Kalhaṇa: Ardhanarīśvarastotra

Header

Data entry: Walter Slaje

Contribution: Walter Slaje

Date of this version: 2020-01-10

Source:

  • Walter Slaje: »Kalhaṇas Ode an den androgynen Gott (Ardhanārīśvarastotra).« In: Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft 165 (2015), pp. 395-416.

Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen

Licence:

Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Interpretive markup: none

Notes:

Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented below.

Abbreviations:

  • RT = Kalhaṇa: Rājataraṅginī
  • SKA = Jagaddhara: Stutikusumāñjali
  • ŚRT = Śrīvara, Śuka: Rājataraṅginī

Revisions:

  • 2025-05-20: Added BK, GND and ISO code for language.

Text

bhālaṃ vahniśikhāṅkitaṃ dadhad adhiśrotraṃ vahan saṃbhṛta-
krīḍatkuṇḍalijṛmbhitaṃ jaladhijacchāyācchakaṇṭhacchaviḥ /
vakṣo bibhrad ahīnakañcukacitaṃ baddhāṅganārdhasya vo
bhāgaḥ puṃgavalakṣmaṇo 'stu yaśase vāmo 'tha vā dakṣiṇaḥ // ANS_1 [= RT_1.2]

vāme sāñjanam akṣi dakṣiṇadiśi śyāmāyamāno galaḥ
pāṇau tiṣṭhati darpaṇo 'tra mukuṭe 'mutra sthitaś candramāḥ /
tan māteyam ayaṃ piteti sucirāt sapratyabhijñaṃ śanair
yasyotsaṅgam agād guho bhavatu vaḥ prītyai sa gaurīśvaraḥ // ANS_2

muñcebhājinam asya kumbhakuhare muktāḥ kucāgrocitāḥ
kiṃ bhālajvalanena kajjalam ataḥ kāryaṃ tavākṣṇoḥ kṛte /
saṃdhāne vapurardhayor bhagavator itthaṃ niṣedhe 'py aheḥ
kartavye priyayottarānusaraṇodyukto haraḥ pātu vaḥ // ANS_3 [= RT_3.1]

vihitam ajagośṛṅgāgrābhyāṃ dhanur ghaṭitaṃ tathā
narakaraṭinor dehārdhābhyāṃ gaṇaṃ parigṛhṇataḥ /
dvividharacanāvāllabhyānāṃ nidher ucitā vibhor
jayati laṭabhāpuṃbhāgābhyāṃ śarīravinirmitiḥ // ANS_4 [= RT_2.1]

nedaṃ parṇasamīraṇāśanatapomāhātmyam ukṣoragau
paśyaitāv ata eva saṃprati kṛtau tanmātravṛttī bahiḥ /
premṇaivārdham idaṃ carācaraguroḥ prāpeyam ātmastutīr
itthaṃ devavadhūmukhāc chrutisukhāḥ śṛṇvaty aparṇāvatāt // ANS_5 [= RT_6.1]

kāpy eteṣu ruciḥ kaceṣu phaṇināṃ puṃskokilasyeva te
gobhiḥ kaṇṭhataṭasya hṛṣyati puro dṛk paśya cakṣuḥśruteḥ /
saṃdhāne 'bhinave mitho bhagavator jihvāpṛthakspandinī
bhinnārthāṃ sadṛśākṣarām api vadanty evaṃ giraṃ pātu vaḥ // ANS_6 [= RT_5.1]

dātuṃ vāñchati dakṣiṇe 'pi nayane vāmaḥ karaḥ kajjalaṃ
bhaujaṅgaṃ ca bhuje 'ṅgadaṃ ghaṭayituṃ vāme 'pi vāmetaraḥ /
itthaṃ svaṃ svam aśikṣitaṃ bhagavator ardhaṃ vapuḥ paśyatoḥ
sādhārasmitalāñchitaṃ diśatu vo vaktraṃ manovāñchitam // ANS_7

gāḍhāliṅgana maṅgalaṃ bhavatu te svasty astu vaś cāṭavaḥ
kiṃ brūmaḥ priyayā vilāsakalaha śraddheya evāsi na /
ity ukte nibiḍapravāsacakitair yāvad guṇaiḥ sthīyate
saṃghaṭṭaḥ śivayoḥ sa tāvad adhikaspaṣṭaḥ śivāyāstu vaḥ // ANS_8

tad ardhanārīśvaramūrdharatnam
ardhaṃ vidhor astu samṛddhaye vaḥ /
yad adrikanyāvadanātirikta-
dvitīyabhāgabhramam ātanoti // ANS_9

tadvītavyatirekam adritanayādehena miśrībhavan
niṣpratyūham iha vyapohatu vapuḥ sthāṇor abhadrāṇi vaḥ /
veṇyā bhogivadhūśarīrakuṭilaśyāmatviṣā veṣṭitā
jūṭāher api yatra bhāti dayitāmūrtyeva pṛktā tanuḥ // ANS_10 [= RT_4.1]

prauḍhāḥ kañcukino jaradvṛṣavaraḥ kubjas tuṣāradyutir
nityāpto 'pi bahiṣkṛtaḥ parikaraḥ so 'yaṃ samasto 'py aho /
ardhād yadvasatīkṛtād bhagavatā cāritracaryāvidā
sā bhidyād duritaṃ carācaraguror antaḥpuraṃ pārvatī // ANS_11 [= RT_8.1]

līlodyānavanaśmaśānagamane svecchāparādhīnayoḥ
samyaksāmbaratādigambaradaśāsavrīḍanirvrīḍayoḥ /
paryāptātularāmaṇīyakamahāśrībhairavākārayoḥ
kṣemaṃ vaḥ śivayoḥ samāsamadṛśor diśyād acintyaṃ vapuḥ // ANS_12

cūḍendor iva rociṣā mukulitaṃ vātāyanābhaṃ śriyaḥ
pānārthaṃ pariṣevitaṃ madhukarākāraiḥ kumārānanaiḥ /
aunnatyād adhivāsya vaktrapavanair ghrāṇopayogīkṛtaṃ
kasyorojasarojam asti na manastoṣāya gaurīśayoḥ // ANS_13

ardhaṃ snigdhavimugdham iddhahutabhugdigdhaṃ tathārdhaṃ jagat
pāyād īśvarayos tad akṣi tilakasthānasthitaṃ vīkṣya yat /
krīḍākarmaṇi kārmukaṃ karatale kartuṃ kirīṭendunā
sotsekaś ca nirutsukaś ca yugapad devaḥ smaro jāyate // ANS_14

vyālā vāyubhujas tṛṇeḍhi ca tṛṇāny ukṣā bubhukṣāturo
niṣkaupīnapaṭaḥ kuṭumbabharaṇo kiṃ tv asmi cintākulaḥ /
daurgatyād iti piṇḍam ekam akarod gaurīśarūpeṇa yo
yaś cābhīṣṭaphalapradas trijagataḥ kasmaicid asmai namaḥ // ANS_15

jyāghoṣair badhirīkaroti kakubho bāhū muhuḥ paśyati
svasya svena vikatthate racayati proccaistarāṃ tarjanīm /
yasmin kevalam eva kelirabhasāj jāte 'rdhanārīśvare
vīraṃmanyatayā sa manmathabhaṭo vātūlitas taṃ stumaḥ // ANS_16

vapuḥkhaṇḍe khaṇḍaḥ prativasati śailendraduhituḥ
śikhaṇḍe khaṇḍenduḥ svayam api vibhuḥ khaṇḍaparaśuḥ /
tathāpi pratyagraṃ śaraṇam upayātaṃ prati vibhor
akhaṇḍo vyāpāro jagati karuṇāyā vijayate // ANS_17 [= SKA_15.37]

premnārdhaṃ vapuṣo vilokya militaṃ devyā samaṃ svāmino
maulau yasya niśāpatir nagasutāveṇīniśāmiśritaḥ /
āste svāmyanuvartanārtham iva tat kṛtvā vapuḥ khaṇḍitaṃ
deyād advayabhāvanāṃ sa bhagavān devo 'rdhanārīśvaraḥ // ANS_18 [= ŚRT_1.1.2]


Rechtsinhaber*in
GRETIL project

Zitationsvorschlag für dieses Objekt
TextGrid Repository (2025). Religious Literature Collection. Ardhanarīśvarastotra. Ardhanarīśvarastotra. GRETIL. GRETIL project. https://hdl.handle.net/21.11113/0000-0016-CA07-D