Kalhaṇa: Ardhanarīśvarastotra
Header
Data entry: Walter Slaje
Contribution: Walter Slaje
Date of this version: 2020-01-10
Source:
- Walter Slaje: »Kalhaṇas Ode an den androgynen Gott (Ardhanārīśvarastotra).« In: Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft 165 (2015), pp. 395-416.
Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen
Licence:
Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Interpretive markup: none
Notes:
Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented below.
Abbreviations:
- RT = Kalhaṇa: Rājataraṅginī
- SKA = Jagaddhara: Stutikusumāñjali
- ŚRT = Śrīvara, Śuka: Rājataraṅginī
Revisions:
- 2025-05-20: Added BK, GND and ISO code for language.
Text
bhālaṃ vahniśikhāṅkitaṃ dadhad adhiśrotraṃ vahan saṃbhṛta-
krīḍatkuṇḍalijṛmbhitaṃ jaladhijacchāyācchakaṇṭhacchaviḥ /
vakṣo bibhrad ahīnakañcukacitaṃ baddhāṅganārdhasya vo
bhāgaḥ puṃgavalakṣmaṇo 'stu yaśase vāmo 'tha vā dakṣiṇaḥ //
ANS_1 [= RT_1.2]
vāme sāñjanam akṣi dakṣiṇadiśi śyāmāyamāno galaḥ
pāṇau tiṣṭhati darpaṇo 'tra mukuṭe 'mutra sthitaś candramāḥ /
tan māteyam ayaṃ piteti sucirāt sapratyabhijñaṃ śanair
yasyotsaṅgam agād guho bhavatu vaḥ prītyai sa gaurīśvaraḥ //
ANS_2
muñcebhājinam asya kumbhakuhare muktāḥ kucāgrocitāḥ
kiṃ bhālajvalanena kajjalam ataḥ kāryaṃ tavākṣṇoḥ kṛte /
saṃdhāne vapurardhayor bhagavator itthaṃ niṣedhe 'py aheḥ
kartavye priyayottarānusaraṇodyukto haraḥ pātu vaḥ //
ANS_3 [= RT_3.1]
vihitam ajagośṛṅgāgrābhyāṃ dhanur ghaṭitaṃ tathā
narakaraṭinor dehārdhābhyāṃ gaṇaṃ parigṛhṇataḥ /
dvividharacanāvāllabhyānāṃ nidher ucitā vibhor
jayati laṭabhāpuṃbhāgābhyāṃ śarīravinirmitiḥ //
ANS_4 [= RT_2.1]
nedaṃ parṇasamīraṇāśanatapomāhātmyam ukṣoragau
paśyaitāv ata eva saṃprati kṛtau tanmātravṛttī bahiḥ /
premṇaivārdham idaṃ carācaraguroḥ prāpeyam ātmastutīr
itthaṃ devavadhūmukhāc chrutisukhāḥ śṛṇvaty aparṇāvatāt //
ANS_5 [= RT_6.1]
kāpy eteṣu ruciḥ kaceṣu phaṇināṃ puṃskokilasyeva te
gobhiḥ kaṇṭhataṭasya hṛṣyati puro dṛk paśya cakṣuḥśruteḥ /
saṃdhāne 'bhinave mitho bhagavator jihvāpṛthakspandinī
bhinnārthāṃ sadṛśākṣarām api vadanty evaṃ giraṃ pātu vaḥ //
ANS_6 [= RT_5.1]
dātuṃ vāñchati dakṣiṇe 'pi nayane vāmaḥ karaḥ kajjalaṃ
bhaujaṅgaṃ ca bhuje 'ṅgadaṃ ghaṭayituṃ vāme 'pi vāmetaraḥ /
itthaṃ svaṃ svam aśikṣitaṃ bhagavator ardhaṃ vapuḥ paśyatoḥ
sādhārasmitalāñchitaṃ diśatu vo vaktraṃ manovāñchitam //
ANS_7
gāḍhāliṅgana maṅgalaṃ bhavatu te svasty astu vaś cāṭavaḥ
kiṃ brūmaḥ priyayā vilāsakalaha śraddheya evāsi na /
ity ukte nibiḍapravāsacakitair yāvad guṇaiḥ sthīyate
saṃghaṭṭaḥ śivayoḥ sa tāvad adhikaspaṣṭaḥ śivāyāstu vaḥ //
ANS_8
tad ardhanārīśvaramūrdharatnam
ardhaṃ vidhor astu samṛddhaye vaḥ /
yad adrikanyāvadanātirikta-
dvitīyabhāgabhramam ātanoti //
ANS_9
tadvītavyatirekam adritanayādehena miśrībhavan
niṣpratyūham iha vyapohatu vapuḥ sthāṇor abhadrāṇi vaḥ /
veṇyā bhogivadhūśarīrakuṭilaśyāmatviṣā veṣṭitā
jūṭāher api yatra bhāti dayitāmūrtyeva pṛktā tanuḥ //
ANS_10 [= RT_4.1]
prauḍhāḥ kañcukino jaradvṛṣavaraḥ kubjas tuṣāradyutir
nityāpto 'pi bahiṣkṛtaḥ parikaraḥ so 'yaṃ samasto 'py aho /
ardhād yadvasatīkṛtād bhagavatā cāritracaryāvidā
sā bhidyād duritaṃ carācaraguror antaḥpuraṃ pārvatī //
ANS_11 [= RT_8.1]
līlodyānavanaśmaśānagamane svecchāparādhīnayoḥ
samyaksāmbaratādigambaradaśāsavrīḍanirvrīḍayoḥ /
paryāptātularāmaṇīyakamahāśrībhairavākārayoḥ
kṣemaṃ vaḥ śivayoḥ samāsamadṛśor diśyād acintyaṃ vapuḥ //
ANS_12
cūḍendor iva rociṣā mukulitaṃ vātāyanābhaṃ śriyaḥ
pānārthaṃ pariṣevitaṃ madhukarākāraiḥ kumārānanaiḥ /
aunnatyād adhivāsya vaktrapavanair ghrāṇopayogīkṛtaṃ
kasyorojasarojam asti na manastoṣāya gaurīśayoḥ //
ANS_13
ardhaṃ snigdhavimugdham iddhahutabhugdigdhaṃ tathārdhaṃ jagat
pāyād īśvarayos tad akṣi tilakasthānasthitaṃ vīkṣya yat /
krīḍākarmaṇi kārmukaṃ karatale kartuṃ kirīṭendunā
sotsekaś ca nirutsukaś ca yugapad devaḥ smaro jāyate //
ANS_14
vyālā vāyubhujas tṛṇeḍhi ca tṛṇāny ukṣā bubhukṣāturo
niṣkaupīnapaṭaḥ kuṭumbabharaṇo kiṃ tv asmi cintākulaḥ /
daurgatyād iti piṇḍam ekam akarod gaurīśarūpeṇa yo
yaś cābhīṣṭaphalapradas trijagataḥ kasmaicid asmai namaḥ //
ANS_15
jyāghoṣair badhirīkaroti kakubho bāhū muhuḥ paśyati
svasya svena vikatthate racayati proccaistarāṃ tarjanīm /
yasmin kevalam eva kelirabhasāj jāte 'rdhanārīśvare
vīraṃmanyatayā sa manmathabhaṭo vātūlitas taṃ stumaḥ //
ANS_16
vapuḥkhaṇḍe khaṇḍaḥ prativasati śailendraduhituḥ
śikhaṇḍe khaṇḍenduḥ svayam api vibhuḥ khaṇḍaparaśuḥ /
tathāpi pratyagraṃ śaraṇam upayātaṃ prati vibhor
akhaṇḍo vyāpāro jagati karuṇāyā vijayate //
ANS_17 [= SKA_15.37]
premnārdhaṃ vapuṣo vilokya militaṃ devyā samaṃ svāmino
maulau yasya niśāpatir nagasutāveṇīniśāmiśritaḥ /
āste svāmyanuvartanārtham iva tat kṛtvā vapuḥ khaṇḍitaṃ
deyād advayabhāvanāṃ sa bhagavān devo 'rdhanārīśvaraḥ //
ANS_18 [= ŚRT_1.1.2]
- Rechtsinhaber*in
- GRETIL project
- Zitationsvorschlag für dieses Objekt
- TextGrid Repository (2025). Religious Literature Collection. Ardhanarīśvarastotra. Ardhanarīśvarastotra. GRETIL. GRETIL project. https://hdl.handle.net/21.11113/0000-0016-CA07-D