃ na sādhitam anyataḥ // Rc_1.99

kasya arthasya kṛte viddhāḥ sapta sālās tapasvinaḥ / sa mā pratyetu vaidheyaḥ kiṃ na sādhitam anyataḥ //

akṣātraṃ kṣatriyayuvā ko nu rāma iva kṣipet /
viśikhaṃ vālini vyagre sugrīvasya paśoḥ kṛte // Rc_1.100

akṣātraṃ kṣatriyayuvā ko nu rāma iva kṣipet / viśikhaṃ vālini vyagre sugrīvasya paśoḥ kṛte //

na parityajyate mārgas tāvan nirvācyakardamaḥ /
yāvat pihitakaṣṭāya kāryāyātmā na dīyate // Rc_1.101

na parityajyate mārgas tāvan nirvācyakardamaḥ / yāvat pihitakaṣṭāya kāryāyā atmā na dīyate //

iṣvaikayā mayā viddho bāliśena valīmukhaḥ /
anuddhārāḥ śarās tena ropitā mayi vāṅmayāḥ // Rc_1.102

iṣva aikayā mayā viddho bāliśena valīmukhaḥ / anuddhārāḥ śarās tena ropitā mayi vāṅmayāḥ //

anavāptavipatpāraḥ smariṣyāmi kiyanti vā /
vatsa kālocitaṃ śādhi na rāmaḥ kiṃcid īkṣate // Rc_1.103

anavāptavipatpāraḥ smariṣyāmi kiyanti vā / vatsa kālocitaṃ śādhi na rāmaḥ kiṃcid īkṣate //

avalambasva māṃ bhrātaḥ sītāsmaraṇanissaham /
dūraṃ punaḥ prabhavatā mano mohena lupyate // Rc_1.104

avalambasva māṃ bhrātaḥ sītāsmaraṇanissaham / dūraṃ punaḥ prabhavatā mano mohena lupyate //

sanāthobhayapārśvasya tvayā vatsa tayā ca me /
vaneṣu ca sataḥ kaṣṭam ajaniṣṭa na kiṃcana // Rc_1.105

sanāthobhayapārśvasya tvayā vatsa tayā ca me / vaneṣu ca sataḥ kaṣṭam ajaniṣṭa na kiṃcana //

hā bhīru hā priyatame hā madvirahakātare /
kvāsīty ardhoktinissaṃjño jagāma sa mahītalam // Rc_1.106

hā bhīru hā priyatame hā madvirahakātare / kva asi ity ardhoktinissaṃjño jagāma sa mahītalam //

mātaḥ kaikeyi tuṣṭāsi bhuṅkṣva rājyam akaṇṭakam /
vadann ity apatat tasya lakṣmaṇaś caraṇābjayoḥ // Rc_1.107

mātaḥ kaikeyi tuṣṭa āsi bhuṅkṣva rājyam akaṇṭakam / vadann ity apatat tasya lakṣmaṇaś caraṇābjayoḥ //

tatas tau sāśrunayanau mṛgair vidhuravīkṣitau /
nipetatur diva iva bhraṣṭau vidhuravī kṣitau // Rc_1.108

tatas tau sāśrunayanau mṛgair vidhuravīkṣitau / nipetatur diva iva bhraṣṭau vidhuravī kṣitau //

iti nipatitayos tayor dvayor daśarathanandanayor mahītale /
daśabhir api digaṅganāmukhair adhṛtivaśād iva tatyaje ruciḥ // Rc_1.109

iti nipatitayos tayor dvayor daśarathanandanayor mahītale / daśabhir api digaṅganāmukhair adhṛtivaśād iva tatyaje ruciḥ //

ete nikāmarasikasya jayanti pādāḥ śrīhāravarṣayuvarājamahītalendoḥ /
yair dvādaśārkakiraṇotkaradurnivāraḥ sṛṣṭo 'bhinandakumudasya mahāvikāsaḥ // Rc_1.110

ete nikāmarasikasya jayanti pādāḥ śrīhāravarṣayuvarājamahītalendoḥ / yair dvādaśārkakiraṇotkaradurnivāraḥ sṛṣṭo 'bhinandakumudasya mahāvikāsaḥ //

ity abhinandakṛtau rāmacarite mahākāvye prathamaḥ sargaḥ samāptaḥ |/

dvitīyaḥ sargaḥ

tām anīkṣitacarīm adhīratām ātmano 'tha viniyamya lakṣmaṇaḥ /
sāntvanārtham iti vācam abravīt tīvramanyurayamūḍham agrajam // Rc_2.1

tām anīkṣitacarīm adhīratām ātmano 'tha viniyamya lakṣmaṇaḥ / sāntvanārtham iti vācam abravīt tīvramanyurayamūḍham agrajam //

kāryam ārya pariśiṣṭam ucyatāṃ mucyatām idam ayogajaṃ tamaḥ /
rājatūdyamadivākarodayasmeram āśu mukhapaṅkajaṃ tava // Rc_2.2

kāryam ārya pariśiṣṭam ucyatāṃ mucyatām idam ayogajaṃ tamaḥ / rājatu udyamadivākarodayasmeram āśu mukhapaṅkajaṃ tava //

āsituṃ samaya eṣa nāvayor moham ittham avalambituṃ na ca /
utsahasva nanu hṛṣyatāṃ cirādiṣv adhīnam adhunābhikāṅkṣitam // Rc_2.3

āsituṃ samaya eṣa nā avayor moham ittham avalambituṃ na ca / utsahasva nanu hṛṣyatāṃ cirādiṣv adhīnam adhuna ābhikāṅkṣitam //

kevalaṃ phalabhujo na tasya nas taskarasya nilaye 'sti niścayaḥ /
abhyupaitu ravinandanaḥ kṣaṇād andhakāram idam apy apaiṣyati // Rc_2.4

kevalaṃ phalabhujo na tasya nas taskarasya nilaye 'sti niścayaḥ / abhyupaitu ravinandanaḥ kṣaṇād andhakāram idam apy apaiṣyati //

aurasān api sutān arīn iva ghnanti kāraṇavaśān mahībhujaḥ /
nigrahād anujavidviṣaḥ kapeḥ kiṃ pṛthagjana ivānutapyase // Rc_2.5

aurasān api sutān arīn iva ghnanti kāraṇavaśān mahībhujaḥ / nigrahād anujavidviṣaḥ kapeḥ kiṃ pṛthagjana iva anutapyase //

krīḍatāṃ mṛgavaneṣu dhanvināṃ jīvakoṭikadane 'pi kā kṣatiḥ /
khidyase kim aniśaṃ prayojanād ekavānaravadhaḥ kutaḥ kṛtaḥ // Rc_2.6

krīḍatāṃ mṛgavaneṣu dhanvināṃ jīvakoṭikadane 'pi kā kṣatiḥ / khidyase kim aniśaṃ prayojanād ekavānaravadhaḥ kutaḥ kṛtaḥ //

tasya ca pravayaso jaṭāyuṣaḥ svargiṇaḥ kim adhunānuśocyate /
yena jarjarakalevaravyayāt krītam indukiraṇojjvalaṃ yaśaḥ // Rc_2.7

tasya ca pravayaso jaṭāyuṣaḥ svargiṇaḥ kim adhuna ānuśocyate / yena jarjarakalevaravyayāt krītam indukiraṇojjvalaṃ yaśaḥ //

etad ekam ativāhyatām ahaḥ śvo na sa plavagarāṭpratīkṣyate /
tat prasīda parito vicīyatātmanaiva sanagārṇavāvaniḥ // Rc_2.8

etad ekam ativāhyatām ahaḥ śvo na sa plavagarāṭpratīkṣyate / tat prasīda parito vicīyatā ātmana aiva sanagārṇava āvaniḥ //

tat kabandhaśabarīhanūmatām āvayor ajani saṅgataṃ yathā /
iṣṭaśaṃsi vanaśailapānthayoḥ kiṃ tathānyad api nāpatet punaḥ // Rc_2.9

tat kabandhaśabarīhanūmatām āvayor ajani saṅgataṃ yathā / iṣṭaśaṃsi vanaśailapānthayoḥ kiṃ tatha ānyad api nā apatet punaḥ //

yatra yatra tava siddhir agrataḥ kaḥ kariṣyati na te samīhitam /
ujjvale kṛtavidāṃ na kevalaṃ tena vartmani durātmanā sthitam // Rc_2.10

yatra yatra tava siddhir agrataḥ kaḥ kariṣyati na te samīhitam / ujjvale kṛtavidāṃ na kevalaṃ tena vartmani durātmanā sthitam //

sambhavaty abhimaraḥ pure 'thavā tasya tīvram ayaśaḥ kim ucyate /
duḥkham utkhanati kaṇṭakāvalīr aṅgasandhiṣu navaḥ kileśvaraḥ // Rc_2.11

sambhavaty abhimaraḥ pure 'thavā tasya tīvram ayaśaḥ kim ucyate / duḥkham utkhanati kaṇṭakāvalīr aṅgasandhiṣu navaḥ kilā iśvaraḥ //

samprati prathamam ārya gṛhyatāṃ tatpravṛttim upalabdhum udyamaḥ /
marṣaṇīyaparilambadūṣaṇaḥ so 'dhunāpy akapaṭo ghaṭate cet // Rc_2.12

samprati prathamam ārya gṛhyatāṃ tatpravṛttim upalabdhum udyamaḥ / marṣaṇīyaparilambadūṣaṇaḥ so 'dhuna āpy akapaṭo ghaṭate cet //

muñca moham avatīryatām itaḥ sevyatām iyam anāvilā nadī /
eṣa gacchati javāj japāruṇo vāruṇīm aruṇasārathir diśam // Rc_2.13

muñca moham avatīryatām itaḥ sevyatām iyam anāvilā nadī / eṣa gacchati javāj japāruṇo vāruṇīm aruṇasārathir diśam //

unmimīla raghunandanaś cirāt tan niśamya vacanaṃ camatkṛtaḥ /
apy ayogavidhurā na śerate saṃmukhīnavidhayas tathāvidhāḥ // Rc_2.14

unmimīla raghunandanaś cirāt tan niśamya vacanaṃ camatkṛtaḥ / apy ayogavidhurā na śerate saṃmukhīnavidhayas tathāvidhāḥ //

muktamoham avalokya lakṣmaṇas taṃ mṛgāṅkam iva meghanirgatam /
ādade 'tha śaśikāntabhūdharasyandabinduśiśirāṃ sarasvatīm // Rc_2.15

muktamoham avalokya lakṣmaṇas taṃ mṛgāṅkam iva meghanirgatam / ādade 'tha śaśikāntabhūdharasyandabinduśiśirāṃ sarasvatīm //

eṣa paśya patito nabhastalād astaśailagahaneṣu naśyati /
sandhyayā caramadikpragalbhayā bhagnasāndrakarapañjaraḥ khagaḥ // Rc_2.16

eṣa paśya patito nabhastalād astaśailagahaneṣu naśyati / sandhyayā caramadikpragalbhayā bhagnasāndrakarapañjaraḥ khagaḥ //

śakyam arcitum anuccapāṇibhiḥ pāśapāṇinagarīnivāsibhiḥ /
sānurodha iva dūrabandhuro bandhujīvakusumāruṇo raviḥ // Rc_2.17

śakyam arcitum anuccapāṇibhiḥ pāśapāṇinagarīnivāsibhiḥ / sānurodha iva dūrabandhuro bandhujīvakusumāruṇo raviḥ //

eṣa muktakarapāṭavo ravir nāṭayaty anuguṇatvam appatau /
āpadi prakṛtir ujjhitā varaṃ nāśrayasya visadṛg viceṣṭitam // Rc_2.18

eṣa muktakarapāṭavo ravir nāṭayaty anuguṇatvam appatau / āpadi prakṛtir ujjhitā varaṃ nā aśrayasya visadṛg viceṣṭitam //

bimbamūlarucirā raver amī recayanti gaganaṃ gabhastayaḥ /
pūrayanti ca mahīṃ mahīruhām āyatāḥ pratiśarīrayaṣṭayaḥ // Rc_2.19

bimbamūlarucirā raver amī recayanti gaganaṃ gabhastayaḥ / pūrayanti ca mahīṃ mahīruhām āyatāḥ pratiśarīrayaṣṭayaḥ //

agrataḥ śikharaśākhisaṃhateś chāyayopacitayāpasāritaḥ /
pṛṣṭhato 'tinibhṛtaṃ mahībhṛtām ātapaḥ kaṭakam āśu nojjhati // Rc_2.20

agrataḥ śikharaśākhisaṃhateś chāyaya ūpacitaya āpasāritaḥ / pṛṣṭhato 'tinibhṛtaṃ mahībhṛtām ātapaḥ kaṭakam āśu na ujjhati //

svīkaroti śanakair anokahacchāyam adriśikharasthalīr api /
hīyate nijavapuṣy api kramād ātapasya mamatā tapasvinaḥ // Rc_2.21

svīkaroti śanakair anokahacchāyam adriśikharasthalīr api / hīyate nijavapuṣy api kramād ātapasya mamatā tapasvinaḥ //

appater diśi viceṣṭate ravir vyākulāḥ śakunayaḥ svananty amī /
dhvāntadṛṣṭiviṣadarśanād dine durnivāranidhane nimīlati // Rc_2.22

appater diśi viceṣṭate ravir vyākulāḥ śakunayaḥ svananty amī / dhvāntadṛṣṭiviṣadarśanād dine durnivāranidhane nimīlati //

kīryate kṛtaravaiḥ khagavrajair eṣa tallataṭacaityapādapaḥ /
sāyam adhvanikaṭe nirargalaḥ sajjanālaya iva pravāsibhiḥ // Rc_2.23

kīryate kṛtaravaiḥ khagavrajair eṣa tallataṭacaityapādapaḥ / sāyam adhvanikaṭe nirargalaḥ sajjanālaya iva pravāsibhiḥ //

yānti khinnajanasevyatām amī saumya sormiśucivālukācayāḥ /
prāntasuptakalahaṃsapaṅktayaḥ svairanīramaruto nadītaṭāḥ // Rc_2.24

yānti khinnajanasevyatām amī saumya sormiśucivālukācayāḥ / prāntasuptakalahaṃsapaṅktayaḥ svairanīramaruto nadītaṭāḥ //

dhik taṭāntavasatīn sitacchadān paśyataḥ kamalaṣaṇḍavaiśasam /
staumi taṃ divasam ārya kevalaṃ yo 'stam eti samam abjabandhunā // Rc_2.25

dhik taṭāntavasatīn sitacchadān paśyataḥ kamalaṣaṇḍavaiśasam / staumi taṃ divasam ārya kevalaṃ yo 'stam eti samam abjabandhunā //

dantamūlanihitaikasallakīpallavo 'lasavilokitānugaḥ /
eṣa muktagirikandaraḥ śanair vāri vāraṇapatiḥ pratiṣṭhate // Rc_2.26

dantamūlanihitaikasallakīpallavo 'lasavilokitānugaḥ / eṣa muktagirikandaraḥ śanair vāri vāraṇapatiḥ pratiṣṭhate //

śīlayanti kariṇaḥ svavāsitāvāri sairibhasamūharecitam /
mālatīvanavikāsavāsitā vānti palvalataṭāntavāyavaḥ // Rc_2.27

śīlayanti kariṇaḥ svavāsitāvāri sairibhasamūharecitam / mālatīvanavikāsavāsitā vānti palvalataṭāntavāyavaḥ //

saṃtyajanti masṛṇaṃ saraḥsarittallamūlasalilāni sairibhāḥ /
sambhajanti sahasā bhayadrutair īkṣitāḥ kurarasārasairibhāḥ // Rc_2.28

saṃtyajanti masṛṇaṃ saraḥsarittallamūlasalilāni sairibhāḥ / sambhajanti sahasā bhayadrutair īkṣitāḥ kurarasārasairibhāḥ //

saṃmukhīnaghanapatrabandhanāt paśya paṅkajavanād anāratam /
pītakośamakarandasaṃcayāḥ saṃcaranti madhupāḥ kumudvatīm // Rc_2.29

saṃmukhīnaghanapatrabandhanāt paśya paṅkajavanād anāratam / pītakośamakarandasaṃcayāḥ saṃcaranti madhupāḥ kumudvatīm //

nopanītamukhamudram ambujaṃ muktamudram atha naiva kairavam /
etadīkṣitaparasparaṃ punaḥ patriyugmam apanidravaiśasam // Rc_2.30

na upanītamukhamudram ambujaṃ muktamudram atha na eva kairavam / etadīkṣitaparasparaṃ punaḥ patriyugmam apanidravaiśasam //

rodhasaḥ pulinam abjinīṃ tatas tām atītya bhajate kumudvatīm /
tatra tapta iva gāhate payaḥ sāyam ārdraviraho vihaṅgamaḥ // Rc_2.31

rodhasaḥ pulinam abjinīṃ tatas tām atītya bhajate kumudvatīm / tatra tapta iva gāhate payaḥ sāyam ārdraviraho vihaṅgamaḥ //

svīkṛtaṃ na nalinair nimīlitaṃ na sphuṭaṃ kumudakuḍmalasmitam /
etadīkṣitaparasparaṃ paraṃ mūḍham ambhasi vihaṅgamadvayam // Rc_2.32

svīkṛtaṃ na nalinair nimīlitaṃ na sphuṭaṃ kumudakuḍmalasmitam / etadīkṣitaparasparaṃ paraṃ mūḍham ambhasi vihaṅgamadvayam //

jarjaraṃ tyajati vāsaraplavaṃ na prasārayati mantharān karān /
ety adṛṣṭam avalambya kevalaṃ vyomavārinidhiśeṣam aṃśumān // Rc_2.33

jarjaraṃ tyajati vāsaraplavaṃ na prasārayati mantharān karān / ety adṛṣṭam avalambya kevalaṃ vyomavārinidhiśeṣam aṃśumān //

śrāvitāgamam iva dvijāravair dhvāntam oṃ iti jagat pratīcchati /
trātum ūṣmarahitaḥ kṣamo 'dhunā na svamaṇḍalam api prabhākaraḥ // Rc_2.34

śrāvitāgamam iva dvijāravair dhvāntam oṃ iti jagat pratīcchati / trātum ūṣmarahitaḥ kṣamo 'dhunā na svamaṇḍalam api prabhākaraḥ //

dṛśyatām udayati sma yādṛśas tādṛśas taraṇir astam īyate /
utsavavyasanayoḥ prabhur vidhir vikriyāsu mahatām anīśvaraḥ // Rc_2.35

dṛśyatām udayati sma yādṛśas tādṛśas taraṇir astam īyate / utsavavyasanayoḥ prabhur vidhir vikriyāsu mahatām anīśvaraḥ //

sphītam abjakulam īkṣyatām itas tallam ullasitahaṃsasārasam /
niścalācchaparimaṇḍalodakaprāntamantharamṛṇālakaṇṭakam // Rc_2.36

sphītam abjakulam īkṣyatām itas tallam ullasitahaṃsasārasam / niścalācchaparimaṇḍalodakaprāntamantharamṛṇālakaṇṭakam //

śīlayanty acalamekhalāsv amī śītalāsu ruravo nirudyamāḥ /
pūrvaśaṣpakabalānuvartinaḥ stokacañcalamukhāḥ sukhāsikām // Rc_2.37

śīlayanty acalamekhalāsv amī śītalāsu ruravo nirudyamāḥ / pūrvaśaṣpakabalānuvartinaḥ stokacañcalamukhāḥ sukhāsikām //

dīdhitīḥ paricitāḥ parityajaty abjinīr api ca nānurudhyate /
sandhyayā varuṇadigvadhūm anuprāpitaḥ kam api rāgam aṃśumān // Rc_2.38

dīdhitīḥ paricitāḥ parityajaty abjinīr api ca na anurudhyate / sandhyayā varuṇadigvadhūm anuprāpitaḥ kam api rāgam aṃśumān //

dyaū ravīndurahitāpi nirmalā bhūr avṛkṣasalilāpi śītalā /
antarālam avalambya śobhate vāsarakṣaṇadayoḥ kṣaṇaṃ jagat // Rc_2.39

dyaū ravīndurahita āpi nirmalā bhūr avṛkṣasalila āpi śītalā / antarālam avalambya śobhate vāsarakṣaṇadayoḥ kṣaṇaṃ jagat //

nirjharo 'yam iyam āpagā saraḥ palvalaṃ ca vimalaṃ vibhāty adaḥ /
yatra cittam iha paryupāsyatāṃ tatra tatrabhavatī pitṛprasūḥ // Rc_2.40

nirjharo 'yam iyam āpagā saraḥ palvalaṃ ca vimalaṃ vibhāty adaḥ / yatra cittam iha paryupāsyatāṃ tatra tatrabhavatī pitṛprasūḥ //

ity ubhau vyavahitāntaravyathau tau samāpya samayocitaṃ vidhim /
satkṛtiṃ dadhatur ānane mithaḥ prārthanāṃ kim api rāmalakṣmaṇau // Rc_2.41

ity ubhau vyavahitāntaravyathau tau samāpya samayocitaṃ vidhim / satkṛtiṃ dadhatur ānane mithaḥ prārthanāṃ kim api rāmalakṣmaṇau //

yatra vāti na kumudvatīmarut kaumudī bata na yatra vīkṣyate /
taṃ nirūpitasamantam añjasā bhejatuḥ parisaraṃ raghūdvahau // Rc_2.42

yatra vāti na kumudvatīmarut kaumudī bata na yatra vīkṣyate / taṃ nirūpitasamantam añjasā bhejatuḥ parisaraṃ raghūdvahau //

dṛṣṭipāṇitalappātaśodhitām uddhṛtasthagitakaṇṭakāvaṭām /
astṛṇān navatṛṇena medināṃ rāmabhadraśayanāya lakṣmaṇaḥ // Rc_2.43

dṛṣṭipāṇitalappātaśodhitām uddhṛtasthagitakaṇṭakāvaṭām / astṛṇān navatṛṇena medināṃ rāmabhadraśayanāya lakṣmaṇaḥ //

nirṇineja sahasā suṣupsataḥ pādapadmayugam agrajanmanaḥ /
svāṃśukoddhṛtajalaṃ karābjayoḥ kauśalāc ca samavāhayat punaḥ // Rc_2.44

nirṇineja sahasā suṣupsataḥ pādapadmayugam agrajanmanaḥ / svāṃśukoddhṛtajalaṃ karābjayoḥ kauśalāc ca samavāhayat punaḥ //

adhvajarjaritarājalakṣaṇaṃ lakṣmaṇaś caraṇam agrajanmanaḥ /
āmamarśa ciram aśru vartayan kevalopakaraṇena pāṇinā // Rc_2.45

adhvajarjaritarājalakṣaṇaṃ lakṣmaṇaś caraṇam agrajanmanaḥ / āmamarśa ciram aśru vartayan kevalopakaraṇena pāṇinā //

svairam agrakarajair vivṛtya ca vyākulāṃ samanayaj jaṭāṭavīm /
aṅgadeśam anayad vidhūya ca srastarātisṛtam añcalaṃ tvacaḥ // Rc_2.46

svairam agrakarajair vivṛtya ca vyākulāṃ samanayaj jaṭāṭavīm / aṅgadeśam anayad vidhūya ca srastarātisṛtam añcalaṃ tvacaḥ //

pārśvayor upadadhe maheṣudhī ādade śirasi pūjitaṃ dhanuḥ /
unmamārja dhutasaṃhṛtena ca svāñcalena punaruktam āstaram // Rc_2.47

pārśvayor upadadhe maheṣudhī ādade śirasi pūjitaṃ dhanuḥ / unmamārja dhutasaṃhṛtena ca svāñcalena punaruktam āstaram //

ity ajasram anujātasevayā jīyamānavanavāsayātanaḥ /
svaptukāma iva sālasendriyaḥ saṃviveśa raghunandanaḥ kṣaṇam // Rc_2.48

ity ajasram anujātasevayā jīyamānavanavāsayātanaḥ / svaptukāma iva sālasendriyaḥ saṃviveśa raghunandanaḥ kṣaṇam //

mīlitonmiṣitalocanaḥ śanair jāgarūkam avalokya so 'nujam /
uccavāmakarapaṅkajodaranyastamaulir avadan mitaṃ vacaḥ // Rc_2.49

mīlitonmiṣitalocanaḥ śanair jāgarūkam avalokya so 'nujam / uccavāmakarapaṅkajodaranyastamaulir avadan mitaṃ vacaḥ //

gaccha vatsa śayanīyam ātmanaḥ kliśyase kṛśataraḥ kiyac ciram /
nidrayā viśadatāṃ vraja kṣaṇaṃ na kṣamaḥ pratiniśīthajāgaraḥ // Rc_2.50

gaccha vatsa śayanīyam ātmanaḥ kliśyase kṛśataraḥ kiyac ciram / nidrayā viśadatāṃ vraja kṣaṇaṃ na kṣamaḥ pratiniśīthajāgaraḥ //

prātar asti bahu kṛtyam āvayor bhrātar ātmani kim asy atatparaḥ /
cintyatām uṣasi tasya saṃgatiḥ śītalasya kapicakravartinaḥ // Rc_2.51

prātar asti bahu kṛtyam āvayor bhrātar ātmani kim asy atatparaḥ / cintyatām uṣasi tasya saṃgatiḥ śītalasya kapicakravartinaḥ //

āspadādhigamagarvito 'stu vāpy astu vānuditabhūtivikriyaḥ /
āvayoḥ samayabaddhayoḥ puno niścayārtham adhigamya eva saḥ // Rc_2.52

āspadādhigamagarvito 'stu va āpy astu va ānuditabhūtivikriyaḥ / āvayoḥ samayabaddhayoḥ puno niścayārtham adhigamya eva saḥ //

tad vibhātu rajanī sukhena te yāsyataḥ plavagarājamandiram /
pakṣayor yad anurūpamuktayos tat tadaiva ca samarthayiṣyate // Rc_2.53

tad vibhātu rajanī sukhena te yāsyataḥ plavagarājamandiram / pakṣayor yad anurūpamuktayos tat tada aiva ca samarthayiṣyate //

ūcivān iti babhūva nirvacāḥ kuḍmalīkṛtavilocanotpalaḥ /
adhyaśeta caraṇāmbujāntikaṃ tasya joṣam anagho jaghanyajaḥ // Rc_2.54

ūcivān iti babhūva nirvacāḥ kuḍmalīkṛtavilocanotpalaḥ / adhyaśeta caraṇāmbujāntikaṃ tasya joṣam anagho jaghanyajaḥ //

tatra tatra ca śayānayoś cirād vīrayor vigatasādhvasā iva /
uddhatair dadur ulūkahuṃkṛtair andhakārajayaghoṣaṇāṃ drumāḥ // Rc_2.55

tatra tatra ca śayānayoś cirād vīrayor vigatasādhvasā iva / uddhatair dadur ulūkahuṃkṛtair andhakārajayaghoṣaṇāṃ drumāḥ //

vyātatoḍudaśanāpi mucyase na tvam arkacirasaṃstutādhunā /
ity ariṣṭaripukūjitais tamo dyāṃ bruvāṇam iva dūram udyayau // Rc_2.56

vyātatoḍudaśana āpi mucyase na tvam arkacirasaṃstuta ādhunā / ity ariṣṭaripukūjitais tamo dyāṃ bruvāṇam iva dūram udyayau //

kevalaṃ śakunayo na nīḍagāḥ śākhino 'pi śayitāḥ samantataḥ /
jajñire timirataskarāvalīlupyamānavibhavāś ca bhūbhṛtaḥ // Rc_2.57

kevalaṃ śakunayo na nīḍagāḥ śākhino 'pi śayitāḥ samantataḥ / jajñire timirataskarāvalīlupyamānavibhavāś ca bhūbhṛtaḥ //

na sthalī na pulinaṃ na sindhavo nācalā na taravaś cakāśire /
dūṣitadvitayavādam udbabhāv ekam eva timiraṃ vibhūtimat // Rc_2.58

na sthalī na pulinaṃ na sindhavo na acalā na taravaś cakāśire / dūṣitadvitayavādam udbabhāv ekam eva timiraṃ vibhūtimat //

tatra mugdhapṛṣatas tamoghane pārśvagām api mṛgīm ahārayat /
prāpa kokayuvatir yadṛcchayā patyur ādhitaralasya saṃgamam // Rc_2.59

tatra mugdhapṛṣatas tamoghane pārśvagām api mṛgīm ahārayat / prāpa kokayuvatir yadṛcchayā patyur ādhitaralasya saṃgamam //

vṛddham aṅkam anayac chiśubhramāc cumbati sma dayiteti yūthapam /
svīyam apy uditasaṃśayaḥ śanair aṅgam aṅgam amṛśad valīmukhaḥ // Rc_2.60

vṛddham aṅkam anayac chiśubhramāc cumbati sma dayita īti yūthapam / svīyam apy uditasaṃśayaḥ śanair aṅgam aṅgam amṛśad valīmukhaḥ //

sarvataḥ parigateva parvatair āciteva tarubhir nirantaram /
āpluteva salilair itas tataḥ śakyate sma cirasaṃstutāpi bhūḥ // Rc_2.61

sarvataḥ parigata īva parvatair ācita īva tarubhir nirantaram / āpluta īva salilair itas tataḥ śakyate sma cirasaṃstuta āpi bhūḥ //

dikṣu dakṣam avanāv anākulaṃ khe 'tikhelam aṭavīṣu bhīṣaṇam /
mattam adriṣu darīṣu durjayaṃ prādurāsa viṣame samaṃ tamaḥ // Rc_2.62

dikṣu dakṣam avanāv anākulaṃ khe 'tikhelam aṭavīṣu bhīṣaṇam / mattam adriṣu darīṣu durjayaṃ prādurāsa viṣame samaṃ tamaḥ //

bhejur aikyam iva tulyavaiśasāḥ sāyam eva malinair mukhair diśaḥ /
gṛhyamāṇaśikharā tamaścayair dyauḥ papāta vasudhāsakhītale // Rc_2.63

bhejur aikyam iva tulyavaiśasāḥ sāyam eva malinair mukhair diśaḥ / gṛhyamāṇaśikharā tamaścayair dyauḥ papāta vasudhāsakhītale //

pratyabhān na purato na pṛṣṭhataḥ pārśvayoś ca viśadaṃ na kiṃcana /
vyānaśe bhuvanam añjanācalaprasthapaṅktinibiḍaṃ niśātamaḥ // Rc_2.64

pratyabhān na purato na pṛṣṭhataḥ pārśvayoś ca viśadaṃ na kiṃcana / vyānaśe bhuvanam añjanācalaprasthapaṅktinibiḍaṃ niśātamaḥ //

na dvitīyam anubhūyate sma vastv antikād api tamas tiraskṛtam /
kevalātmaviṣayaṃ tadābhavaj jñānam ulbaparivāsinām iva // Rc_2.65

na dvitīyam anubhūyate sma vastv antikād api tamas tiraskṛtam / kevalātmaviṣayaṃ tada ābhavaj jñānam ulbaparivāsinām iva //

dūramiśritaparasparāṅgakair apy ayogajanitajvarair iva /
durlabhānanavilokanāmṛtair dūyate sma mithunair mitho bhṛśam // Rc_2.66

dūramiśritaparasparāṅgakair apy ayogajanitajvarair iva / durlabhānanavilokanāmṛtair dūyate sma mithunair mitho bhṛśam //

so 'tiśītahimaśīkaro marun nūnam ulmukacayān avākirat /
yac cukūja bhṛśam ārtikāhalaṃ cakravākayuvatis tapasvinī // Rc_2.67

so 'tiśītahimaśīkaro marun nūnam ulmukacayān avākirat / yac cukūja bhṛśam ārtikāhalaṃ cakravākayuvatis tapasvinī //

uccacāra na vanasthalīṣv asau marmaraḥ patitapatranisvanaḥ /
nāvirāsa karikṛṣṭasallakībhaṅgayonir asakṛc caṭatkṛtiḥ // Rc_2.68

uccacāra na vanasthalīṣv asau marmaraḥ patitapatranisvanaḥ / na avirāsa karikṛṣṭasallakībhaṅgayonir asakṛc caṭatkṛtiḥ //

tasthur āsthitamanuṣyamūrtayo yāmikā iva vidūrato 'drayaḥ /
prahvabālaviṭapāgrapāṇayas tau parītya taravaḥ siṣevire // Rc_2.69

tasthur āsthitamanuṣyamūrtayo yāmikā iva vidūrato 'drayaḥ / prahvabālaviṭapāgrapāṇayas tau parītya taravaḥ siṣevire //

drāṅ nidāgham anudadrajo 'dhunād viślathāṃ bṛhatikām asārayat /
pratyapadyata vanānilas tayor ekasannihitayāmikavratam // Rc_2.70

drāṅ nidāgham anudadrajo 'dhunād viślathāṃ bṛhatikām asārayat / pratyapadyata vanānilas tayor ekasannihitayāmikavratam //

sānujasya tamasi pramīlatas tasya bhāvimamatāhṛtā iva /
ujjvalāyataviṣāṇasūcitāś cakrire parikaraṃ mataṅgajāḥ // Rc_2.71

sānujasya tamasi pramīlatas tasya bhāvimamatāhṛtā iva / ujjvalāyataviṣāṇasūcitāś cakrire parikaraṃ mataṅgajāḥ //

dīpakṛtyam akarod upāntike niṣprakamparuciroṣadhīgaṇaḥ /
tenur adrivanamadhyasuptayor maṅgalāni vanadevatās tayoḥ // Rc_2.72

dīpakṛtyam akarod upāntike niṣprakamparuciroṣadhīgaṇaḥ / tenur adrivanamadhyasuptayor maṅgalāni vanadevatās tayoḥ //

ehi jānaki bhujāntaraṃ kharaḥ prastaro 'yam asi kiṃ parāṅmukhī /
matkapolam upadhāya supyatām aprasaktir iyatī kadā nu te // Rc_2.73

ehi jānaki bhujāntaraṃ kharaḥ prastaro 'yam asi kiṃ parāṅmukhī / matkapolam upadhāya supyatām aprasaktir iyatī kadā nu te //

kṣiptam aṃśukam idaṃ mayorasi prīyatāṃ tava nirānandaḥ stanaḥ /
nīvinodini kare kuru kṣamām āyatākṣi nudasīva kiṃ punaḥ // Rc_2.74

kṣiptam aṃśukam idaṃ maya ūrasi prīyatāṃ tava nirānandaḥ stanaḥ / nīvinodini kare kuru kṣamām āyatākṣi nudasi iva kiṃ punaḥ //

suptavākyam iti maithilīpater maithilīvirahadūyamānayā /
diksakhīnivahavāritāsrayā śuśruve vasudhayopasannayā // Rc_2.75

suptavākyam iti maithilīpater maithilīvirahadūyamānayā / diksakhīnivahavāritāsrayā śuśruve vasudhaya ūpasannayā //

mad bibheti virahī raghūdvaho mad vinā ca na jagat pramodate /
tat karomi kim itīva cintayan nojjagāma sahasā niśākaraḥ // Rc_2.76

mad bibheti virahī raghūdvaho mad vinā ca na jagat pramodate / tat karomi kim iti iva cintayan na ujjagāma sahasā niśākaraḥ //

na sma bhāti kim api sphuṭaṃ puraḥ kiṃcid īritakareṇa kevalam /
dṛśyate sma divi dūravartinā tarjyamānam iva kenacit tamaḥ // Rc_2.77

na sma bhāti kim api sphuṭaṃ puraḥ kiṃcid īritakareṇa kevalam / dṛśyate sma divi dūravartinā tarjyamānam iva kenacit tamaḥ //

jāyate sma ghanamālatīguṇaśreṇigarbhakabarīmanoharam /
meghavāhanadigaṅganāmukhe mugdhacandrakarakarburaṃ tamaḥ // Rc_2.78

jāyate sma ghanamālatīguṇaśreṇigarbhakabarīmanoharam / meghavāhanadigaṅganāmukhe mugdhacandrakarakarburaṃ tamaḥ //

sānurāgam upagūḍham agrimair aṃśubhiḥ śaśabhṛto davīyasaḥ /
unnanāma namucidviṣo diśi srastastaṃtamasabhāram ambaram // Rc_2.79

sānurāgam upagūḍham agrimair aṃśubhiḥ śaśabhṛto davīyasaḥ / unnanāma namucidviṣo diśi srastastaṃtamasabhāram ambaram //

ujjvalāgrakiraṇapraveśakaproktasatvarasamāgamo 'pi san /
prekṣyate sma janitotsukaś cirād vyomaraṅgamukhasaṃmukhaḥ śaśī // Rc_2.80

ujjvalāgrakiraṇapraveśakaproktasatvarasamāgamo 'pi san / prekṣyate sma janitotsukaś cirād vyomaraṅgamukhasaṃmukhaḥ śaśī //

audayena śaśino gabhastinā bhinnaśeṣatimiraṃ vyarājata /
mṛjyamānam iva śakradiṅmukhaṃ kuṅkumena mṛganābhoyogin // Rc_2.81

audayena śaśino gabhastinā bhinnaśeṣatimiraṃ vyarājata / mṛjyamānam iva śakradiṅmukhaṃ kuṅkumena mṛganābhoyogin //

taṃ babhāra na vidhur navodayaṃ kiṃ tu kuṅkumavilepanāruṇam /
ekam utsukavaśāt payodharaṃ vyācakāra haridigvilāsinī // Rc_2.82

taṃ babhāra na vidhur navodayaṃ kiṃ tu kuṅkumavilepanāruṇam / ekam utsukavaśāt payodharaṃ vyācakāra haridigvilāsinī //

āttajaitranijapuṣpadhanvano manmathasya bhuvanāni jeṣyataḥ /
unnanāma purataḥ śaśicchalāt pūrṇarukmakalaśaḥ payonidheḥ // Rc_2.83

āttajaitranijapuṣpadhanvano manmathasya bhuvanāni jeṣyataḥ / unnanāma purataḥ śaśicchalāt pūrṇarukmakalaśaḥ payonidheḥ //

diksarāgamukhasannidhāpitasphītacandracaṣakā śatakratoḥ /
kṣībabhāvam iva bibhratī babhau viślathācchatimirāṃśukoccayā // Rc_2.84

diksarāgamukhasannidhāpitasphītacandracaṣakā śatakratoḥ / kṣībabhāvam iva bibhratī babhau viślathācchatimirāṃśukoccayā //

nandayan bhuvanam unmukhaṃ cirān mandayan smaraviruddham udyamam /
krandayan virahiṇo vihaṅgamān sāndrayan pramadam indur udyayau // Rc_2.85

nandayan bhuvanam unmukhaṃ cirān mandayan smaraviruddham udyamam / krandayan virahiṇo vihaṅgamān sāndrayan pramadam indur udyayau //

locanālinivahaikapaṅkajaṃ cittahaṃsaśayanīyasaikatam /
ujjagāma ratikelimandiraṃ yāminīyuvatijīvitaṃ śaśī // Rc_2.86

locanālinivahaikapaṅkajaṃ cittahaṃsaśayanīyasaikatam / ujjagāma ratikelimandiraṃ yāminīyuvatijīvitaṃ śaśī //

āliliṅga rajanīm ahāsayad bidyamānamukulāṃ kumudvatīm /
agrahīd uḍuvadhūkarān karair dyāṃ prasādam anayat samaṃ śasśī // Rc_2.87

āliliṅga rajanīm ahāsayad bidyamānamukulāṃ kumudvatīm / agrahīd uḍuvadhūkarān karair dyāṃ prasādam anayat samaṃ śasśī //

ādade viyad alāñchanavrataṃ lāñchanaṃ nijam agūhad aṃśubhiḥ /
prāhiṇod apasṛtāsu kaumudīṃ dikṣu dakṣatanayāparigrahī // Rc_2.88

ādade viyad alāñchanavrataṃ lāñchanaṃ nijam agūhad aṃśubhiḥ / prāhiṇod apasṛtāsu kaumudīṃ dikṣu dakṣatanayāparigrahī //

vyāpya dūram atha nirmalaṃ viyad vītapaṅkam iva paṅkajākaram /
rejur agrakiraṇāḥ kṣapāpateḥ pūtakokanadakandakomalāḥ // Rc_2.89

vyāpya dūram atha nirmalaṃ viyad vītapaṅkam iva paṅkajākaram / rejur agrakiraṇāḥ kṣapāpateḥ pūtakokanadakandakomalāḥ //

khe kakupsu bhuvi ca kṣapāpateḥ petur ūḍhanicayā marīcayaḥ /
yatra tatra kuharāṇi kānicit kampamānam aviśan niśātamaḥ // Rc_2.90

khe kakupsu bhuvi ca kṣapāpateḥ petur ūḍhanicayā marīcayaḥ / yatra tatra kuharāṇi kānicit kampamānam aviśan niśātamaḥ //

kṣiptam indurucibhir vyalambata tryambakasya śikhinaś ca diṅmukhe /
tatra nunnam anubandhaniḥsahaṃ kāndiśīkam iva niṣṭhitaṃ tamaḥ // Rc_2.91

kṣiptam indurucibhir vyalambata tryambakasya śikhinaś ca diṅmukhe / tatra nunnam anubandhaniḥsahaṃ kāndiśīkam iva niṣṭhitaṃ tamaḥ //

kandarāṇi ca mahāmahībhṛtāṃ koṭarāṇi ca jaranmahīruhām /
adhyuvāsa kamalodarāṇi ca dhvāntam adhvagavadhūmukhāni ca // Rc_2.92

kandarāṇi ca mahāmahībhṛtāṃ koṭarāṇi ca jaranmahīruhām / adhyuvāsa kamalodarāṇi ca dhvāntam adhvagavadhūmukhāni ca //

svīcakāra karakoṭilālanālambitoḍutatimekhalāṃ divam /
rāgabhaṅgam atisaṃstavād gatāṃ devarājadiśam indur atyajat // Rc_2.93

svīcakāra karakoṭilālanālambitoḍutatimekhalāṃ divam / rāgabhaṅgam atisaṃstavād gatāṃ devarājadiśam indur atyajat //

ātatāna gaganāṅgaṇādhikair medinīm amṛtavarṣibhir vidhuḥ /
viprayuktajanadhūmaketubhiḥ ketakāgraśucibhir marīcibhiḥ // Rc_2.94

ātatāna gaganāṅgaṇādhikair medinīm amṛtavarṣibhir vidhuḥ / viprayuktajanadhūmaketubhiḥ ketakāgraśucibhir marīcibhiḥ //

saṃkucadbhir abhirāmatādhike sādhu candramasi puṣkaraiḥ kṛtam /
udyatā jayini kāminīmukhe tena sāhasam anuṣṭhitaṃ punaḥ // Rc_2.95

saṃkucadbhir abhirāmatādhike sādhu candramasi puṣkaraiḥ kṛtam / udyatā jayini kāminīmukhe tena sāhasam anuṣṭhitaṃ punaḥ //

uccakhāna ruṣam uccamaṇḍalaḥ khaṇḍanām agamayad viṣahyatām /
mānapaṅkam apanīya kāminīḥ kāntahastam anayan niśāpatiḥ // Rc_2.96

uccakhāna ruṣam uccamaṇḍalaḥ khaṇḍanām agamayad viṣahyatām / mānapaṅkam apanīya kāminīḥ kāntahastam anayan niśāpatiḥ //

vyaktavartmabilavāhinīvanagrāmagulmagahanādribhedayā /
saumyatādhikaviśeṣayājani jyotsnayā divasaniḥspṛho janaḥ // Rc_2.97

vyaktavartmabilavāhinīvanagrāmagulmagahanādribhedayā / saumyatādhikaviśeṣaya ājani jyotsnayā divasaniḥspṛho janaḥ //

pīyate sma kumudaṃ na locanaiś candrikā tapati rohitacchadam /
prādurāsa param utpibann aliḥ saurabhaṃ niravalambam ambuni // Rc_2.98

pīyate sma kumudaṃ na locanaiś candrikā tapati rohitacchadam / prādurāsa param utpibann aliḥ saurabhaṃ niravalambam ambuni //

ekikeva nijavṛndamadhyagāpy uccukūja sabhayā sitacchadī /
dantamūlam asakṛc ca saṃśayād āmamarśa kariṇaḥ kareṇukā // Rc_2.99

ekika īva nijavṛndamadhyaga āpy uccukūja sabhayā sitacchadī / dantamūlam asakṛc ca saṃśayād āmamarśa kariṇaḥ kareṇukā //

ketakīṣu kadalīṣu vālukāsv aśmasu sphuṭitakairave 'mbhasi /
lambhiteva laharīparamparām ullalāsa śaśikāntivāhinī // Rc_2.100

ketakīṣu kadalīṣu vālukāsv aśmasu sphuṭitakairave 'mbhasi / lambhita īva laharīparamparām ullalāsa śaśikāntivāhinī //

prāptasūkṣmaghanapallavāntaraiś citritāḥ śaśikarair itas tataḥ /
bibhrati sma tarumūlaśāyinaḥ śambarāḥ pṛṣatayūthavibhramam // Rc_2.101

prāptasūkṣmaghanapallavāntaraiś citritāḥ śaśikarair itas tataḥ / bibhrati sma tarumūlaśāyinaḥ śambarāḥ pṛṣatayūthavibhramam //

kṛcchralabdhanagaśṛṅgasandhayo dattamanmathajayābhisandhayaḥ /
maithilītaravadhūdurāsadaṃ rāghavāṅkam aviśac chaśitviṣaḥ // Rc_2.102

kṛcchralabdhanagaśṛṅgasandhayo dattamanmathajayābhisandhayaḥ / maithilītaravadhūdurāsadaṃ rāghavāṅkam aviśac chaśitviṣaḥ //

jāgarṣi kāśmari niṣīdasi kovidāra kutrāsi vatsa kṛtamāla tamāla paśya /
kiṃ vartate raghupater iti satvarābhir uktaṃ drumaugham avalokya vanasthalībhiḥ // Rc_2.103

jāgarṣi kāśmari niṣīdasi kovidāra kutra asi vatsa kṛtamāla tamāla paśya / kiṃ vartate raghupater iti satvarābhir uktaṃ drumaugham avalokya vanasthalībhiḥ //

anyonyadūrapariṣaktaviśālasāndraśākhāśatais tarubhir antarayāṃbabhūve /
udbhūtaghoravirahajvaralaṅghitasya candrātapaḥ sa khalu dāśarather apathyaḥ // Rc_2.104

anyonyadūrapariṣaktaviśālasāndraśākhāśatais tarubhir antarayāṃbabhūve / udbhūtaghoravirahajvaralaṅghitasya candrātapaḥ sa khalu dāśarather apathyaḥ //

kumudavanam ahetu tyaktanidraṃ tadāsīd gaganam uḍuvitānair dhig vṛthaiva praphullam /
ajani jagad adhīśasyāgṛhītes tadānīṃ vidhur api vidhavastrīyauvanodbhedaśocyaḥ // Rc_2.105

kumudavanam ahetu tyaktanidraṃ tadā āsīd gaganam uḍuvitānair dhig vṛtha aiva praphullam / ajani jagad adhīśasya agṛhītes tadānīṃ vidhur api vidhavastrīyauvanodbhedaśocyaḥ //

śvasiti janakaputrī satvaro bhānuputraḥ kapipatir upasannaṃ suprabhātaṃ taveti /
jagur iva raghunāthāyārdhabuddhāḥ svananto madhuram apararātre patriṇaḥ ke 'pi ke 'pi // Rc_2.106

śvasiti janakaputrī satvaro bhānuputraḥ kapipatir upasannaṃ suprabhātaṃ tava iti / jagur iva raghunāthāya ardhabuddhāḥ svananto madhuram apararātre patriṇaḥ ke 'pi ke 'pi //

ity abhinandakṛtau rāmacarite mahākāvye sandhyātamaścandrodayavarṇano nāma dvitīyaḥ sargaḥ samāptaḥ //

kavīnāṃ kiṃ dattair nṛpapaśubhir anyair avasare paraṃ pṛthvīpālaḥ kṣaṇam api sa karṇo vitaratu /
anāttaṃ tattvajñair api suvipulārthavyayabhiyā pratiṣṭhāṃ yenoccair jagati gamitaṃ rāmacaritam // Rc_p42952

kavīnāṃ kiṃ dattair nṛpapaśubhir anyair avasare paraṃ pṛthvīpālaḥ kṣaṇam api sa karṇo vitaratu / anāttaṃ tattvajñair api suvipulārthavyayabhiyā pratiṣṭhāṃ yena uccair jagati gamitaṃ rāmacaritam //

NB \msC\ reads here (instead of this verse?)

pālānvayāmbujavanaikavirocanāya tasmai namo 'stu yuvarājanareśvarāya /
koṭipradānaghaṭitojjvalakīrtimūrtir yenāmaratvapadavīṃ gamito 'bhinandaḥ // Rc_p43252

pālānvayāmbujavanaikavirocanāya tasmai namo 'stu yuvarājanareśvarāya / koṭipradānaghaṭitojjvalakīrtimūrtir yena amaratvapadavīṃ gamito 'bhinandaḥ //

tṛtīyaḥ sargaḥ

atha prabuddhaḥ prathamaṃ vibuddham āsīnam ādāya tadaṅghriyugmam /
prakāmanidrābhigamābhirāmo rāmaḥ sumitrāsutam ity uvāca // Rc_3.1

atha prabuddhaḥ prathamaṃ vibuddham āsīnam ādāya tadaṅghriyugmam / prakāmanidrābhigamābhirāmo rāmaḥ sumitrāsutam ity uvāca //

kim ittham eva kṣapito niśīthaḥ kaccin muhūrārdham asi prasuptaḥ /
asmin prasādāvasare dhiyāṃ ca pratiṣṭhitaś cetasi kas tavārthaḥ // Rc_3.2

kim ittham eva kṣapito niśīthaḥ kaccin muhūrārdham asi prasuptaḥ / asmin prasādāvasare dhiyāṃ ca pratiṣṭhitaś cetasi kas tava arthaḥ //

vanaukasas tasya naveśvarasya bhāvāvabodhāya punar vimṛśya /
yat prāptakālaṃ tad udāharāśu prasthānakālo 'yam atipraśastaḥ // Rc_3.3

vanaukasas tasya naveśvarasya bhāvāvabodhāya punar vimṛśya / yat prāptakālaṃ tad udāharā aśu prasthānakālo 'yam atipraśastaḥ //

svakāryalābhastimitaḥ kapiś cen na kaścid artho 'nusṛtena tena /
ripaūpetaṃ varam arthibhāvād vikārasaṃdehasahe na mitre // Rc_3.4

svakāryalābhastimitaḥ kapiś cen na kaścid artho 'nusṛtena tena / ripau upetaṃ varam arthibhāvād vikārasaṃdehasahe na mitre //

kāryāntarāśārahitena tena vyaktaṃ khalenādya vayaṃ nirastāḥ /
dattaḥ pradīrghāgrahaṇābhidhāno yenāyam ārād api no 'rdhacandraḥ // Rc_3.5

kāryāntarāśārahitena tena vyaktaṃ khalena adya vayaṃ nirastāḥ / dattaḥ pradīrghāgrahaṇābhidhāno yena ayam ārād api no 'rdhacandraḥ //

ruddhas tapasvī sa kathaṃ na kaiścin mohāndhakūpe nipatan madāndhaḥ /
kiṃ deśakās te 'pi hanūmadādyāḥ sadyaḥ padaṃ prāpya samaṃ vipannāḥ // Rc_3.6

ruddhas tapasvī sa kathaṃ na kaiścin mohāndhakūpe nipatan madāndhaḥ / kiṃ deśakās te 'pi hanūmadādyāḥ sadyaḥ padaṃ prāpya samaṃ vipannāḥ //

riṣṭaṃ na dṛṣṭaṃ pavamānasūnor na cāgnisūnor na ca vālisūnoḥ /
sarve 'pi kiṃkāraṇam ekadaiva pramītakalpāḥ kapidārakās te // Rc_3.7

riṣṭaṃ na dṛṣṭaṃ pavamānasūnor na ca agnisūnor na ca vālisūnoḥ / sarve 'pi kiṃkāraṇam ekada aiva pramītakalpāḥ kapidārakās te //

sa durnivāro harir adya śetām āsvāditaiśvaryamadhur madena /
kathaṃ punar jāgarakāla eva suptās tadāptā iti me vitarkaḥ // Rc_3.8

sa durnivāro harir adya śetām āsvāditaiśvaryamadhur madena / kathaṃ punar jāgarakāla eva suptās tadāptā iti me vitarkaḥ //

devāt prasūtena himetarāṃśor ūrjasvalais taiḥ sakhibhir vṛtena /
udāradehadyutināsmadarthe niranvayaṃ tena tamaḥ prapannam // Rc_3.9

devāt prasūtena himetarāṃśor ūrjasvalais taiḥ sakhibhir vṛtena / udāradehadyutina āsmadarthe niranvayaṃ tena tamaḥ prapannam //

aho mahan mohajam andhakāraṃ yenādya madhyesabham uddhureṇa /
utsārya tān mantrimaṇipradīpān plavaṅgarājaḥ prasabhaṃ gṛhītaḥ // Rc_3.10

aho mahan mohajam andhakāraṃ yena adya madhyesabham uddhureṇa / utsārya tān mantrimaṇipradīpān plavaṅgarājaḥ prasabhaṃ gṛhītaḥ //

lobhasya mohasya manobhavasya madasya cātiprasaro na ruddhaḥ /
ruddhaḥ paraṃ pūrṇamanorathena tenādya naḥ pratyupakāravegaḥ // Rc_3.11

lobhasya mohasya manobhavasya madasya ca atiprasaro na ruddhaḥ / ruddhaḥ paraṃ pūrṇamanorathena tena adya naḥ pratyupakāravegaḥ //

samrāṭpadasthasya padād apetāḥ samprītaye samprati mā sma bhūmaḥ /
dṛṣṭāstrasārā api tasya bhīroḥ kiṃ bhītaye vatsa vayaṃ na bhūtāḥ // Rc_3.12

samrāṭpadasthasya padād apetāḥ samprītaye samprati mā sma bhūmaḥ / dṛṣṭāstrasārā api tasya bhīroḥ kiṃ bhītaye vatsa vayaṃ na bhūtāḥ //

sthāne nirastaḥ sudhiyāgrajena sa tena māyāmasṛṇo durātmā /
mayā madāndhena punar vṛthaiva kroṣṭā mṛgendrasya pade 'bhiṣiktaḥ // Rc_3.13

sthāne nirastaḥ sudhiya āgrajena sa tena māyāmasṛṇo durātmā / mayā madāndhena punar vṛtha aiva kroṣṭā mṛgendrasya pade 'bhiṣiktaḥ //

nirveśaniryātanaśāṭhyanidrāṃ nīceṣu daṇḍaḥ paruṣo nihanti /
tathāpi dākṣiṇyavilambitavyam idaṃ dhanus taṃ prati māmakīnam // Rc_3.14

nirveśaniryātanaśāṭhyanidrāṃ nīceṣu daṇḍaḥ paruṣo nihanti / tatha āpi dākṣiṇyavilambitavyam idaṃ dhanus taṃ prati māmakīnam //

yāvan na viśrāmyati vegajanmā dikṣu dhvanir vālibhidaḥ śarasya /
tāvat punas taṅka iha trilokyām ākrāntakiṣkindham upakrameta // Rc_3.15

yāvan na viśrāmyati vegajanmā dikṣu dhvanir vālibhidaḥ śarasya / tāvat punas taṅka iha trilokyām ākrāntakiṣkindham upakrameta //

asmāsu nāvedayati sma garvāt kurvīta śeṣārivadhaṃ bhujābhyām /
vidhāya saurājyam asaūpeyād ity arthitā paśyati na pramāṇam // Rc_3.16

asmāsu nā avedayati sma garvāt kurvīta śeṣārivadhaṃ bhujābhyām / vidhāya saurājyam asau upeyād ity arthitā paśyati na pramāṇam //

tad eṣa me nirmalasargasargaḥ ṣaḍvargaruddho ripuvat sa heyaḥ /
nāsau niṣiddhas tava yānapakṣo mayā bata prāg asamāhitena // Rc_3.17

tad eṣa me nirmalasargasargaḥ ṣaḍvargaruddho ripuvat sa heyaḥ / na asau niṣiddhas tava yānapakṣo mayā bata prāg asamāhitena //

asaṃśayaṃ sa pratihārapālīsasambhramāveditasannikarṣam /
tvāṃ praty asūyāṃ hṛdayena dhāsyaty upasthitāntaḥpuraviprayogaḥ // Rc_3.18

asaṃśayaṃ sa pratihārapālīsasambhramāveditasannikarṣam / tvāṃ praty asūyāṃ hṛdayena dhāsyaty upasthitāntaḥpuraviprayogaḥ //

tadvaktram ārkes taruṇārkatāmraṃ tvatprītivākyair akṛtapramodam /
bhaviṣyati pratyupakārabhāranirvāhacintāgamasāndhakāram // Rc_3.19

tadvaktram ārkes taruṇārkatāmraṃ tvatprītivākyair akṛtapramodam / bhaviṣyati pratyupakārabhāranirvāhacintāgamasāndhakāram //

smariṣyati tvāṃ na sa bodhyamāno 'py ālokayiṣyaty athavā na pṛṣṭaḥ /
pratyeṣi kāntājanamadhyavartī sa cintayāsmadgatayādhunāste // Rc_3.20

smariṣyati tvāṃ na sa bodhyamāno 'py ālokayiṣyaty athavā na pṛṣṭaḥ / pratyeṣi kāntājanamadhyavartī sa cintaya āsmadgataya ādhunā āste //

āvāṃ yadaivādritaṭe niviṣṭau sa kālikāṃ vīkṣya purīṃ praviṣṭaḥ /
āmṛṣṭam āsīc capalena tena sauhārdam asmadviṣayaṃ tadaiva // Rc_3.21

āvāṃ yada aiva adritaṭe niviṣṭau sa kālikāṃ vīkṣya purīṃ praviṣṭaḥ / āmṛṣṭam āsīc capalena tena sauhārdam asmadviṣayaṃ tada aiva //

ahaḥsv amīṣu kṣaṇa eva nāsīd āsīn na saṃdeśaharo 'nurūpaḥ /
ityādi sa vyaktam alīkam eva tvatprītyupālambhapadeṣu vaktā // Rc_3.22

ahaḥsv amīṣu kṣaṇa eva nā asīd āsīn na saṃdeśaharo 'nurūpaḥ / ityādi sa vyaktam alīkam eva tvatprītyupālambhapadeṣu vaktā //

kṛtāvahelaḥ praṇayaprasannaṃ niruttaraḥ satvarakāryavādam /
prekṣiṣyate roṣalavānuraktaṃ valīmukhaḥ śuṣkamukho mukhaṃ te // Rc_3.23

kṛtāvahelaḥ praṇayaprasannaṃ niruttaraḥ satvarakāryavādam / prekṣiṣyate roṣalavānuraktaṃ valīmukhaḥ śuṣkamukho mukhaṃ te //

tasyāgamād yaḥ sahasā bhaviṣyaty arthasya tasyābhavanaṃ mamāstu /
bādhiṣyate vālivadhātiriktas tadveśmayātrānuśayaḥ sadā nau // Rc_3.24

tasyā agamād yaḥ sahasā bhaviṣyaty arthasya tasya abhavanaṃ mama astu / bādhiṣyate vālivadhātiriktas tadveśmayātrānuśayaḥ sadā nau //

sa prāktano nūnam anarthabhājā nītas talaṃ tena hitaiṣivargaḥ /
utthāpitair dūram asāv idānīṃ divāniśaṃ dīvyati durvidagdhaiḥ // Rc_3.25

sa prāktano nūnam anarthabhājā nītas talaṃ tena hitaiṣivargaḥ / utthāpitair dūram asāv idānīṃ divāniśaṃ dīvyati durvidagdhaiḥ //

akṣā mṛgākṣyo mṛgayā madhūni prekṣāś ca tasyādya haranti kālam /
na prāpnuvanti kṣaṇam āptavācaḥ sadādṛtāś cāraṇacāṭuvādāḥ // Rc_3.26

akṣā mṛgākṣyo mṛgayā madhūni prekṣāś ca tasya adya haranti kālam / na prāpnuvanti kṣaṇam āptavācaḥ sadādṛtāś cāraṇacāṭuvādāḥ //

vadanti bhītāḥ sacivā na kiṃcit kiṃ cintayāsmadgatayā viṭānām /
svayaṃ na sampraty anusaṃdadhāti pūrvāparaṃ kāmaparaḥ sa rājā // Rc_3.27

vadanti bhītāḥ sacivā na kiṃcit kiṃ cintaya āsmadgatayā viṭānām / svayaṃ na sampraty anusaṃdadhāti pūrvāparaṃ kāmaparaḥ sa rājā //

na sūrayo na sthavirā na dhīrāḥ puraḥsthitāḥ prāśnikatāṃ prayānti /
saṃtiṣṭhate saṃsadi saṃśayānaḥ pṛṣṭhopaviṣṭāsu vilāsinīṣu // Rc_3.28

na sūrayo na sthavirā na dhīrāḥ puraḥsthitāḥ prāśnikatāṃ prayānti / saṃtiṣṭhate saṃsadi saṃśayānaḥ pṛṣṭhopaviṣṭāsu vilāsinīṣu //

itthaṃgate tatra gatasya kena manyus tavodīrṇarayo nivāryaḥ /
vicāyamāṇo na guṇāya naḥ syād asau kapīnāṃ kadanānubandhaḥ // Rc_3.29

itthaṃgate tatra gatasya kena manyus tava udīrṇarayo nivāryaḥ / vicāyamāṇo na guṇāya naḥ syād asau kapīnāṃ kadanānubandhaḥ //

prapannaśāṭhyasya haṭhopanāmād āneṣyamāṇasya guṇaṃ na vīkṣe /
tathāvidhā hi dviṣatāṃ stavena kaṣanti karṇau param antikasthāḥ // Rc_3.30

prapannaśāṭhyasya haṭhopanāmād āneṣyamāṇasya guṇaṃ na vīkṣe / tathāvidhā hi dviṣatāṃ stavena kaṣanti karṇau param antikasthāḥ //

spṛṣ.o na ced vikriyayā kayāpi nopasthitaḥ kāryavaśād idānīm /
etu svayaṃ na kriyate vṛthaiva sa tvadbalātkāraniruddhaśobhaḥ // Rc_3.31

spṛṣ.o na ced vikriyayā kaya āpi na upasthitaḥ kāryavaśād idānīm / etu svayaṃ na kriyate vṛtha aiva sa tvadbalātkāraniruddhaśobhaḥ //

yathāvayos tātajaṭāyuṣoktam uktaṃ kabandhena yathā ca tena /
tathopayāsyaty acirād avaśyam āhūtacakro haricakravartī // Rc_3.32

yathā āvayos tātajaṭāyuṣa ūktam uktaṃ kabandhena yathā ca tena / tatha ūpayāsyaty acirād avaśyam āhūtacakro haricakravartī //

yat satyam ādityasamudbhavatvād udbhūtim eṣyanti guṇās tadīyāḥ /
tulāgrasampātavilambadoṣe tasmin visaṃvādam ahaṃ na śaṅke // Rc_3.33

yat satyam ādityasamudbhavatvād udbhūtim eṣyanti guṇās tadīyāḥ / tulāgrasampātavilambadoṣe tasmin visaṃvādam ahaṃ na śaṅke //

viropataptasya videśavāsād ājagmuṣas tasya nijādhivāsam /
iyanty ahāny utsukabandhuvargasaṃvargaṇavyagratayaiva yānti // Rc_3.34

viropataptasya videśavāsād ājagmuṣas tasya nijādhivāsam / iyanty ahāny utsukabandhuvargasaṃvargaṇavyagrataya aiva yānti //

sa nūnam āyāsyati vānarendraḥ saṃdeśakārpaṇyam asaṃmataṃ me /
sarvasvabhūtaṃ visṛjanti vatsa kāryātipāte 'pi na dhairyam āryāḥ // Rc_3.35

sa nūnam āyāsyati vānarendraḥ saṃdeśakārpaṇyam asaṃmataṃ me / sarvasvabhūtaṃ visṛjanti vatsa kāryātipāte 'pi na dhairyam āryāḥ //

vyatītavighnaḥ suhṛdarthanighno na śītalaḥ sthāsyati kiṃ gatena /
sa tvaryamāṇas tvaramāṇa eva dhairyasya naḥ pāram avāpsyatīva // Rc_3.36

vyatītavighnaḥ suhṛdarthanighno na śītalaḥ sthāsyati kiṃ gatena / sa tvaryamāṇas tvaramāṇa eva dhairyasya naḥ pāram avāpsyati iva //

dhig astu māṃ taṃ prati vipratīpam āśaṅkitaṃ tad bahu yena yad vā /
svakāryadolāsu jano 'lpabhāgyaḥ prāṅ niścinoti vyatirekam eva // Rc_3.37

dhig astu māṃ taṃ prati vipratīpam āśaṅkitaṃ tad bahu yena yad vā / svakāryadolāsu jano 'lpabhāgyaḥ prāṅ niścinoti vyatirekam eva //

itthaṃ na māṃ pratyupapattim eti tatrādyapakṣadvitaye 'pi yātrā /
varaṃ visoḍhāni kiyanty apīha saṅkhyātakālābhyadhikāny ahāni // Rc_3.38

itthaṃ na māṃ pratyupapattim eti tatrā adyapakṣadvitaye 'pi yātrā / varaṃ visoḍhāni kiyanty api iha saṅkhyātakālābhyadhikāny ahāni //

svālocitaṃ vaktu bhavān idānīm ity anuṣṭheyam asaṃśayaṃ yat /
bālyāt prabhṛty eva tavottarā dhīr na pūrvapakṣe 'bhiniveśam eti // Rc_3.39

svālocitaṃ vaktu bhavān idānīm ity anuṣṭheyam asaṃśayaṃ yat / bālyāt prabhṛty eva tava uttarā dhīr na pūrvapakṣe 'bhiniveśam eti //

iti prasannāṃ giram agrajasya śrutvā cirād vītaviṣādapaṅkaḥ /
mukhaśriyaivojjvalayābhinandann idaṃ sumitrātanayo jagāda // Rc_3.40

iti prasannāṃ giram agrajasya śrutvā cirād vītaviṣādapaṅkaḥ / mukhaśriya aiva ujjvalaya ābhinandann idaṃ sumitrātanayo jagāda //

samarthitaṃ sādhu samastam eva kṛtī kapiḥ kiṃ bahunoditena /
pravyaktam apy etad adoṣadṛṣṭyā gṛhītam āryeṇa na yat tadāgaḥ // Rc_3.41

samarthitaṃ sādhu samastam eva kṛtī kapiḥ kiṃ bahuna ūditena / pravyaktam apy etad adoṣadṛṣṭyā gṛhītam āryeṇa na yat tadāgaḥ //

tasyorjitenātiraver avadyaṃ naivekṣate 'ntaḥkaraṇaṃ mamāpi /
ayaṃ punas tena kuto na jānāmy atikramaḥ kālakṛto na dṛṣṭaḥ // Rc_3.42

tasyā urjitena atiraver avadyaṃ na evā ikṣate 'ntaḥkaraṇaṃ mama api / ayaṃ punas tena kuto na jānāmy atikramaḥ kālakṛto na dṛṣṭaḥ //

visarjitā vā punarāgamāya samāpatanty adya na te nalādyāḥ /
samāharatiudyatavittavarṣo varṣāntarebhyaḥ pravarān harīn vā // Rc_3.43

visarjitā vā punarāgamāya samāpatanty adya na te nalādyāḥ / samāharatiudyatavittavarṣo varṣāntarebhyaḥ pravarān harīn vā //

aṣṭādaśadvīpakapīndramaulir maulān asau vālivadhapralīnān /
naikābhyupāyopahitān idānīm uta pratīcchaty atisatkriyābhiḥ // Rc_3.44

aṣṭādaśadvīpakapīndramaulir maulān asau vālivadhapralīnān / naikābhyupāyopahitān idānīm uta pratīcchaty atisatkriyābhiḥ //

aprāptasaṃtoṣam asaṃvibhaktasambhuktasarvasvam anuplaveṣu /
athādiśaty arpitasārakośaḥ prakāmapātheyaparigrahāya // Rc_3.45

aprāptasaṃtoṣam asaṃvibhaktasambhuktasarvasvam anuplaveṣu / athā adiśaty arpitasārakośaḥ prakāmapātheyaparigrahāya //

atho sa bhītāturabālavṛddhān vṛddhopasevī sanibhaṃ niyuṅkte /
yathāyathaṃ sadmani padmasaṃkhyāsametaśākhāmṛgayūthanāthaḥ // Rc_3.46

atho sa bhītāturabālavṛddhān vṛddhopasevī sanibhaṃ niyuṅkte / yathāyathaṃ sadmani padmasaṃkhyāsametaśākhāmṛgayūthanāthaḥ //

tad ittham utthānasamākulatvān na tvaryamāṇo 'pi sa dūṣaṇāya /
āryeṇa tatrāpy asamāgatasya chāyācyutiḥ kaiva nirūpitā me // Rc_3.47

tad ittham utthānasamākulatvān na tvaryamāṇo 'pi sa dūṣaṇāya / āryeṇa tatra apy asamāgatasya chāyācyutiḥ ka aiva nirūpitā me //

jñeyo 'sti naḥ pūrvam arer udantas tatas tadantāya vidheyam asti /
ity ākulatvān mama tāvad ārya kāryopataptiḥ kṣamate na dhairyam // Rc_3.48

jñeyo 'sti naḥ pūrvam arer udantas tatas tadantāya vidheyam asti / ity ākulatvān mama tāvad ārya kāryopataptiḥ kṣamate na dhairyam //

anarthibhāvād upacāravādād ākāragupteś ca parībhavanti /
yathātathārthapratipādanena prayānti mitrāṇi nirantaratvam // Rc_3.49

anarthibhāvād upacāravādād ākāragupteś ca parībhavanti / yathātathārthapratipādanena prayānti mitrāṇi nirantaratvam //

mithaḥ prasādaskhalanād upādher upaiti sakhyaṃ khalayoḥ khilatvam /
gṛhṇāti satpūruṣayor na doṣam audāryasaṃvādakṛtā tu maitrī // Rc_3.50

mithaḥ prasādaskhalanād upādher upaiti sakhyaṃ khalayoḥ khilatvam / gṛhṇāti satpūruṣayor na doṣam audāryasaṃvādakṛtā tu maitrī //

niryantraṇaṃ yatra na vartitavyaṃ na moditavyaṃ praṇayātivāde /
viśaṅkitānyonyabhayaṃ vidūrān namaskriyām arhati sauhṛdaṃ tat // Rc_3.51

niryantraṇaṃ yatra na vartitavyaṃ na moditavyaṃ praṇayātivāde / viśaṅkitānyonyabhayaṃ vidūrān namaskriyām arhati sauhṛdaṃ tat //

visrabdham ājñāpaya kiṃ karomi kathaṃ ghaṭena plavagādhirājaḥ /
yat kiṃcid ādiśya nibhena kiṃ māṃ niṣedhasi kleśam ivekṣamāṇaḥ // Rc_3.52

visrabdham ājñāpaya kiṃ karomi kathaṃ ghaṭena plavagādhirājaḥ / yat kiṃcid ādiśya nibhena kiṃ māṃ niṣedhasi kleśam ivā ikṣamāṇaḥ //

sthito 'smi tāvad dinam etad eṣyaty anyedyur ājñāṃ tava na pratīkṣe /
āryo 'nurodhān na yunakti yatra tatrāham ambāniyamāt svatantraḥ // Rc_3.53

sthito 'smi tāvad dinam etad eṣyaty anyedyur ājñāṃ tava na pratīkṣe / āryo 'nurodhān na yunakti yatra tatra aham ambāniyamāt svatantraḥ //

tad eṣa niṣkramya tathā karomi tatpūrvasaṅgaḥ plavago yathāśu /
taṃ vairisaṃhāramahopakāram āryāya niryātayituṃ yatena // Rc_3.54

tad eṣa niṣkramya tathā karomi tatpūrvasaṅgaḥ plavago yathā āśu / taṃ vairisaṃhāramahopakāram āryāya niryātayituṃ yatena //

dhik taṃ dhanuṣpāṇim anuplavaṃ māṃ mudhā manaḥparyuṣitāvalepam /
anvīkṣate yasya mamāvasādād āryaḥ sahāyāntaram antarajñaḥ // Rc_3.55

dhik taṃ dhanuṣpāṇim anuplavaṃ māṃ mudhā manaḥparyuṣitāvalepam / anvīkṣate yasya mama avasādād āryaḥ sahāyāntaram antarajñaḥ //

dhikśātatāṃ sannataparvatāṃ dhig dhik pātavegaṃ ca mamāśugānām /
alakṣitoddeśam api dviṣantaṃ nihatya nāyānti hi yat kṣaṇena // Rc_3.56

dhikśātatāṃ sannataparvatāṃ dhig dhik pātavegaṃ ca mamā aśugānām / alakṣitoddeśam api dviṣantaṃ nihatya nā ayānti hi yat kṣaṇena //

kharādirakṣaḥkadaneṣu dīrgham amī parijñātarasāḥ kim anyat /
asṛgbhujāṃ bhoktum asṛk tvarantāṃ bhūyo 'pi bhūcandra tavārdhacandrāḥ // Rc_3.57

kharādirakṣaḥkadaneṣu dīrgham amī parijñātarasāḥ kim anyat / asṛgbhujāṃ bhoktum asṛk tvarantāṃ bhūyo 'pi bhūcandra tava ardhacandrāḥ //

ātāṭakāsaṃjñapanāt prapannas tvayaiṣa varṇāśramarakṣaṇāya /
samāpyatāṃ śeṣanibarhaṇena kṣapācarāṇāṃ nidhanādhikāraḥ // Rc_3.58

ātāṭakāsaṃjñapanāt prapannas tvaya aiṣa varṇāśramarakṣaṇāya / samāpyatāṃ śeṣanibarhaṇena kṣapācarāṇāṃ nidhanādhikāraḥ //

uddhṛtya ghorāyudhavṛndavṛṣṭim anuṣṭhitām oghaśaravyayena /
sa rākṣasebhyo 'mbaragocarebhyas trātas tvayaikena makho maharṣeḥ // Rc_3.59

uddhṛtya ghorāyudhavṛndavṛṣṭim anuṣṭhitām oghaśaravyayena / sa rākṣasebhyo 'mbaragocarebhyas trātas tvaya aikena makho maharṣeḥ //

taṃ kālakalpaṃ kiyatā śrameṇa tathāvadhīr mārgarudhaṃ virādham /
āsan muhūrtāḥ kati ca ghnatas te sainyaṃ janasthānapateḥ svarasya // Rc_3.60

taṃ kālakalpaṃ kiyatā śrameṇa tatha āvadhīr mārgarudhaṃ virādham / āsan muhūrtāḥ kati ca ghnatas te sainyaṃ janasthānapateḥ svarasya //

āsīt kṣuraprasya kiyān vilambaḥ krūreṣu teṣu triśiraḥśiraḥsu /
katīṣavo dūṣaṇadehayātrānivāraṇārthaṃ ca raṇe visṛṣṭāḥ // Rc_3.61

āsīt kṣuraprasya kiyān vilambaḥ krūreṣu teṣu triśiraḥśiraḥsu / kati iṣavo dūṣaṇadehayātrānivāraṇārthaṃ ca raṇe visṛṣṭāḥ //

kasyāvalambād akarot parāsuṃ mārīcam uccāvacamāyam āryaḥ /
jñātā ca diksaṃjñapitas tvayaiva kṣapācarāṇām adhipaś ca so 'pi // Rc_3.62

kasya avalambād akarot parāsuṃ mārīcam uccāvacamāyam āryaḥ / jñātā ca diksaṃjñapitas tvaya aiva kṣapācarāṇām adhipaś ca so 'pi //

ity aprapañcoditakāraṇāni mithas tayos tathyaguṇagrahāṇi /
neduḥ stuvānā iva sūnṛtāni khagāḥ kulāyeṣu kṛtaikamatyāḥ // Rc_3.63

ity aprapañcoditakāraṇāni mithas tayos tathyaguṇagrahāṇi / neduḥ stuvānā iva sūnṛtāni khagāḥ kulāyeṣu kṛtaikamatyāḥ //

āropya sandhyāṃ diśi vajrapāṇeḥ paryasya candraṃ kakubhi pratīcyām /
utsaṅgitoḍuprakarā khagānām ādāya nidrāṃ rajanī jagāma // Rc_3.64

āropya sandhyāṃ diśi vajrapāṇeḥ paryasya candraṃ kakubhi pratīcyām / utsaṅgitoḍuprakarā khagānām ādāya nidrāṃ rajanī jagāma //

kaviś ca jīvaś ca sutaś ca bhūmeḥ sa dakṣiṇāśātilako muniś ca /
āsannasūryāṃśubhayadrutasya kṣaṇaṃ rarakṣur bhagaṇasya pṛṣṭham // Rc_3.65

kaviś ca jīvaś ca sutaś ca bhūmeḥ sa dakṣiṇāśātilako muniś ca / āsannasūryāṃśubhayadrutasya kṣaṇaṃ rarakṣur bhagaṇasya pṛṣṭham //

dig darśayāmāsa mukhaṃ sarāgaṃ na yāvad aindrī gaṇikeva mattā /
tāvad dvijeśo 'ṅkam iyāya sindhoḥ sandhyāsurāśīkarasekaśaṅkī // Rc_3.66

dig darśayāmāsa mukhaṃ sarāgaṃ na yāvad aindrī gaṇika īva mattā / tāvad dvijeśo 'ṅkam iyāya sindhoḥ sandhyāsurāśīkarasekaśaṅkī //

visarjitoḍuḥ kṣaṇam indur āsīd āsīd upānteṣv api nāndhakāram /
bhṛśaṃ diśīndrasya rarāja sandhyā sindūriṇīva graharājamudrā // Rc_3.67

visarjitoḍuḥ kṣaṇam indur āsīd āsīd upānteṣv api na andhakāram / bhṛśaṃ diśi indrasya rarāja sandhyā sindūriṇi īva graharājamudrā //

uccetum uccair uḍukuḍmalāni vyākurvatī rāgam atipragāḍham /
śākhām ivālambya diśaṃ maghonaḥ sandhyā viyad bhūruham āruroha // Rc_3.68

uccetum uccair uḍukuḍmalāni vyākurvatī rāgam atipragāḍham / śākhām ivā alambya diśaṃ maghonaḥ sandhyā viyad bhūruham āruroha //

śeṣoḍupuṣpastabakoccayāya saṃjātarāgātiśayeva sandhyā /
apy uccakaiḥ pūrvamahīdhramūrdhni sthitvā viyadbhūruham āruroha // Rc_3.69

śeṣoḍupuṣpastabakoccayāya saṃjātarāgātiśaya īva sandhyā / apy uccakaiḥ pūrvamahīdhramūrdhni sthitvā viyadbhūruham āruroha //

tad eve7dam

visṛjya pāṇḍucchadanaughatulyaṃ tārāgaṇaṃ vyomatarus tadānīm /
babhāra sandhyārucimañjarīṇāṃ jālāni bālādharakomalāni // Rc_3.70

visṛjya pāṇḍucchadanaughatulyaṃ tārāgaṇaṃ vyomatarus tadānīm / babhāra sandhyārucimañjarīṇāṃ jālāni bālādharakomalāni //

utsāritevābhrakareṇukumbhāj jambhāriyugyādhikṛtair marudbhiḥ /
tatāna sandhyeti samullasantī nabhoṅgaṇaṃ raṅgavikāradhūliḥ // Rc_3.71

utsārita īva abhrakareṇukumbhāj jambhāriyugyādhikṛtair marudbhiḥ / tatāna sandhya īti samullasantī nabhoṅgaṇaṃ raṅgavikāradhūliḥ //

saṃvittayas tattvavigāhaśubhrāḥ sāṃsārike rāga ivādhirūḍhe /
śanaiḥ śanair mlānaruco mamajjus tārāḥ prasarpaty aruṇe cireṇa // Rc_3.72

saṃvittayas tattvavigāhaśubhrāḥ sāṃsārike rāga iva adhirūḍhe / śanaiḥ śanair mlānaruco mamajjus tārāḥ prasarpaty aruṇe cireṇa //

kaiḥ śikṣitā vartayituṃ tadāsīd unmīlitaṃ tūlikayeva citram /
taraṅgavat tuṅgaśaradghanālīvisaṃsthule vyomani bālasandhyā // Rc_3.73

kaiḥ śikṣitā vartayituṃ tadā āsīd unmīlitaṃ tūlikaya īva citram / taraṅgavat tuṅgaśaradghanālīvisaṃsthule vyomani bālasandhyā //

pratyuptamātraṃ diśi devabhartur abhyaktakhaṇḍābhrataraṅgamālam /
babhau visarpaty ayasīva tailaṃ nabhastale bālapataṅgatejaḥ // Rc_3.74

pratyuptamātraṃ diśi devabhartur abhyaktakhaṇḍābhrataraṅgamālam / babhau visarpaty ayasi iva tailaṃ nabhastale bālapataṅgatejaḥ //

prasattinirvyūḍhasudhāmayūkhaṃ kham uṣṇaraśmāv api raktim ūhe /
bharaṃ pratīcchanti mahodayānāṃ pātrāṇi paryāyavaśaṃvadāni // Rc_3.75

prasattinirvyūḍhasudhāmayūkhaṃ kham uṣṇaraśmāv api raktim ūhe / bharaṃ pratīcchanti mahodayānāṃ pātrāṇi paryāyavaśaṃvadāni //

tāpiñchakalpaḥ kakubhi pratīcyām ācchādayāmāsa mṛgo mṛgāṅkam /
dūrādhirūḍhaṃ janam āpadīva prakāśamāno 'tiśayād avarṇaḥ // Rc_3.76

tāpiñchakalpaḥ kakubhi pratīcyām ācchādayāmāsa mṛgo mṛgāṅkam / dūrādhirūḍhaṃ janam āpadi iva prakāśamāno 'tiśayād avarṇaḥ //

pradīptasandhyāgni nadaddvijaughaṃ niraṃśukadhvastaparāṅmukhendu /
viyadviluptoḍukulaṃ tadābhūc cakrāntarākrāntapuropameyam // Rc_3.77

pradīptasandhyāgni nadaddvijaughaṃ niraṃśukadhvastaparāṅmukhendu / viyadviluptoḍukulaṃ tada ābhūc cakrāntarākrāntapuropameyam //

mithaḥ kṛtālokamahotsavānāṃ kṛtāravaḥ sārasadampatīnām /
na bālabhānoḥ kiraṇād abhaiṣīn nadīṣu nīhāramayo 'ndhakāraḥ // Rc_3.78

mithaḥ kṛtālokamahotsavānāṃ kṛtāravaḥ sārasadampatīnām / na bālabhānoḥ kiraṇād abhaiṣīn nadīṣu nīhāramayo 'ndhakāraḥ //

tatāra saṃtīrya himāndhakāraṃ tatā rasantī saritaḥ khagālī /
raktāravindasya rajobhir ārdrair aktā raviṃ vāriṇi vīkṣamāṇā // Rc_3.79

tatāra saṃtīrya himāndhakāraṃ tatā rasantī saritaḥ khagālī / raktāravindasya rajobhir ārdrair aktā raviṃ vāriṇi vīkṣamāṇā //

smaravyayaklāntavalatpulindīsarvāṅgasaṃvāhakalāvidagdhaḥ /
vilambya kośeṣu kuśeśayānāṃ sasāra kāsārataraṅgavātaḥ // Rc_3.80

smaravyayaklāntavalatpulindīsarvāṅgasaṃvāhakalāvidagdhaḥ / vilambya kośeṣu kuśeśayānāṃ sasāra kāsārataraṅgavātaḥ //

atītya śaityaṃ taṭavālukānāṃ koṣṇāsu sasnur munayo nadīṣu /
apām apūryanta ca nairjharīṇāṃ kuṭā girigrāmakuṭumbinībhiḥ // Rc_3.81

atītya śaityaṃ taṭavālukānāṃ koṣṇāsu sasnur munayo nadīṣu / apām apūryanta ca nairjharīṇāṃ kuṭā girigrāmakuṭumbinībhiḥ //

jātaprakāśāsu bahiḥsthalīṣu prakāmacārotsavajāgarūkaḥ /
ibho bhuvi praskhaladagrahastaḥ sasmāra śayyodarakuñjaśayyām // Rc_3.82

jātaprakāśāsu bahiḥsthalīṣu prakāmacārotsavajāgarūkaḥ / ibho bhuvi praskhaladagrahastaḥ sasmāra śayyodarakuñjaśayyām //

sametya jṛmbhānupadaṃ svayūthyair mithaḥ kṣaṇaṃ līḍhatuṣāralepāḥ /
pratasthire digvalayaṃ vilokya yathāyathaṃ kacchabhuvaḥ kuraṅgāḥ // Rc_3.83

sametya jṛmbhānupadaṃ svayūthyair mithaḥ kṣaṇaṃ līḍhatuṣāralepāḥ / pratasthire digvalayaṃ vilokya yathāyathaṃ kacchabhuvaḥ kuraṅgāḥ //

adṛśyatārāt taralaiḥ sthalīṣu vanecarāṇāṃ pṛtanā kuraṅgaiḥ /
papau raveḥ saṃjvalitograbhāsaṃ bhujaṅgam aughaḥ śritanākurandhraiḥ // Rc_3.84

adṛśyatā arāt taralaiḥ sthalīṣu vanecarāṇāṃ pṛtanā kuraṅgaiḥ / papau raveḥ saṃjvalitograbhāsaṃ bhujaṅgam aughaḥ śritanākurandhraiḥ //

sthalaṃ kuraṅgīnayanair anidrair unmuktamudrair jalajair jalaṃ ca /
vilolatārais taraladvirephair uvāha bhedaṃ na mithas tadānīm // Rc_3.85

sthalaṃ kuraṅgīnayanair anidrair unmuktamudrair jalajair jalaṃ ca / vilolatārais taraladvirephair uvāha bhedaṃ na mithas tadānīm //

jṛmbhābharād dūravisaṃgatānāṃ mudrāvilambena dalāvalīnām /
nirviśya niḥśeṣam aliḥ parāgam agād abaddhaḥ kumudākarebhyaḥ // Rc_3.86

jṛmbhābharād dūravisaṃgatānāṃ mudrāvilambena dalāvalīnām / nirviśya niḥśeṣam aliḥ parāgam agād abaddhaḥ kumudākarebhyaḥ //

viveśa gartaṃ gatam uttamohir uccaiḥ padaṃ santatam uttamo hi /
āsīn mahaḥ sampadi tuṅgatāyāṃ nabho na kaiścid gadituṃ gatāyām // Rc_3.87

viveśa gartaṃ gatam uttamohir uccaiḥ padaṃ santatam uttamo hi / āsīn mahaḥ sampadi tuṅgatāyāṃ nabho na kaiścid gadituṃ gatāyām //

naiḥsaṅgyam ālambyata kairaveṣu yaiḥ śāntimadbhiḥ śanakaī raveṣu /
saujanyam ambhojagṛhe sametaiś cirād dvirephair jagṛhe same taiḥ // Rc_3.88

naiḥsaṅgyam ālambyata kairaveṣu yaiḥ śāntimadbhiḥ śanakaī raveṣu / saujanyam ambhojagṛhe sametaiś cirād dvirephair jagṛhe same taiḥ //

reje 'ravindair aravindabandhoḥ saṃdarśane darśitaharṣavegaiḥ /
vidhor viṣehe virahaḥ kathaṃcin nidrāvalambāt kumudākareṇa // Rc_3.89

reje 'ravindair aravindabandhoḥ saṃdarśane darśitaharṣavegaiḥ / vidhor viṣehe virahaḥ kathaṃcin nidrāvalambāt kumudākareṇa //

ūhe jalair āhitakoparāgaḥ kṣobhād alnīnāṃ nalinīparāgaḥ /
vyasarjayad dyāṃ vivṛtāparāgaḥ śaśī cirād adhyuṣitāparāgaḥ // Rc_3.90

ūhe jalair āhitakoparāgaḥ kṣobhād alnīnāṃ nalinīparāgaḥ / vyasarjayad dyāṃ vivṛtāparāgaḥ śaśī cirād adhyuṣitāparāgaḥ //

yathā viluptoḍukadambakāyāṃ bālārkapādair divi dīpyate sma /
tathaiva suptākhilakairavāyāṃ raktāravindair abhitaḥ sarasyām // Rc_3.91

yathā viluptoḍukadambakāyāṃ bālārkapādair divi dīpyate sma / tatha aiva suptākhilakairavāyāṃ raktāravindair abhitaḥ sarasyām //

mukhena bhāti sma sahasrapatraṃ mitrodayālokavikasvareṇa /
mañjusvanānām alimārgaṇānāṃ svayaṃgrahāyaiav vimudrakośam // Rc_3.92

mukhena bhāti sma sahasrapatraṃ mitrodayālokavikasvareṇa / mañjusvanānām alimārgaṇānāṃ svayaṃgrahāya eav vimudrakośam //

ślathena kecid viviśur mukhena talena kecid dalasaṃhatīnām /
madhūtsukānāṃ madhupavrajānām abjeṣu na dvāraviniścayo 'bhūt // Rc_3.93

ślathena kecid viviśur mukhena talena kecid dalasaṃhatīnām / madhūtsukānāṃ madhupavrajānām abjeṣu na dvāraviniścayo 'bhūt //

luloṭha dhūlīṣu papau madhūni pakṣmāṇi līḍhāni punar lileha /
āgantave stokam api dvirephaḥ sthito dadau nāntaram abjamadhye // Rc_3.94

luloṭha dhūlīṣu papau madhūni pakṣmāṇi līḍhāni punar lileha / āgantave stokam api dvirephaḥ sthito dadau na antaram abjamadhye //

bheje vinidrāṃ nalinīṃ na kūlān na śīlayāmāsa navārkabhāsam /
priyāṃ pratīyāya tathaiva mūḍhāṃ khagaḥ svabodhāgamasābhyasūyaḥ // Rc_3.95

bheje vinidrāṃ nalinīṃ na kūlān na śīlayāmāsa navārkabhāsam / priyāṃ pratīyāya tatha aiva mūḍhāṃ khagaḥ svabodhāgamasābhyasūyaḥ //

bahūn asau patrarathas tapasvī cakāra cāṭūn upakaṇṭhalīnaḥ /
dṛśaṃ pramīlāpagamāt kaṣāyām unmīlayāmāsa cireṇa cakrī // Rc_3.96

bahūn asau patrarathas tapasvī cakāra cāṭūn upakaṇṭhalīnaḥ / dṛśaṃ pramīlāpagamāt kaṣāyām unmīlayāmāsa cireṇa cakrī //

pāraṃ tuṣārakṣaṇasāndhakāram api smarārtitvaritaḥ pavitrī /
śrutapriyāhnvānaravaḥ pratasthe sīmantayann abjavanaṃ vinidram // Rc_3.97

pāraṃ tuṣārakṣaṇasāndhakāram api smarārtitvaritaḥ pavitrī / śrutapriyāhnvānaravaḥ pratasthe sīmantayann abjavanaṃ vinidram //

jagāma bhañjanKamalāni kokaḥ kokīpariṣvaṅgamanorathotkaḥ /
sāpy utsukā tatkṣaṇam ājagāma vilokayantī vanam utpalānām // Rc_3.98

jagāma bhañjanKamalāni kokaḥ kokīpariṣvaṅgamanorathotkaḥ / sa āpy utsukā tatkṣaṇam ājagāma vilokayantī vanam utpalānām //

kurvāṇayoḥ sarasi padmavanāvanaddhe bhinnādhvanor vitatham eva gatāgatāni /
saṃvādidikpatitayoḥ patatoḥ kathaṃcid dvandvaṃ cirād ghaṭitam ardhapathe babhūva // Rc_3.99

kurvāṇayoḥ sarasi padmavanāvanaddhe bhinnādhvanor vitatham eva gatāgatāni / saṃvādidikpatitayoḥ patatoḥ kathaṃcid dvandvaṃ cirād ghaṭitam ardhapathe babhūva //

vyasmaryatām ṛtamarīcikarābhitāpaḥ prātaḥ patatrimithunais tapanaṃ vilokya /
jātyaiva śītalam athoṣṇam alaṃ na kiṃcic citrā gatir jagati jantudaśāvaśena // Rc_3.100

vyasmaryatām ṛtamarīcikarābhitāpaḥ prātaḥ patatrimithunais tapanaṃ vilokya / jātya aiva śītalam atha uṣṇam alaṃ na kiṃcic citrā gatir jagati jantudaśāvaśena //

kartavyanirṇayavirūḍhamanaḥprasādaśaṃsismitena mukhacandramasā virājan /
rāmaḥ prabhātapavanāhitavīcikampāṃ pampām iyāya sarasīṃ saha lakṣmaṇena // Rc_3.101

kartavyanirṇayavirūḍhamanaḥprasādaśaṃsismitena mukhacandramasā virājan / rāmaḥ prabhātapavanāhitavīcikampāṃ pampām iyāya sarasīṃ saha lakṣmaṇena //

pārśvasthāvarajasasambhramopanītapratyagrasphuṭitavilohitāravindaḥ /
susnātaḥ kṛtavidhir añjasopatasthe kākutsthaḥ kanakarasāvadātam arkam // Rc_3.102

pārśvasthāvarajasasambhramopanītapratyagrasphuṭitavilohitāravindaḥ / susnātaḥ kṛtavidhir añjasa ūpatasthe kākutsthaḥ kanakarasāvadātam arkam //

tau dīrghaṃ vidhivad upāsya pūrvasandhyāṃ pūṣṇīṣatprakaṭitaraśmibarbarīke /
āsātāṃ rahitamahīruhopakaṇṭhaūdvellastimitajaṭāvanau vanānte // Rc_3.103

tau dīrghaṃ vidhivad upāsya pūrvasandhyāṃ pūṣṇīṣatprakaṭitaraśmibarbarīke / āsātāṃ rahitamahīruhopakaṇṭhau udvellastimitajaṭāvanau vanānte //

ity abhinandakavikṛtau rāmacarite mahākāvye mantraviniścayapūrvakaprātaḥssandhyāvarṇano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ samāptaḥ //


Rechtsinhaber*in
GRETIL project

Zitationsvorschlag für dieses Objekt
TextGrid Repository (2025). Poetry Collection. Rāmacaritamahākāvye. Rāmacaritamahākāvye. GRETIL. GRETIL project. https://hdl.handle.net/21.11113/0000-0016-CAC4-7